ලැබීමට නියමිතව තිබුණු බොහෝ පිරිසකට අයිතිය නැති කිරීමට යයි

හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද රජයේ ඉඩම්වල සින්නක්කර අයිතිය පවුල් ලක්ෂ 20කට පමණ ලබාදීමේ උරුමය වැඩසටහන අත්හිටුවා ඒ සම්බන්ධයෙන් යළි සමාලෝචනය කිරීමට වත්මන් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව කටයුතු කළ අතර කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් පත්කරන ලද කමිටුවේ වාර්තාව ආණ්ඩුවට ලබාදී තිබුණේ මීට මාස ගණනාවකට පෙරය. එම සමාලෝචන කමිටු වාර්තාවේ නිර්දේශයක් වශයෙන් ඇති හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහගේ ප්‍රතිරූප අත්සන් සහිතව සකස් කර ඇති සින්නක්කර ඔප්පු බෙදා දීම සඳහා ආණ්ඩුව මැලිකමක් දක්වන බව අපි මීට පෙර වාර්තා කළෙමු.
ඒ සම්බන්ධයෙන් මේ වනවිට වාර්තා වන්නේ එම සමාලෝචන කමිටු වාර්තාව කැබිනට් මණ්ඩලයට යොමුකර අනුමැතිය ලබාගෙන ඇති බවයි. එය සනාථ වන්නේ ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා 2025.10.14 දින සහිතව සියලුම පළාත් හා අන්තර් පළාත් ඉඩම් කොමසාරිස්වරුන්, ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන් හා අන්තර් පළාත් සහකාර ඉඩම් කොමසාරිස්වරුන් අමතමින් නිකුත් කර ඇති 2025/02 දරන චක්‍රලේඛය අනුවය.

එය චක්‍රලේඛය ‘ඉඩම් අවසර පත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර ලාභීන්ට රජයේ ඉඩම්වල පරම අයිතිය ලබාදීම සඳහා ‘හිමිකම’ නිදහස් පත්‍ර ලබාදීමේ වැඩසටහන’ යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත.

චක්‍රලේඛයේ විශේෂත්වයන් දෙකක් මූලික වශයෙන් හඳුනාගත හැකිය. එකක් හිටපු ජනාධිපතිගේ ‘උරුමය’ වැඩසටහන ‘හිමිකම’ යනුවෙන් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව සංශෝධනයට ලක්කර ක්‍රියාත්මක කරන්නට යන බවය. ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබූ දෙයක් ඉදිරියට ගෙන යෑමේදී එය තමන්ගේ වැඩක් ලෙස යළි නාමකරණය කර ක්‍රියාත්මක කිරීම ඡන්ද දේශපාලනයේ සාමාන්‍ය පිළිවෙත හෙයින් එය තේරුම් ගත හැකි තත්වයකි.

ඒ අනුව ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ කොන්දේසි සහිතව ඉඩම්වලට ලබාදී ඇති අවසර පත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර වෙනුවට නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍ර හෙවත් සින්නක්කර ඔප්පු හිමිකම ලබාදීම නම වෙනස් කරන ලද වත්මන් ආණ්ඩුවේ ව්‍යාපෘතිය සම්බන්ධයෙන්ද සිදුකිරීමට නියමිතය.

එහෙත් එහිදී මෙම චක්‍රලේඛය තුළ ඇති අනෙක් විශේෂත්වය ඇත්තේ, එම චක්‍රලේඛයේ අංක 2 යටතේ ‘හිමිකම නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍ර සකස් කිරීම සඳහා අවසර පත්‍ර/දීමනා පත්‍ර භාර නොගත යුතු අවස්ථා’ යනුවෙන් නම්කර ඇති උපදෙස් මාලාව තුළය.

එහි සඳහන් කරන්නේ නිදහස් දීමනා පත්‍ර ලබාදීම සඳහා අවසර පත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර රජයට භාරගැනීමේදී පහත සඳහන් කාණ්ඩයන් යටතට ගැනෙන අවසර පත්‍ර හෝ දීමනා පත්‍ර සම්බන්ධයෙන් නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍ර සැකසීමට අදාළ කාර්යයන් නොකිරීමට සැලකිලිමත් විය යුතු බවයි.

ඒවා වන්නේ, ජීවිත භුක්තිය සඳහා නිකුත් කරන ලද අවසර පත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර මත නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍ර ඉල්ලුම් කිරීම, ගොවි පන්තිය යටතේ වගාවට හෝ පදිංචියට හෝ වගාව හා පදිංචියට ලබාදී ඇති ඉඩම් වෙනත් අරමුණු සඳහා භාවිත කිරීම, මධ්‍යම පන්තික වැඩසටහන යටතේ බැහැර කර ඇති ඉඩම්, නිරවුල්ව ඉඩම භුක්ති නොවිඳීම, ඉඩම මැනුම් කටයුතු කර නොමැති වීම, මූල්‍ය ආයතනයකට හෝ බැංකුවකට ඉඩම උකස් කර තිබීම, අවසර පත්‍රයක් මත නිදහස් දීමනා පත්‍ර ඉල්ලුම් කරන විට අවසර පත්‍රය නිකුත් කර ඇත්තේ මඩ ඉඩමක් සඳහා නම් වසර තුනක්ද, ගොඩ ඉඩමක් සඳහා නම් වසරක් ද ගතව නොමැති වීම, බැහැර කර ඇති ඉඩම්වල නෛතික ගැටලු පැවතීම, නාගරික බල ප්‍රදේශයක් ලෙස ගැසට් කිරීමෙන් පසු ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ අවසර පත්‍ර නිකුත් කර තිබීම, මෙම වැඩසටහන සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලබාදෙන ලද 2025.07.21 දිනෙන් පසු අවසර පත්‍ර මගින් සිදු කරන බැහැර කිරීම් යනාදිය වේ.

එහෙත් එම චක්‍රලේඛය නිකුත් කිරීමට හේතු වූ කැබිනට් මණ්ඩල තීන්දුවට අදාළ සමාලෝචන කමිටුවේ වාර්තාවට අවධානය යොමු කළහොත් එම අංක 02 යටතේ සඳහන් කර ඇති කරුණුවලින් බොහොමයක් එම වාර්තාවේ ඇති ඒවා නොවන බව පෙනේ.

සමාලෝචන කමිටු වාර්තාව අවසන් වශයෙන් සිය නිර්දේශ ඉදිරිපත් කරමින් සඳහන් කරන්නේ, ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ නිකුත් කරන ලද බලපත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර සඳහා නිදහස් දීමනා පත්‍රයක් හෙවත් සින්නක්කර ඔප්පුවක් නිකුත් කිරීම සුදුසු බවයි. එමෙන්ම එම කමිටුව ඒ සඳහා පහත සඳහන් ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කිරීම සුදුසු බව වැඩිදුරටත් යෝජනා කර ඇත.
ඒ, හඳුනාගත් නීතිමය ගැටලු සම්බන්ධයෙන් නීතිපති විමසා ඉදිරි පියවර ගැනීම, ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ නිකුත් කරන ලද අවසර පත්‍රය හෝ ප්‍රදාන පත්‍රය රජයට බාරදී උරුමය වැඩසටහන යටතේ නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍රයක් ඉල්ලුම් කරන අවස්ථාවේදී අවසරපත්‍රකරුගේ හෝ ප්‍රදානපත්‍රලාභියාගේ එකඟතාවට අමතරව කලත්‍රයා, අවිවාහක දූදරුවන්, භුක්තිකරුවන් සහ ලේඛනගත පසු උරුමකරුවන්ගේ එකඟතාව ලබාගැනීම, මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දැනටමත් සකස් කර ඇති මැනුම් සිතියම්වලට අදාළව මායිම් ගැටලු හෝ අයිතිය පිළිබඳ ගැටලු නොමැති බවට අවසරපත්‍රකරු හෝ ප්‍රදානපත්‍රකරු සහතික වන්නේ නම් නිදහස් ප්‍රදානපත්‍ර නිකුත් කිරීමේ මූලික පියවර ආරම්භ කිරීම හා මායිම් ගැටලු හා අයිතිය පිළිබඳ ගැටලු පවතී නම් ප්‍රදාන පත්‍රයක් නිකුත් කිරීම සඳහා නිර්දේශ කිරීමට පෙර ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ මිනින්දෝරු හෝ මිනින්දෝරු දෙපාර්තමේන්තුවේ මිනින්දෝරුවකුගේ අධීක්ෂණය යටතේ ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණයක් සිදුකර අදාළ මායිම්/ අයිතිය පිළිබඳ ගැටලු නිරාකරණය කර ගැනීමෙන් පසුව පමණක් ‘ද රේඛා චිත්‍රය’ (නිදහස් දීමනා පත්‍ර රේඛා චිත්‍රය) නිකුත් කිරීම, නේවාසික ඉඩම් හා කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සඳහා අවම බෙදුම් ඒකකයක් තීරණය කිරීම, නාගරික බලප්‍රදේශ හෝ වානිජමය වශයෙන් සංවර්ධිත ප්‍රදේශ තුළ පිහිටා ඇති ඉඩම් සඳහා පසුගිය දශක කිහිපය තුළ ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ අවසරපත්‍ර හෝ ප්‍රදානපත්‍ර නිකුත් කර ඇත්නම්, එම ඉඩම් සඳහා රජයේ ඉඩම් ආඥා පනත යටතේ ක්‍රියා කිරීම, සකස්කර මහජනයා වෙත ලබාදී ඇති හා ලබාදීමට නියමිත නිදහස් ප්‍රදානපත්‍ර සම්බන්ධයෙන් තවදුරටත් රජය මැදිහත් නොවීම, පූර්වගාමී ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රතිරූප අත්සන නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍රයෙහි යෙදූ පසුව එම නිදහස් ප්‍රදාන පත්‍රයට අදාළ ඉඩම රජයේ අයිතියෙන් බැහැර වූවා සේ සැලකීම, දැනට ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන්ට බාරදී ඇති සහ ැ-ීකසපි පද්ධතියට ඇතුළත් කර ඇති විවිධ අවස්ථාවන්හි පවතින අවසර හා ප්‍රදානපත්‍ර යෝජිත නිදහස් ප්‍රදානපත්‍ර ලබාදීමේ ක්‍රමවේදයට අනුගතව අවශ්‍ය සංශෝධනයන් සිදුකිරීම, මීට පෙර ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල් විසින් සහ මහවැලි අධිකාරිය නිකුත් කරන ලද චක්‍රලේඛ යෝජිත නිදහස් ප්‍රදානපත්‍ර නිකුත් කිරීමේ ක්‍රමවේදයට අනුගත වන ආකාරයට සංශෝධනය කිරීම හෝ එම චක්‍රලේඛ අවලංගු කර නව චක්‍රලේඛ නිකුත් කිරීම ආදියයි.

එහි කිසිම තැනක ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාගේ වත්මන් චක්‍රලේඛයේ සඳහන් ආකාරයට නිදහස් දීමනා පත්‍රයක් හෙවත් ඉඩම් සඳහා සින්නක්කර අයිතිය ලබාදීම සඳහා අවසර පත්‍ර හා දීමනා පත්‍ර භාර නොගත යුතු අවස්ථා ගැන සඳහන් කර නැත. විශේෂයෙන්ම නෛතික කරුණු නොවන ගොවි පන්තිය යටතේ වගාවට හෝ පදිංචියට හෝ වගාව හා පදිංචියට ලබාදී ඇති ඉඩම් වෙනත් අරමුණු සඳහා භාවිතා කිරීම, මධ්‍යම පන්තික වැඩසටහන යටතේ බැහැර කර ඇති ඉඩම් හා නාගරික බල ප්‍රදේශයක් ලෙස ගැසට් කිරීමෙන් පසු ඉඩම් සංවර්ධන ආඥා පනත යටතේ අවසර පත්‍ර නිකුත් කර තිබීම යන කරුණු සම්බන්ධයෙන් කිසිවක්ම කියා නැති අතර එම ඉඩම් සඳහා නිදහස් දීමනා පත්‍රයක් හෙවත් සින්නක්කර හිමිකම ලබා ගැනීම සඳහා සිදුකරන ඉල්ලීම් බාර නොගත යුතු බවට සඳහන් කර නැත.

ඊට හේතුව වන්නේ ගොවිතැනට ලබාදුන් ඉඩමක පදිංචියට ගෙයක් හදා ගැනීම, පදිංචියට දුන් ඉඩමක කඩයක් හෝ වෙනත් ව්‍යාපාර කටයුත්තක් කිරීම වැළැක්විය නොහැකි සාමාන්‍ය තත්වයක් බවට වසර ගණනාවක් තුළ සිදුවී ඇති නිසාය. එමෙන්ම මධ්‍යම පන්තිය සඳහා ලබාදුන් ඉඩම්ද ඒවා ලබාගත් මුල් අවස්ථාවේදී නොදියුණු වටිනාකම ගෙවා ලබාගත් ඒවා වන නිසා හා ඒවාට ආර්ථික වටිනාකමක් ලබාදිය යුතු නිසා ඒ ගැනද නිර්දේශ ලබාදීමක් සිදුකර නැත. නාගරික බලප්‍රදේශයක් ලෙස නම් කිරීමද විවිධ හේතු නිසා පසුගිය කාලයේ ගම් ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශවල ඕනෑ තරම් සිදුකර ඇති නිසා ඒ ගැනද විමර්ශන කමිටුව අවධානය යොමුකර නැත. එහෙත් ප්‍රශ්නය වන්නේ විමර්ශන කමිටුවේ නිර්දේශවල ඇතුළත් නොවූ කරුණු සඳහන් කරමින් ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා එවැනි චක්‍රලේඛයක් නිකුත් කළේ ඇයිද යන්න හා සින්නක්කර ඉඩම් හිමිකම ලබබාදීම වෙනුවට බොහෝ පිරිසකට අහිමි කිරීමට උත්සාහ කර තිබීමය.

මේ ආකාරයට සමාලෝචන කමිටුවක් පත්කර උරුමය වැඩසටහන යටතේ නිදහස් දීමනා පත්‍ර හෙවත් සින්නක්කර හිමිකම් ලබාදීම අත්හිටුවීමේ අවස්ථාව වනවිට නිදහස් දීමනාපත්‍ර හෙවත් සින්නක්කර ඔප්පු ලබා ගැනීම සඳහා රජයට බාරදී තිබූ අවසරපත්‍ර හා ප්‍රදානපත්‍ර සංඛ්‍යාව 142,691ක් වී තිබුණි. ඒ අතරින් ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට බාරදී තිබුණ ප්‍රමාණය 72,917කි. ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරියට බාරදී තිබුණ ප්‍රමාණය 69,774කි. එසේ බාරදුන් ප්‍රමාණයෙන් මහජනයා වෙත ලබාදී තිබූ සින්නක්කර ඔප්පු ප්‍රමාණය 26,384ක් විය. ඉන් 18,373ක් ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා විසින් ලබාදී තිබුණ අතර 8011ක් ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය විසින් ලබාදී තිබුණි.

එමෙන්ම හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහගේ අත්සන සහිතව බෙදා දීමට සකස් කර තිබුණ සින්නක්කර ඔප්පු සංඛ්‍යාව 23,018ක් විය. ඒ අතරින් සින්නක්කර ඔප්පු 4060ක් ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා භාරයේ තිබුණ අතර 18,958ක් ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය යටතේ තිබුණි.

එසේම සින්නක්කර ඔප්පු ලබාදීම සඳහා රජයට බාරදී ඒ සම්බන්ධයෙන් වන ක්‍රියාවලියේ විවිධ අදියරවල තිබූ අවසරපත්‍ර හා දීමනාපත්‍ර සංඛ්‍යාව 93,289ක් වූ අතර ඒ ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා භාරයේ 50,484ක් හා ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය යටතේ 42,805ක් වශයෙනි.

ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාගේ ඉහතින් සඳහන් කරන ලද උරුමය වැඩසටහන හිමිකම වැඩසටහන බවට පත්වූ නව චක්‍රලේඛය අනුව ඒ සඳහා පත්කරන ලද සමාලෝචන කමිටු වාර්තාවේ නිර්දේශ කෙසේ වෙතත් තවදුරටත් සිදුවී ඇත්තේ සින්නක්කර ඉඩම් හිමිකමක් ලබා ගැනීම සඳහා ඉල්ලුම් කළ බොහෝ පිරිසකට බලාපොරොත්තු කඩකර ගැනීමේ අවස්ථාවක් උදාකර තිබීමය.

ඒ සම්බන්ධයෙන් තවමත් එසේ සින්නක්කර ඉඩම් හිමිකම සඳහා ඉල්ලුම් කළ පිරිස් නොදන්නවාට සැකයක් නැත. මෙම සටහන අප පළකරන්නේ ඒ සම්බන්ධයෙන් දිගින් දිගටම වාර්තා කළ පුවත්පතක් වශයෙන් ඔවුන්ගේ දැනුවත්භාවය සඳහා හා ආණ්ඩුවේ අවධානය සඳහාය. විශේෂයෙන්ම ඒ සඳහා වන කැබිනට් මණ්ඩල පත්‍රිකාව ඉදිරිපත් කරමින් සමාලෝචන කමිටුවක් පත්කර වාර්තාවක් ලබාගෙන එම වාර්තාවේ නිර්දේශ සඳහා අනුමැතිය ලබාගත් ලාල් කාන්ත ඇමතිවරයාගේ අවධානය සඳහාය.

‘ප්‍රජා සංවර්ධන සභාව යනු, ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසය තුළ සිටින ප්‍රජා නියෝජිතයින්, ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසය සංවර්ධනය කිරීම සඳහා උනන්දුවක් දක්වන නියෝජිතයන් හා නිල බලයෙන් පත්වන නියෝජිතයන්ගේ එකමුතුවකින් නිර්මාණය කෙරෙන සභාවකි. අදාළ ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසය තුළ සිටින සමස්ත ප්‍රජාවට එහි සාමාජිකත්වය ලබාගත හැකිය. සාමාජිකත්වය ලබාගැනීම ස්වෙච්ඡාවෙන් සිදු කළ හැකි අතර, මාර්ගගත ක්‍රමයට ඒ සඳහා පහසුකම් සලසනු ලැබේ.’

එසේ සඳහන් වන්නේ ජනාධිපති කාර්යාලය විසින් අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරුන්, පළාත් ප්‍රධාන ලේකම්වරුන්, දෙපාර්තමේන්තු හා ව්‍යවස්ථාපිත ආයතන ප්‍රධානීන්, දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන් හා ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන් අමතමින් ‘ප්‍රජා සංවර්ධන සභා  නෛතික පදනම, සංයුතිය, ස්ථාපනය හා කාර්යභාරය යනුවෙන් යවන දැනුම්දීමක හැඳින්වීමේය.

එම දැනුම් දීමේ ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ නෛතික පදනම වශයෙන් සඳහන් කරන්නේ ‘පොහොසත් රටක්- ලස්සන ජීවිතයක්’ යන ජාතික ප්‍රතිපත්තියට අනුව, 2025.03.04 දිනැති අංක අමප/25/0309/820/005-1 දරණ අමාත්‍ය මණ්ඩල තීරණය මඟින් ‘ප්‍රජා ශක්ති’ දිළිඳු බව තුරන් කිරීමේ ජාතික ව්‍යාපාරය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අනුමැතිය ලබාදී ඇත යන්නය.
එම ප්‍රජාශක්ති ජාතික ව්‍යාපාරය ග්‍රාමීය මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණය වන්නේ ප්‍රජා සංවර්ධන සභා වන අතර, එය ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුවේ කාර්යභාරය ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසය දක්වා විහිදුවාලන හෙවත් බිම් මට්ටමට ගෙනෙන යාන්ත්‍රණයක් වශයෙන් හඳුන්වා ඇත.

ජනාධිපති කාර්යාලයේ එම දැනුම් දීම අනුව ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ සංයුතිය සභාපති, ලේකම් ඇතුළු නිලබලයෙන් පත්වන සභිකයින් 05 දෙනෙකු ඇතුළත් කාරක සභාව, ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසයේ සමස්ත ප්‍රජාව නියෝජනය කරන නියෝජිතයින් ඇතුළත් ප්‍රජා නියෝජිත සාමාජික කණ්ඩායම සහ උපායමාර්ගික සාමාජික කණ්ඩායම යන අයගෙන් සමන්විත වේ. එහි සමස්ත නියෝජිතයින් අවම වශයෙන් 20 ක් හා උපරිම වශයෙන් 25 කින් සමන්විත විය යුතුය.

එම සමස්ත නියෝජිතයින් අතරින් අවම වශයෙන් 05 දෙනෙකු කාන්තාා නියෝජනය වශයෙන්ද, 05 දෙනෙකු අවුරුදු 15-19 අතර තරුණ නියෝජනය සඳහාද විය යුතු බව සඳහන් කර ඇත.

ඊට අමතරව එම සභාව ප්‍රජාවගේ ගෞරවයට හා ඉහළ පිළිගැනීමට ලක්වන සංවිධානයක් බැවින් සියලුම නියෝජිතයන්ගේ යහපත් සමාජ හැසිරීම, සුපිළිපන්න බව, විනයගරුක බව, නීතිගරුක බව වැනි කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඉහල අවධානයක් යොමුවීම අපේක්ෂා කරන බව සඳහන් කර ඇත.

එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් කර ඇත්තේ ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ සභාවාර සඳහා සමාජ/ආර්ථික සංවර්ධනය වෙනුවෙන් පත්කර ඇති ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ සියලුම ක්ෂේත්‍ර/විෂයගත නිලධාරින් අවශ්‍යතාව පරිදි ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා මඟින් කැඳවිය හැකි බවයි. එම නිලධාරීන් සභාවේ නියෝජිතයින් ලෙස නොසලකන බැවින් දක්වා ඇති උපරිම සීමාවෙන් පරිබාහිරව සහභාගි කර ගැනීමට බාධාවක් නැති බව බවද සඳහන් කර ඇත.

ප්‍රජා සංවර්ධන සභාව සඳහා සභාපතිවරයා පත්කිරීම සම්බන්ධයෙන් එහි සඳහන් කරන්නේ, ඒ සඳහා ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධිකරණ කමිටුවේ සභාපතිවරයාම පත්විය හැකි බව හා එසේ නොමැති අවස්ථාවක ඔහු විසින් නියෝජිතයකු පත්කළ හැකි බවයි. එම උපදෙස්වල සඳහන් වඩාත්ම වැදගත් හා අවධානය යොමුකළ යුතු කරුණ එයයි. ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුව යනු ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස මට්ටමින් රජයේ සංවර්ධන කාර්යයන් සඳහා තීන්දු තීරණ ගැනීම සඳහා පිහිටුවා ඇති ව්‍යුහයයි. ඒ හැම එකකම සභාපතිවරයා වශයෙන් කටයුතු කරන්නේ ආණ්ඩුවේ ඇමතිවරයකු, නියෝජ්‍ය ඇමතිවරයකු හෝ මන්ත්‍රීවරයෙකි. එවැනි දේශපාලන නියෝජිතයකු විසින් ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවකට පත්කරන සභාපතිවරයකු ඒ සඳහා නිල බලයෙන් පත්වන රාජ්‍ය නිලධාරියකු වන්නේ නැත. ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවක ලේකම් වශයෙන් ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා විසින් ප්‍රජා සවිබල ගැන්වීමේ නිලධාරි ලෙස පත්කරන රාජ්‍ය සේවයේ සංවර්ධන නිලධාරියකු පත්කළ යුතු බව සඳහන් කරන අතර එම ප්‍රජා සංවර්ධන සභා කාරක සභාවේ සෙසු සාමාජිකයන් ලෙස ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසයට අනුයුක්ත ග්‍රාම නිලධාරි, සමෘද්ධි සංවර්ධන නිලධාරි, කෘෂිකර්ම පර්යේෂණ නිෂ්පාදන සහකාර හෝ ධීවර නිලධාරීන් නිල බලයෙන් පත්වන බව සඳහන් කර තිබේ. එහෙත් එම රාජ්‍ය නිලධාරීන් අතරින් කෙනෙකු ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ සභාපතිවරයා ලෙස පත්කරන බව හෝ පත්කළ හැකි බවක් ජනාධිපති කාර්යාලයේ දැනුම් දීමේ සඳහන් කරන්නේ නැත.

ඒ සඳහා පත්කිරීමට යන්නේ ඒ ඒ ග්‍රාම නිලධාරි වසමේ සිටින ජාතික ජන බලවේගයේ ක්‍රියාකාරීන් බව පැහැදිලිය. වාර්තා වන ආකාරයට සමහර ස්ථානවල ජාතික ජන බලවේග නියෝජිතයින්ගෙන් එම පත්කීම් මේ වනවිටත් සිදුකර ඇත. එම සභාපතිවරුන් ජාතික ජන බලවේගයේ පළාත් පාලන ආයතන සභිකයන්, පළාත් පාලන ආයතන ඡන්ද සඳහා ඉදිරිපත් වූ අපේක්ෂකයින් හෝ ප්‍රදේශයේ ජාතික ජන බලවේග ක්‍රියාකාරීන් වේ.

මෙම තත්වය මත ගත්කල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල මට්ටමින් ඇති ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුවල ජනතාව විසින් ඡන්දය ලබාදී තෝරා පත්කර ඇති මහජන නියෝජිතයින් සභාපති ධුරය ලබා ගැනීම සාධාරණය කළ හැකි තත්වයකි. එසේම අඩුම ගණනේ මහජනතාව විසින් ඡන්දයෙන් තෝරාපත් කර ඇති පළාත් පාලන මට්ටමේ මහජන නියෝජිතයින් ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවල සභාපතිවරුන් ලෙස පත්කිරීම තවදුරටත් සාධාරණය කළ හැකි තත්වයකි. එහෙත් මෙහිදී සිදුකර ඇත්තේ හා සිදුකරන්නට යන්නේ ජාතික ජන බලවේගයේ පළාත් පාලන නියෝජිතයන් ලෙස තේරී පත්වී සිටින ස්ථානවලදී එම නියෝජිතයින්ද, එසේ තේරී පත්වී නොසිටින ස්ථානවලදී ඡන්දයෙන් පරාජයට පත්වූ අපේක්ෂකයන් හෝ පක්ෂයේ වෙනත් ක්‍රියාකාරිකයකු එම සභාවල සභාපතිවරුන් ලෙස පත්කිරීම හෝ පත්කිරීමට යෑමයි. නමුත් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශස මට්ටමෙන් තිබෙන ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුවල මහජන නියෝජිතයින් නොවන දේශපාලන පක්ෂ නියෝජිතයින්ට ඒවායේ සභාපතිකම් දැරීමට ඉඩ නොදෙන බව අප දන්නා සත්‍යයයි.

බිම් මට්ටමේ සිය දේශපාලන නියෝජිතයින් ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවල සභාපතිවරුන් ලෙස පත්කර අයවැය මගින් රටේ සංවර්ධනයට වෙන්කර ඇති මුදල් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව දේශපාලනීකරණයට ලක්කිරීමට යන්නේ ඒ ආකාරයටයි. එය මෙතෙක් බලයේ සිටි කිසිදු ආණ්ඩුවක් විසින් සිදුනොකරන ලද හා උත්සාහ නොකරන ලද දෙයකි. ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයක් මුල් කරගෙන පවත්වාගෙන යන ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුවලට වර්තමානයේ පවා ආණ්ඩු පක්ෂයේ නොවන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට සහභාගි වීමේ අවස්ථාව පවතින අතර පිහිටුවන ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවලට පළාත් පාලන ආයතනවලට මහජනයා තෝරා පත්කර ඇති මහජන නියෝජිතයින්ට සහභභාගි වීමේ අවස්ථාවක් නිල වශයෙන් ලබාදී නැත.
ඊට අදාළව එහි සඳහන් කරන්නේ ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ ප්‍රජා නියෝජිත කණ්ඩායමේ සාමාජිකත්වය සඳහා ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාශයේ ඕනෑම අයෙකුට නාම යෝජනා ඉදිරිපත් කළ හැකි බව හා එම යෝජනා ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවේ ලේකම් වෙත ලිඛිතව ඉදිරිපත් කළ යුතු බවයි. එහි තේරුම වන්නේ පළාත් පාලන ආයතන මහජන නියෝජිතයින්ට ඉල්ලුම් කර සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම මිස නිල වශයෙන් ඇතුළත් වීමක් එහි නැති බවයි.

ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටුවල බලය කුඩා ඒකකයකට විමධ්‍යගත කරන බව සඳහන් කරමින් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව මේ සිදුකිරීමට සැරසෙන්නේ මහජනතාව විසින් පත්කරන ලද වෙනත් පක්ෂවල නියෝජිතයින් බැහැර කරමින් ගම් මට්ටමේ එම ප්‍රජා සංවර්ධන සභා ඔවුන්ගේ පක්ෂ යාන්ත්‍රණයක් ලෙස පවත්වාගෙන යමින් එම කටයුතු සිදුකිරීමට සැලසුම් කිරීමය.

මෙම ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවල බලතල හා කාර්යභාරය ලෙස ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසයේ පවතින සම්පත්, සංවර්ධන අවශ්‍යතා, ගැටලු සහ අනාගත අවශ්‍යතාවන් සම්බන්ධයෙන් අධ්‍යයනය කිරීම, සාකච්ඡා කිරීම, ව්‍යාපෘති යෝජනා හා ප්‍රතිලාභීන් හඳුනා ගැනීම, ඒකාබද්ධ ග්‍රාම සංවර්ධන සැලසුම සකස් කිරීම සහ මාර්ගගත දත්ත පද්ධතිය යාවත්කාලීන කිරීම, ප්‍රමුඛතාගත කරන ලද සංවර්ධන යෝජනා ඇතුළත් ඒකාබද්ධ ග්‍රාම සංවර්ධන සැලැස්මේ ව්‍යාපෘතීන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන සපයන ආයතන හා කාර්යභාර නිලධාරීන් හඳුනා ගැනීම හා සම්බන්ධීකරණය කිරීම, තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයන් හි පාරදෘශ්‍යභාවය සහ තාර්කිකත්වය සාක්ෂාත් කර ගැනීම වෙනුවෙන් අදාල ආයතන සමඟ ක්‍රියා කිරීම, ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ප්‍රතිලාභීන් හා ප්‍රමුඛතාව හඳුනා ගැනීමට සහාය වීම, දිස්ත්‍රික් සම්බන්ධීකරණ හා ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධීකරණ කමිටු ප්‍රතිස්ථාපනය සඳහා රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යාංශය මගින් නිකුත් කරන ලද චක්‍රලේඛ සහ සියලුම රේඛීය අමාත්‍යාංශ, පළාත් සභා හා ඊට අනුබද්ධිත ආයතන විසින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත සංවර්ධන වැඩසටහන්වලට අදාළව උපදෙස්, මාර්ගෝපදේශ සහ නිර්ණායක සම්බන්ධයෙන් දැනුවත්භාවය ලබා ගැනීම සඳහන් කර තිබේ.

එයට අමතරව ප්‍රජා සංවර්ධන සභාවල සභාපතිවරයාගේ කාර්යභාරය ලෙස සඳහන් කර ඇත්තේ, ප්‍රජා ශක්ති දිළිඳුබව තුරන් කිරීමේ ජාතික ව්‍යාපාරයේ ග්‍රාමීය මට්ටමේ ප්‍රධාන සම්බන්ධීකාරක වශයෙන් ක්‍රියා කිරීම, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ඇස්තමේන්තු සකස් කිරීම සහ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන්කර ගැනීමේදී සම්බන්ධීකරණය කිරීම, හදිසි ආපදා හා ආර්ථික බිඳ වැටීම් හමුවේ රැකවරණය හා ආහාර සුරක්ෂිතතාව තහවුරු කිරීම සඳහා අදාළ ආයතන සමඟ සම්බන්ධීකරණය කරමින් ජන ජීවිතය සාමාන්‍ය පරිදි පවත්වාගෙන යෑමට අවශ්‍ය කටයුතු කිරීම ආදියයි.

එහි සඳහන් කරන්නේ 2025 අගෝස්තු 22 දිනැතිව ජනාධිපති ලේකම් විසින් නිකුත් කළ ‘ප්‍රජාශක්ති’ දිළිඳු බව තුරන් කිරීමේ ජාතික ව්‍යාපාරය සඳහා වන චක්‍රලේඛයට අදාළ මාර්ගෝපදේශ සංග්‍රහයේ එක් අදියරක් වශයෙන් එම මාර්ගෝපදේශය නිකුත් කරන බවයි. එම මාර්ගෝපදේශ සංග්‍රහය සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුරටත් පැහැදිලි කරගැනීම් අවශ්‍ය නම් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය යටතේ පිහිටුවා ඇති ප්‍රජා ශක්ති ලේකම් කාර්යාලයෙන් විමසන ලෙසයි.

මේ අතර නොවැම්බර් 14 දින සහිතව ජනාධිපති මාධ්‍ය අංශය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් සඳහන් කරන්නේ ‘ප්‍රජාශක්ති’ යටතේ දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාල සහ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලවල ඩිජිටල්කරණ හැකියාව වැඩි දියුණු කිරීමට රුපියල් මිලියන 369ක මුදලක් ලබාදීමට කටයුතු කර ඇති බවයි. ඒ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයකට රුපියල් මිලියනයක් වන සේය. ඒ මගින් අවශ්‍ය ලැප්ටොප් පරිගණක ඇතුළු තොරතුරු තාක්ෂණික උපාංග සහ සේවා මිලදී ගැනීම් මෙන්ම නිලධාරීන්ගේ ඒ ආශ්‍රිත ධාරිතාව වර්ධනය කළ හැකි බවද සඳහන් කර ඇත.

ජාතික ජන බලවේගයේ ගම් මට්ටමේ නියෝජිතයින්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ජාතික අයවැයෙන් වෙන්කරන ලද රටේ සංවර්ධනයට අදාළ මුදල් වියදම් කිරීමේ ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම වැඩසටහන ගැන අවධානය යොමු කිරීමේදී නිතැතින්ම මතකයට නැඟෙන කරුණක් වන්නේ පසුගිය පළාත් පාලන ඡන්ද ප්‍රචාරක අවධියේදී ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කී කතාවකි. ඒ ඔවුන්ට හෙවත් ජාතික ජන බලවේගයට බලය නොලැබෙන පළාත් පාලන ආයතනවල කටයුතු සඳහා මුදල් නොදෙන බවට කළ තර්ජනයයි.

ප්‍රජා සංවර්ධන සභා ලෙස මේ සිදුකරන්නට යන්නේ එම තර්ජනය යථාර්ථයක් බවට පත්කිරීම නොවේද?

ජනාධිපති මාධ්‍ය සම්මාන උළෙල නොවැම්බර් 11 වැනිදා සවස නෙලුම් පොකුණ රඟහලේදී පැවැත්විණි.
එදිනට නියමිතව තිබුණේ 2023 වසර වෙනුවෙන්, දීප්තිමත් ජනමාධ්‍යකරුවන්ට සම්මාන පිදීමය. එහෙත්, නෙලුම් පොකුණ පරිශ්‍රයට ජනමාධ්‍යවේදීන්ගේ වාහන ඇතුළුවීම තදබල ලෙස සීමා කර තිබිණි. නෙලුම් පොකුණ පරිශ්‍රය සැලසුම් කර තිබෙන්නේ, රඟහලේ පැවැත්වෙන ඕනෑම උත්සවයකට පැමිණෙතැයි සිතිය හැකි විශාල වාහන සංඛ්‍යාවක්, එම පරිශ්‍රය තුළම ගාල් කළ හැකි වන පරිදිය ඉඩකඩ ඇතිවය.

එහෙත්, එදින ඉඩ දුන්නේ එම වාහන ප්‍රමාණයෙන් තුනෙන් එකකටත් අඩු ප්‍රමාණයක් පරිශ්‍රය තුළ ගාල් කිරීමට පමණක්ය. පැමිණෙන වාහන සියල්ල ප්‍රධාන ගේට්ටුවෙන් ඇතුළු කරන මුත්, ඇතුළට ගිය විට, ඉඩ නැතිය කියා ආපසු හරවා පිටතට යැවීම සිදුවිය. එහෙත්, එම පරිශ්‍රයේ ඉතා විශාල ඉඩක් හිස්ව තිබුණි. රඟහලේ පිවිසුම ඉදිරිපිට මුළුමනින්ම හිස්ව තිබිණ. ඒ ගැන විමසූ විට ආරක්ෂක නිලධාරීන් පැවසුවේ, අගමැතිනිය එන නිසා එම ඉඩ හිස් කර තිබෙන බවයි. ඒ අනුව, රාජ්‍ය මාධ්‍ය සම්මාන උළෙලේ විශේෂ සැලකිල්ල ජනමාධ්‍යවේදීන් වෙත නොව, අගමැතිනිය වෙනුවෙන් බව පැහැදිලි විය.

එදින සම්මාන උළෙලට ආරාධනා ලැබ පැමිණියේ රටේ සිසයලුම විද්‍යුත් හා මුද්‍රිත මාධ්‍යවල ජනමාධ්‍යවේදීන් හා අනෙකුත් සාමාජිකයන්ය. සම්මානවලට නාමයෝජනා ලද අය තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ද සමග පැමිණ සිටියහ. රියැදුරකු සමග වාහනයක පැමිණියේ නම්, වාහනය පිටතට යවා, ශාලාවට පැමිණිය හැකි විය. එහෙත් තමාම පදවාගෙන ආ රථ කලාභවනටත් ඈත එපිටින් නවත්වා පයින් නෙලුම් පොකුණ පරිශ්‍රයට එන්නට බොහෝ මාධ්‍යවේදීන්ට සිදුවිය.

දැනගන්නට ලැබුණු පරිදි, ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් ලබන සම්මානය වෙනුවෙන් ආරාධනා ලද පස් දෙනාගෙන් කෙනකු වූ, පුවත්පත් කලාවේ පුරෝගාමියකු වන ලංකාදීප හිටපු කර්තෘ සිරි රණසිංහ මහතාගේ වාහනයටද පරිශ්‍රය තුළ ගාල් කිරීමට ඉඩ දී නොතිබිණ. ඔහු සමග පැමිණි ඥාතියා ඊට විරුද්ධත්වය පා, වාහනය පරිශ්‍රය තුළ ගාල් කරන්නට ඉඩ නොදෙන්නේ නම්, සම්මානලාභියාද සමග ආපසු ගෙදර හැරී යන බව කීවෙන් ඔවුන්ට වාහනය නැවැත්වීමට ඉඩ දෙන ලදි.

අවසානයේ සිදුවූයේ. නෙලුම් පොකුණ පරිශ්‍රයේ තුනෙන් දෙකක්ම අගමැතිනිය වෙනුවෙන් හිස්ව තබා ජනමාධ්‍යවේදීන් විශාල පිරිසක් එම පරිශ්‍රයෙන් පිටමං කිරීමය. සිස්ටම් චේන්ජ් කරන්නට පැමිණි ආණ්ඩුව, මහින්ද රාජපක්ෂ වැනි ජනාධිපතිවරුන්ටවත් නැති ආරක්ෂාවක් ලබන නිසා මෙවැනි අවමාන මාධ්‍යවේදීන්ට සිදුවිය හැකි බවට සිතිය හැකිය.

සවස 3.15ට පටන් ගත් සම්මා උළෙලේ අගමැතිනිය රැඳීසිටියේ හරියටම පැයක් පමණි. 4.15ට ඇය ශාලාවෙන් පිටතට ගියාය. ඉන් පසුද, නෙලුම් පොකුණ පරිශ්‍රයේ අගමැති වෙනුවෙන් වෙන් කළ මහා ඉඩ හිස්වම තැබීම ගැන අප ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශයට ප්‍රශංසා කළ යුතුය.

ජනාධිපති සම්මාන උළෙලක් වුණත් ජනාධිපති නැතිව පැවැත්වුණු (ඔහු පැමිණීම අනිවාර්ය නොවේ.) එය, පැයකට පසුව අගමැතිද නැති එකක් බවට පත්විය.

ආරම්භයේදී අතොරක් නැතිව වචන නාස්ති කරන නිවේදකයාගේ විස්තරයෙන් පසුව, ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්ද, ජනමාධ්‍ය ඇමතිද කතා පැවැත්වූහ. තමන් ආ කාරිය ගැන අමතක වීමෙන් දෝ, ඇමතිවරයා කතාකළේ මේ දිනවල පැවැත්වෙන අයවැය විවාදය ගැනත්, මේ අයවැය කෙතරම් සංවර්ධනාත්මක එකක්ද යන්නත්, මේ ආණ්ඩුව රටේ ඇතිකරමින් යන වෙනස්කම් ගැනත් යන දේශපාලන කාරණාය. පැය විසිහතරේම මේ ඇමැත්තන්ගේ කයිවාරු වාර්තා කරන ජනමාධ්‍යවේදීන් ඉදිරියේ නැවතත් ආණ්ඩුවේ පම්පෝරිය ගැසීමට තරම්, මාධ්‍ය සම්මාන උළෙළේදීම ඇමතිවරයා ‘දනිස්සෙන් පහලට බැසීම’ සිස්ටම් චේන්ජ්හිම අංගයක් විය යුතුය.

ඒ දේශපාලන කාරණාවලට අමතරව ඇමතිවරයා කීවේ, පසුගිය ආණ්ඩුවලින් ආරම්භ කර පවත්වාගෙන එන විවිධ ක්‍රියාකාරකම් තමන්ද නොකඩවා ඉදිරියට ගෙන යන බවයි. කතා කරන්නටම ඕනෑ නම්, ආණ්ඩුවේ පම්පෝරියට කාලය නාස්ති කිරීම පැත්තක තබා, අඩු ගණනේ ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වර්තමාන මුහුණුවර හා අභියෝග, ජනමාධ්‍ය වාර්තාකරණයට හානිදායක යැයි ඡන්දයට පෙර තමන්ම පිළිගත් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත, මාර්ගගත ආරක්ෂණ පනත ආදිය සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුවෙ ස්ථාවරය, තමන් ඡන්දය ඉල්ලන්නට තොරොම්බල් කළ ජනමාධ්‍යවේදී ඝාතන හා වෙනත් අපරාධ විමර්ශනවල වර්තමාන ප්‍රගතිය වැනි දේ ගැන වචනයක්වත් කියන්නට ඇමතිවරයාට ඉඩ තිබිණ.

තමන් පැමිණ සිටින්නේ වෙනදාට තමන් ගැන වාර්තා කරන ජනමාධ්‍යවේදීන්ට සම්මාන දීමට බවත්, මෙදින ප්‍රධානත්වය ලැබෙන්නේ ඔවුන්ට බවත් ඇමතිවරයා කීවත්, එම ශාලාවෙන් එළියේ ජනමාධ්‍යවේදීන්ට සැලකුණේ එසේ නොවේ.

ඉන්පසුව පුවත්පත්වලට සම්මාන දීම ඇරඹිණ. අගමැති, ඇමති, නියෝජ්‍ය ඇමති හා නිලධාරීහු වේදිකාවට පැමිණ සම්මාන තුන හතරක් දෙන විට, හදිසියේම එය නවත්වා අගමැතිනියට කතාව සඳහා ඇරියුම් කෙරුණේය. පිටව යාමට ඇති හදිසිය නිසාදෝ ඇය කිසිවකු විසින් ලියා දෙන ලද කතාවක් ඉතා වේගයෙන් සිංහලෙන් කීමට පටන්ගත්තාය. ඇය හෙම්බිරිස්සාවෙන් පෙළෙන බවද පෙනෙන්නට තිබිණ. ඒ කතාවේ මාතෘකාව ‘ලංකාවේ පුවත්පත්, රේඩියෝ සහ ටෙලිවිෂන් ආරම්භය’යි. පුවත්පත් ආරම්භ වූ දිනය, රේඩියෝ, ටෙලිවිෂන් ආරම්භවූ දිනය, ආරම්භ කළ අය ආදිය ගැන පාසල් දරුවකුට වුවද ගූගල් සෙවුමකින් සොයාගත හැකි ප්‍රාථමික කරුණු කතාව ලියූ කවුරුන් හෝ රටේ අගමැතිනියට සපයා තිබිණ. එහෙත් ලංකාවේ පළමුවැනි සිංහල පුවත්පතේ නම (ලංකාලෝකය (1860) වෙනුවට ඥානාර්ථ ප්‍රදීපය (1866) ලෙස) ඇයට වරදවා ලබාදී තිබිණ. ගුවන් විදුලියේ සිටි නන්දන ජයමාන්න කෙනකු ගැන ඈ කීවාය. ඊටත් වඩා ඇය ජනමාධ්‍ය හැඳින්වූයේ රාජ්‍යයේ ‘5 වැනි කුලුන’ ලෙසයි. 4 සිට 5 ස්ථානය දක්වා ඊට ‘ස්ථාන මාරුවක්’ කතාව ලියූ අය ලබාදී තිබිණ. අගමැතිවරිය අමාරුවේ දැමීම සඳහා විය හැකිය. කතාවෙන් පසු වහාම ඇය නික්ම ගියාය.

රජයට ව්‍යාපාර කළ නොහැකි බව ජනාධිපතිවරයා පසුගියදා කිව්වේය. දේශපාලනයෙන් හා ආධුනිකභාවයෙන් තොරව හරියට කරගන්නට බැරි නම්, මෙවැනි සම්මාන උළෙල වුවද දැමිය යුත්තේ ජනාධිපතිවරයා කී ලැයිස්තුවටය.

ආණ්ඩුවෙන් ගෙන්නුවත් බදු අහිමි වෙනවා
අවුරුදු පහකදී ඉතිරිවන්නේ හපයක් විතරයි
මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන දීම පැලවත්තේ ප්‍රශ්නයට විසඳුමක්ද?

‘පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන බලපත්‍රයක් වෙනුවට භාවිත කිරීම සඳහා රජයෙන් වාහනයක් ලබාදිය යුතු බවට මෙම ආණ්ඩුව මීට පෙර මතයක් පළකළ අතර මෙම පළමු තොගයේදී හෝ ඉන්පසු තොගයකදී එම අරමුණ ද සමහර විට සාක්ෂාත් විය හැකිය. එය මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන බලපත්‍රයක් ලබාදෙනවාට වඩා රජයට අවාසි සහගත අලාභදායි පියවරකි. වාහන බලපත්‍රයක් ලබාදීමෙන් පසු වාහනයක් මිලදී ගැනීම හා එය නඩත්තුව ආදිය මන්ත්‍රීවරයා සිදුකර ගත යුතු අතර රජයෙන් වාහනයක් ලබාදීමේදී සිදුවන්නේ එම කාර්යයන් සඳහා රජයේ මුදල් වැය කිරීමත්, අවසානයේ ක්ෂය වූ වාහනයක් රජයට ඉතිරි වීමත් පමණය.

ගෙන්වීමට යන වාහන ප්‍රමාණය 1775ක් වැනි අති විශාල ප්‍රමාණයක් නිසා 159ක් වන සිය මන්ත්‍රීවරුන්ගේ වාහන අවශ්‍යතාවද 225ක් වන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ටම වාහන ලබාදීම මගින් සමහරවිට ආණ්ඩුව පියවීමට හැකිය.
එතෙක් අපට බලා සිටින්නට සිදුවන්නේ දූෂණ විරෝධී හා නාස්තිකාර නොවන යැයි තමන්ම කියන ආණ්ඩුවක මේ ආකාරයේ කටයුතු දෙසය.’

අප පසුගිය සතියේ එසේ සටහන් කළේ නවීන ඩබල්කැබ් 1775ක් මිලදී ගැනීම සඳහා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක යටතේ ඇති මුදල්, ක්‍රම සම්පාදන හා ආර්ථික කටයුතු අමාත්‍යාංශය කැඳවා තිබූ ප්‍රසම්පාදනය සම්බන්ධයෙන්ය. එය දැන් යථාර්ථයක් බවට පත්වී ඇත්තේ නොවැම්බර් 07 වැනිදා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ අයවැය කථාවේදීය. මුදල් අමාත්‍යාංශ වෙබ් අඩවිය ප්‍රකාශයට පත්කර ඇති එම අයවැය කථාවේ ‘රජයේ ආයතනවලට අවශ්‍ය වාහන/පළාත් පාලන ආයතනවලට අවශ්‍ය යන්ත්‍රසූත්‍ර ලබාදීම’ උප මාතෘකාවෙන් යුතු එය මෙසේය.

අයවැය යෝජනාව

‘රජය සතු දැනට පවතින වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ ප්‍රමාණවත් නොවීමත්, පවතින වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ බොහොමයක් පැරණි ඒවා වීමත් හේතුවෙන් ඒවා අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුව තිබෙනවා. මෙම තත්වය රජය අපේක්ෂා කරන සංවර්ධන කටයුතු අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යෑමට බාධාවක් වෙලා තිබෙනවා. මෙම තත්වය සලකා බලා, රාජ්‍ය ආයතන වෙත අත්‍යවශ්‍ය වාහන සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගේ ධුර කාලය අවසානයේ නැවත ආපසු බාරදීමේ පදනම මත ලබා දෙන වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ ප්‍රමාණයක් මිලදී ගැනීමට රජය තීරණය කර ඇති අතර ඒ සඳහා මූලිකව අවශ්‍ය වන රුපියල් මිලියන 12,500 ක් වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.’

මෙම අයවැය යෝජනාව ඇත්තේ ලබන වසර සඳහාය. එය ඉහතින් සඳහන් කරන ලද මෙම වසරේ මුදල්වලින් මිලදී ගැනීමට යන ඩබල් කැබ් 1775 සම්බන්ධයෙන් වන යෝජනාවක් නොවේ. මෙම වසරේ මිලදී ගැනීමට යන ඩබල් කැබ් යෝජනාවටම සම්බන්ධ යෝජනාවකි. එය තේරුම් ගැනීම සඳහා භාණ්ඩාගාර ලේකම් ලෙස ආචාර්ය හර්ෂණ සූරියප්පෙරුම සියලු අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරුන්, පළාත් සභා ප්‍රධාන ලේකම්වරුන් හා දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානීන් අමතමින් ජාතික අයවැය චක්‍රලේඛ 03/2025 යනුවෙන් මීට පෙර නිකුත් කර ඇති චක්‍රලේඛයට අවධානය යොමුකළ යුතුය.

මුදල් චක්‍රලේඛය

අත්‍යවශ්‍ය රාජ්‍ය සේවාවන් හා ක්ෂේත්‍ර කටයුතු සඳහා වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ මිලදී ගැනීම සඳහා තොරතුරු කැඳවීම යනුවෙන් යුතු එහි මෙසේ සඳහන් වේ.

‘රජයේ සංවර්ධන වැඩපිළිවෙළ කඩිනම්ව හා කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා කෘෂිකර්ම, වාරිමාර්ග ඉඩම්, වනජීවී, වන සංරක්ෂණ, ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය යනාදි ක්ෂේත්‍රවල සංවර්ධන කටයුතු හා පවතින ගැටලු කඩිනමින් අවසන් කළ යුතුවේ. ඒ සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයීම සඳහා දැනට පවතින වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ ප්‍රමාණවත් නොවීමත්, පවතින වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ බොහොමයක් පැරණි ඒවා වීම හේතුවෙන් ඒවා අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීමත්, වැනි හේතු මත සංවර්ධන කටයුතු අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යෑමට බාධාවක් වී තිබේ. රාජ්‍ය ආයතන සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වාහන සහ යන්ත්‍රෝපකරණ ප්‍රමාණයක් කඩිනමින් මිලදී ගැනීම සඳහා අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය ලැබී ඇති අතර 2025 වර්ෂයේදී එම වාහන අවශ්‍යතාවෙන් ඩබල් කැබ් රථ ප්‍රමාණයක් ප්‍රථමයෙන් මිලදී ගැනීමට රජය තීරණය කර ඇත.

ඒ අනුව ක්ෂේත්‍ර රාජකාරි කටයුතු පැවරී ඇති ඔබ අමාත්‍යාංශය/පළාත් සභාව යටතේ ක්‍රියාත්මක වන දෙපාර්තමේන්තු හෝ රාජ්‍ය ආයතනවල ඩබල් කැබ් රථ අවශ්‍යතාව ඇමුණුම 1 හි විධිවිධාන අනුව 2025.09.30 දිනට පෙර ජාතික අයවැය දෙපාර්තමේන්තුවට පිටපතක් සහිතව කොම්ප්ට්‍රොලර් ජනරාල් වෙත යොමු කළ යුතුවේ.’

එම චක්‍රලේඛයේ වාහන අවශ්‍යතාව තක්සේරු කිරීම යනුවෙන් ඇමුණුමක් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර එහි සඳහන් කරන්නේ නිල වාහන ලෙස නිලධාරීන්ට අනුයුක්ත කිරීම සඳහා මෙම මිලදී ගැනීමට යෝජිත කැබ් රථ යොදා නොගත යුතු බව හා ඉන්ධන දීමනාවද එම වාහන පදනම් කරගෙන නොගෙවිය යුතු බවයි.

2025 අයවැයේ කීවේ කුමක්ද?

2025 වසරට අදාළව මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පසුගිය අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමේදී රාජ්‍ය ආයතනවල අවශ්‍යතාව සඳහා හෝ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගේ අවශ්‍යතාව සඳහා හෝ අයවැයෙන් මුදල් වෙන්කරන බවට යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළේ නැත. එමෙන්ම එවැනි වාහන මිලදී ගැනීමක් සම්බන්ධයෙන් අමාත්‍ය මණ්ඩල තීරණයක් ගත් බවක්ද ගිය වසරේ හෝ මෙම වසරේ මේ දක්වා අමාත්‍ය මණ්ඩල තීරණවල සඳහන් වන්නේ නැත. තවද එවැනි වාහන මිලදී ගැනීමක් සම්බන්ධයෙන් අමාත්‍ය මණ්ඩලය ප්‍රසම්පාදන කමිටුවක් පත්කළ බවක්ද කැබිනට් මණ්ඩල තීරණවල සඳහන් වන්නේ නැත.

මෙහිදී බොහෝ විවේචනයන්ට ලක්වී ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට භාවිතය සඳහා රජයේ මුදලින් ඩබල් කැබ් රථයක් ලබාදීම ගැනය. මෙතෙක් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට ලැබුණේ වාහනයක් ගෙන්වා ගැනීම සඳහා තීරු බදු රහිත වාහන ගෙන්වීමේ බලපත්‍රයක් පමණය. මන්ත්‍රීවරුන් සිදුකළේ එම බලපත්‍රයට වාහනයක් ගෙන්වීම හෝ බලපත්‍රය වෙනත් පාර්ශ්වයකට විකුණා දැමීමය. වාහන නැති මන්ත්‍රීවරු එම විකුණා ලැබෙන මුදලින් අඩු මිල වාහනයක් ලබා ගැනීම ආදිය සිදුකළෝය. සමහරු එම බලපත්‍රයේ ප්‍රමාණයටම සුපිරි වාහනයක් ගෙන්වා ගත්තෝය. එමෙන්ම වාහනයක් ගෙන්වා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් රජයේ බැංකුවකින් ණයක් ලබා ගැනීමද එම බලපත්‍ර මගින් සිදුකර ගත්තෝය.

ඒ මගින් රජයට අහිමි වූයේ එම බලපත්‍ර මගින් වාහන ගෙන්වීමෙන් රජයට ලැබෙන බදු ආදායම පමණි. එහෙත් බලයට පත්වීමට පෙර මහජනයාට නැති කිසි වරප්‍රසාදයක් දේශපාලනඥයින්ට නොදෙන බව කී වත්මන් ආණ්ඩුව මේ සිදුකරන්නට යන්නේ රජයේ වියදමින් වාහන ගෙන්වා මන්ත්‍රීවරුන්ගේ පාවිච්චියට ලබාදීමට යෑමය. මෙම වාහන රජයේ වාහන නිසා ඒවා නඩත්තුවට වියදම් කිරීමට අනිවාර්යයෙන් රජයට සිදුවනු ඇත. සමහරවිට රියැදුරකු ද රජයෙන් අනුයුක්ත කිරීමට සිදුවනු ඇත. මෙහිදී අවසානයේ මන්ත්‍රීවරයා රජයට බාරදී යන්නේ ඉතා හොඳ තත්වයේ වාහනයක් නොවන බව කිව හැකිය. ඒ තමන්ගේ පෞද්ගලික වාහනයක් සම්බන්ධයෙන් වන පරිස්සම හා රැකබලාගැනීම රජයේ වාහන සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් නොකරන නිසාය. ජනාධිපතිවරයා සිය අයවැය යෝජනාවේ කියන පරිදි රජයේ වාහන අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා විශාල මුදලක් වැය වන්නේ ඒවා නිසි ආකාරයෙන් පාවිච්චි කර නැති නිසාය.

මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන ලබාදීමේ මෙම තීරණය 2026 අයවැය යෝජනාවක් වූවත්, මෙම වසරේ ගෙන්වීමට යන ඩබල් කැබ් 1775න් මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන ලබාදේ යැයි දැනට අනුමාන කළ හැකිය. මන්ද ක්ෂේත්‍ර රාජකාරි සම්බන්ධයෙන් පවතින රාජ්‍ය ආයතන සංඛ්‍යාවත්, ඒවායේ වාහන අවශ්‍යතාවත් සමඟ සැසැඳූ කළ මෙම වසරේ ගෙන්වීමට යන ඩබල් කැබ් ප්‍රමාණයෙන් මන්ත්‍රීවරුන්ටත් වාහන ලබාදිය හැකි තත්වයක් පවතින හෙයිනි.

ජවිපෙන් වාහන ගෙන්වීම

විවිධ නම් දරන පක්ෂවලින් පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වුවත් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ සාමාජිකයන් මේ වන තෙක් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට ලබාදුන් වාහන ගෙන්වීමේ බලපත් ලබා ගැනීම සිදුකළේය. පූර්ණකාලීන පක්ෂ දේශපාලනයේ නිරත වනවා යැයි කී ඔවුන් වෙනුවෙන් පක්ෂය මුදල් වැයකර වාහන ගෙන්වූ බව කීවේය. පක්ෂය අතහැර යන විට එම කාලයන්වල බලවත්ව සිටි පිරිස් ඔවුන්ගේ නමට ඇති එම වාහන රැගෙන ගියේය.

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට එම සමයේ පක්ෂයේ එම පූර්ණකාලීන මන්ත්‍රීවරුන් ටික දෙනා වෙනුවෙන් වාහන ගෙන්වීම ප්‍රශ්නයක් වූයේ නැති බව එම වාහන බලපත් මගින් වාහන ගෙන්වීම මගින් පෙන්නුම් කළේය. එහෙත් දැන් තත්වය වෙනස්ය. ජාතික ජන බලවේගය ලෙස ඔවුන්ට පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු 159ක් සිටිති. ඉන් නිල වාහන හිමිකම ඇති අගමැති ඇතුළු කැබිනට් මණ්ඩල සාමාජිකයන් 22ක් හා නියෝජ්‍ය ඇමතිවරුන් 31ක්, කථානායක හා නියෝජ්‍ය කථානායක ඉවත් කළ විට මන්ත්‍රීවරුන් ලෙස ඔවුන්ට තවත් මන්ත්‍රීවරුන් ලෙස ඉතිරි වන්නේ 104ක් පමණි. ඒ සියල්ලන් වෙනුවෙන් වාහන බලපත්‍රයක් ලැබුණත් වාහන ගෙන්වීමේ හැකියාවක් සමහරවිට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට නොතිබිය හැකිය. ඒ එක් පැත්තකි. අනෙක් අතට ජාතික ජන බලවේගය ලෙස මෙවර පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වී ඇති සියලු දෙනාම ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ සාමාජිකයෝ නොවෙති.

ජාතික ජන බලවේගය ලෙස එකතු වූ වෙනත් පිරිසක් එහි සිටිති. ඔවුන්ගේ බැඳීම සමහර විට මෙම පාර්ලිමේන්තුවෙන් අවසන් විය හැකිය. එසේම පක්ෂයටද ඔවුන්ගේ සම්බන්ධයක් නැති තත්වය තුළ පක්ෂය වාහන සඳහා වියදම් කිරීම තේරුමක් නැති දෙයක් බවට පත්වේ. එමෙන්ම එවැනි අතිවිශාල වාහන ප්‍රමාණයක් නඩත්තු කිරීමද පක්ෂයක් ලෙස ඔවුන්ට කළ හැකි දෙයක්ද නොවේ. මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන ගෙන්වීමේ බලපත්‍රයක් ලබාදුන් විට ජාතික ජන බලවේගය ලෙස පිටතින් එකතු වූ පිරිසට ඔවුන්ගේ මුදලින් වාහනයක් ගෙන්වා ගැනීමේ හැකියාවද තිබිය හැකිය. එහෙත් ඒ සඳහා ඉඩ දුන්නොත් එයද අවසානයේ පක්ෂයට ඉතිරි වන දෙයක් වන්නේ නැති බව ඔවුහු දනිති.

මීට පෙර වාහන ගැන කිව්වේ මෙහෙමයි

එහෙත් 2025 අයවැය ඉදිරිපත් කරමින් මීට හාත්පසින්ම වෙනස් කතාවකි. එහි වාහන සඳහා රජයේ වියදම් අවම කිරීම යටතේ සඳහන් කරන්නේ, ‘රජයේ නිලධාරීන්ට නිල වාහන ලෙස පවරන ලද වාහන ඉහළ ඉන්ධන පරිභෝජනයක් ඇති සැලකිය යුතු වටිනාකමකින් යුක්ත වාහන වෙනවා. මෙම වාහන සඳහා අධික නඩත්තු පිරිවැයක් දැරීමට වෙනවා. එබැවින් තෝරාගත් නිලධාරීන්ට සුදුසු මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන ලබාදීම හරහා වාහන සඳහා වන අධික වියදම් අවම කිරීමට රජය තීරණය කර තිබෙනවා’ යනුවෙනි.

මේ අතර නොවැම්බර් 11 දින පාර්ලිමේන්තුවේ පැවති අයවැය විවාදයට එක්වෙමින් ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ ජාතික සංවිධායක කියා තිබුණේ ඔවුන්ගේ පක්ෂයෙන් තේරී පත්වූ මන්ත්‍රීවරුන් තුන්දෙනාට කැබ් අවශ්‍ය නොවන බවත්, එම කැබ් තුන සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට ලබාදෙන බවත්ය.

අයවැය කතාවෙන් පසු මේ පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තුවේ පළවූ අදහස්වලට පිළිතුරු වශයෙන් ආණ්ඩු පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ඇමති නලින්ද ජයතිස්ස කීවේ, ඩබල් කැබ් එපා අය කියන්න අපි ඔවුන්ට දෙන්නේ නෑ යනුවෙන්ය.

මන්ත්‍රීවරුන්ට රජයේ වියදමින් ඩබල් කැබ් ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් මාධ්‍ය කළ ප්‍රශ්න කිරීම්වලදී ඇමති නලින්ද ජයතිස්ස එය සාධාරණ කරමින් කියා තිබුණේ මන්ත්‍රීවරුන්ට වාහන ගෙන්වීම සඳහා බලපත් ලබාදීම මගින් අති විශාල බදු ආදායමක් රජයට අහිමි වන බවයි. මන්ත්‍රීවරුන් එම බලපත් විකුණා විශාල මුදලක් උපයාගෙන ඇති බවයි.

රජයෙන් ගෙනාවත් බදු අහිමිවේ

මන්ත්‍රීවරු එම බලපත් විකුණා මුදල් හම්බකරනවා යන කරුණ පසෙකට තබා බදු අහිමි වීම යන කරුණ දෙස අවධානය යොමු කිරීමේදී අපට ලැබෙන චිත්‍රය වන්නේ කුමක්ද? රජය ඩබල් කැබ් ආනයනය කළද ඒ සඳහා රජයට බදු ආදායමක් නොලැබෙන බවය. රජය බදු ගෙවා එම වාහන ආනයනය කළද නැවතත් එම බදු සඳහා වැය කරන්නට වන්නේ රජයට බවය.

රජයෙන් වාහන ගෙන්වීමේදී සිදුවන්නේ එම වාහන ගෙන්වීම සඳහා රජයට මුදල් වැයවීම, ඒ සඳහා බදු ආදායමක් නොලැබීම, එම වාහන නඩත්තු කිරීමට මුදල් වැයවීම හා අවසානයේ වසර පහක කාලයක් තුළදී ක්ෂය වූ වාහනයක් රජයට ඉතිරි වීමය.

මේ අවස්ථාවේදී ආණ්ඩුව සිය තීරණය සාධාරණීකරණය වෙනුවෙන් ගෙන එන තර්කය වන නඩත්තු කිරීමට අධික පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන ඉදිරියේදීත් එසේම ඇතිවනු ඇත. ඒ මෙසේ මන්ත්‍රීවරුන්ට ලබාදෙන වාහනද ක්ෂය වීමට ලක්වන බැවින්ය.

දේශීය දුඹුරු සීනි ඕනෑ නම් හඳුන්නෙත්ති ස්ටෝර්ස් එන්න
මහා පරිමාණයෙන් ගත් අය නවතා නියෝජිතයන් පත්කිරීමෙන් සීනි ටොන් 60,000ක් ගොඩ ගැහිලා

රජයේ නිව්ස් ඩොට් එල්කේ වෙබ් අඩවියේ ‘ඉතිහාසයේ පළමු වරට ලංකා සීනි සමාගමට අලෙවි ජාලයක්’ යන හිසින් වාර්තාවක් පළකරමින් සඳහන් කර ඇත්තේ ලංකා සීනි සමාගමේ දුඹුරු සීනි අලෙවි ජාලය කර්මාන්ත හා ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන ඇමති සුනිල් හඳුන්නෙත්තිගේ ප්‍රධානත්වයෙන් නොවැම්බර් 11 වැනිදා ආරම්භ වූ බවයි.

කර්මාන්ත හා ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ලංකා සීනි සමාගම තම පැල්වත්ත හා සෙවණගල කර්මාන්ත ශාලාවල නිෂ්පාදනය කරන තත්වයෙන් ඉහළ දුඹුරු සීනි අඩු මිලට ශ්‍රී ලාංකික පාරිභෝගිකයන් වෙත ලබාදීමේ අරමුණ ඇතිව ඉතිහාසයේ පළමු වරට තම අලෙවි ජාලය එලෙස ආරම්භ කළ බව එහි සඳහන් කර ඇත.
එමෙන්ම 2011 වර්ෂයේදී රජයේ පාලනය යටතට පත්වූ ලංකා සීනි සමාගම වසර 11කට පසු මෙලෙස තම අලෙවි ජාලය ආරම්භ කිරීම විශේෂත්වයක් බවද සඳහන් කර ඇත.

එහිදී අදහස් දක්වමින් ඇමති සුනිල් හඳුන්නෙත්ති පවසා ඇත්තේ පැල්වත්ත හා සෙවණගල කර්මාන්ත ශාලා අයත් ලංකා සීනි සමාගම වසා දමා පෞද්ගලික අංශය වෙත විකිණීමේ සැලසුමක් පවතින බවට පසුගිය කාලයේ අසත්‍ය ප්‍රචාර රැසක් ක්‍රියාත්මක වූ බවත්, එම අසත්‍ය ප්‍රකාශ සඳහා නිවැරදිම පිළිතුර නිවැරදි වේලාවේදී ලබාදෙමින් ලංකා සීනි සමාගම වසර 14කට පසුව තම අලෙවි ජාලය මෙලෙස ආරම්භ කරමින් සුවිශේෂි සංධිස්ථානයක් සනිටුහන් කිරීම පිළිබඳව සීනි සමාගමේ කාර්ය මණ්ඩලයට හා සියලු උක් ගොවීන්ට ඔහුගේ කෘතඥතාවය පළකරන බවයි.

එමෙන්ම එලෙස ස්ථාවර ගමන් මඟකට අවතීර්ණ වී සිටින ලංකා සීනි සමාගම ජනවාරි 01 සිට ව්‍යවස්ථාපිත ගෙවීම්වලින් නිදහස් කිරීමට රජය තීරණය කර ඇති බවද ඇමතිවරයා එහිදී කියා ඇත.

එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් කර ඇත්තේ එලෙස ආරම්භ කරන ලද ලංකා සීනි සමාගමේ දුඹුරු සීනි අලෙවි ජාලය තුළින් පාරිභෝගිකයන්ට තත්වයෙන් උසස් දේශීයව නිෂ්පාදිත දුඹුරු සීනි අඩු මිලට ලබාදීමට හැකියාව ලැබෙන බව හා උක් ගොවි පවුල් දෙලක්ෂ පනස්දාහසක් ශක්තිමත් කිරීමටද අවස්ථාව උදාවන බවයි. එමෙන්ම නුගේගොඩ නාවල පාරේ විවෘත කරන ලද එම දුඹුරු සීනි තොග හා සිල්ලර අලෙවි සැල මගින් උක් බීම, හකුරු, උක්පැණි ආදි ලෙස විවිධාංගීකරණය කරන ලද නිෂ්පාදන පෙළක්ද පාරිභෝගිකයන් වෙත ලබාදීමට ලංකා සීනි සමාගම සැලසුම් කර ඇති බවයි.

එහෙත් එම විවෘත කිරීමේ අවස්ථාව ලංකා නිව්ස්වෙබ් වෙබ් අඩවිය වාර්තා කර ඇත්තේ ‘එක බඩුවකට එක කඩයක් ඉතිහාසයේ පළමු වරට ඇමති හඳුන් දුඹුරු සීනි විකිණීමට වෙනම කඩ දායි’ යනුවෙන් හාස්‍යය මතුවන ආකාරයෙන් සිරස්තලයක් යොදමින්ය.

මේ ආකාරයට ඇමති සුනිල් හඳුන්නෙත්තිට දුඹුරු සීනි විකිණීම සඳහා කඩ දාන්නට සිදුවී ඇත්තේ ඇයිද යන්න විමසා බැලීම මේ රටේ ජනතාවට වැදගත් කාරණයක් බව අපගේ අදහසයි.

එය කෙටියෙන්ම කිවහොත් විකුණාගත නොහැකි දුඹුරු සීනි මෙටි්‍රක් ටොන් 60,000ක පමණ ප්‍රමාණයක් රජයේ ලංකා සීනි සමාගම යටතේ ඇති පැල්වත්ත හා සෙවණගල සීනි කර්මාන්තශාලාවලද, රජයට කොටස් අයිතිය ඇති හිඟුරාන සීනි සමාගමේද, සියයට සීයයක් පෞද්ගලික සමාගමක් වන ඇතිමලේ සීනි සමාගමේද තිබීමය.

රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික යන එම සමාගම්වල දුඹුරු සීනි විකිණීමේ බලය මෙම ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ඔවුන් අතට ගෙන ඇති අතර එතෙක් එම සීනි මහා පරිමාණයෙන් මිලදී ගත් දේශීය ව්‍යාපාරිකයන් කිහිප දෙනාට සීනි ලබාදීම නතර කර ඇත. ඒ ඔවුන් ලෝක වෙළඳපොළේ සීනි මිල පහළ යෑමට සාපේක්ෂව දේශීය වෙළඳපොලේ සුදු සීනි මිල පහළ යෑම ගැන සඳහන් කරමින් දුඹුරු සීනි ලබා ගනිමින් තිබූ මිලට වඩා අඩු මිලට ලබාදෙන ලෙස කරන ලද ඉල්ලීමක් අනුවය. එහෙත් එම ඉල්ලීමට එකඟ වී නැති විෂයභාර ඇමති සුනිල් හඳුන්නෙත්ති සිදුකර ඇත්තේ මහ පරිමාණයෙන් දුඹුරු සීනි මිලදී ගත් ව්‍යාපාරිකයින් කිහිප දෙනාට සීනි ලබාදීම නවතා දමා, දුඹුරු සීනි මිලදී ගැනීමේ ව්‍යාපාරික මාෆියාවක් තිබෙන බව මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රසිද්ධියේ අදහස් දැක්වමින් ඔවුන්ට පහර දීමය.

ඉන්පසු දුඹුරු සීනි මිලදී ගැනීම සඳහා ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් නියෝජිතයන් පත් කිරීම ඔහුගේ උපදෙස් මත සිදුකර ඇත. එම නියෝජිතයන්ට මහ පරිමාණයෙන් සීනි මිලදී ගැනීමේ හෝ අලෙවි කිරීමේ හැකියාවක් තිබී නැති අතර ඔවුන්ට හැකිවී ඇත්තේ සුළු ප්‍රමාණවලින් සීනි මිලදී ගෙන සුළු ප්‍රමාණවලින් විකිණීමටය. ඔවුන් ලබාගත් සීනි විකුණා මුදල් ලැබුණ පසු නැවතත් එම මුදලට සුළු ප්‍රමාණයෙන් සීනි මිලදී ගැනීම් සිදුකර තිබෙන අතර ඒ මගින් ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් ලැබී නැත. මේ හේතුවෙන් පැල්වත්ත, සෙවණගල, හිඟුරාන හා ඇතිමලේ යන සීනි සමාගම්වල නිෂ්පාදිත සීනි තොග ඉතිරි වී තිබේ. නියෝජිතයන් රට වටේ පත්කර දුඹුරු සීනි විකිනීමේ විකල්පය වැරදීමෙන් පසු මාධ්‍ය ඉදිරියේ සීනි මාෆියාව ලෙස හැඳින්වූ පිරිසටත්, ප්‍රාදේශීය නියෝජිතයින්ට අමතරව යළි සීනි ලබාදෙන ලෙස උපදෙස් දී ඇත. එහෙත් ලෝක වෙළඳපොළේ මිලට සාපේක්ෂව දිනෙන් දින පහළ යන දේශීය වෙළඳපොළේ සුදු සීනි මිලට සාපේක්ෂව නියම කර ඇති මිලට දුඹුරු සීනි ලබා ගැනීම අඩාල වී තිබීම නිසා යළි යථා තත්වයට පත්වී නැත.

සීනි කිලෝවක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා රුපියල් 285ක පමණ මුදලක් දේශීය වශයෙන් වැයවන බව ගණනය කර ඇති අතර පසුගිය වසරේදී දුඹුරු සීනි කිලෝවක් අලාභ නොවන මුදලකට ලබාදීමෙන් පසු දේශීය වෙළඳපොළේ රුපියල් 300ට වඩා වැඩි මිලකට විකුණා තිබේ. සීනි මිලදී ගන්නා මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් අඩු මිලට ඉල්ලා ඇත්තේ ලෝක වෙළඳපොළේ මිල පහළ යෑමත් සමඟ දුඹුරු සීනි කිලෝවක් රුපියල් 300ට වඩා අඩු මිලකට දේශීය වෙළඳපොළේ පහළ යෑමත් සමඟය. අඩු මිලට හෝ විකුණමින් තිබූ මිලට හෝ සීනි ලබාදීම ඇමතිවරයා නවත්වා ඇත්තේ ඉන්පසුය. එතැන් සිට මේ දක්වා ලෝක වෙළඳපොළේ සීනි මිල පහළ යෑමට සාපේක්ෂව දේශීය වෙළඳපොළේ සීනි මිලද දිනෙන් දින පහළ යමින් තිබේ.

ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ සතිපතා වෙළඳපොළ මිල ගණන් සමීක්ෂණය අනුව නොවැම්බර් පළමු සතියේ සීනි කිලෝවක සිල්ලර මිල පරාසය රුපියල් 210ත් 250ත් අතර පැවතී ඇත. තොග මිල යනු මීට වඩා අඩු මිලක් සහිත එකක් බව පැහැදිලිය. කෙසේ වෙතත් පසුගිය වසරේ මිල අඩු වීමට සාපේක්ෂව යම් අඩු මිලකට සීනි ඉල්ලූ විට නොදීමෙන් දැන් සිදුවී ඇත්තේ එම සමයටත් වඩා තවත් රුපියල් 80ක් පමණ අඩු මිලකට සීනි විකිණිමට දේශීය සීනි සමාගම්වලට සිදුවී තිබීමය. පාඩුව වඩා වැඩි එකක් බවට පත්කර ගන්නට සිදුවී තිබීමය. තෙත ගතිය වැඩි හෙයින් දුඹුරු සීනි වැඩි කාලයක් කල් තබා ගැනීමට නොහැකි නිසා ඒවා දියවීම වැළැක්වීම සඳහා නැවත නිෂ්පාදනයට අතිරේක මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවීමය.

පසුගිය කාලයේ ඇති වූ උක් ගොවි උද්ඝෝෂණවලට එක් හේතුවක් වී තිබුණේද සීනි සමාගම් විසින් ඔවුන්ගෙන් ලබාගත් උක්වලට මුදල් නොගෙවීම වන අතර ඊට හේතු වී තිබුණේද මේ ආකාරයට නිෂ්පාදිත සීනි විකුණාගත නොහැකිව ගොඩ ගැසී තිබීමය. අවසානයේ එසේ උද්ඝෝෂණවල නිරතවූ පසුගිය කාලයේ ආණ්ඩුවට හිතවත් සිටි ගොවීන් මාධ්‍යයෙන් පවා වහන් වී පසුබැස්සේ ඔවුන්ට ස්ථීරසාර විසඳුම් ලැබීම නිසා නොවේ. පොලීසිය යොදවා ඔවුන්ගේ නිවාසවලට ගොස් ප්‍රශ්න කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි.

අවසානයේ රජයෙන් රුපියල් කෝටි 100ක් ලබාදී උක් ගොවීන්ට ලබාදිය යුතු මුදලින් යම් කොටසක් පියවා දැමුවද ඔවුන්ට ලබාදිය යුතු මුදල් පියවීමේ ප්‍රශ්නය මෙන්ම ගොඩ ගැසී ඇති දුඹුරු සීනි විකුණා ගැනීමේ ප්‍රශ්නයද අවසන් වී නැති අතර ඒ සඳහා විසඳුමක් ලැබීද නැත.

දුඹුරු සීනි විකිණීමට පමණක් හෝ පසුව දුඹුරු සීනිවල වෙනත් ප්‍රභේදයන් නිෂ්පාදනය කර ඒ සමඟ විකිණීමට හෝ රජයේ වියදමින් වෙළෙඳසැල් දැමීමෙන් මෙම ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් ලැබෙනු ඇතැයි සිතිය නොහැකිය. ලබාදිය යුත්තේ මේ ආකාරයට වෙළෙඳසැල් දමමින් රජයේ වියදම වැඩිකර ගන්නා හා දුඹුරු සීනි මුදල් බවට පත්කර ගැනීමට වැඩි කාලයක් ගතවෙන විසඳුම් නොව ප්‍රායෝගික විසඳුමකි. මන්ද දුඹුරු සීනි අවශ්‍ය පුද්ගලයෙක් වූවත් දුඹුරු සීනි පමණක්ම තිබෙන සුලබ නොවන වෙළෙඳසැලක් සොයා යෑම වෙනුවට ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නිවාස අවශ්‍යතාවේ තවත් දේවල් එක් ස්ථානයකින් මිලදී ගතහැකි ස්ථානයකට යොමුවන බැවිනි. දුඹුරු සීනි අවශ්‍ය අයට ඒවා සුපිරි වෙළෙඳසැල් ජාලයකින් මෙන්ම වෙනත් වෙළෙඳසැල් වලින්ද මිලදී ගැනීමේ හැකියාව තිබේ.

ඒ සඳහා එක් විසඳුමක් වශයෙන් ආනයනික සීනි සඳහා දැනට පනවා ඇති විශේෂ වෙළ භාණ්ඩ බද්ද වැඩිකර දේශීය වෙළඳපොළේ දුඹුරු සීනි මිලට ගැළපිය හැකි ආකාරයට සුදු සීනි මිල දේශීය වශයෙන් තීරණය වීමට කටයුතු කරන ලෙස ගොවි සංවිධාන නියෝජිතයන් ඔවුන්ගේ උද්ඝෝෂණ අවස්ථාවලදී ජනාධිපතිවරයාගෙන් ඉල්ලීමක් සිදුකර ඇති අතර එය එක් විසඳුමක් වශයෙන් ජනාධිපතිවරයාද පිළිගෙන තිබේ. එහෙත් කුමක් හෝ හේතුවකට ආනයනික සීනි සඳහා පනවා ඇති විශේෂ වෙළඳභාණ්ඩ බද්දේ වෙනසක් තවමත් සිදුවී නැත.

මුදල්, ක්‍රම සම්පාදන හා ආර්ථික සංවර්ධන ඇමතිවරයා වශයෙන් ජනාධිපතිවරයා සීනි සඳහා අවසන් වරට විශේෂ වෙළඳ භාණ්ඩ බදු පනවා ඇත්තේ 2024 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා වන අතර ඒ 2025 ජනවාරි 01 සිට දෙසැම්බර් 31 දක්වා ක්‍රියාත්මක වන පරිදිය. ඒ අනුව ආනයනික සීනි කිලෝවක් සඳහා පනවා ඇති විශේෂ වෙළඳ භාණ්ඩ බදු ප්‍රමාණය රුපියල් 50කි. ආනයනික සීනි සඳහා තවමත් පවතින්නේ එම බද්දය.

දුඹුරු සීනි විකිණීම සඳහා පමණක් වෙළෙඳසැල් විවෘත කිරීමට මුදල් වැය කරමින්, ඒවායේ සේවක සේවිකාවන්ට වැටුප් හා පහසුකම් ලබාදෙමින් හා තොග වශයෙන් ලබාදිය හැකි සීනි පැකට් කිරීමට තවත් මුදල් වැය කරමින් මේ නටන නාඩගම විසඳුමක් නොවන බව වටහා ගැනීමට ආර්ථික විද්‍යා උපාධියක් අවශ්‍ය වන්නේ නැත. එය ආර්ථික විද්‍යා උපාධියක් නැතත් සාමාන්‍ය පොදු ජනයාටද ප්‍රායෝගික වශයෙන් තේරුම් ගත හැකි දෙයකි.

ලියාපදිංචි වතු සේවකයන් ලක්ෂයයි
වෙන්කර ඇති මුදලෙන් 200ක් දිය හැක්කේ 41,666 කටයි
දවසේ පඩි ලබන අයට ලැබෙන්නේ නෑ
මාසයට 10,000ක් ලබන්නත් බෑ

‘වතු කම්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ සේවයට සරිලන සාධාරණ දෛනික වේතනයක් හිමි විය යුතුය යන්න අප රජයේ ස්ථාවරයයි. දැනට ගෙවනු ලබන දෛනික අවම වැටුප වන රුපියල් 1350, 2026 ජනවාරි මස සිට රුපියල් 1550ක් දක්වා වැඩි කිරීමට යෝජනා කරනවා. තවද, රුපියල් 1550 ක වැටුපට අමතරව රජය විසින් පැමිණීමේ දෛනික දිරි දීමනාවක් ලෙස රුපියල් 200 ක් ගෙවීමට යෝජනා කරනවා. ඒ සඳහා රුපියල් මිලියන 5000 ක ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීමට යෝජනා කරනවා.’
ඉහත පළවන්නේ මේ වනවිට විවාදයට හේතු වී ඇති ’වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්වය නඟා සිටුවීම’ මැයෙන් මුදල් ඇමතිවරයා වශයෙන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක 2026 වර්ෂයට අදාළ අයවැය ඉදිරිපත් කරමින් කළ යෝජනාවය.
ඒ සම්බන්ධයෙන් බීබීසී සිංහල සේවය කළ විමසීමකදී වැවිලි හා ප්‍රජා යටිතල පහසුකම් ඇමති සමන්ත විද්‍යාරත්න ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ වතු සමාගම් සමඟ ඒ පිළිබඳ සාකච්ඡා වට අටක් පමණ කළ බවත්, අවසානයේ පැමිණි එකඟතාව වූයේ සමාගම් රුපියල් 200ක් හා රජය රුපියල් 200ක් වශයෙන් වතු කම්කරුවන්ගේ වැටුපට ලබාදීම බවත්ය.

රජය විසින් ගෙවනු ලබන එම මුදල සමාගම් හරහා කම්කරුවන් වෙත ලබාදෙන බවද, එම ක්‍රමවේදය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරමින් පවතින බවද ඔහු පවසා ඇත.

වැටුප ගෙවීම් සිදුකරන්නේ වතු සමාගම් විසින් බවත්, එසේ ගෙවන වැටුප් පිළිබඳ තොරතුරු අර්ථසාධක අරමුදල් ගෙවන නිසා කම්කරු අමාත්‍යාංශයේ හා මුදල් අමාත්‍යාංශයේ තිබෙන බවත්, රජයෙන් ලබාදෙන මුදල පඩියත් සමඟ ගෙවීමට බැර කරන බවත් ඇමතිවරයා වැඩිදුරටත් පවසා ඇත.

ඇමතිවරයාගේ එම පැහැදිලි කිරීමම ප්‍රශ්නගතය. මන්ද සේවක අර්ථසාධක අරමුදල් නිසි පරිදි ගෙවන ආයතනයක් වූවත් ගෙවනු ලබන්නේ යම් මාසයක වැටුප් ගෙවීමෙන් පසු වන නිසාය. ඒ අනුව වැටුප් ගෙවීමෙන් පසු ලැබෙන දත්ත මත ඊට පෙර ගෙවන ලද වැටුප සමඟ ගෙවීමට මුදල් ලබාදීමට රජයට හැකියාවක් ලැබෙන්නේ කෙසේද යන්න ප්‍රශ්නයකි.

ජනාධිපතිවරයා ඔහුගේ අයවැය යෝජනාවේ සඳහන් කරන්නේ පැමිණීමේ දීමනාවක් වශයෙන් රජයෙන් වතු කම්කරුවකුට දිනකට රුපියල් 200ක මුදලක් ලබාදෙන බවයි. පැමිණෙන දින ගණන හෙවත් වැඩ ලැබෙන දින ගණන වතු කම්කරුවකු සම්බන්ධයෙන් වෙනස් විය හැකි අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් හරියටම දැනගත හැක් වන්නේ මාසයක කාලයකින් පසුය. එම පැමිණීමේ තොරතුරු වතු සමාගම් රජයට ලබාදෙනවා යැයි උපකල්පනය කළද ඒ සඳහා රජයට ගෙවීම් සිදු කිරීමට සිදුවන්නේ මාසයක කාලයකට පසුය.

එමෙන්ම සේවක අර්ථසාධක අරමුදලට ලැබෙන තොරතුරු පැමිණීමේ දින ගණන අනුව පමණක් වතු කම්කරුවන්ට ලැබෙන වැටුප්වලට සීමාවන එකක් නොවන බව පෙනේ. මන්ද ඔවුන්ට වත්මන් දෛනික වැටුපට නිෂ්පාදනය මත ගෙවන ගෙවීමක්ද තිබේ. ඔවුන්ගේ දෛනික වැටුප යනු ඒ දෙකේම එකතුවකි. ඒ අනුව සේවක අර්ථසාධක අරමුදලට ලබාදෙන වාර්තා අනුව වතු කම්කරුවකු සේවයට පැමිණි දින ගණන තෝරා බේරා ගැනීම පහසු නොවනු ඇති අතර එය තවත් සේවකයන් පිරිසක් යොදවා තෝරා පෙරාගත යුතු එකක් බවට පත්වනු ඇත.

සේවයට වාර්තා කිරීම මත රජය මගින් වතු කම්කරුවකුට රජය මගින් දෛනිකව ලබාදෙන රුපියල් 200ක මුදල මගින් ඔවුන්ට රුපියල් 10,000ක වැටුප් වැඩිවීමක් ලැබෙන බව ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කර ඇත. එම මුදල ලබා ගැනීම සඳහා වතු කම්කරුවකු වත්තක දවස් 25ක් වැඩ කළ යුතු වන අතර සාමාන්‍යයෙන් වත්තක උපරිම වැඩ ලැබෙන්නේ දවස් 20ක් පමණ වන බව වතු සේවක වැටුප් සම්බන්ධයෙන් අරගල කළ පාර්ශ්ව පවසයි. වතුවල දවස් 25ත් 30ත් අතර වැඩ ලැබෙන්නේ මුරකරුවන් සහ ට්‍රැක්ටර්වල සේවය කරන පිරිසට බව ඔවුහු පවසති. මෙයද ජනාධිපතිවරයාගේ යෝජනාව සම්බන්ධයෙන් තවදුරටත් අවධානය යොමුකළ යුතු කරුණකි.

වතු කම්කරුවන්ගේ වැටුප් අරගලය කරළියට ආවේ රුපියල් 1000ක අවම දෛනික වැටුපක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලමින්ය. එම අවස්ථාවේ විපක්ෂයේ සිටි වත්මන් ජාතික ජන බලවේග නායකත්වයන් ප්‍රකාශ කළේ රුපියල් 1000ක් නොව එම අවම දෙනික වැටුප රුපියල් 2000ක් විය යුතු බවයි.

එම ඉල්ලීම් ඉදිරියට යද්දී 2024 අගෝස්තු 13 ගැසට් නිවේදනයකින් රුපියල් 1700ක් දක්වා වතු කම්කරුවන්ගේ දෛනික වැටුප් වැඩි කිරීමක් රනිල් වික්‍රමසිංහගේ ආණ්ඩුව විසින් සිදුකරනු ලැබුවේ වතු සමාගම්වලින් වතු කම්කරු වැටුප් වැඩි කරන ලෙස කරන ලද සාකච්ඡා අසාර්ථක වීමෙන් පසු ඉදිරි ජනාධිපතිවරණය ඉලක්ක කර ගනිමින්ය. එහිදී දෛනික වැටුප රුපියල් 1350ක් හා ඵලදායිතාව මත දෛනිකව රුපියල් 350ක් ලෙස වතු කම්කරු වැටුප් වැඩිවන බව නිවේදනය විය.

එහෙත් එම ගැසට් නිවේදනයේ නියෝග යථාර්ථයක් වූයේ නැති අතර එම නියෝගයට එරෙහිව වතු සමාගම් අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවලට යොමු විය. ඒ ත්‍රෛපාර්ශ්වීය එකඟතාවලින් යුක්තව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු පඩි පාලක සභා තීරණ වතු සමාගම් නියෝජිතයන්ගේ එකඟත්වයෙන් තොරව ක්‍රියාත්මක කිරීම හේතුවෙනි.

වතු කම්කරුවන්ට නොලැබුණ එම වැටුප පිළිබඳ 2025 අයවැය කතාවේදී අවධානය යොමු කරමින් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක වතු කම්කරුවන්ගේ වැටුප් නැවත සලකා බැලීම කීවේ ‘ප්‍රධාන වශයෙන් තේ, රබර් සහ පොල් යන ක්ෂේත්‍රයේ නියැලෙන වතු කම්කරුවන් මිලියන 1.5 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සිටිනවා. ඔවුන්ගේ ජීවන තත්වය උසස් කළ යුතු බව රජයේ අදහසයි. වතුකරයේ සංවර්ධනය කෙරෙහි අවධානය යොමුකර ඇති වැඩසටහන්වලට අමතරව, දැනට යෝජිත රුපියල් 1700 ක වැටුප ලබාදීම සඳහා රජය මැදිහත් වේ.’ යනුවෙන්ය.

එහෙත් එම මැදිහත් වීම එතරම් සාර්ථක වී නැති බව ජනාධිපතිවරයාගේ 2026 අයවැය යෝජනාව අනුව පෙනේ. වතු සමාගම් එකඟ වී ඇත්තේ රුපියල් 1550 දක්වා රුපියල් 200කින් වතු කම්කරු වැටුප් වැඩි කිරීමට පමණය. පැරණි යෝජනාවට වඩා රුපියල් 50ක් වැඩිවන නව යෝජනාවේ ඉතිරි රුපියල් 200ක අඩුව රජයෙන් ගෙවීමට තීරණය කර තිබේ.
එම තීරණය සම්බන්ධයෙන්ද ප්‍රශ්න දෙකක් පැනනඟී. එකක් රජයේ මුදල් පෞද්ගලික අංශයේ සේවයේ නියුතු වන පිරිසකගේ වැටුප් ගෙවීම් සඳහා යොදවන්නේ කෙසේද යන්න හා එහි නීත්‍යනුකූලභාවය පිළිබඳවයි. ඒ පිළිබඳව බොහෝ පිරිසක් මේ වනවිටත් අදහස් දක්වන්නට පටන් ගෙන ඇති අතර ඔවුන් නඟන එක් තර්කයක් වන්නේ වතු සමාගම් ලාභ ලබන තත්වය තුළ පවා (දැනට පාඩු යැයි කියා සඳහනක් නැත) දිගටම එම මුදල ගෙවීමේ තත්වයකට පත්විය හැකි බවයි. එසේම රටේ වෙනත් ක්ෂේත්‍රයක පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයන්ටත් මේ ආකාරයේම වැටුප් ඉල්ලීමක් තිබුණහොත් රජය වැටුපෙන් කොටසක් ගෙවනවාද හා එසේ ගෙවිය හැකිද යන්නයි.

වතු ජනයාගේ ජීවන තත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට පිළියම් යෙදීමේ අවශ්‍යතාවයක් නම් ආණ්ඩුවට තිබුණේ ඒ වෙනුවෙන් කළ යුතුව තිබුනේ විකල්ප වැඩපිළිවෙළකි. එය හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්‍රමසිංහ වතුකරයේ පවුල්වලට සහන මල්ලක් ලෙස සහල් ලබාදීමේ වැඩසටහනක් මෙන් එකක් විය යුතුව තිබුණි. එසේ නොමැතිව රජයේ මුදල් පෞද්ගලික අංශයේ සේවකයන්ගේ වැටුප් ගෙවීම සඳහා පෞද්ගලික සමාගම්වලට ලබාදෙන ආකාරයේ එකක් නොවිය යුතුව තිබුණි.

ජනාධිපතිවරයා රජයෙන් ගෙවන රුපියල් 200ක කොටස වෙනුවෙන් 2026 වර්ෂයට වෙන්කර ඇති මුදල රුපියල් මිලියන 5000ක් වේ. ඔහුගේ බලාපොරොත්තුව අනුව එක් වතු කම්කරුවකුට මාසයකට රුපියල් 10,000ක වැටුප් වැඩිවීමක් ලැබේ. ඒ අනුව එක් කම්කරුවකුට වසරකට රුපියල් 120,000ක මුදලක් අවශ්‍ය වේ. වෙන්කර ඇති මෙම මුදලින් ඒ අනුව වැටුප් සහන වසරකට ලබාදිය හැකි වන්නේ 41,666කට පමණය.

එහෙත් වතු කම්කරු වැටුප් සම්බන්ධයෙන් අරගලයේ යෙදෙන පිරිස් පවසන්නේ වතුවල ලියාපදිංචිව සේවය කරන කම්කරුවන් ලක්ෂයකට අධික පිරිසක් සිටින බවයි. ඔවුන්ට පමණක් සේවක අර්ථසාධක අරමුදල් හිමිකම ලැබෙන බවයි. ලියාපදිංචි නැති වැඩකළ දිනට එදිනම වැටුප් ලබන හා ලබාදුන් නිශ්චිත කොටසක දලු නෙලා දෛනිකව වැටුප් ලබන වතුවල ලියාපදිංචි නැති තවත් විශාල පිරිසක් වතු කම්කරුවන් සිටින බවයි. ඒ නිසා පෙනෙන්නට ඇති දෙය වන්නේ රජය වෙන්කර ඇති මුදල් සේවක අර්ථ සාධක අරමුදල් ගෙවන කම්කරුවන් සම්බන්ධයෙන් වනවිට අනෙකුත් ආකාරයට වතුවල සේවය කරන වතු කම්කරුවන්ට හිමි නොවන බවයි. එමෙන්ම වෙන්කර ඇති මුදල දැනට වතුවල ලියාපදිංචි වී සිටින වතු කම්කරුවන්ටවත් වැටුප් ලබාදීමට මුදල ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි.

මේ තත්වය තුළ ජනාධිපතිවරයාගේ අයවැය යෝජනාවෙන් ප්‍රමෝදයට පත්වී රතිඤ්ඤා පත්තුකර කිරිබත් කෑ වතු ජනයාට ඒ වෙනුවෙන් අඳෝනා නඟන්නටද ඉදිරියේදී සිදුවනු ඇතැයි අනුමාන කළ හැකිය.