ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩපැවැත්වීම අරමුණු කරගනිමින් ශ්‍රී ලංකා රජය ඉදිරිපත් කර ඇති නව පනත් කෙටුම්පත් මගින් අත්තනෝමතික අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, නිරීක්ෂණ කටයුතු සහ මූලික නිදහස සීමා කිරීම් සඳහා ඉඩ සැලසිය හැකි බව ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධානයක් වන හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) අනතුරු අඟවයි.

ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත (Protection of the State from Terrorism Bill) සහ ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා ඉදිරිපත් කළ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත(Prevention of Organised Crimes Bill) මගින් ප්‍රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් තොරව පුළුල් බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීමට බලධාරීන්ට අවස්ථාව ලැබිය හැකි බව එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් සංවිධානයේ ප්‍රකාශයක දැක්වෙන්නේ, 2024 මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයෙන් මර්දනකාරී නීති අහෝසි කරමින් ජනතාවගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරන බවට ජාතික ජන බලවේගය ප්‍රමුඛ රජය පොරොන්දු වී තිබියදී මෙම පනත් කෙටුම්පත් ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ මතුවූ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට සම්බන්ධ ගැටලු නව නීති හරහා ද යළි මතුවීමේ අවදානමක් පවතින බව එම සංවිධානය අවධාරණය කරයි.

අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ අධිකරණ අධීක්ෂණය පිළිබඳ ගැටලු

රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත තුළ ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ පුළුල් අර්ථ දැක්වීමක් ඇතුළත් කර ඇති බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පෙන්වා දෙයි. එමගින් සාධාරණ සැකයක් මත පුද්ගලයන් නැවැත්වීමට, සෝදිසි කිරීමට, ප්‍රශ්න කිරීමට සහ අත්අඩංගුවට ගැනීමට පොලිසියට, සන්නද්ධ හමුදාවලට සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායට බලතල හිමිවිය හැකිය. ඇතැම් අවස්ථාවල ඒ සඳහා වරෙන්තු අවශ්‍ය නොවන බව ද එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

යෝජිත පනත යටතේ මාස දෙකක කාලයක් සඳහා රඳවා තැබීමේ නියෝග නිකුත් කිරීමටත්, එම නියෝග වසරක කාලයක් දක්වා දීර්ඝ කිරීමටත් හැකි බව සඳහන් වේ. එවැනි නියෝගයක් අවලංගු කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට බලයක් නොමැති වීම පිළිබඳව ද සංවිධානය අවධානය යොමු කර තිබේ. එමෙන්ම චෝදනා ගොනු කිරීමකින් තොරව පුද්ගලයෙකු වසර දෙකක් දක්වා රඳවා තබා ගැනීමට ඉඩ සැලසිය හැකි බවට ද එය අනතුරු අඟවයි.

සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත යටතේ ද මාස දෙක බැගින් වන රඳවා තැබීමේ නියෝග වසරක කාලයක් දක්වා ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අතර, අධිකරණ අධීක්ෂණය සීමිත වන බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි. බරපතළ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූවන්ට ඇප ලබාදීම ද සුවිශේෂී අවස්ථාවලට සීමා විය හැකිය.

එමෙන්ම පොලිසිය ඉදිරියේ ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ අධිකරණයේ සාක්ෂි ලෙස භාවිත කිරීමට ඉඩ සැලසීම සම්බන්ධයෙන් ද සංවිධානය විරෝධය පළ කරයි. එවැනි ප්‍රතිපාදන මගින් බලහත්කාරයෙන් ප්‍රකාශ ලබාගැනීම, අයුතු සැලකීම් සහ වධහිංසා පැමිණවීම් දිරිමත් විය හැකි බව එහි අදහසයි.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් සංවිධානයේ ආසියානු කලාපීය අධ්‍යක්ෂ එලේන් පියර්සන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, සංවිධානාත්මක අපරාධ සම්බන්ධයෙන් යෝජිත නීතිය ප්‍රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් හෝ අපරාධමය හැසිරීමක් පිළිබඳ සාක්ෂිවලින් තොරව දීර්ඝ කාලීන රඳවා තැබීම්වලට ඉඩ සැලසිය හැකි බවයි.

ප්‍රකාශනයේ නිදහසට සහ පෞද්ගලිකත්වයට බලපෑම්

මෙම පනත් කෙටුම්පත් දෙක මගින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස, සාමකාමී රැස්වීම් පැවැත්වීමේ අයිතිය සහ සංවිධානගත වීමේ නිදහස සීමා විය හැකි බවට ද හියුමන් රයිට්ස් වොච් අනතුරු අඟවයි.

රජයක් හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට හෝ නොකිරීමට බල කිරීමේ අරමුණින් සිදුකරන ක්‍රියා ද ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීමට ඇතුළත් කර තිබීම ගැටලුකාරී බව එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි. මෙම අර්ථ දැක්වීම පුළුල් ලෙස භාවිත කළහොත් නීත්‍යනුකූල විරෝධතා, අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සහ රජයේ ක්‍රියාමාර්ග විවේචනය කිරීම වැනි කටයුතු ඉලක්ක කිරීමේ අවදානමක් පවතින බව එහි අදහසයි.

සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත යටතේ සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය පිළිබඳ සැක තක්සේරු කිරීමේදී, එම කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන් සමඟ පැවැත්වූ හමුවීම්, ඇඳුම් පැළඳුම්, පච්ච, අත් සංඥා සහ ඇතැම් ස්ථානවලට ගොස් තිබීම වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගැනීමට ඉඩ සැලසෙන බව ද සඳහන් වේ.

මෙවැනි ප්‍රතිපාදන මගින් අපරාධයක් සිදුකිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි මත නොව, පුද්ගලයන්ගේ සම්බන්ධතා සහ ඇසුරු කිරීම් මත ඔවුන් ඉලක්ක කිරීමේ අවදානමක් පවතින බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි.

තවද, අධිකරණ නියෝග මත සන්නිවේදනවලට සවන්දීම සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණවලින් දත්ත ලබාගැනීම ඇතුළු පුළුල් නිරීක්ෂණ බලතල පොලිසියට ලබාදීමට යෝජනා කර තිබේ. ඇතැම් අවස්ථාවල අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව දුරකථන ග්‍රාහකයන්ගේ අනන්‍යතා තොරතුරු, ඇමතුම් පිළිබඳ දත්ත සහ උපාංගවල පිහිටීම පිළිබඳ තොරතුරු සේවා සපයන්නන්ගෙන් ලබාගැනීමට ද හැකි විය හැකිය.

අපරාධවලට ගොදුරු වූවන් හඳුනාගත හැකි තොරතුරු ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සහ අධිකරණ කටයුතු වාර්තා කිරීම සම්බන්ධයෙන් පනවා ඇති සීමා මාධ්‍ය නිදහසට ද බලපෑම් කළ හැකි බව එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

යුරෝපා සංගමයේ GSP+ සහනයට ඇති බලපෑම

යෝජිත නීති හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව යුරෝපා සංගමයේ GSP+ වෙළෙඳ සහනය යටතේ ඉටුකළ යුතු මානව හිමිකම් බැඳීම්වලට අනුකූලව කටයුතු කරන්නේද යන්න පිළිබඳ ගැටලු මතුවිය හැකි බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් සඳහන් කරයි.

GSP+ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට යුරෝපා සංගම් වෙළෙඳපොළ වෙත භාණ්ඩ අපනයනය කිරීමේදී තීරුබදු සහන හිමිවන අතර, එම වැඩසටහනට අදාළ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ අනෙකුත් කොන්දේසිවලට අනුකූල වීම ද අවශ්‍ය වේ.

2017 වසරේදී GSP+ සහනය යළි ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලියට අදාළ කැපවීම් අතර ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීම ද ඇතුළත් වූ බව සංවිධානය පෙන්වා දෙයි. එහෙත් එම පනත අහෝසි කරන බවට පොරොන්දු තිබියදීත් වත්මන් රජය එය භාවිත කරමින් සිටින බවට ද හියුමන් රයිට්ස් වොච් චෝදනා කරයි.

ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව විසින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ලබාදුන් තොරතුරු අනුව, 2025 වසරේදී ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතට අදාළ රඳවා තැබීම් පිළිබඳ සිද්ධි 46ක් වාර්තා වී ඇති අතර, 2026 වසරේ මුල් මාස තුන තුළ තවත් සිද්ධි 12ක් වාර්තා වී තිබේ.

නව පනත් මගින් අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම්, වධහිංසා සහ මූලික නිදහස සීමා කිරීමට ඉඩ සැලසෙන බලතල පවත්වාගෙන යන්නේ නම්, ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් බැඳීම්වලට අනුකූලතාව පිළිබඳ ගැටලු මතුවිය හැකි බව එම සංවිධානය පවසයි.

පනත් කෙටුම්පත් යළි සලකා බලන ලෙස ඉල්ලීමක්

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත භාවිත කිරීම වහාම අත්හිටුවන ලෙසත්, නව ත්‍රස්ත විරෝධී නීති සකස් කිරීමේදී පවතින ගැටලු සංශෝධනය කරන ලෙසත් හියුමන් රයිට්ස් වොච් රජයෙන් ඉල්ලා සිටී.

සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත වත්මන් ස්වරූපයෙන් ඉවත් කර, නව නීති සකස් කිරීමට පෙර විවෘත හා සියලු පාර්ශ්ව ඇතුළත් කරගත් සාකච්ඡා ක්‍රියාවලියක් පවත්වන ලෙස ද එම සංවිධානය යෝජනා කරයි.

ඕනෑම නව නීතියක අපරාධ පිළිබඳ පැහැදිලි සහ නිශ්චිත අර්ථ දැක්වීම්, ඵලදායී අධිකරණ අධීක්ෂණය, නීතිඥ සහාය ලබාගැනීමේ අයිතිය සහ අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම් හා වධහිංසාවලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා ශක්තිමත් සහතික ඇතුළත් විය යුතු බව ද එහි අවධාරණයයි.

එමෙන්ම, සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත වත්මන් ස්වරූපයෙන් ක්‍රියාත්මක වුවහොත් GSP+ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාව ඉටුකළ යුතු මානව හිමිකම් බැඳීම් සපුරාලීමට අපොහොසත් විය හැකි බවට පැහැදිලි පණිවුඩයක් ලබාදෙන ලෙස හියුමන් රයිට්ස් වොච් යුරෝපා සංගමයෙන් ද ඉල්ලා තිබේ.

අදාල නිවේදනයේ පරිවර්තනය පහළින්

ශ්‍රී ලංකාව: සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන් උල්ලංඝනය කරයි

මර්දනකාරී නීති ප්‍රතික්ෂේප කරමු; අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන නීති අහෝසි කරමු

2026 ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත මගින් අත්තනෝමතික ලෙස රඳවා තැබීම්, වධහිංසා පැමිණවීම් සහ වෙනත් මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සිදුවීමට ඉඩ සැලසෙන බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් (Human Rights Watch) සංවිධානය අද ප්‍රකාශ කළේය.

ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා ඉදිරිපත් කළ රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත සමඟ මෙම පනත් කෙටුම්පත ද, පවතින ත්‍රස්ත විරෝධී නීතිවල අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන ප්‍රතිපාදන යළි ඇතුළත් කර තිබේ. ඒ හේතුවෙන් අවසන් කරන බවට රජය පොරොන්දු වූ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් අඛණ්ඩව සිදුවීමට ඉඩ සැලසෙන බව එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.

ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ ජාතික ජන බලවේගය 2024 මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයෙන් සියලුම “මර්දනකාරී” නීති අහෝසි කිරීමටත්, “රටේ සියලු ප්‍රදේශවල ජනතාවගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම්” සහතික කිරීමටත් පොරොන්දු වී තිබිණි.

විශේෂයෙන්ම, දිසානායක රජය ද තමන්ට පෙර පැවති රජයන් මෙන්ම කුප්‍රකට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (Prevention of Terrorism Act – PTA) අහෝසි කිරීමට පොරොන්දු වී තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඉදිරිපත් කළ පනත් කෙටුම්පත් දෙකම ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ වඩාත් ගැටලුකාරී ප්‍රතිපාදන කිහිපයක් යළි ඇතුළත් කර ඇති බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි. එමගින් පවතින අපරාධ නීතියෙන් බැහැරව සහ මූලික ආරක්ෂණ විධිවිධානවලින් තොරව සමාන්තර නීතිමය රාමු නිර්මාණය කරමින් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන ප්‍රතිපාදන ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඉඩ සැලසෙන බව එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් සංවිධානයේ ආසියානු කලාපීය අධ්‍යක්ෂ එලේන් පියර්සන් මෙසේ පැවසුවාය.

“ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක අපරාධ පනත් කෙටුම්පත මගින් ප්‍රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් හෝ අපරාධමය හැසිරීමක් පිළිබඳ සාක්ෂිවලින් තොරව දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තැබීමට ඉඩ සැලසේ. එමෙන්ම, පොලිසිය විසින් ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ මත පදනම්ව වරදකරුවන් කිරීමට ඉඩ ලබාදීමෙන් වධහිංසා පැමිණවීම් දිරිමත් විය හැකිය.

“මෙම නීතිය වත්මන් ස්වරූපයෙන් සම්මත කළහොත්, මීට පෙර සමාන මර්දනකාරී නීති හේතුවෙන් සිදුවූවාක් මෙන් බරපතළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට මඟ පෑදීමේ අවදානමක් පවතී.”

පනත් කෙටුම්පතේ අරමුණු සහ නීතිමය ගැටලු

සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පතේ ප්‍රකාශිත අරමුණු වන්නේ සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩපැවැත්වීම සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන අතර සහයෝගීතාවට පහසුකම් සැලසීමයි.

2003 එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සංවිධානාත්මක අපරාධවලට එරෙහි සම්මුතිය (United Nations Convention against Transnational Organised Crime) ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා මෙම පනත් කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කර ඇති බව සඳහන් වුවද, එය ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අදාළ නිරවද්‍යතාව සහ නීතිමය නිශ්චිතභාවය පිළිබඳ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නේ නැතැයි හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි.

එමෙන්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය අපරාධ නීතිය යටතේ පවතින මූලික සාධාරණ නඩු විභාගයකට අදාළ ආරක්ෂණ විධිවිධාන ද මෙමගින් ඉවත් කෙරේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, පැහැදිලිව නිර්වචනය නොකළ පුළුල් අවස්ථා ගණනාවකදී අත්තනෝමතික බලතල භාවිත කිරීමට බලධාරීන්ට අවස්ථාව සැලසෙන බව එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

වසර හතරක හෝ ඊට වැඩි කාලයක් සිරදඬුවම් නියම කළ හැකි ඕනෑම වරදක් “බරපතළ අපරාධයක්” ලෙස පනත් කෙටුම්පත අර්ථ දක්වයි. වෙනත් නීති යටතේ පවතින අපරාධ විශාල සංඛ්‍යාවක් ද එම ගණයට ඇතුළත් කර තිබේ. එමගින් විවිධ ආකාරයේ චෝදනා ලැබූ අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් රැසක් මෙම පනතේ විශේෂ බලතලවලට යටත් කිරීමේ හැකියාව පවතී.

“සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක්” ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත්තේ, සෘජුව හෝ වක්‍රව මූල්‍යමය හෝ වෙනත් ද්‍රව්‍යමය ප්‍රතිලාභයක් ලබාගැනීමේ අරමුණින් බරපතළ අපරාධ එකක් හෝ කිහිපයක් සිදුකිරීමට එකඟව ක්‍රියා කරන පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසකි.

පුද්ගලයෙකු සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකුද යන්න තීරණය කිරීමේදී, එම කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන් සමඟ භෞතිකව හෝ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ හමුවීම් පැවැත්වීම, ඇඳුම් විලාසිතා, අත් සංඥා, භාවිත කරන භාෂාව හෝ පච්ච, එම කණ්ඩායමේ සාමාජිකයන් සමඟ ඇසුරු කිරීම සහ කණ්ඩායම භාවිත කරන බවට හඳුනාගෙන ඇති ස්ථානවලට නිතර යාම වැනි කරුණු සලකා බැලීමට අධිකරණයට හැකියාව ලැබේ.

මෙවැනි ප්‍රතිපාදන මගින් පුද්ගලයෙකුගේ අපරාධමය හැසිරීම වෙනුවට ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සම්බන්ධතා අපරාධයක් ලෙස සැලකීමේ අවදානමක් පවතී. එමගින් අපරාධ ක්‍රියාකාරකමක නිරත වූ බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැතිව පුද්ගලයෙකු රඳවා තැබීමට බලධාරීන්ට ඉඩ සැලසිය හැකි බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි.

දීර්ඝකාලීන රඳවා තැබීම් සහ ඇප ලබාදීමේ සීමා

මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට මාස දෙක බැගින් වන රඳවා තැබීමේ නියෝග නිකුත් කිරීමටත්, එම නියෝග වසරක කාලයක් දක්වා ක්‍රියාත්මක කිරීමටත් පනත් කෙටුම්පත මගින් බලය ලබාදීමට යෝජනා කර තිබේ.

එවැනි රඳවා තැබීමේ නියෝගයක් අවලංගු කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට අභිමත බලයක් හිමි නොවේ. ඇප ලබාදිය හැක්කේ මහාධිකරණයට පමණක් වන අතර, බරපතළ අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූ සැකකරුවන්ට ඇප ලබාදිය හැක්කේ සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී පමණි.

අතීතයේදී ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ පොලිසිය විසින් ලබාගත් පාපොච්චාරණ මත පදනම්ව පුද්ගලයන් වරදකරුවන් කිරීමට ඉඩ සැලසීම හේතුවෙන් වධහිංසා පැමිණවීම් දිරිමත් වූ බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි.

රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත ඇතුළු මෑතකාලීන නීති සංශෝධන යෝජනා මගින් පාපොච්චාරණ මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු ඉදිරියේ ලබාදිය යුතු බවට ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් කර තිබිණි.

එහෙත් සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත මගින් පොලිසිය ඉදිරියේ ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ අධිකරණයේ සාක්ෂි ලෙස භාවිත කිරීමට ඉඩ සලසන ගැටලුකාරී ක්‍රමවේදය යළි හඳුන්වා දී තිබේ. එමගින් බලහත්කාරයෙන් ප්‍රකාශ ලබාගැනීම, අයුතු සැලකීම් සහ වධහිංසා පැමිණවීම් දිරිමත් විය හැකි බව එම සංවිධානය අවධාරණය කරයි.

පුළුල් නිරීක්ෂණ බලතල සහ පෞද්ගලිකත්වයට ඇති තර්ජන

සන්නිවේදනවලට සවන්දීම සහ ඒවා පටිගත කිරීම, ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගවලින් අධිකරණ වෛද්‍ය විශ්ලේෂණ සඳහා දත්ත ලබාගැනීම සහ විදුලි සංදේශ සමාගම්වලින් හා අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන්ගෙන් දත්ත ලබාගැනීම ඇතුළු පුළුල් නිරීක්ෂණ බලතල අධිකරණ නියෝග මත පොලිසියට ලබාදීමට පනත් කෙටුම්පත යෝජනා කරයි.

එහෙත් අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව වුවද, ඕනෑම උපාංගයක හිමිකරුගේ හෝ ග්‍රාහකයාගේ අනන්‍යතාව, දුරකථන ඇමතුම් පිළිබඳ තොරතුරු සහ සන්නිවේදන කුලුනක් මගින් හඳුනාගන්නා පිහිටීමේ දත්ත ඇතුළු තොරතුරු විදුලි සංදේශ, චන්ද්‍රිකා හෝ ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන්ගෙන් ලබාගැනීමට පොලිසියට හැකියාව ලැබිය හැකිය.

මෙවැනි පුළුල් බලතල මගින් පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලික සන්නිවේදන හා තොරතුරු අනාවරණය වීමේ අවදානමක් පවතින අතර, පෞද්ගලිකත්වයේ අයිතියට සහ රැස්වීමේ නිදහසට ද බලපෑම් එල්ල විය හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන සහ ආරක්ෂක අංශ මානව හිමිකම් ආරක්ෂකයන් සහ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්වලට ගොදුරු වූවන්ගේ පවුල් ඉලක්ක කිරීම සඳහා නිරීක්ෂණ බලතල අයථා ලෙස භාවිත කළ බවට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතින බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පෙන්වා දෙයි.

මාධ්‍ය නිදහස සීමා කිරීමේ අවදානම

අපරාධයකට ගොදුරු වූ පුද්ගලයෙකුගේ නම හෝ ඔහු හෝ ඇය හඳුනාගැනීමට හැකි වෙනත් තොරතුරක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම වරදක් බවට පත් කළ හැකි ප්‍රතිපාදන ද පනත් කෙටුම්පතට ඇතුළත් කර තිබේ.

අධිකරණයේ අවසරයකින් තොරව අධිකරණ කටයුතු වාර්තා කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද අමතර සීමා පනවා ඇත.

බරපතළ අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් “සාධාරණ සැකයක්” පවතින විට පුද්ගලයන් සහ වාහන නැවැත්වීමට හා සෝදිසි කිරීමට, අත්අඩංගුවට ගැනීමට සහ අදාළ භාණ්ඩ අත්පත් කරගැනීමට පොලිසියට පුළුල් බලතල ලබාදීමට ද පනත් කෙටුම්පත යෝජනා කරයි.

වරෙන්තුවකින් තොරව පරිශ්‍රවලට ඇතුළු වී සෝදිසි කිරීමට ද පොලිසියට හැකි වනු ඇත.

අධිකරණ අධීක්ෂණය සීමිත හෝ නොමැති තත්ත්වයක් තුළ මෙම අමතර පොලිස් බලතල අයථා ලෙස භාවිත කිරීමට පුළුල් ඉඩක් පවතින බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ ශ්‍රී ලංකාව අත්විඳ ඇති තත්ත්වයන්, සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත යටතේ ද බරපතළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සිදුවීමේ අවදානම පෙන්වා දෙයි.

යුරෝපා සංගමයේ GSP+ වෙළෙඳ සහනය සහ මානව හිමිකම් බැඳීම්

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීම යනු යුරෝපා සංගමයේ GSP+ වැඩසටහන යටතේ තීරුබදු සහන සහිතව යුරෝපා වෙළෙඳපොළට ප්‍රවේශ වීම වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව ලබාදුන් ප්‍රධාන පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීමකි.

කෙසේ වෙතත්, සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත මගින් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන ලක්ෂණ රැසක් පවත්වාගෙන යාමට ඉඩ සැලසෙන අතර, එමගින් GSP+ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාව ඉටුකළ යුතු මානව හිමිකම් බැඳීම්වලට අනුකූලව කටයුතු කිරීම තවදුරටත් දුර්වල විය හැකි බව හියුමන් රයිට්ස් වොච් පවසයි.

පනත් කෙටුම්පත සකස් කිරීමේදී රජය මහජන අදහස් විමසීමේ ක්‍රියාවලියක් පවත්වා ඇති බවක් පෙනෙන්නට නොමැති බව ද එම සංවිධානය සඳහන් කරයි.

එබැවින් පනත් කෙටුම්පත ඉවත් කරගන්නා ලෙසත්, අව්‍යාජ, විවෘත සහ සියලු පාර්ශ්ව ඇතුළත් කරගත් සාකච්ඡා ක්‍රියාවලියක් පවත්වන ලෙසත් හියුමන් රයිට්ස් වොච් රජයෙන් ඉල්ලා සිටී. අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම්, වධහිංසා සහ අයුතු සැලකීම් වැළැක්වීම සඳහා ශක්තිමත් ආරක්ෂණ විධිවිධාන සහතික කරන, අධිකරණ අධීක්ෂණය හා සාධාරණ නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටිය තහවුරු කරන නීති සකස් කළ යුතු බව ද එම සංවිධානය අවධාරණය කරයි.

එලේන් පියර්සන් වැඩිදුරටත් මෙසේ ප්‍රකාශ කළාය.

“සෑම රජයකටම සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩපැවැත්වීමේ වගකීමක් තිබේ. එහෙත් එය සිදුකළ යුත්තේ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලවය.

“මෙම පනත් කෙටුම්පත GSP+ වෙළෙඳ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට ඇති බැඳීම් සපුරාලන්නේ නැති බව යුරෝපා සංගමය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ යුතුය.”