අගවිනිසුරුගේ විශ්‍රාම කාලය දික්කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමත කරයි… කිසිවකුට කන්දීමට අවශ්‍ය නැති බව අධිකරණ ඇමති කියයි

අගවිනිසුරුවරයාගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීම සඳහා වන පනත් කෙටුම්පතට කැබිනට් මණ්ඩලය, අගෝස්තු 3 වැනිදා අනුමැතිය දුන් බව වාර්තා වෙයි.

වර්තමාන අගවිනිසුරු ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන එළැඹෙන නොවැම්බර් අවසානයේදී සිය ධුරයෙන් විශ්‍රාම යාමට පෙර මෙම පනත් කෙටුම්පත හදිසියේම සම්මත කර ඔහු තවත් අවුරුදු දෙකක් ධුරයේ තබාගැනීම ආණ්ඩුවේ අරමුණ වී තිබේ. මේ වන විට මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය, මහාධිකරණය හා ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණ විනිශ්චය සභාව වැනි මුල් අවස්ථා අධිකරණවල විභාග වන, පසුගිය ආණ්ඩුවල දේශපාලකයන්ට හා නිලධාරීන්ට එරෙහි වංචා, දූෂණ නඩුවල අභියාචනා ඉහළ අධිකරණවලට ඉදිරිපත් වූ පසු ඒවා ඉක්මනින්ම නිෂ්ප්‍රභ කර, වරදකරුවන්ට ලැබෙන දඬුවම් ස්ථිර කරගැනීම ආණ්ඩුව මෙම සංශෝධනයෙන් බලාපොරොත්තු වන එකම අරමුණ වෙයි.

අගවිනිසුරුවරයාගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම පනත් කෙටුම්පතේ අරමුණ වන නමුත්, එම කාරණය ආවරණය කිරීම සඳහා සියලු විනිශ්චයකරුවන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සඳහා මෙම පනත් කෙටුම්පත ගෙනෙන බව ආණ්ඩුව කියයි.
කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමත කිරීමෙන් පසුව, ඉක්මනින්ම පනත් කෙටුම්පත ගැසට් පත්‍රයේ පළ කිරීමට නියමිතය.

අගවිනිසුරුවරයාගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට ජනාධිපතිවරයා ගත් දැඩි තීන්දුව කිසිවකුගේ අදහස් නොවිමසා ඉදිරියට ගෙනයාමට ආණ්ඩුව කටයුතු කළේය.

ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය, කොළඹ මහාධිකරණ නීතිඥ සංගමය, කොළඹ නීති සංගමය සහ රටේ විවිධ ප්‍රාදේශීය නීතිඥ සංගම් විශාල ප්‍රමාණයක් මේ සම්බන්ධයෙන් සිය විරෝධය පළ කර තිබුණු නමුත්, ඒ අදහස් නොසලකා ඉදිරියට යාමට ආණ්ඩුව පියවර ගත්තේය. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල නීතිඥ සංගමය මෙන්ම ලෝඒෂියා සංවිධානයද මෙම සංශෝධනයට සිය විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කර තිබේ. මේ වන විට සංශෝධනයට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර විරෝධයද දැඩිවෙමින් පවතින අතර, අගෝස්තු 4 වැනිදා වන විට, ජාතික විනිසුරු සංගම් හරහා ලොව පුරා විනිසුරුවරුන් නියෝජනය කරන, ලෝකයේ පැරණිතම හා විශාලතම ජාත්‍යන්තර සංවිධානය වන ජාත්‍යන්තර විනිසුරු සංගමය (International Association of Judges – IAJ), රජය යෝජනා කර ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට විරුද්ධව ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර තිබේ. එම සංවිධානය, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කැපවූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයකි.
මෙවැනි විරෝධතා නොසැලකුවහොත්, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාව අපකීර්තියට පත්වීමේ දැඩි අවදානමක් තිබේ.

ඇහුම්කන් දෙන්නේ නැහැ

සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි තීරණාත්මක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් කරන විට, විශේෂයෙන් එය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට බලපාන කාරණයක් වන විට, ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ මතය විමසීම හෝ එහි සහාය ලබාගැනීම ලංකාවේ ආණ්ඩුකරණ ඉතිහාසයේ ප්‍රතිපත්තිය වී තිබේ.

එහෙත්, මෙවර ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයට අධිකරණ ඇමතිවරයා හමුවීමට අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේද, මෙම පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳ සංකල්ප පත්‍රිකාව කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරනු ලැබීමෙන් පසුවය. ජනාධිපතිවරයා හමුවී අදහස් පළකිරීමට නීතිඥ සංගමය අවස්ථා ගණනාවකදී ඉල්ලූ නමුත් මේ දක්වාම එවැනි අවස්ථාවක් ලබා දී නැත.

මහානායක විරෝධය

කැබිනට් මණ්ඩල රැස්වීම පැවැති අගෝස්තු 3 වැනිදා උදේ, අධිකරණ ඇමති හා සෞඛ්‍ය ඇමති තමන් හමුවූ විට අස්ගිරි හා මල්වතු පාර්ශ්වවල මහානායක හිමිවරුන්ද පනත් කෙටුම්පතට විරුද්ධව අදහස් පළ කළ අතර, එම පනත් කෙටුම්පත සුදුසු නොවන බවට අස්ගිරි, මල්වතු, රාමඤ්ඤ හා අමරපුර යන සිව් නිකායික මහනාහිමිවරුන්ගේ ලිපියක් මේ වන විට ජනාධිපතිවරයා වෙත යවා ඇති බවද වාර්තා වෙයි.

හර්ෂණ නානායක්කාර හා නලින්ද ජයතිස්ස ඇමතිවරුන් මහනායක හිමිවරුන් හමුවීමට හදිසියේම ගියේ, එවැනි ලිපියක් මහනායක හිමිවරුන් සකස් කරමින් සිටින බව දැනගන්නට ලැබීය. මේ පිළිබඳව තමන්ගේ පැත්තෙන් කරුණු කීමට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකද, බදාදා මහනායක හිමිවරුන් හමුවීමට බලාපොරොත්තු වෙයි.

එසේ වුවද, මහානායක හිමිවරුන් සිය අකමැත්ත පළකර තිබියදී එයද නොසලකා කැබිනට් මණ්ඩලය එම පනත් කෙටුම්පත අනුමත කළේය.

අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට වන හානිය

අගවිනිසුරුවරයා තවත් වසර දෙකක කාලයක් ධුරයේ තබාගැනීමට වරදානයක් දීමෙන් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හානි සිදුවන බව ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය මෙන්ම ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥවරුන්ද කරුණු සහිතව පැහැදිලි කර තිබේ. එවැනි වරදානයක් ලබාගන්නා අධිකරණයෙන් ලැබෙන්නේ ආණ්ඩුවට හිතවත් තීන්දු තීරණ බවට මහජනතාව විශ්වාස කිරීමෙන් අධිකරණයේ ස්වාධීනතාව පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය කඩවන බව ඔවුන්ගේ අවධාරණයයි.

කිසිවකුගේ වෙනස් අදහස්වලට කන් නොදී, හදිසියේම මෙවවැනි පනත් කෙටුම්පතක් ගෙනඑමින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යස්ථාවේ කොටසක් පමණක් සංශෝධනය කිරීමට ආණ්ඩුව සැරසෙන්නේ හුදෙක් අගවිනිසුරුවරයාගේ විශ්‍රාම වයස එළඹීමට පෙර මෙය කළ යුතුයැයි ආණ්ඩුව සිතන නිසා බව මේ වන විටත් විවිධ පාර්ශ්වවලින් පෙන්වා දී තිබේ. ඒ හරහා ආණ්ඩුව කැමති ආකාරයේ තීන්දු දීමට අධිකරණයට පෙළඹීමක් ඇතිකරන බවද ඔවුන් පෙන්වා දී තිබේ.

නඩු ඉක්මන් කිරීමේ බොරුව

එහෙත් ආණ්ඩුව දිගින් දිගටම කියා සිටින්නේ මෙම සංශෝධනය එක් පුද්ගලයකු ඉලක්ක කරගෙන ගෙන නොඑන්නක් බවත්, සමස්ත අධිකරණ පද්ධතියේම තිබෙන නඩු ප්‍රමාද වීමේ ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා ගෙනඑන්නක් බවත්ය.

එහෙත්, නඩු ප්‍රමාදවීමේ ප්‍රශ්නය විසඳීම හා අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස වැඩිකිරීම අතර සාධාරණ සම්බන්ධයක් පෙන්වීමටවත් ආණ්ඩුව මේ දක්වාම සමත් වී නැත.

මහජන වරමක් තිබේද?

පසුගිය අගෝස්තු 3 වැනිදා දෙරණ රූපවාහිනියේ සාකච්ඡාවකට පැමිණි අධිකරණ ඇමති හර්ෂණ නානායක්කාර අවධාරණය කළේ, මෙවැනි කාරණයක් සම්බන්ධයෙන් විවිධ පාර්ශ්වවල අදහස් විමසීම අවශ්‍ය නොවන බව කැබිනට් මණ්ඩලය තීරණය කර ඇති බවත්, ඒ සඳහා තමන්ට මහජන වරමක් තිබෙන බව ආණ්ඩුවේ පිළිගැනීම බවත්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී බාහිර පාර්ශ්වවලට කන්දීම අවශ්‍ය නොවන බවත්ය.

එහෙත්, ඇත්ත වශයෙන්ම ජනාධිපතිවරණයට හෝ මහ මැතිවරණයට පෙර හෝ, ජාතික ජන බලවේගය විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස දික්කරන බවට කිසිම පොරොන්දුවක් මහජනතාවට දී නැත. ඒ නිසා ඒ ගැන මහජන වරමක් ආණ්ඩුවට ලැබී ද නැත.

‘පොහොසත් රටක්, ලස්සන ජීවිතයක්’ නම් ජාතික ජන බලවේගයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ අධිකරණය සම්බන්ධයෙන් විස්තරාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ රාශියක් ඇතුළත් වන නමුත් ඒ කිසිම තැනක, විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කරන පියවරක් ගැන සඳහන් නොවේ.

අධිකරණය සම්බන්ධයෙන් එහි සඳහන් වන මූලික ප්‍රතිපත්තිය වන්නේ, ‘අධිකරණය මගින් ස්වාධීනව හා කාර්යක්ෂමව යුක්තිය පසිඳලීම මෙන්ම මහජනයාට ඒ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව ඇති විශ්වාසයත් නීතියේ ආධිපත්‍යය ස්ථාපිත කිරිමෙහිලා අතිශය වැදගත් වේ. නමුත් අද ලංකාවේ මෙම ක්‍රියාවලිය අධික මිල සහිත, මහජනතාවගෙන් ඈත් වූ සහ ජනතා විශ්වාස පළුදු වූවකි. ස්වාධීන, කාර්යක්ෂම, විනිවිදභාවයෙන් යුත් හා මහජනතාවට දැරියහැකි අධිකරණ පද්ධතියක් ඇති කිරීමෙන් ඒ පිළිබඳව බිඳීගිය ජනතා විශ්වාසය නැවත ගොඩනගා ගැනීමට ජාතික ජන බලවේගය අපේක්ෂා කරයි.’ යනුවෙනි.

අධිකරණය පිළිබඳ ජාජබ මූලධර්මය ලෙස එහි සඳහන් වන්නේ, ‘සාධාරණව හා සමානව නීතියේ රැකවරණය, විනිවිදභාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව, ස්වාධීනත්වය හා ජනතා විශ්වාසය’ යන්නයි.

‘නීති විශේෂඥ කමිටුවක් මගින් පවතින නීති සමලෝචනය කොට අවශ්‍ය නීති යාවත්කාලීන කිරීම, අධිකරණ ක්‍රියාවලියට නවීන තාක්ෂණය හඳුන්වාදීමට පියවර ගැනීම සහ විනිශ්චයකාරවරුන්ට හා කාර්ය මණ්ඩලයට ඒ සම්බන්ධ නිසි පුහුණුව ලබාදීම ආදිය තුළින් අධිකරණ ක්‍රියාවලිය වඩා සුමට හා කාර්යක්ෂම කිරීම, සුහුරු අධිකරණ ශාලා ඇති කිරීමට අවශ්‍ය පියවර ගැනීම සහ අධිකරණ වාර්තා මෘදු පිටපත් පවත්වාගෙන යාම, ඉහළ හා පහළ අධිකරණවල විනිශ්චයකාරවරුන්ට සහායවීමට පර්යේෂණ නිලධාරීන් පත් කිරීම, දකුණු ආසියානු කලාපයේ ජාත්‍යන්තර වාණිජ ගනුදෙනු පදනම් කරගෙන හටගන්නා ගැටලු බේරුම්කරණය සහ සමථකරණය කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර බේරුම්කරණ සහ සමථකරණ මධ්‍යස්ථානයක්, අපරාධමය නීතිය හා බැදුණු නඩු භාණ්ඩ ආරක්ෂිතව ගබඩා කර තබා ගැනීම සඳහා යටිතල පහසුකම් දියුණු කිරීම, දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රඳවා තබගන්නා අපරාධමය නීතිය හා බැඳුණු නඩු භාණ්ඩ ඒවායේ වටිනාකම් ක්ෂයවීමට පෙර සුදුසු බැඳුම්කර මත අදාළ පාර්ශ්ව වෙත මුදාහැරීම හෝ රාජසන්තක කිරීමේ ක්‍රියාවලිය විධිමත් කිරීම, ඇප නීතියේ හා ඇප දීමේ ක්‍රියාවලියේ ඇති ගැටලු සොයා බලා ඇප නීතිය යාවත්කාලීන කිරීම, රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තු ශාඛා පළාත්බදව පිහිටුවීම’ යන පියවර එම ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ පැහැදිලිව දැක්වෙයි.

මෙහි සඳහන් කිසිදු පියවරක් සමග විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සම්බන්ධයක් නොමැති බව පැහැදිලිය.
ව්‍යවස්ථා සංශෝධන අවශ්‍ය නැහැ

එමෙන්ම ඒ කිසිදු ප්‍රතිසංස්කරණයක් සඳහා මෙන්ම අධිකරණයේ ගොඩගැහී ඇති නඩු විසඳීමට, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් කිසිසේත් අවශ්‍ය නොවේ. ව්‍යවස්ථාවට පහළින් පවතින සාමාන්‍ය නීති පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාන්‍ය බහුතරයක් මගින් සම්මත කරගැනීමෙන් පමණක් එම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවට නැගිය හැකිය.

අගෝස්තු 3 වැනිදා කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමත කළ පනත් කෙටුම්පතට, විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම වයස අවුරුදු 2කින් දීර්ඝ කිරීම, අභියාචනාධිකරණයේ සහ මහාධිකරණවල විනිසුරුවරුන් සංඛ්‍යාව ඉහළ නැංවීම සහ අගවිනිසුරුවරයාගේ ධුර කාලය වසර 6කට සීමා කිරීම යන යෝජනා ඇතුළත් වෙයි.

යෝජිත පනත් කෙටුම්පතෙන් අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් සංඛ්‍යාව ඉහළ නැංවීමට බලාපොරොත්තු වන නමුත්, මේ වන විට එම අධිකරණයේ පවතින විනිසුරු ධුර 4ක පුරප්පාඩුව වත් පුරවන්නට ජනාධිපතිවරයා සමත් වී නැත.

අධිකරණ ඇමතිවරයාගේ තර්කය අනුව, මුලින්ම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ පුරප්පාඩු පුරවා, පසුව මහාධිකරණයේ පුරවා ඊළඟට අභියාචනාධිකරණයේ පුරප්පාඩු පිරවිය යුතුය. ඔහුගේ මේ මතය මේ වන විට නීති ක්ෂේත්‍රයේ පුළුල් ලෙස හාස්‍යයට ලක් වී තිබේ.

මෙම පනත් කෙටුම්පත ගැසට් පත්‍රයේ පළකිරීමෙන් පසුව, එහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න කරමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට පෙත්සම් ඉදිරිපත් කිරීමට මේ වන විට පාර්ශ්වකරුවන් විශාල පිරිසක් සූදානමින් සිටින අතර, නීතිඥ ප්‍රජාව, සිවිල් සංවිධාන, ආගමික නායකයෝ, දේශපාලන පක්ෂ හා තනි පුද්ගලයෝද ඒ අතර වෙති.
ජනමත විචාරණය
මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වන නීති ප්‍රාමාණිකයන් පවසන්නේ, පනත් කෙටුම්පතේ විධිවිධානවලින් වර්තමාන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය දීර්ඝ වීම, ඊට අදාළ වෙනත් වරප්‍රසාද හා පහසුකම් ලැබීම ආදිය සිදුවන නිසා, පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් දීමේදී ළබැඳියාවන් අතර ගැටුමකට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මුහුණ දෙන බවයි.

සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි පෙත්සම් විභාග කරන විනිශ්චය මණ්ඩලය කවුදැයි තීරණය කරන්නේ අගවිනිසුරුවරයාය. වර්තමාන තත්වය යටතේ අගවිනිසුරුවරයාද මෙහි ප්‍රතිලාභ ලබන හෙයින්, ඔහුට තේරීමක් හිමි නොවන ආකාරයෙන් සියලු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් මෙම පෙත්සම් විභාග කළ යුතුයැයි නීති ක්ෂේත්‍රයේ මතය වී තිබේ. එම සංඛ්‍යාව 13කි.
විමසීමෙන් පසුව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ මතය දෙයාකාර විය හැකිය. පළමුවැන්න නම්, පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක අනුමැතියෙන් පමණක් මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්මත කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. නොහොත්, පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක අනුමැතිය සහ ජනමත විචාරණයකදී ජනතාවගේ අනුමැතිය මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්මත කිරීමට අවශ්‍ය වන බවයි.
අදාළ කාරණය, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ ළබැඳියාවන් අතර ගැටුමක් ඇතිකරන්නේ නම්, එය විසඳිය හැකි ප්‍රශස්තම ක්‍රමය වන්නේ ජනමත විචාරණයකට මේ කාරණය ඉදිරිපත් කිරීම බව නීති ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ මතයයි. ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව, අධිකරණ බලයේ උල්පත වන්නේ මහජනතාවයි. ඔවුන්ගේ අදහස් විමසීමට ජනමත විචාරණයක් තැබිය යුතුය.

පසුගිය ජනමත සමීක්ෂණවලින් අනුර කුමාර දිසානායක මහතා 75%ක මහජන ප්‍රසාදයක් ලබා ඇති බව පෙනෙන හෙයින්, ජනමත විචාරණයකට ගොස් පහසුවෙන් ජනතාවගේ අනුමැතිය ලබාගැනීමට ආණ්ඩුවට හැකි වන බව ආණ්ඩුවට හිතැති දේශපාලන විචාරකයන්ගේ මතය වන අතර, තවත් පිරිසක් කියන්නේ, එක පුද්ගලයකුගේ විශ්‍රාම වයස අවුරුදු දෙකකින් දීර්ඝ කිරීමට ගෙනෙන මෙවැනි පැලැස්තර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියනයක් පමණ වැය කරන ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වීම කිසිසේත් සාධාරණ නොවන බවයි.