2014 ඔක්තෝබර්- කොස්ලන්ද
2016 මැයි- අරණායක
2020 සැප්තැම්බර් -බූවැලිකඩ (නුවර)
2022 දෙසැම්බර් -නුවර

මේ නායයාම් හා ගංවතුර උවදුරු අද අප මුහුණ දෙන ඛේදවාචකය පිළිබඳ පූර්ව අනතුරු හැඟවීම් විය.
2014 කොස්ලන්ද වතුයායේ මීරියබැද්ද කොටස නායයාම, 2004 සුනාමියෙන් පසු වූ බිහිසුණුම ස්වාභාවික විපත ලෙස සැලකිණි. මෙවැනි නායයාම් විපතක් මෙම ස්ථානයේ විය හැකි බවට ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනය  මුලින්ම අනතුරු හැඟවූයේ 2005 මැයි මාසයේය. දෙවැනි අනතුරු හැඟවීම නොවැම්බර් 2011දී භඊඍධ ආයතනය නිකුත් කළේය.

බලධාරීන්ට හා කොස්ලන්ද වත්ත අයිති මස්කෙළිය වතු සමාගමට උවමනාවක් තිබුණා නම් නායයාම වළක්වාගත නොහැකි වුවද, ඉන් වූ ජීවිත හානිය වළක්වාගත හැකිව තිබුණි. නමුත් එවැනි උවමනාවක් දේශපාලන, රාජ්‍ය හෝ ධන බලය සතු වූ කිසිවකුටත් නොතිබුණි. තම අනතුරු හැඟවීම් සැලකිල්ලට ගන්නැයි බලපෑම් කිරීමට නීතිමය බලයක් භඊඍධ ආයතනයට නොතිබූ නිසා මෙම ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූ වතු කම්කරු ජනතාවට නීතියේ රැකවරණයද අහිමි විය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ 2014 ඔක්තෝබර් මස වූ නායයාමෙන් සියයකට අධික ජීවිත හානියක් සිදුවීමයි.

අරණායක දිප්පිටියේ සාමසර කන්ද ජනාවාසයක් බවට පත්වූයේ 1960 දශකයේය. එහි නිවැසියෝ ජීවනෝපායක් ලෙස හෝ හා සුළු අපනයන බෝග වගාවේ යෙදුණහ. මෙම ඉදිකිරීම් හා කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාකාරිත්වය 2016 නායයාමට මූලික හේතුවක් විය.

2020 සැප්තැම්බර් මස නුවර බූවැලිකඩ පස්මහල් නිවසක් කඩා වැටුණි. නිවස අයත් වූයේ fදාඩන්වල නාථ දේවාලයේ හිටපු බස්නායක නිලමේවරයකු වූ අනුර ලෙව්කේ මහතාටය. ලෙව්කේ මහතා හා ඔහුගේ පවුල නිවස කඩා වැටීමට පෙර ඉන් ඉවත්වුවද, ඊට පහලින් වූ නිවසක ජීවත් වූ තරුණ යුවළක් හා ඔවුන්ගේ බිළිඳු දියණිය අනතුරෙන් ජීවිතක්ෂයට පත්වූහ.
මේ මානුෂීය ඛේදවාචකය නිසා මෙම සිද්ධියට විශාල මහජන අවධානයක් ලැබිණි. මියගිය කාන්තාව නීතිඥවරියක වීම නිසා සිද්ධිය පිළිබඳ නීතිමය පියවරක් ගන්නැයි නීතිඥ සංගමයෙන්ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල විය. පොලිසිය නිවෙස් හිමියා අත්අඩංගුවට ගත් අතර, භඊඍධ ආයතනය අනතුරු පිළිබඳ ගවේෂණයක් කළේය. එහි මූලික වාර්තාවට අනුව මුලින් අවසර ලැබී ඇත්තේ දෙමහල් නිවසක් ගොඩනැගීමටය. ඉතුරු මහල් තුන පසුව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඉදිකර ඇත. නිවස ඉදිකර ඇත්තේ මතුපිට හා උප මතුපිට  ජලය ගලා යන මං අවහිර කරමිනි.

අනතුර නිසා අනීතික ඉදිකිරීම් ප්‍රශ්නය හා එහි ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳව යම් කතිකාවක් ඇතිවිය. නුවර මහා නගර සභාවත් සමග එක්ව නගරය තුළ ඇති අනීතික ඉදිකිරීම් පිළිබඳ ගවේෂණයක් කරන බවට  ආයතනය නිවේදනය කළේය. මධ්‍යම පළාත තුළ අධි අවදානම් නායයාම් කලාප හඳුනාගත් බවත්, ඒවායේ ඇති ගොඩනැගිලි පිළිබඳ කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් යෝජනාවක් සකස් කර ඇති බවත් භඊඍධ ආයතනය පසුව ප්‍රකාශයට පත් කළේය.

කතාව එතැනින් නතර විය.

2022 දෙසැම්බර් මස වැටුණු වැස්සෙන් නුවර නගරයට සැලකිය යුතු ගංවතුර හා නායයාම් හානියක් සිදුවිය. ජීවිත දෙකක් අහිමි වූ අතර, නිවාස 98කට අලාභහානි සිදුවිය. මෙම ගංවතුර විපතට හේතුව අනීතික ඉදිකිරීම් බව එවකට නගරාධිපති කේසර සේනානායක මහතා ප්‍රකාශ කළේය. ජලමාර්ග වසා කර ඇති ඉදිකිරීම් සියල්ල (ඒවායේ ස්වභාවය හා අයිතිකරුගේ තරාතිරම නොබලා) ඉවත් කළ යුතු බවත්, එසේ නොකළොත් නගරය මුළුමනින්ම විනාශ වන බවත් ඔහු අනතුරු හැඟවූයේය.
ඒ අනතුරු හැඟවීම අද සැබෑවක් බවට පත්ව ඇත.

අපට සුලි කුණාටු නතර කළ නොහැක. නමුත් ඉන් සිදුවන ගංවතුර හා නායයාම් අවදානම හා ඉන් සිදුවන ජීවිත හා දේපල හානි අවම කරගත හැක.

භඊඍධ ආයතනයට අනුව 2002 වසර වන තෙක් නායයාම් මෙරට සුලබ නොවීය. නායයාම් සිදුවූවත් ඒවා සුළු පරිමාණ ඒවා විය. නමුත් 2003දී නායයාම් ප්‍රමාණය දෙගුණයකින් ඉහළ ගියේය. ඉන් පසු ගතවූ කාලය තුළ නායයාම් අපේ සාමූහික ජිවිතයේ සාමාන්‍ය සංසිද්ධීන් බවට පත්විය.

2014 වන විට ලංකා භූමියෙන් 20%ක් නායයාම් අවදානමට මුහුණ දෙන බවත්, මෙරට ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් මෙම අනතුරට ලක්වන බවත්, භඊඍධ ආයතනය ප්‍රකාශ කළේය. බදුල්ල, ගාල්ල, හම්බන්තොට, කළුතර, නුවර, කෑගල්ල, මාතලේ, මාතර, නුවරඑළිය හා රත්නපුර දිස්ත්‍රිික්කවලට අයත් ප්‍රදේශ මෙම නායයාම් අවදානමට ලක්වන බව එම ප්‍රකාශයේ සඳහන් විය.

වර්ග සැතපුම් 25,332ක් පමණක් වූ රටක වර්ග සැතපුම් 5,066ක් නායයාම් අනතුරට මුහුණ දීම බරපතළ තත්වයකි. නමුත් දේශපාලන සමාජය හෝ සිවිල් සමාජය මෙම අවදානම සැලකුවේ නැත. මෙහි එක් ප්‍රතිඵලයක් නම් මේ වන විට ලංකාවේ නායයාම් කලාපය තවත් පුළුල් වීමය. ගම්පහ, කුරුණෑගල හා මොනරාගගල දිස්ත්‍රික්කද දැන් නායයාමේ කලාපයට ඇතුළත්ව ඇත.

නායයාම් හා ගංවතුර අනතුරු වර්ධනය වීම පිළිබඳව භඊඍධ ආයතනය දිගින් දිගටම කළ අනතුරු හැඟවීම් නොසලකා සිටීමේ ප්‍රතිවිපාක අද අපි සමාජයක් ලෙස භුක්ති විඳිමු. අනතුරු හැඟවීම්වලට අවම හෝ අවධානයක් යොමුකර, අඩුම තරමින් අලුත් නීති විරෝධී ඉදිකිරීම් හා වගුරු බිම් ගොඩකිරීම් නතර කළා නම් දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් වූ හානිය යම් තරමකට පාලනය කර ගත හැකිව තිබුණි.

ජනාධිපතිවරයා ජාතිය අමතා කළ කතාවේදී සඳහන් කළාක් මෙන් අද අපට සිදුව ඇත්තේ බිංදුවෙන් පටන්ගැනීමටය. ප්‍රශ්නය, බිංදුවෙන් පටන්ගෙන අප යන්නේ කොහාටද යන්නය. අප යළිත් පරණ මගම යනවා නම් අප අත්කරගන්නා සියලු ආර්ථික හා මානුෂීය ජයග්‍රහණයන් ඊළඟ ස්වාභාවික විපතෙන් විනාශ විය හැක. අද අප බිංදුවට වැටී ඇත්තේ මෙතෙක් අප ආ මාර්ගයේ ඇති වැරදි හා අඩුපාඩු නිසාය. වැරදි හා අඩුපාඩු ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම යනු යළිත් බිංදුවට වැටීමට මාර්ගය සකස් කිරීමයි.
පරිසර විරෝධී වෘද්ධිය

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන වාර්ෂිකව මානව සංවර්ධන වාර්තාවක් ප්‍රකාශයට පත්කරයි. 1996 වාර්තාව වෙන්වූයේ ආර්ථික වෘද්ධිය හා මානව සංවර්ධනය අතරැති සංකිර්ණ සබඳතාව විස්තර කිරීමටය. ඉහළ ආර්ථික වෘද්ධිය හැමවිටම මානුෂීය සංවර්ධනයට හේතු නොවන බවත්, ඇතැම් විට ආර්ථික වෘද්ධිය හා මානුෂීය සංවර්ධනය පරස්පර විරෝධී දිශාවන්ට ගමන් කළ හැකි බවත් යථාර්ථයක් වුවද, එය සාම්ප්‍රදායික ආර්ථික විද්‍යාව පිළිගත් මුල් අවස්ථාවක් ලෙස මෙය සැලකිය හැකිය.

1996 ඹභෘඡ වාර්තාව මානුෂීය සංවර්ධනය අඩාළ කරන ආර්ථික වෘද්ධි කාණ්ඩ 5ක් හඳුනාගත්තේය. රැකියා වියුක්තික වර්ධනය – රැකියා උත්පාදනය නොකරන වෘද්ධිය; අනුකම්පා විරහිත වර්ධනය  ඇති -නැති පරතරය වැඩි කිරීමට තුඩු දෙන ආර්ථික වෘද්ධිය; හඬක් නැති වර්ධනය  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හා ජනතා නිදහස පුළුල් කිරීමට හේතු නොවන වර්ධනය; මුල් සිඳගත් වර්ධනය – සංස්කෘතික අනන්‍යතාවන් හා සුළුතර ප්‍රජාවන්ගේ අයිතීන් අහිමි කරන වර්ධනය; හා අනාගතයක් නැති වර්ධනය -ස්වභාව ධර්මය- එබැවින් ස්වාභාවික සම්පත් -වනසන වර්ධනය යනු ඒ 5යි.

මින් මුල් හතර සමාජ දේශපාලන පිපිරීම්වලට හේතු විය හැක. ඒ හා සසඳන විට ස්වභාවධර්මය නොසලකන හා ස්වාභාවික සම්පත් අපයෝජනය කරන වෘද්ධි මාර්ගය අනතුරු අඩු මගක් ලෙස මෙම දේශපාලනඥයන්ට, ව්‍යාපාරිකයන්ට හා පොදු ජනතාව වන අපට සිතිය හැක.

කඳු, ගංගා හා වනාන්තරවලට ඡන්දයක් නැති නිසා, උද්ඝෝෂණය කිරීමේ, කෑමොර දීමේ හැකියාවක් නැති නිසා වනාන්තර හෙළිකිරීමට හා ගං ඉවුරු රක්ෂිත ප්‍රදේශවල හා කඳුමුදුන් හා බෑවුම්වල ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමට දේශපාලන හෝ ආර්ථික මිලක් ගෙවීමට අනවශ්‍යයැයි බැලූබැල්මට පෙනිය හැක.

නමුත් සත්‍යය අනෙකකි. ස්වභාව ධර්මය අපයෝජනය කරන ආර්ථික වෘද්ධි මාවත අන් සියල්ලටම වඩා භයානක ප්‍රතිඵල ගෙනදිය හැකි බව අපේ වත්මන් අත්දැකීමෙන් පැහැදිලිය.

අප මෙතැනින් යන්නේ විනාශකාරීත්වය අවම අනාගතයකටද? නැතහොත් යළිත් බිංදුවෙන් (ඇතැම් විට ඍණ අගයකින්) නිමාවෙන පරණ වෘද්ධි මාවතක් වෙතද?

සංචාරක කර්මාන්තය මෙම තෝරාගැනීම පිළිබඳ කදිම උදාහරණයකි.
සංචාරක කර්මාන්තය මෙරට ආර්ථිකයට අත්‍යවශ්‍ය බව අවිවාදිතය. එසේ වුවද සංචාරක කර්මාන්තය ප්‍රවර්ධනය කළ යුත්තේ යම් පිරිවැය-ප්‍රතිලාභ විශ්ලේෂණයක් සමග සමගාමීවය. නමුත් දැන් සිදුවන්නේ සංචාරකයන් සංඛ්‍යාව ඉහල දැමීමේ ව්‍යායාමයක් විනා සංචාරක කර්මාන්තයෙන් උපරිම ප්‍රතිලාභ ලැබීම (හා එහි සමාජීය/පාරිසරික පිරිවැය අවම කිරීමේ) අරමුණ කරගත් මෙහෙයුමක් නොවේ.

සංචාරක කර්මාන්තය හා නායයාම් අනතුරු අතරැති සබඳතාව අලුත් එකක් නොවේ. ඉවක් බවක් නොමැතිව සංචාරක හෝටල් ඉදිකිරීම නිසා වන හානිය පිළිබඳව භඊඍධ ආයතනය අනතුරු හඟවන්නේ මෙයට දශකයකටත් පෙර සිටය. උදාහරණයක් ලෙස 2014 මැයි මස එවකට භඊඍධ ආයතනයේ නායයාම් අංශයේ ප්‍රධානී එම් එස් බණ්ඩාර මහතා සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පතට කියා සිටියේ නායයාම් අනතුරු සහිත ප්‍රදේශවල ඉදිකර ඇති හෝටල් හා නිකේතන පිළිබඳව සංචාරක මණ්ඩලය සොයා බැලිය යුතු බවයි. (ගතවූ වසර 11ක කාලය තුළ සංචාරක මණ්ඩලය එවැනි කිසිම සොයාබැලීමක් නොකළ බව නම් අනුමාන කළ හැක). ඊට දින කිහිපයකට පෙර ඇල්ල- වැල්ලවාය මාර්ගයේ ඇතිවූ නායයාම ඒ අවට සංචාරක හෝටල්වල හා මාර්ගයේ ඉදිකිරීම්වල ඇති දුර්වලතාවන් නිසා වූවක් බවද ඔහු කියා සිටියේය. නායයාම් අවදානම් නොතකා සිදුකරන මාර්ග ඉදිකිරීම් නිසා නායයාම් අවදානම ඉහළ යන බව එවකට පේරාදෙණිය සරසවියේ භූවිද්‍යා අංශයේ මහාචාර්ය කපිල දිසානායක මහතා කියා සිටියේය.

මේ සියලු අනතුරු හැඟවීම් එදා පමණක් නොව ඊයේ වනතුරුත් බීරි අලින්ට වීණා වැයීමක් විය. ඒ අඳ ගොළු බිහිරි බව හෙටද පැවතුණොත් මෙයටත් වඩා දරුණු ව්‍යසනයක් අත ළඟ විය හැක.

අම්බුළුවාවේ කතාව අපේ වැරදි අතීතයත් වත්මන් තෝරාගැනීමුත් සංකේතවත් කරයි. අම්බුළුවාව කන්ද මත ජෛව විවිධත්ව ආයතනයක් හා අඩි 157ක් උස කුලුනක් ඉදිකිරීම ආරම්භ කළේ 2009දී එවකට අගමැති දිමු ජයරත්න මහතාය. මෙම ඉදිකිරීම සඳහා වූ පාරිසරික අධ්‍යයනය මත්තල ගුවන් තොටුපොළ පිළිබඳව කළ පාරිසරික අධ්‍යයනය ගණයේ එකක් වන්නට ඇතැයි අනුමාන කළ හැක්කේ ඉදිකිරීම් ආරම්භ කළ දා සිටම කන්දේ සුළු නායයාම් හටගත් නිසාය.

අම්බුළුවාවේ කේබල් කාර් ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීමේ යෝජනාවකට 2023දී අනුමැතිය ලැබුණේ මෙම සංදර්භය තුළය. මෙම ව්‍යාපෘතිය ්පඉැර ්ාඩැබඑමරු නම් සමාගමත් ක්‍යසබ් ඵ්ජයසබැ ඊමසකාසබට ෂබඑැරබ්එසදබ්ක ක්‍දරචදර්එසදබ සමාගමත් ඒකාබද්ධව කරන්නකි. මෙම ව්‍යාපෘතියට අනුමැතිය දීමට පෙර අම්බුළුවාව කන්දේ සුළු නායයාම් වීමට හේතු සලකා බැලුවාද යන්න අවිනිශ්චිතය.

2024 දී කන්ද අසල වූ සිංහපිටිය ගම්මානයේ වැසියෝ, කඳු මුදුනේ සිදුවන මහා පරිමාණ පස් ඉවත්කිරීමක් පිළිබඳව තම ග්‍රාම නිලධාරිවරයා හරහා ගම්පොළ- උඩපළාත දිසා ලේකම් ආත්මා දිල්රුක්ෂි ජයරත්න මහත්මියට පැමිණිලි කළෝය. ඇය කැණීම් නිරීක්ෂණය කොට පාරිසරික හානි සිදුවන නිසා කේබල් කාර් ව්‍යාපෘතිය නතර කරන්නට නියම කළාය. සමාගම තහනම ඉවත් කරවා ගැනීම සඳහා අධිකරණයට ගියේය. ව්‍යාපෘතියට අදාළ රාජ්‍ය ආයතනවල පූර්ව අනුමැතිය ලැබී ඇති බැවින් එය නතර කිරීමෙන් ප්‍රදේශීය ලේකම් තම බලය ඉක්මවා කටයුතු කර ඇති බව අධිකරණය තීන්දු කළේය.

ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරිය ලේඛන ගණනාවක් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ බවත් ඇය වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නීතිපතිවරයා හරහා මෙම ලේඛන ඉදිරිපත් නොකළ බැවින් ඒවා සලකා බැලීමට තමන්ට අවසර නැති බවත් විනිසුරුවරයා නඩු තීන්දුවේ සඳහන් කළේය. මේ ලේඛන මොනවාද, ඒවා ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරිය පෞද්ගලිකව ඉදිරිපත් කළේ නීතිපතිවරයා ඒවා ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසාද, එසේ නම් නීතිපතිවරයා එලෙස කළේ මන්ද යන්න උත්තර නැති ප්‍රශ්නය.

දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් අමුබුළුවාව කන්දේ සුළු නායයාමක් හටගෙන ඇත. මෙම තත්වය කන්දේ හා ඊට සම්බන්ධ ගොඩනැගිලිවල ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් මතුකරයි. මෙහිදී ආණ්ඩුවට තෝරාගැනීම් දෙකක් ඇත. එකක් නම් කිසිදු සොයාබැලීමකින් තොරව සංචාරක ව්‍යාපාරයේ, සංචාරකයන් මිලියන් 3ක් ගෙන්වා ගැනීමේ ඉලක්කයේ නාමයෙන් කේබල් කාර් ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙනයාමට ඉඩ දීමයි. අනෙක නම් භඊඍධ හා අනෙකුත් අදාළ ආයතනවලට කන්දේ තත්වය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක ඇගයුමක් කිරීමට ඉඩ දී ඒ අනුව තීරණය ගැනීමයි.

අනුර කුමාර ජනාධිපතිවරයා මේ තෝරාගැනීම් දෙකෙන් කවරකට අනුමැතිය දෙන්නේද යන්න ආණ්ඩුවේත් ලංකාවේත් අනාගතය පිළිබඳ ඉඟියක් වනු ඇත.

පරණ පාරේම යමුද? අලුත් මඟක් සොයමුද?

දිට්වා ව්‍යසනයෙන් පසු රට යළි ගොඩනැගීම සඳහා ඍැඉමසකාසබට ීරස ඛ්බන් ත්‍මබා නම් අරමුදලක් ජනාධිපතිවරයා ආරම්භ කර ඇත. එය කළමනාකරණය කිරීම සඳහා පත්කළ කමිටුවේ සාමාජිකයන් වන්නේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් හැරුණු විට මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් කිහිප දෙනෙකි.

දිට්වා ව්‍යසනයට ප්‍රධානතම හේතුවක් නම් පරිසරය නොතකා – ඇතැම් විට පරිසරයට පසමිතුරුව- ගෙනගිය ආර්ථික හා මානව ක්‍රියාකාරකම්ය. අපට අනාගතයක් ඇත්තේ එවැනි ක්‍රියාකාරකම් අවම කරන, පරිසරය හා හැකිතාක් සමගාමීව යන ආර්ථික මගකින් පමණය. ආර්ථිකය පරිසරය තුළ අන්තර්ගතවී ඇති බවත් පරිසරයෙන් පරිබාහිරව ආර්ථිකයට පැවතිය නොහැකි බවත් ලෝක බැංකුව තම නව වාර්තාවෙන් කියා සිටියේ එබැවිනි.

ජනාධිපතිවරයාගේ කමිටුවේ සිටින ව්‍යාපාරිකයන් මේ අවස්ථාවේ තම සුපුරුදු ලාභ පරමාර්ථය දෙවැනි තැන ලා රටේ පොදු යහපතට ප්‍රමුඛතාව දෙනවා යැයි අනුමාන කරමු. එසේ වුවද පරිසරයට සමගාමී අයුරින් රට යළි ගොඩනැගීමට අවශ්‍ය දැක්ම, අවබෝධය හා විද්‍යාත්මක දැනුම ඔවුන්ට තිබේද? මෙවැනි කමිටුවකට අඩුම තරමින් එක් පරිසරවේදියෙකු, පරිසර විද්‍යාඥයෙකු, භූවිද්‍යාඥයෙකු අවශ්‍ය එබැවිනි. එවැන්නන්ගෙන් ලැබිය හැකි විශේෂඥ දැනුමෙන් තොර යළි ගොඩනැගීමක් ගැන සිතීම කෙතරම් අදූරදර්ශීද? දිට්වා කුණාටුවෙන් දරුවන් 2,75,000ක් විපතට හා පීඩාවට පත්ව ඇති බව ඹබසජැf ආයතනය කියයි. මෙම දරුවන්ගේ අවශ්‍යතා හඳුනාගැනීමට නම් අධ්‍යාපනඥයන් මෙන්ම ළමා මනෝ විශේෂඥයන්ද අවශ්‍යය. කුණාටුවේ ප්‍රතිවිපාක ලෙස දුප්පතුන්ගේ දුප්පත්කම පමණක් නොව දරිද්‍රතා මට්ටමෙන් පහළ සිටින ජන අනුපාතයද ඉහළ යනු ඇත. විරැකියාව හා හිසට වහලක් නැතිවීම අනෙක් ප්‍රධාන ගැටලුය. කෘෂිකර්මාන්තයට මෙන්ම සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරවලටද ස්වයං රැකියාලාභීන්ටද වන හානිය ඉමහත්ය. දිසානායක ජනාධිපතිවරයා තෝරාගත් ව්‍යාපාරිකයන් කිසිවකුටත් මෙවැනි විවිධ හා සංකීර්ණ ප්‍රශ්න ගැන ප්‍රමාණවත් අවබෝධයක් තිබේද? ඒ කිසිවක් නොමැතිව නිවැරදි ප්‍රමුඛතාවන් තීරණය කිරීමේ හැකියාවක් ඔවුන් සතුව තිබිය හැකිද?

පවුල් 15,000ක් (පුද්ගලයන් 60,000ක්) නායයාම් හා ගල් කඩාවැටීමේ අවදානම අධික කලාපවල ජීවත් වන බව භඊඍධ ආයතනය කියයි. මොවුන් ඒ ස්ථානවලින් ඉවත් කර ගැනීම ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රියාවලියක ප්‍රමුඛතාවකි. නමුත් එවැන්නක් කිරීම සඳහා භඊඍධ ආයතනයට තවමත් නීතිමය බලයක් නොමැත. අනීතික ඉදිකිරීම්වල නිරත වන අයට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමේ බලය භඊඍධ ආයතනයට ලබාදෙන පනතක් 2012 සිට තවමත් සකස් වෙමින් පවතී. මේ වසරේ සම්මත කළ ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතන පනතින් නායයාම් අනතුරු හැඟවීම් නොසලකා හරින පළාත් පාලන ආයතනවලට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමේ බලය භඊඍධ ආයතනයට ලැබුණද නායයාම්වලට තුඩුදෙන ඉදිකිරීම් සිදුකරන සංවිධාන හා පුද්ගලයන්ට (මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරිකයන් හා සංඝයා වහන්සේලාද ඇතුළුව) එරෙහිව නීති මගින් කටයුතු කිරීමේ බලය ඉන් නොලැබේ. මේ බලය ලැබෙන අයුරින් නව පනත සංශෝධනය කිරීම හදිසි අවශ්‍යතාවකි.

තවත් හදිසි අවශ්‍යතාවක් නම් නව තත්වයන්ට ගැළපෙන ජාතික ගොඩනැගිලි සංග්‍රහයක්  ලබන වසරේදීම සම්පූර්ණ කිරීමයි. (මෙය 2026-29 අතර කාලය තුළ නිමවීමට නියමිතය.) මෙරට නගර පුරා ඉදිවෙන මහල් නිවාසවල ගින්නෙන් ආරක්ෂා වීමට අවශ්‍ය කොන්දේසිවත් සපුරා තිබෙනවාද යන්න සැකසහිතය. අප දිට්වාවලින් පීඩා විඳිද්දී හොංකොං නගරයේ මහල් නිවාස සංකීර්ණයක් ගින්නට ඔරොත්තු නොදෙන/උපකාර වන ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය හේතුවෙන් ගිනි ආපදාවකට ලක්විය. අප නව ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් නීති පද්ධතියක් හඳුන්වා දී එය ක්‍රියාත්මක නොකළහොත් හොංකොං නගරයේ වුණා වැනි විපතක් මෙරටද සිදුවීම කාලය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණි.

කොතරම් විදේශ ආධාර ලැබුණද පිළිසකර කටයුතු සඳහා අරමුදල් වැඩි ප්‍රමාණය සොයාගන්නට වන්නේ ආණ්ඩුවටය. ඒ සඳහා ‘ජාතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ බද්ද’ වැනි අලංකාර නමකින් තවත් වක්‍ර බද්දක් ජනතාව මත පැටවීමට තරම් ආණ්ඩුව අඥාන හා අනුකම්පා විරහිත වේද? සුළි කුණාටුවෙන් වූ විනාශය නිසා ජීවිතය පවත්වාගැනීමට අවශ්‍ය භාණ්ඩ හා සේවාවල මිල ගණන් ඉහළ යාම නොවැළැක්විය හැක. මොනයම් හේතුවක් නිසාවත් වක්‍ර බදු වැඩි කළහොත් එහි ප්‍රතිඵලය වනු ඇත්තේ 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් හා 2022-24 කාලය තුළ වික්‍රමසිංහ ජනාධිපතිවරයා ආර්ථිකය යථාවත් කිරීමට ගත් ඇතැම් පියවරයන්ගෙන් බැට කා, දිට්වා කුණාටුවෙන් අන්ත අසරණව සිටින නැති-බැරි හා පහළ මධයම පන්තික ලාංකිකයන් මත දරාගත නොහැකි බරක් පැටවීමයි. එහි සමාජ-ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක කෙලෙස වනු ඇත්දැයි අමුතුවෙන් මතක් කර දීම අවැසි නොවේ.

අනාගත කාලගුණ විපතකින් වන හානිය අවම වන අයුරින් රට යළි ගොඩනැගීමට ගත යුතු තීරණ ජනප්‍රිය ඒවා නොවනු ඇත. ධනවතුන්ගේ, දේශපාලනඥයන්ගේ හා භික්ෂූන් ඇතුළු ආගමික නායකයන්ගේ පමණක් නොව සාමාන්‍ය ජනතාවගෙන් කොටසකගේද උදහසට එම තීරණ හේතු වනු ඇත. එවැනි තීරණ ගැනීමත් ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමත් සඳහා අවශ්‍ය දේශපාලන අධිෂ්ඨානය ජනාධිපතිවරයා සතුව තිබේද යන්න මත රටේත්, අපේත්, ඔහුගේත් අනාගතය තීරණය වනු ඇත.

පසුගිය 21 වැනිදා විපක්ෂ එකතුව විසින් නුගේගොඩදී පවත්වන ලද පළමුවැනි ප්‍රචාරක රැළියේ ප්‍රධාන තේමාව වූයේ, ‘ජාජබ ආණ්ඩුවෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය බේරාගැනීම’ යන්නයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය කාගෙන් හෝ බේරා ගැනීමට තරම් හැකියාවක් උනන්දුවක් හෝ සූදානමක් විපක්ෂ කණ්ඩායම් කාටවත් නොතිබෙන බව එම රැළියෙන් ප්‍රකාශයට පත්වූයේය යන්න අප රටේ දේශපාලන වශයෙන් විමසිලිමත් සහ පරිණත පුරවැසියන්ට නම් අලුත් ප්‍රවෘත්තියක් නොවේ. එක් ප්‍රධාන කතිකයකු අවංකව කියා සිටි පරිදි, විපක්ෂ සන්ධානයේ එකම අරමුණ, ලැබුණු පළමු අවස්ථාවේදීම ජාජබ ආණ්ඩුව පෙරලා දමා තමන් බලයට පත්වීමයි. දේශපාලන කණ්ඩායමක් හෝ හවුලක් බලයට පත්වීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය රැකගැනීම අතර කිසිදු සම්බන්ධයක් නැත යන්න ලංකාවේ ජනතාවගේ අලුත් අත්දැකීමක් නොවේ. එය ලංකාවේ ජනතාව නිදහසින් පසු දශක ගණනාව තුළ නැවත නැවතත් අත්දැංක තිබෙන අමිහිරි දේශපාලන යථාර්ථයයි.

මෙම පසුබිම තුළ දැනට ආණ්ඩු බලයේ සිටින ජවිපෙ/ජාජබ නායකත්වයන් මුහුණ දෙන ඉතාම වැදගත් දේශපාලන වගකීමක් වන්නේ, ලංකාවේ ජනතාවගේ ඉහත දැක්වූ නිරන්තර නිෂේධනීය අත්දැකීම 2024-25න් පසුවවත් නැවත ඇති නොවන බව සහතික කිරීමයි. මෙම ලිපියේ අරමුණ එම ඉටුකිරීමට තිබෙන වගකීමේ බැරෑරුම්කම සහ මගහැරිය නොහැකි බව මතුකොට දැක්වීමයි.

ජාජබය ඉතිහාසයට ඇති ණයගැතිකම

ලංකාවේ දශක ගණනාවක් තිස්සේ අධිපති ප්‍රභූ පන්තීන්ගේ පාලනය යටතේ දිගින් දිගටම සිදුවූ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයහරණ ක්‍රියාවලිය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ජාතිකවාදයටත්, ආගම්වාදයටත් යටපත් කර තැබීමේ ක්‍රියාවලිය නවතා, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළි පිහිටුවීමේ ඓතිහාසික වගකීමක් ජවිපෙ/ජාජබ සන්ධානයට සහ එහි ආණ්ඩුවට තිබේ. එයට ප්‍රධාන හේතු දෙකක් තිබේ. පළමුවැන්න, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, ජාතිවාදයෙන් සහ අධිකාරවාදයෙන් බේරාගෙන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළි පිහිටුවන්නට හැකි වෙනත් දේශපාලන බලවේගයක් දැනට නැති වීමයි. එම වගකීම් භාරගැනීමට දැනට සිටින එකම දේශපාලන බලවේගය ජවිපෙ/ජාජබ ආණ්ඩුව වීමයි. දෙවැනි කාරණය, පළමුවැන්නට වඩා වැදගත් එකකි. එය නම්, වර්තමාන ආණ්ඩුව, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිවර්තනයේ ඉතාම තීරණාත්මක පිබිදීමේ සහ සන්ධිස්ථාන මොහොත වූ 2022 පුරවැසි අරගලයේ දේශපාලන දරුවා වීමයි. තම දේශපාලන මවට කෘතගුණ සැලකීමට නම්, ජාජබ ආණ්ඩුව ඉටු කළ යුතු ප්‍රධානතම වගකීමක් වන්නේ, අප රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමයි. පිරිහුණු සහ අධිකාරවාදී දූෂිත සහ ඛාදනය කරන ලද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ආපසු ගෙන ඒමට තැත් කරන බලවේග පොදු මහජනතාව සමග එකතු වී පරාජය කිරීමයි.

කවරාකාරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්ද?

ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණය පිළිබඳ සාකච්ඡාවල තිබෙන ප්‍රධාන අඩුපාඩුවක් නම්, රටේ වර්තමාන දේශපාලන පසුබිම තුළ රටට සහ ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ කවරාකාරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක්ද යන කරුණ ගැන අවධානයක් යොමු නොවීමයි. විපක්ෂයට අයත් දේශපාලන පක්ෂ හා කණ්ඩායම්වලින් යෝජනා වන්නේ පැරණි සහ අධිකාරවාදයට යටත් කරන ලද දුර්වල පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආපසු ගෙනඒමටයි. එය පුරවැසියන්ට අවශ්‍ය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නොවේ. බලයෙන් පහකරන ලද දේශපාලන ප්‍රභූ පන්තියට අවශ්‍ය ඔවුන්ට සේවය කරන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයයි. මේ අතර, සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම්වල බලාපොරොත්තුව වන්නේ ලිබරල් පාර්මේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නැවත ගෙනඒමටයි. 2024 මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙන් ජාතික ජන බලයද අපේක්ෂා කළේ ලිබරල් පාර්ලිමේන්කු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළි පිහිටුවීමටයි. 2022 පුරවැසි අරගලය තුළින් අවධාරණය කෙරුණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අලුතෙන් පරිකල්පනය කිරීම සහ ලිබරල් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සීමාවන් ජයගැනීම ගැන අවධානයක් ජාජබයේ මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙන් ප්‍රකාශ වූයේ නැත. අරගලයේ පසුබිම තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සමාජවාදී ප්‍රවේශයක් තුළින් අලුතින් සිතීමට ඉදිරිපත් වී සිටින්නේ පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂයයි. ‘රැඩිකල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී’ විකල්පයක් ගැන පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය ඉදිරි දැක්මක් ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ ඒ නිසාය. එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ අලුත් සාකච්ඡාවල අවධානය යොමුවිය යුතු විකල්පයකි.

‘ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය රැඩිකල් කිරීම’ යන සංකල්පය අපට තරමක් වෙනස් සහ දේශීය මූලයන් සහිත අර්ථයෙන් යොදාගන්නේ නම්, 2022 පුරවැසි අරගලයෙන් අවධාරණය වූ නව අදහස් කිහිපයක් මෙසේ සාරාංශ කළ හැකිය.

• ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ ප්‍රයත්නයක ප්‍රධාන අරමුණ විය යුත්තේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පවත්නා අර්බුදය විසඳීමට පියවර ගැනීමයි.
• ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ අර්බුදය සමන්විත වී තිබෙන පැති කිහිපයක් තිබේ. ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සීමාවන්, පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විධායක ජනාධිපති අධිකාරවාදයට යටත් කිරීම, පවත්නා පාර්ලිමේන්තු සහ නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය බිඳවැටීම, ලිබරල් සහ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දූෂිත ප්‍රභූ දේශපාලන පන්තියක ග්‍රහණයට හසුවී පැවතීම, පුරවැසි අරගලය තුළින් අවධාරණය කෙරුණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අර්බුදයේ පැතිකඩවල්ය.
•  ධනේශ්වර පන්තිය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ හෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිවර්තනයේ කර්තෘක සමාජ බලවේගයක් නොවේ.
  කම්කරු පන්තියද දේශපාලන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ කර්තෘක සමාජ බලවේගයක් නොවේ.
• ලංකාව තුළ මෙන්ම ගෝලීය දකුණේ සමාජවල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ කර්තෘක බලවේගය ලෙසින් මතුවී තිබෙන්නේ “පාලිත ජනතාව” යන පදවලින් හැඳින්විය හැකි බහුජනතාවකි.

පුරවැසි අරගලයට අමතරව, ලංකාවේ දේශපාලනයේ 1950 ගණන්වල සිට අවධාරණය වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ අර්බුදයේ දීර්ඝකාලීනව පවතින තවත් පැතිකඩ තුනක් තිබේ. ඒවා මෙසේය; පළමුවැන්න, ලංකාවේ සමාජය සහ පුරවැසි ප්‍රජාවන් සමන්විත වන ජනවාර්ගික විවිධත්වය නිරූපණය කෙරෙන ආකාරයට රාජ්‍යයත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයත් බහුත්වවාදී නොවීමයි. ඒ අනුව ලංකාවේ ගොඩනැගුණේ සහ තවමත් පවතින්නේ ජනවාර්ගික බහුතරවාදී ලිබරල් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. අන්තර්වාර්ගික සහයෝගිතාව, සහජීවනය සහ සාමය පවත්වාගැනීමට සමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ලංකාවේ බිහි නොවීම එහි ප්‍රතිඵලයයි.

දෙවැන්න, සිංහල, දෙමළ සහ මුස්ලිම් සමාජවල තරුණ පරම්පරාවන් දේශපාලන ක්‍රියාවලියට ඇතුළත් කරගැනීමට ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට නොහැකි වීමයි. සිංහල සහ දෙමළ සමාජවල, එනම් දකුණේ සහ උතුරේ, දේශපාලන බලය හා රාජ්‍ය බලය අත්පත් කර ගැනීම සඳහා සන්නද්ධ කැරලි දීර්ඝ කාලයක් පැවතීම එහි ප්‍රතිඵලය විය. එම සන්නද්ධ කැරලි පැවති දශක හතරක කාලය අවසන් වූ පසුවවත්, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට සහ සංශෝධනය කරමින් යාවත්කාලීන කිරීමට කිසිදු පියවරක් තවමත් ගෙන නොතිබීම පුදුමය උපදවන කරුණකි.

තුන්වැන්නද බරපතළ දේශපලාන උත්ප්‍රාසයක් මතුකරන්නකි. එය නම්, සිංහල මෙන්ම දෙමළ සමාජයේද ප්‍රභූ පන්ති සහ පාලක පන්ති ආධිපත්‍යයට විරුද්ධව කැරලි ගැසූ කිසිදු ව්‍යාපාරයකින් ලංකාවට අවශ්‍ය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විකල්ප හෝ චින්තන ධාරා බිහි නොවීමයි. එම සමාජ දෙකෙහිම කැරලිකාර දේශපාලනය අවසන් වුවද, එම සමාජවල දේශපාලනය පවතින්නේ නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිකල්පන බිහිකිරීමට අවශ්‍ය දේශපාලන අවකාශය විවෘතව තිබෙන තත්වයකය. එසේ වුවත්, එම තත්වය වෙනස් කරමින්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළිත් ගොඩනැගීමට සුදුසු පසුබිමක් දකුණේ සමාජය කේන්ද්‍රකරගෙන සෑදී තිබීම ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ පරිවර්තනයේ ඇති සාධනීය ලක්ෂණයකි. එම සාධනීය පසුබිමෙහිද ප්‍රධාන ලක්ෂණ දෙකක් තිබේ. පළමුවැන්න, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ ක්‍රියාවලියේ නව අවධියක් සහ අලුත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිකල්පනයක ආරම්භයක්, 2022 පුරවැසි අරගලය විසින් විවෘත කරනු ලැබීමයි. දෙවැන්න, ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ ක්‍රියාවලියක් අලුතෙන් ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් වන දේශපාලන කර්තෘක බලවේගයක් මතුවී තිබීමයි. එම බලවේගය වන්නේ, නැතහොත් එම බලවේගය වීමේ විභවතාව හිමිව සිටින්නේ ජාතික ජන බල ආණ්ඩුවයි.

මේ අතර, සිංහල සහ දෙමළ සමාජවල සන්නද්ධ අරගලවලයට සහභාගි වූ තරුණ ව්‍යාපාරවල ප්‍රජාතන්ත්‍රීය පරිවර්තන ක්‍රියාවලියෙහි එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රවණතා දෙකක් තිබේ. දෙමළ සමාජයේ එය ආරම්භ වුයේ 1987 ඉන්දු-ලංකා ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පසුවය. සිංහල සමාජයේ එය ආරම්භ වූයේ ජවිපෙහි දෙවැනි සන්නද්ධ නැගිටීම පරාජයට පත්වීමෙන් පසුවය. එල්ටීටීඊය හැර අනෙක් දෙමළ සටන්කාමී කණ්ඩායම් සියල්ලම පාහේ සහභාගි වූ මෙම දේශපාලන පරිවර්තනය ඔවුන් විසින් හඳුන්වන ලද්දේ ‘දේශපාලනයේ ප්‍රධාන ප්‍රවාහයට’ එකතු වීම යනුවෙනි. ‘පාර්ලිමේන්තු -මැතිවරණ දේශපාලනය වැළඳගැනීම’ යන්න එහි අර්ථය විය. ඒ සියලු දෙනාම ඇත්ත වශයෙන් වැළඳගත්තේ, ලංකාවේ ප්‍රභූ පන්තිය විසින් පරිහාණියට ඇදදමනු ලැබූ පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනයට සහ සභාග දේශපාලනයටයි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මෙම ඉරණමට ඇද නොවැටීම නිසා ලංකාවේ නිර්ප්‍රභූ සමාජ සහ දේශපාලන බලවේග අතරින් බිහිවූ, ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙනයෑමේ වගකීම භාරගත හැකි එකම කර්තෘක බලවේගය ලෙස හිස ඔසවා සිටීමට ජාජබයට හැකිවී තිබේ. මෙය ජවිපෙ/ජාජබ නායකත්වය විසින් විශේෂයෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු වගකීමක්ද වේ. එබැවින්, ජාජබය මෙම වගකීමෙහිද අසාර්ථක වීම යනු ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණය සඳහා විවෘත වී ඇති දුර්ලභ අවකාශයක් මගහැරීමද වනු ඇත.

ජාජබ ආණ්ඩුව සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ න්‍යාය පත්‍රය

ජාතික ජන බලවේගය පිළිබඳව දැනට නිරීක්ෂණය කළ හැකි එක් කරුණක් නම්, එක්කෝ ආණ්ඩුවට ශක්තිමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ වැඩ පිළිවෙළක් නැත. නැතිනම් ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණය ජාජබ ආණ්ඩුවේ සමස්ත න්‍යාය පත්‍රයේ ප්‍රමුඛත්වයක් දරන්නේ නැත යන්නයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළි ගොඩනැගීම ලංකාවේ දේශපාලනයේ ඓතිහාසික අවශ්‍යතාවක්ව තිබියදී, ප්‍රජාතාන්ත්‍රීයකරණය සඳහා ආණ්ඩුව දක්වන්නේ මඳ උනන්දුවක් නම්, එය ජාජබ ආණ්ඩු බලය ලබාගැනීමට ඉඩ ලබාදුන් ඓතිහාසික අවකාශයට පිටුපස හැරවීමක් වැනි දෙයකි. එයට හේතුව නම්, ජාජබයට එම අවකාශය ලබාදුන් 2022 පුරවැසි අරගලය පුරවැසියන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා දැක්වූ අපේක්ෂාවේ මොහොතක්ද වීමයි.

අරගලයෙහි දේශපාලන පණිවුඩ ගණනාවක්ම තිබිණ. එයින් බොහොමයක් සම්බන්ධ වී තිබුණේ පුරවැසියන්ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ අපේක්ෂා සමගය. සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විනාශ කරන්නේ බලයේ සිටින ආණ්ඩුය. ඒ නිසාම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යළි ගොඩනැගිය හැක්කේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විනාශ කළ ආණ්ඩු හා දේශපාලන නායකයන් වෙනුවට ජනතාවව විසින් අලුතෙන් තෝරාගන්නා ලද ආණ්ඩුවටයි. මෙය 2024 වෙද්දී ලංකාවේ ජනතාව අවබෝධ කරගෙන සිටි දේශපාලන යථාර්ථයකි. දේශපාලන පක්ෂයක්/ ව්‍යාපාරයක් හැටියට පමණක් නොව, දැනට ජනතාව දේශපාලන බලය ලබාදෙමින් පත්කරන ලද ආණ්ඩුව ලෙසින්ද, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ ඉහළම වගකීම තිබෙන්නේ ජාජබ ආණ්ඩුවටය. එහෙත් ආණ්ඩුවේ පළමුවැනි වසර තුළදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා අලුත් සාකච්ඡාවක් හෝ කතිකාවක් සඳහා ජාජබ ආණ්ඩුව විසින් පියවර නොගැනීම ආණ්ඩුව මේ වන විට ප්‍රදර්ශනය කර ඇති ප්‍රධාන දුර්වලකමකි. ‘අපේ ළඟ හැම දේකටම සැලසුම් හදලා තිබෙනවා. අපි වැඩ කරන්නේ වෙන අය වගේ නෙවෙයි, සැලැස්මකට අනුව යැයි’ නිතර ප්‍රකාශ කරන ජාජබ ආණ්ඩුව පිළිබඳව දේශපාලන වශයෙන් පරිණත පුරවැසියන්ගේ විශ්වාසය දිගටම තබාගැනීමට නම් තමන් සතු ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණ සැලැස්ම විවෘත කිරීම ආණ්ඩුව තවදුරටත් ප්‍රමාද නොකළ යුතුය. මන්ද යත්, පසුගිය ලිපියකින් අවධාරණය කළ පරිදි පශ්චාත්- අරගල ලාංකික සමාජයේ සිටින්නේ නිෂ්ක්‍රිය, නිකම් බලාසිටින පුරවැසියන් නොව සක්‍රිය, විරෝධය පෑමට මහ පාරට බැසීමට බය නැති පුරවැසියන් වන නිසාය.

ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ඉක්මවා යෑම

ආණ්ඩුවේ පුරෝගාමීත්වය යටතේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා මහජන සාකච්ඡාවක්/ කතිකාවක් පමා නොවී ඇරඹීමට තවත් හේතුවක් තිබේ. එය නම්, පශ්චාත් අරගල ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ප්‍රතිසංස්කරණ, ප්‍රජාතන්ත්‍රීයකරණයම නොව ලංකාවේ ජනතාව හා සමාජය අපේක්ෂා කරන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ලිබරල් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සීමාවන් ඉක්මවා යෑමක් වීමයි. එය වනාහී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය රැඩිකල් කිරීමේ අපේක්ෂාවකි. මෙතැන් සිට අපගේ මෙම සාකච්ඡාවට මග පෙන්වන ප්‍රධාන න්‍යායික උපකල්පනයක් තිබේ. එය නම්, වර්තමාන ලෝකයේත්, පශ්චාත් අරගල ශ්‍රී ලංකාවේත්, ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පිළිබඳ පරිකල්පනයේ එක් ධාරාවක් පමණක්ය යන්නයි. යම් යම් ඓතිහාසික හේතු උඩ එය අධිපති ධාරාව වී තිබේ. එය නැතිවම බැරි, එහෙත් ප්‍රමාණවත් නොවන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ධාරාවකි. ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අනෙකුත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ධාරා සමග සංයෝග කළ යුතුව තිබේ. එය ලංකාවේ පුරවැසි අරගලයෙන් ඉදිරිපත්වූ නව්‍ය දේශපාලන අදහසකි. ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අනෙකුත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ධාරාවන් සමග සංයෝග කිරීමේදී, එක් එක් ධාරාව වෙතින් උකහාගත හැකි ප්‍රධාන අදහස් සහ තේමා මෙසේ දැක්විය හැක.

•  ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සමාජ ගිවිසුම, බහු පක්ෂ ක්‍රමය, නිදහස් මැතිවරණ, ව්‍යවස්ථාදායකයේ පරමාධිපත්‍යය, නීතියේ ආධිපත්‍යය ඇතුළු ක්‍රියාටිපාටිමය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, දේශපාලන බලයට සීමා, සංවරණ සහ තුලන පැනවීම, බලය භාවිත කිරීමේ වගවීම, පුද්ගල නිදහස හා අයිතිවාසිකම්, ද්වි මණ්ඩල පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය, ස්ත්‍රී අයිතිවාසිකම්.
• සමූහාණ්ඩු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; ජනතා පරමාධිපත්‍යය, ඍජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, මහජන නියෝජිතයන් ආපසු කැඳවීම, පුරවැසි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සක්‍රිය පුරවැසිභාවය.
• ප්‍රජාමූල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; පුද්ගලික අයිතිවාසිකම්වලට අමතරව කණ්ඩායම්/සාමූහික අයිතිවාසිකම්, ප්‍රජා කණ්ඩායම්වල සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම්, වරප්‍රසාද රහිත ප්‍රජා කණ්ඩායම්වල විශේෂ අයිතිවාසිකම් සහතික කරන විභේදිත අයිතිවාසිකම්, පුද්ගල අයිතිවාසිකම් සහ කණ්ඩායම් අයිතිවාසිකම් අතර සමතුලිතතාව.
• ජනවාර්ගික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; ජනවාර්ගික සමානත්වය, කණ්ඩායම් අයිතිවාසිකම්, දේශපාලන බලය බෙදා ගැනීමට ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් සතු අයිතිය, කුඩා සහ විසිරී ගිය වාර්ගික කණ්ඩායම්වල නියෝජන අයිතිය, සුළුතර වාර්ගික ප්‍රජාවන්ගේ සාමාජිකයන්ට ඔවුන්ට විශේෂ වූ අයිතිවාසිකම් සහතික කරන විභේදිත අයිතිවාසිකම්.
• සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමය යටතේ ඇති ආර්ථික සමාජ අසමානතා, ආදායම් විෂමතා, පැතිරෙන දරිද්‍රතාව නිසා පීඩා විඳින ජනතාව වෙනුවෙන් කැපවූ රාජ්‍ය සුභසාධනය හා ආදායම් ප්‍රතිව්‍යාප්තිය, සමාජ සාධාරණත්වය.
  ස්ත්‍රීවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය; ස්ත්‍රීන්ට සහ අනෙක් ලිංගික ප්‍රජාවන්ට සමානත්වය සහ වෙනස්කම් සිදු නොකිරීම සහතික කිරීම, ඒ සඳහා විභේදිත අයිතිවාසිකම් මූලධර්මය අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කතිකාවට කණ්ඩායම්/සාමූහික අයිතිවාසිකම් ප්‍රවේශය එකතු කිරීම, ස්ත්‍රීන්ට සහ අනෙක් ලිංගික ප්‍රජාවන්ට සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික සහ සංස්කෘතික සමානත්වය සහතික කරන විභේදිත පුරවැසි අයිතිවාසිකම් සහතික කිරීම

ඉහත දැක්වූ ලැයිස්තුවෙන් පැහැදිලි වන්නේ, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අලුත් සහ රැඩිකල් කිරීම පිළිබඳ පරිකල්පනයකදීත්, වැඩි පිළිවෙළකදීත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ධාරාවන් හයක සංයෝගයක් සඳහාද සූදානම් විය යුතුය යන කරුණය. එය ලංකාව පමණක් නොව, ලෝකයේ වෙනත් ඕනෑම රටකට හා සමාජයකටද අදාළ වන්නකි. මෙවැනි නව සිතීමක් සඳහා ඉතා හොඳ ආරම්භයක් ජාජබයේ ‘පොහොසත් රටක්- ලස්සන ජීවිතයක්’ නම් 2024 මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙහි තිබේ. ජාජබ නායකත්වයට කරන්නට තිබෙන්නේ එම අදහස් රාමුව, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අලුත් හා රැඩිකල් කිරීමේ අරමුණ සඳහා නැවත සකස් කර ගැනීමයි; එය අප්‍රමාදව ක්‍රියාත්මක කර, ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිවර්තනය අලුත් කිරීමයි.

සුනිල් කන්නන්ගර
කොළඹ, රත්නපුර අම්පාර හිටපු දිසා ලේකම්

ස්වාභාවික අපදාවක් නිසා ඒක ප්‍රමාණාත්මකව අඩුකරගන්න ක්‍රමයක් නැහැ. එකවරම ලංකාවේ විශාල ප්‍රදේශයකට මේක පැතිරුණු නිසා සාමාන්‍ය ආපදාවක් කළමනාකරණය කරගන්න මට්ටමට මේක කළමනාකරණය කරන්නත් අමාරුයි. අපේ ධාරිතාව ඉක්මවා ආපදාව බලපෑවා.

මේ ආපදාව කළමනාකරණයේදී ඇතිවුණු ප්‍රධාන ප්‍රශ්න පහක් මම දකිනවා.

එකක් ප්‍රමාණාත්මකව විශාල නිසා ඒක කළමනාකරණයේ තියෙන අපහසුතාව. දෙවැනි එක, ආපදාවේ මුල් හරියේදීම සන්නිවේදනය බිඳවැටෙනවා, විදුලිය බිඳවැටෙනවා, මාර්ගවල බාධා ඇතිවෙනවා, සියලු දේවල් බ්ලොක් වෙනවා. තොරතුරු ලබාගැනීම පිළිබඳව ලොකු අවුලක් එනවා.

තුන්වැනි කාරණය, අපට යම් ආකාරයකවත් පූර්ව සූදානමක් තිබුණේ නැති එක. ආපදා වෙනුවෙන්ම කැපවුණු ආයතන පද්ධතියක් අපට තියෙනවා. 2004 සුනාමියෙන් පස්සේ ආපදා වෙනුවෙන්ම කැපවෙච්ච ආයතන පද්ධතියක් ස්ථාපනය කළා. ව්‍යසන කළමනාකරණ පනතක් ගෙනාවා, ඒ යටතේ ජාතික ව්‍යසන කළමනාකරණ සභාවක් ඇතිකළා, ඒ යටතේ ව්‍යසන කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයක් ඇතිකළා. ආපදාවකට ජාතික මට්ටමෙන් සූදානම්වීම බලන්නේ ඒ ආයතනවලින්. ගංවතුර, නායයාම් වැනි ආපදා අපට සාමාන්‍යයෙන් හුරුයි. නමුත් මෙදා ඒවාට පූර්ව සූදානම ඉතාම අඩු මට්ටමේයි තිබිලා තියෙන්නේ.
උදාහරණයකට ජාතික ව්‍යසන කළමනාකරණ සභාව පනතේ තියෙන විදියට අවුරුද්දකට හතර සැරයක්වත්, අඩු ගණනේ මාස තුනකට වතාවක් වත්, රැස්විය යුතුයි. 2005 ඒක පිහිටුවූ දා සිට අවුරුදු විස්සක් තුළ ඒක රැස්වෙලා තියෙන්නේ දාහතරපාරයි. අසූවරක් රැස්වෙන්න ඕනෑ හරි නම්. ජනාධිපතිට වෙලාවක් නැත්නම් අගමැතිට මූලාසනය ගන්න පුළුවන්. ඒ දෙන්නාම නැතිනම් ඉන්න අයගෙන් සභාපති කෙනෙක් පත්කරගන්න පුළුවන්. නමුත් රැස් නොවුණු නිසා, ජාතික මට්ටමේ ආපදා කළමනාකරණ යාන්ත්‍රණය සම්පූර්ණයෙන්ම දුර්වල වෙලා තමයි තිබුණේ.

ආපදා කළමනාකරණය බිම් මට්ටමේ කරන්නේ දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරු, ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරු, ග්‍රාම නිලධාරීන් ප්‍රමුඛ දිස්ත්‍රික් පාලන පද්ධතිය. මෙවරත් ඒ අය දිවා රෑ නැතුව උපරිම ප්‍රමාණයෙන් වැඩ කළා. මේකට පණ ඇරගෙන බොක්කෙන්ම වැඩ කළා. කෑවා බිව්වාද, නිදාගත්තාද, දරුමල්ලෝ ගැන බැලුවාද දන්නේ නැහැ, හොඳටම වැඩේ කළා. ඒ නිසා අඩුපාඩුව තිබුණේ ඉහළ මට්ටමකින්. ඒ මට්ටමේ පූර්ව සූදානමක් නැතිනම්, මීට වඩා අඩු තීව්‍රතාවකින් ආපදාව ආවත් වෙන්නේ මේකමයි.
ආපදාවකදී උදව් ඕනෑ නම් 117ට කතාකරන්න කියලා ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානය කියනවා. බදුල්ලේ ඈත ගමක කෙනෙකු 117ට කතාකළොත් ඒ ඇමතුම එන්නේ කොළඹ මධ්‍යස්ථානයට. එතැනින් කාටවත් යන්න බැහැනේ බදුල්ලට උදව් වෙන්න. ඒගොල්ලො කතාකරන්න ඕනෑ බදුල්ල දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයේ තියෙන ආපදා කළමනාකරණ යුනිට් එකට. ඒගොල්ලෝ කතාකරන්න ඕනෑ, ප්‍රාදේශීය ලේකම්ට. ඒ නිසා මේ බොරු මධ්‍යගත කිරීමක්නේ කරලා තියෙන්නේ. හරි නම්, ඉස්සෙල්ලාම කතාකරන පහසුකම හදන්න ඕනෑ ආසන්නතම ස්ථානයටයි.

දිස්ත්‍රික් මට්ටමට ජාතික මට්ටමෙන් යම් යම් අවස්ථානුකූල උපදෙස් යන්න ඕනෑ. ආපදාවකදී නීති රීති චක්‍රලේඛ මතම අපට යන්න බැහැ. අවස්ථානුකූලව තීරණ ගන්න වෙනවා. අපි හදිසි තීරණ අරගෙන වැඩේ කරනවා. නමුත් ඒ තීරණ ජාතික මට්ටමේදී සාධාරණීකරණය කරගන්න පුළුවන් කියන විශ්වාසය අපට තියෙන්න ඕනෑ. ඒකට දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන්ට කොළඹින් උපදෙස් ගන්න පුළුවන් පැහැදිලි සම්බන්ධතා ජාලයක් තියෙන්න ඕනෑ.

ඒ කාලේ ලොකු ආපදා එනකොට තොරතුරු ලැබුණු ගමන් ජනාධිපතිවරයාගෙන්ම කෙළින්ම ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයට දෙනවා උපදෙස්, අහවල් ඒරියා එකට ආපදාවක් එනවා, අවශ්‍ය සහාය දෙන්න කියලා. ජනාධිපතිතුමා ඒ උපදෙස් දුන්නාම හමුදාවල ඉහළ නිලධාරීන් අපට කතාකරලා මොනවාද වෙන්න ඕනෑ කියලා අහනකොට, කරන්න ඕනෑ වැඩේ කියන එක විතරයි අපිට තියෙන්නේ. ඒ කාලේ මුදල් ලේකම් අපට කතාකරලා කියනවා සල්ලි කොච්චර ඕනෑද, මම දාන්නම් මිලියන 50ක්, තව ඕනෑ නම් කියන්න කියලා. ඒක අපට ශක්තියක්. ජනාධිපති ලේකම්ම කතාකරලා අහනවා මොනවාද ඕනෑ කියලා.

නමුත් මේ අවස්ථාවේදී මේ සම්බන්ධතා ජාලය වැඩ කළේ නැහැ කියන එක පෙනෙන්නට තියෙනවා.
මට දැනුණු හැටියට හා මට කියපු හැටියට ගොඩක් අය මේ චක්‍රලේඛ පනින්න බයක් තියෙනවා. ඒකට විශේෂයෙන් බලපෑවා මේ දූෂණ විරෝධී කතාව. පොලිසිය රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිත කිරීම් ගැන පොදු දේපළ පනත යටතේ විමර්ශන කරනවා. ඕක 2015න් පස්සේ තමයි පටන් ගත්තේ. ඉස්සර රාජ්‍ය තීරණ පොදු දේපළ පනතෙන් හෝ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය යටතේ විමර්ශනය කළේ නැහැ. ඉස්සෙල්ලා අභ්‍යන්තර විමර්ශනයක් කරලා චේතනාන්විතව අපරාධයක් කළ බවට පෙනෙනවා නම් දෙපාර්තමේන්තුවෙන්ම පොලිසියට පැමිණිලි කරනවා. අන්න එතකොටයි පොලිසිය විමර්ශනය කරලා අධිකරණයේ නඩු දාන්නේ.
දැන් එහෙම නෙවෙයි, දෙපාර්තමේන්තුවේ කිසිම සම්බන්ධයක් නැතිව කෙලින්ම පොලිසියට පෙත්සමක් ගියාම ඒ අය විමර්ශනය කරනවා. ඉන් පස්සේ උසාවියට දානවා.

රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිත කළා කියලා චෝදනාවක් ආවාම මුදල් රෙගුලාසිවල තියෙනවා, ඒ ගැන අභ්‍යන්තර පරීක්ෂණ මණ්ඩලයකින් පරීක්ෂා කරලා අධිභාරයක් පනවන්න කියලා. ඒක නියම කරන්න පුළුවන් මුදල් නියම කිරීමේ බලධාරියා වෙච්ච ගණන් දීමේ නිලධාරියාට විරුද්ධව. උදාහරණයකට ජනාධිපති කාර්යාලයේ මුදල් අවභාවිත වුණා නම් ජනාධිපති ලේකම්ට අධිභාරයක් පනවන්න පුළුවන්. එහෙම නැතුව හිටපු ජනාධිපතිවරයෙකුවම උසාවියට දැම්මාම කියන්නකෝ, කොයි රාජ්‍ය නිලධාරියාද බය නැතුව චක්‍රලේඛයක් පැනලා වැඩ කරන්න තීරණයක් ගන්නේ?

කලින්ම දැනගෙන නාය යන තැන්වලින් ඉවත් වෙන්න කිව්වත් එහෙමම මිනිස්සු ඉවත් වෙන්නේත් නැහැ. හැබැයි බය සැක මිනිස්සු ඉවත් වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒකෙන් ජීවිත හානි අඩුකරගන්න පුළුවන්.

ඉදිරියේදී යටිතල පහසුකම් බිඳවැටුණු ඒවා යථාවත් කරගන්න වෙනවා. මිනිසුන්ගේ ජීවනෝපාය යථාවත් කරන්න විශේෂ වැඩසටහන් කරන්න වෙනවා. දුප්පතුන් විතරක් නෙවෙයි පෝසත්තුත් මේකෙන් වැටුණා. ඒවාට විසඳුම් හොයන්න ඕනෑ.
ඊළඟට රාජ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණය කළ යුතුයි. බිම් මට්ටමේ ගම් මට්ටමේ ඉඳලා ග්‍රාමසේවා වසම් 14022ක සිට ජාතික මට්ටම දක්වා බැඳුණු රාජ්‍ය ව්‍යුහයේ පාලන ජාලය අපට මහා ශක්තියක්. මෙතෙක් අපේ ආණ්ඩු- රජයන් විසින් මේක පුළුවන් තාක් දුරට දුර්වල කරන්න තමයි වැඩ කරලා තියෙන්නේ. හුඟක් දේවල් මධ්‍යගත කරගෙන තියෙනවා. ඒ වැරදි හදාගෙන රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය පුනරුත්ථාපනය කරන්න ඕනෑ. එක එක භේද අතෑරලා සමස්ත එක කණ්ඩායමක් හැටියට දේශපාලන නායකයොයි, නිලධාරීනුයි තමන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් දායක වෙලා මේක කරන්න ඕනෑ.

මේ වගේ වෙලාවලට දේශපාලන නායකත්වය බොහොම පරිණත විදියට හැසිරෙන්න ඕනෑ. මේ මෙහෙයුම ක්‍රියාත්මක කරන රාජ්‍ය යන්ත්‍රයට පහසුකම් සැලසීම තමයි දේශපාලකයන් කරන්න ඕනෑ. ඔවුන්ට පුළුවන් තමන්ගේ ජනතාවගෙන් තමන්ට ලැබෙන තොරතුරු අපට දීලා මේ සහන නිවැරදිව සම්බන්ධීකරණය කරන්න සහාය වෙන්න. ඒ වගේම අඩුපාඩු වෙනවා නම් ඒවා පෙන්නලා දෙන එක.

මීට කලින් මේ වාගේ විස්තීරණ ආපදාවකට ආවේ, 2017 මාතර, ගාල්ල, කළුතර හා රත්නපුර දිස්ත්‍රික්ක හතරට බලපාපු දැවැන්ත ගංවතුර. 2016දී කෑගල්ල, ගම්පහ සහ කොළඹට ආවා. ඒ ආපදාවලට ගහපු චක්‍රලේඛ හා ප්‍රතිපත්ති අදට අදාළ නැහැ. මේ වගේ දේවල් හඳුනාගෙන ඉක්මනින් ඒවාට වෙනස්කම් කරන්න අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය තීන්දු තීරණ ගන්න ඕනෑ දේශපාලන අංශවලින්. එහෙම නැතිව නිලධාරියාව පැත්තකට දාලා දේශපාලකයා ඇවිල්ලා වැඩේ කරන්න ගියොත් එතන වැඩේ අවුල්. මම දිසාපතිවරයෙක් හැටියට අවුරුදු දහතුනහමාරක් හිටියා දිස්ත්‍රික්ක තුනක. අපි පරිණත දේශපාලකයොත් එක්ක වැඩ කරලා තියෙනවා. ආපදා අවස්ථාවල ඒ දේශපාලකයෝ අපිට හරි හයියක් වුණා. සුසිල් ප්‍රේම්ජයන්ත, විජේදාස රාජපක්ෂ, එස්බී දිසානායක වැනි අය අපිත් එක්ක හොඳින් කටයුතු කළා. අපි ප්‍රශ්නයක් කීවාම ටක්ගාලා විසඳුම් දුන්නා.

මෙවැනි ආපදාවක් වුණාම විදේශීය ආධාර සංවිධාන එනවා. අපි ළඟ තියෙන්න ඕනෑ, ඒගොල්ලන්ව යොමු කරන්නෙ කොතනටද, ඒගොල්ලන්ගෙන් ගන්න බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මොකක්ද කියන එක ගැන පැහැදිලි වැඩපිළිවෙළක්. කොළඹ තැනක් තියෙන්න ඕනෑ විදේශීය ආධාර හරි තැන්වලට ඩිරෙක්ට් කරන්න. අපි මඟ පෙන්නුවේ නැතිනම් ඵලදායක නොවන ව්‍යාපෘතිවලට ඒ මුදල් නිස්සකාරණේ වැය වෙනවා.