No menu items!
23 C
Sri Lanka
19 June,2026
Home Blog Page 344

මේ මොහොතේ ඡන්දයක් එපා සියලූ මැතිවරණ නිරීක්ෂකයෝ කියති

COLOMBO, SRI LANKA - 2020/03/31: A municipal worker wearing a protective gear sprays disinfectant at a house during a government-imposed nationwide lockdown as a preventive measure against the COVID-19 coronavirus. Sri Lanka is currently under an indefinite curfew to prevent the spread of the virus which has already infected 132 people. (Photo by Harshana Johanas / SOPA Images/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)

ව්‍යවස්ථා අර්බුදයක් එපා

ලෝක මට්ටමේ මැතිවරණ තිහක් පමණ කල්ගිහින්

වසංගතය මැද අපේක්ෂකයන් ප‍්‍රචාරයේ

සහනාධාරත් දේශපාලනීකරණය වෙලා



ජාතික ආපදාවක් ඇතිව තිබෙන මොහොතක මහමැතිවරණය පැවැත්වීම නොකළ යුතු බව සඳහන් කරමින් ක‍්‍රියාකාරී මැතිවරණ නිරීක්ෂණ සංවිධාන සියල්ල එක්ව අපේ‍්‍රල් 13 වැනිදා නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා ඇත.


වසංගතය නිසා ඇතිව තිබෙන ගැටලූසහගත පසුබිම දැඩි විචාරශීලි මානයක් ඔස්සේ විසඳා ගැනීමට හැකි සෑම පියවරක්ම ගත යුතුව ඇති බවත්, කොවිඞ් -19 විසින් නිර්මිත ජාතික ආපදාව යනු සියලූ රටවැසියන්ට සාමූහික හැඟීමෙන් ක‍්‍රියා කළ හැකි ස්වර්ණමය අවස්ථාවක් බවත් එම නිවේදනයෙන් පෙන්වාදී තිබේ. එවැනි දුලබ වරමක් අසංවේදී රාජ්‍යකරණ භාවිතාවන් අත්හදා බැලීම මගින් අහිමි කර නොගැනීමට තරම් දුරදර්ශී දැක්මක් අදාළ පාර්ශ්ව සතුව ඇතැයි තමන් තරයේ විශ්වාස කරන බව එහි සඳහන් කර ඇත.


මැතිවරණය කල්දමා ඇති පසුබිමක වුවද, බලාත්මකව ඇති නාම යෝජනා පත‍්‍ර තුළ නම් සඳහන් බොහෝ අපේක්ෂකයන් මෙම සංවේදී කාල සමය අතරතුරදී පවා තම අපේක්ෂකත්වය ප‍්‍රවර්ධනය කරගන්නා ආකාරයේ ප‍්‍රචාරක කාර්යයන්හි නිරත වන අයුරු නිරීක්ෂණ කරමින් සිටින බවද එම මැතිවරණ සංවිධාන සඳහන් කර ඇත. ඊට සමගාමීව නිසි ක‍්‍රියාමාර්ග ගැනීමේදී මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සතුව පවත්නා සීමාකම් කෙරෙහි ද තමන් ප‍්‍රමාණවත් අවබෝධයකින් පසුවන බව වැඩිදුරටත් කියා තිබේ.


එම සම්පූර්ණ නිවේදනය මෙසේය.
‘ගෝලීය ව්‍යසනයක් අබියස ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදයක් ද කැඳවා නොගැනීමට, අදාළ පාර්ශ්ව වගබලා ගැනීම මැනවි
එළඹෙන අපේ‍්‍රල් මස 25 වැනි දින පැවැත්වීමට නියමිතව තිබු පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය, මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව මගින් තම බලතල ප‍්‍රකාරව කල්දමා ඇති පසුබිමක, ඒ පිළිබඳව ගොඩනැගෙමින් පවත්නා තියුණු සමාජ කතිකාව කෙරෙහි, මෙහි පහත අස්සන් කොට ඇති මෙරටේ සියලූ ක‍්‍රියාකාරී මැතිවරණ නිරීක්ෂණ සංවිධාන තම බලවත් අවධානය හා සැලකිල්ල යොමුකරමින් සිටී.


ඒ හා සමඟ විපත්තිදායක වාතාවරණයක නිරායාසයෙන් ගතහැකි ආසන්නතම හා සුදුසුම පියවර වූ, මැතිවරණය කල් දැමීම සඳහා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව ගන්නා ලද ක්ෂණික පියවර ද අපගේ නිසි ඇගයීමට ලක්වන අතර කොවිඞ් -19 ව්‍යාප්තිය වැලැක්වීම සඳහා වූ ජාතික මෙහෙයුම් මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවමින් සිදුවිය හැකිව තිබූ බලවත් හානියක් වැලැක්වීමෙහිලා ගත් කාලීන පියවර උදෙසා ගරු ජනාධිපතිවරයා ද අපගේ ප‍්‍රශංසාවට ලක්වන බව සඳහන් කිරීමට කැමැත්තෙමු.


එහිලා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව ගරු ජනාධිපතිවරයාගේ අවධානය අපේක්ෂා කරමින් ජනාධිපති ලේකම්වරයා වෙත අවස්ථා දෙකකදී යැවූ ලිපිද, ඊට ප‍්‍රතිචාර ලෙස අදාළ ලේකම්වරයා යොමුකරන ලද ලිපිය කෙරෙහිද වෙසෙස් අවධානයක් යොමුකොට ඇතිබව අවධාරණය කල යුතුය.


එකී ලිපි මගින් මතුකොට ඇති ව්‍යවස්ථාපිත හා නීතිමය ප‍්‍රතිපාදන පුනරුච්චාරණය කිරීම හෝ එකී විවාදයට දායක වීම මෙම ඒකාබද්ධ නිවේදනයේ අභිලාශය නොවේ. නිරීක්ෂණ සංවිධාන ලෙස අප සාමූහිකව අවධාරණය කිරීමට අභිමත මූලික කරුණ වන්නේ ජාතික ආපදාවක් අභිමුව,ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදයක් කරා යොමුවීමට ඇති අවම ඉඩකඩ පවා දුරුකොට, දුර්මත විරහිත සමාජ දේශපාලන පසුබිමක් ගොඩනැංවීම ඒ ඒ ව්‍යවස්ථාපිත ආයතන මෙන්ම මෙරටේ දේශපාලන පක්ෂ හා දේශපාලන පක්ෂ නායකයන් සතු අත්හළ නොහැකි වගකීමක් හා යුතුකමක් බවයි.


අනපේක්ෂිත එහෙත් අතිශය බිහිසුණු කොවිඞ් -19 වෛරස් රෝගය මගින් ජනිත කොට ඇති දුර්විපාක මගින් බලවත් හානියක් සිදුකොට ඇති එක් ක්ෂේත‍්‍රයක් වන්නේ මැතිවරණ ක‍්‍රියාවලියයි. නිසිකලට පැවැත්විය යුතුව පැවති ලෝක මට්ටමේ මැතිවරණ තිහක් පමණ අදවන විට අවිනිශ්චිත අවසානයක් කරා යොමුකොට ඇත්තේ මෙකී ව්‍යසනයයි. ඒ අනුව අප පොදු නිරීක්ෂණ වන්නේ මෙරටේ ව්‍යවස්ථාදායකය වන පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර ඇති පසුබිමක විධායකය සතු කාර්යභාරය අතිශය තීව‍්‍ර බවයි.


විධායකය අවශ්‍යයෙන්ම ඉටුකළ යුතුව පවත්නා ව්‍යවස්ථාපිත කාර්යභාරය අසීමිතය. ඊට ද අමතර වශයෙන්, හදිසියේ මතුව ඇති මෙකී ගැටලූසහගත පසුබිම දැඩි විචාරශීලි මානයක් ඔස්සේ විසඳා ගැනීමට හැකි සෑම පියවරක්ම ගත යුතුව ඇත්තේය.

පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය කැඳවීම යනු විධායකය හා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව දැඩි මතභේදාත්මක පසුබිමක් තුළ සිදුනොකළ යුතු කර්තව්‍යයකි. කොවිඞ් -19 විසින් නිර්මිත ජාතික ආපදාව යනු සියලූ රටවැසියන් හට සාමූහික හැඟීමෙන් ක‍්‍රියා කල හැකි ස්වර්ණමය අවස්ථාවකි.එවන් දුලබ වරමක් අසංවේදී රාජ්‍යකරණ භාවිතාවන් අත්හදා බැලීම මගින් අහිමි කර නොගැනීමට තරම් දුරදර්ශී දැක්මක් අදාළ පාර්ශව සතුව ඇතැයි අපි තරයේ විශ්වාස කරන්නෙමු.


මැතිවරණය කල්දමා ඇති පසුබිමක වුවද, බලාත්මකව ඇති නාම යෝජනා පත‍්‍ර තුළ නම් සඳහන් බොහෝ අපේක්ෂකයන් මෙම සංවේදී කාල සමය අතරතුරදී පවා තම අපේක්ෂකත්වය ප‍්‍රවර්ධනය කරගන්නා ආකාරයේ ප‍්‍රචාරක කාර්යයන්හි නිරත වන අයුරු අපි දිගින් දිගටම නිරීක්ෂණ කරමින් සිටින්නෙමු. තවද ඊට සමගාමීව නිසි ක‍්‍රියාමාර්ග ගැනීමේදී මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සතුව පවත්නා සීමාකම් කෙරෙහි ද අප ප‍්‍රමාණවත් අවබෝධයකින් පසුවන්නෙමු.


මේ වනවිටත් අප සහෝදර ජනප‍්‍රජාවේ විශාල පිරිසක් පිළිසරණක් අවැසි ම මොහොතක කල් ගෙවන අතර අදාළ සහන සේවා සැලසීම සඳහා නිශ්චිත රජයේ යන්ත‍්‍රණයක් ද ක‍්‍රියාත්මකය. එහිලා ඕනෑම අපේක්ෂකයෙකු හට එකී යාන්ත‍්‍රණය හා එක්ව ප‍්‍රචාරාත්මක අභිලාශයකින් තොරව සහන ක‍්‍රියාවලියට දායක වීමට බාධාවක් නැත. එකී කරුණු නොසලකා දැඩි මානව දයාවකින් සිදුකල යුතු කර්තව්‍යයක් පවා දේශපාලනීකරණයට ලක් කිරීමට උත්සුක වන අපේක්ෂකයන් පාලනය කිරීම සඳහා දේශපාලන පක්ෂ නායකයන් පෙරට පැමිණිය යුතුව ඇත.


මෙවන් තීරණාත්මක සමයක මැතිවරණය පැවැත්වීමේදී සැලකිල්ලට ලක් කල යුතු තීරක සාධකය වන්නේ නීතිමය ප‍්‍රතිපදාන ම පමණක් නොවේ. සෞඛ්‍ය බලධාරීන්ගේ නිරීක්ෂණ හා නිගමන කෙරෙහිද ප‍්‍රමාණවත් අවධානයක් යොමුකළ යුතුව ඇත්තේය.
ඒ අනුව අප පොදු නිගමනය වන්නේ පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණයට අදාළ දිනය නියම කරගැනීම සඳහා,වත්මන් ජාතික ආපදාමය තත්වය කළමනාකරණය සඳහා පිහිටුවා ඇති ජාතික මෙහෙයුම් මධ්‍යස්ථානයේ හා අනෙක් අදාළ සෞඛ්‍ය අංශ මගින් ප‍්‍රමාණවත් තහවුරු කරගැනීමක් අවශ්‍ය බවයි.


මෙරටේ එකදු ජන්දදායකයෙක් හෝ ඊට අනුගත කිසිදු නිළධරයෙක් අවදානමකට ලක් නොවනු ඇතැයි ලෙසින් වන තහවුරුකිරීමක් ඔස්සේ මැතිවරණය සඳහා දින වකවානු නිශ්චය කිරීම මෙහිලා වඩාත් උචිතය. මැතිවරණයක් පැවැත්වීම යනු නිරන්තර මහජන ක‍්‍රියාකාරීත්වය හා අන්තර්ක‍්‍රියා සහිත එකක් බව මෙහිලා නැවත නැවතත් සඳහන් කිරීම අවශ්‍ය නොවන බව අපගේ අදහසයි.
එහිදී අපේක්ෂකයන් හට තම මැතිවරණ ප‍්‍රචාරක ව්‍යාපාරය මැතිවරණ නීති හා සමගාමීව උපරිම අයුරින් සිදුකරගැනීමේ නිසි අවස්ථාවක් හා ප‍්‍රමාණවත් ප‍්‍රචාරක කාල සීමාවක් සම්පාදනය කිරීම මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සතු වගකීමකි. පුරවැසියන් හට තමන් අභිමත අයුරින් මැතිවරණය හා සබැඳි ක‍්‍රියාකාරකම්වල නියැලීමේ පූර්ණ අයිතිය තහවුරුව පැවතිය යුතුබව ද අවධාරණය කිරීමට කැමැත්තෙමු.
තවද මැතිවරණය පැවැත්වීම සඳහා කවරාකාරයේ තීරණයක් ගන්නේ වුවද ඊට සමාන්තරව රටේ ජනජීවිතය නිසිපරිදි යථා තත්වයට පත්ව තිබීම පූර්ව කොන්දේසියක් සේ සලකන ලෙස ද අදාළ පාර්ශවයන් වෙතින් ඉල්ලා සිටීමට කැමැත්තෙමු. සමාජ දුරස්ථකරණය මෙන්ම ජන්දහිමියන් වරින්වර නිවෙස්තුළට සීමාකිරීමේ දුෂ්කර වාතාවරණයක පැවැත්වෙන මැතිවරණයකින් අපේක්ෂිත ප‍්‍රථිපලය නොලැබෙන බව අවිවාදාත්මක කරුණකි.


තවද එවන් උපදේශාත්මක මැදිහත්වීමක් සිදුකිරීමේදී අදාළ මෙහෙයුම් මධ්‍යස්ථානය හා සෞඛ්‍ය අංශ ඇතුලූ අනෙක් පාර්ශව අගති විරහිතව ක‍්‍රියා කරනු ඇතැයි අපි උදක්ම විශ්වාස කරන්නෙමු. රටක ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය වඩාත් තහවුරු වනුයේ නිසි කල පවත්වන මැතිවරණ මගින් පමණක් නොව එරටේ සියලූ සුදුසුකම්ලත් ජන්දහිමියන්ගේ පුර්ණ සහභාගීත්වය ද මුසු කරගැනීමට සමත් කාල සමයක පවත්වන මැතිවරණ මගින් බවද අවධාරණය කොට සිටින්නෙමු.’


ඉහත නිවේදනය සඳහා නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණයක් සඳහා ජනතා ක‍්‍රියාකාරීත්වය (පැෆරල්) වෙනුවෙන් රෝහණ හෙට්ටිආරච්චි, මැතිවරණ ප‍්‍රචණ්ඩ ක‍්‍රියා නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ජාතික සම්බන්ධීකාරක මංජුල ගජනායක, ට‍්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනය වෙනුවෙන් අසෝක ඔබේසේකර, නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණයක් සඳහා වූ ජනතා ව්‍යාපාරයේ (කැෆේ) විධායක අධ්‍යක්ෂ මකීන් මනාස්, ජාතික මැතිවරණ නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ජාතික සංවිධායක රසංග හරිස්චන්ද්‍ර, නිදහස් සාධාරණ මැතිවරණ සඳහා ව්‍යාපාරයේ සම්බන්ධීකාරක ප‍්‍රබෝධ රත්නායක, ලක්බිමේ මවුවරු සහ දියණියෝ සංවිධානයේ සම්බන්ධිකාරිණී පද්මිණි වීරසූරිය අත්සන් තබා ඇත

සංවිධාන 32 ක් රජයේ මර්දනයට එරෙහිවෙයි

අදහස් පළකිරීමේ සහ විරෝධය පෑමේ අයිතිය මර්දනය කරනවා

පොලීසිය ජනතාව බියවද්දනවා

සාර්ථකව කොවිඞ්-19 මඩින රටවල් මෙසේ කරන්නේ නෑ

සහන සැලසීමේදී ආණ්ඩුව අසාර්ථක බවට චෝදනා තියෙනවා

එයින් පීඩාවට පත්වෙන ජනතාවට මර්දනය නොකර, ඇහුම්කන් දෙන්න

මර්දනය ඒකාධිපති ලක්ෂණයක්



රජය නිරෝධායනයේ මුවාවෙන් රටේ ජනතාව සතු අදහස් ප‍්‍රකාශනයේ හා විරෝධය පෑමේ අයිතිය මර්දනය කිරීමට විරෝධය දක්වමින් සිවිල් සංවිධාන සහ වෘත්තීය සමිති 32ක් ඒකාබද්ධව අපේ‍්‍රල් 12 වැනිදා ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ වෙත ලිපියක් යවා ඇත.


‘නිරෝධායනයේ මුවාවෙන් අදහස් ප‍්‍රකාශනයට හා විරෝධය පෑමට ඇති අයිතිය මර්දනය නොකළ යුතුය’ යන ශීර්ෂයෙන් යුතුව එම ලිපිය යවා ඇත.


ගම්පහ දොළුව ප‍්‍රදේශයේ අපේ‍්‍රල් 09 වැනිදා පැවති උද්ඝෝෂණයක් සංවිධානය කළායැයි චෝදනා කරමින් පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමත්, සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ අදහස් පළකරන පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගැනීමත්, එවැනි අත්අඩංගුවට ගැනීම්වලින් පොලීසිය ජනතාව බියවැද්දීමත් පිළිබඳව එම ලිපියෙන් විරෝධය පළකර ඇත.


ශ‍්‍රී ලංකාවට වඩා සාර්ථක ලෙස කොවිඞ්-19 වසංගතය මර්දනය කළ රටවල් මෙවැනි මර්දන ක‍්‍රියාවල යෙදී නොමැති බවද එම ලිපියෙන් පෙන්වාදී ඇත.


එම සම්පූර්ණ ලිපිය මෙසේය.
‘තමන්ට සාධාරණ ලෙස සහනාධාර නොලැබීම පිළිබඳව ගම්පොළ දොළුව ප‍්‍රදේශයේ පිරිසක් සාමකාමී විරෝධතාවක නිරත වීමෙන් අනතුරුව එම උද්ඝෝෂණය සංවිධානය කළායැයි එක් පුද්ගලයෙකු පේරාදෙණිය පොලීසියෙන් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත. එම පුද්ගලයා අපේ‍්‍රල් 10 වැනිදා මහනුවර මහේස්ත‍්‍රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කොට 16 වැනිදා දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර ඇත.


කොවිඞ්-19 වසංගත තත්වය හමුවේ පීඩාවට පත්ව සිටින ජනතාවගේ අදහස් ප‍්‍රකාශනයට ඇති අයිතිය සහ විරෝධය පෑමට ඇති අයිතිය වසංගතය වැළැක්වීම සඳහා සිදුකරන නිරෝධායන ක‍්‍රියාවලියට මුවා වෙමින් මර්දනය කරමින් සිටින බව පෙනෙන්නට ඇත. ඉහත අත්අඩංගුවට ගැනීමද එම ක‍්‍රියාවලියේ දිගුවක් බව අපගේ නිරීක්ෂණය වේ. පසුගිය කාලසීමාවේදී සමාජ මාධ්‍ය හරහා අදහස් ප‍්‍රකාශ කළ පුද්ගලයන් ගණනාවක් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණු අතර දිගින් දිගටම එවැනි පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගන්නා බව ප‍්‍රකාශ කරමින් ඉහළ පොලිස් නිලධාරීන් මාධ්‍ය හරහා ජනතාව බියවද්දමින් සිටින බව ද දක්නට ලැබේ.


සහන සැලසීමේදී සැලසුමකින් තොර ක‍්‍රියාකාරකම් නිසා පීඩාවට පත්වන ජනකොටස්වල විරෝධතා හමුවේ ආණ්ඩුව දැක්විය යුතු ප‍්‍රතිචාරය වන්නේ එම විරෝධතා මර්දනය කිරීම නොව, එම විරෝධතා සඳහා හේතු වූ ගැටලූවලට ඇහුම්කන්දී ඒවාට නිසි විසඳුම් ලබාදීමයි.


මෙවැනි වසංගත තත්වයකදී සාධාරණ පදනමක් මත ජනතාවගේ ඇතැම් අයිතිවාසිකම් කඩවීම වැළැක්විය නොහැකි බව පැහැදිලිය. උදාහරණයක් ලෙස ජනතාවට නිදහසේ ගමන් කිරීමේ අයිතිය මෙවැනි මොහොතක සීමා කිරීමට සිදුවේ. එහෙත් අදහස් ප‍්‍රකාශනයේ අයිතියත්, විරෝධය පෑමේ අයිතියත් මර්දනය කිරීම බරපතළ තත්වයකි. මෙය ඒකාධිපති ලක්ෂණ සහිත අධිකාරිවාදී ආණ්ඩුවක ක‍්‍රියාකාරීත්වයකි. ලංකාවට වඩා සාර්ථක ලෙස කොවිඞ්-19 රෝගය මර්දනය කරමින් සිටින රටවල් ගණනාවක් ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩ නොකර එම කටයුත්ත කර ඇත.


දොළුව ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රදේශවාසීන් ගණනාවක් අපේ‍්‍රල් 09 වැනිදා යෙදුණු විරෝධතාවයේදී මාධ්‍ය ඉදිරියේ ප‍්‍රකාශ කළේ තමන්ට ආණ්ඩුවෙහි සහනාධාර නොලැබෙන බවත්, ඒවා තෝරාගත් පිරිසකට පමණක් ලැබෙන බවත්, තමන් අසරණ වී සිටින බවත්ය. මෙවැනි අසාධාරණකම් දොළුව ප‍්‍රදේශයෙන් පමණක් නොව රටේ ප‍්‍රදේශ ගණනාවකින් වාර්තාවන තත්වයක් පවතින බව අප සංවිධානවල නිරීක්ෂණය වේ.


ආණ්ඩුවෙන් ලබාදෙන සහනාධාර දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන ප‍්‍රජාවට සාධාරණ ලෙස නොලැබෙන බව දැනටමත් එල්ලවී ඇති ප‍්‍රබල චෝදනාවකි. ඊට අමතරව අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය බෙදාගැනීමේ ක‍්‍රියාවලිය සාර්ථකව ක‍්‍රියාත්මක නොවෙන බවටද දැනටමත් චෝදනා එල්ලවී ඇත. රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ ණය වාරික අය කර නොගන්නා බව ආණ්ඩුව ප‍්‍රකාශ කළත් එම පොරොන්දුවද නිසියාකාරයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වී නැත. එළවළු ගොවීන්ගේ අස්වැන්න මිලදී ගැනීමේ ක‍්‍රියාවලියෙහිද අඩුපාඩු ඇතැයි චෝදනා එල්ලවෙයි.


මෙවැනි තත්වයන් නිසා ජනතාව අතරින් විරෝධය මතුවීම වැළැක්විය නොහැකිය. ආණ්ඩුව කළ යුත්තේ මතුවන ජනතා විරෝධයන් සහ අදහස් මර්දනය කිරීම නොව, ඒවාට හේතුවූ තත්වයන් වළක්වා, නොපමාව විසඳුම් ලබාදීමය. පීඩාවට ලක්වූ ජනකොටස් තමනට සාධාරණය ඉල්ලා සිදුකරන සාධාරණ උද්ඝෝෂණයන් සතුරුකම් ලෙස දැකීම ආණ්ඩුවකට තරම් නොවේ. අනෙක් අතට අපේ‍්‍රල් 10 වැනිදා සිදුකරන ලද උක්ත අත්අඩංගුවට ගැනීම පීඩාවට ලක්වූ ජනකොටස් වෙත, ඔවුන් විඳින පීඩාව පිළිබඳව සංවිධානාත්මක හඬක් නොනඟන ලෙස කරන ලද බලපෑමක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය.


මේ තත්වය තුළ අදහස් ප‍්‍රකාශ කිරීමට හා විරෝධය පෑමට ජනතාවට ඇති මූලික අයිතිය ආරක්ෂා කරන ලෙසත්, මර්දනය වෙනුවට පීඩාවට පත් ජනතාවගේ ගැටලූවලට කඩිනමින් විසඳුම් ලබාදීමටත් කටයුතු යොදන ලෙසත් පහත සංවිධාන ඔබතුමාගෙන් ඉල්ලා සිටී.


ලංකා ගුරු සංගමය, ලංකා වෙළද කාර්මික හා පොදු සේවක සංගමය, ශී‍්‍ර ලංකා තැපැල් හා විදුලි සංදේශ සේවා සංගමය, වාරිමාර්ග පොදු සේවක සංගමය, ආණ්ඩුවේ කම්කරු සමිති සම්මේලනය, පළාත් කළමණාකරණ සේවා නිළධාරින්ගේ සංගමය, ජාතික තැපැල් හා විදුලි සංදේශ සේවක සංගමය, දුම්රිය ශ්‍රේණිගත වෘත්තීය සමිති එකතුව, දුම්රිය සේවක සංගමය, දුම්රිය කම්කරු එකතුව, මාධ්‍ය සේවක වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය, වානිජ හා කාර්මික සේවක සංගමය, එක්සත් කම්කරු සම්මේලනය, ටෙලිකොම් සියලූ සේවක සංගමය, තොරතුරු හා විදුලි සංදේශ සියලූ සේවක සංගමය, රජයේ කර්මාන්ත ශාලා සේවක සංගමය, එක්සත් ජාතික තැපැල් සේවක සංගමය, එක්සත් තැපැල් හා විදුලි සංදේශ සේවක සංගමය, ආපදා කලමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයේ සේවක වෘත්තිය සමිතිය, ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය, වානිජ හා කාර්මික සේවක සංගමය, ලංකා වතු සේවා සංගමය, එක්සත් පොදු සේවක සංගමය, ශී‍්‍ර ලංකා වෘත්තීය ජනමාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමය, නිදහස් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරය, අන්තර්ජාල මාධ්‍ය කි‍්‍රයාකාරීත්වය (IMA), සිරකරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කමිටුව, ශී‍්‍ර ලංකා තරුණ ජනමාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමය, ඉඩම් හා කෘෂිකර්ම ප‍්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරය

තිබ්බනං අද කියල වැඩක් නැති WHO FAILED PROJECT එක – 2000 දී සැමට සුවසෙත

0
FILE PHOTO: Director-General of the WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, attends a news conference on the coronavirus (COVID-2019) in Geneva, Switzerland February 24, 2020. REUTERS/Denis Balibouse/File Photo - RC2C8F9BTAY3

1978 සැප්තැම්බර් 12 වෙනිදා එදා සෝවියට් දේශයට අයත් අද කසකස්ථානයේ අගනුවර වන අල්මා-ආටා නගරයේ දී ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සම්මත කර ගන්නා ලද ඉතා වැදගත් සම්මුතියක් වූයේ අල්මා-ආටා සම්මුතිය ලෙස ද ප‍්‍රචලිත . ‘‍Health for All by Year 2000Z 2000’ (වසර 2000 දී සැමට සුවසෙත) සම්මුතියයි. ලෝක ජනතාවට යහපත් සෞඛ්‍යයක් සැපයීම සඳහා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් එදා මෙදා සම්මත කර ගන්නා ලද ඉතාමත්ම ප‍්‍රගතිශීලී සම්මුතිය ලෙස ද සමහරුන් සලකන මෙම ලියවිල්ලේ මූලිකම හරය වන්නේ ලෝක මට්ටමෙන් ප‍්‍රාථමික සෞඛ්‍ය සේවාව (Primary Health Care ) යන සංකල්පය පිළිගැනීමත්, ලෝකයේ සියලූ රටවල එය ස්ථාපනය කිරීම සඳහා කටයුතු කිරීමත්ය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ මෙම පියවරට පාදක වන්නේ ඒ වන විට නොබැඳි ජාතීන්ගේ රටවල් මගින්  එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට ඉතා දැඩි ස්ථාවරයක සිට ඉදිරිපත් කර තිබූ නව ජාත්‍යන්තර ආර්ථික වැඩ පිළිවෙළ (New International Economic Order)  ලෙසින් හැදින්වූ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඇතුළු බටහිර ලෝකයේ  රටවල ආර්ථික ග‍්‍රහණයෙන් මිදී, තුන්වන ලෝකයේ රටවලට ආර්ථිකව ශක්තිමත්ව නැගී සිටීම පිණිස ඉදිරිපත් කරන ලද වැඩපිළිවෙළයි.

එසේම ඒ වන විට ශ‍්‍රී ලංකාව ඇතුළු තුන්වැනි ලෝකයේ රටවල් කීපයක්ම ප‍්‍රාථමික සෞඛ්‍ය ක්ෂේත‍්‍රයෙන් ඉදිරියට පැමිණ තිබිණි. විශේෂයෙන් ශ‍්‍රී ලංකාවෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය ප‍්‍රවර්ධනය සඳහා ඉදිරිපත් කර තිබූ බිබිලේ-වික‍්‍රමසිංහ ඖෂධ ප‍්‍රතිපත්තිය සුවිශේෂ විය. එසේම ඒ වන විට සමාජවාදී චීනයේ ග‍්‍රාමීය සෞඛ්‍ය නගා සිටුවීම සඳහා ක‍්‍රියාත්මකව තිබූ ”පාවහන් නැති වෛද්‍යවරු” (barefoot doctors වැඩපිළිවෙළ ඉතා සාර්ථකව ක‍්‍රියාත්මක වෙමින් තිබුණේ මුළු ලෝකයේම ඇස් ඒ වෙත යොමු කර ගනිමිනි. ශක්තිමත් ප‍්‍රාථමික සෞඛ්‍යයක් සඳහා මතවාදී පමණක් නොව, ප‍්‍රායෝගික වැඩ පිළිවෙළද තුන්වන ලෝකයේ එවකට සාර්ථකව  ක‍්‍රියාත්මක වෙමින් තිබුණි. ඒ නිසා ‘ලාභය’ මුල් වූ සෞඛ්‍ය සේවාවක් ඒ වෙනුවට, ‘සමානතාව’ (equity ) මුල් වූ සෞඛ්‍යය සේවාවක් සදහා මතවාදී  ඉඩකඩ ලෝකයේ සැකසෙමෙන්  තිබුණි.

එසේ ම ඒ වන විට ලෝක දේශපාලනය  තුළ ප‍්‍රබල ව සිටි  සමාජවාදී කදවුර නිසා මානව හිමිකම් සන්දර්භය තුළ සමාජ හා ආර්ථික හිමිකම් (social and economic rights ) සඳහා ද නිසි ඇගයීමක් හිමිවී තිබිණි.

මෙම සම්මුතිය මගින් සෞඛ්‍යමය කරුණු සම්බන්ධව පොහොසත්  හා දුප්පත් රටවල් අතර ඇති විෂමතාවන් මෙන්ම, එකම රට තුළ පොහොසතුන් හා දුප්පතුන් අතරත්, දියුණු හා නොදියුණු ප‍්‍රදේශ අතරත් පැවතිය හැකි විෂමතා හඳුනා ගත් අතර, ඒවා සමනය කිරීම සඳහා යෝජනාද ප‍්‍රකාශයට පත්විය. මෙම සම්මුතිය මගින් ඉදිරිපත් කරන යෝජනා ක‍්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සියලූ සාමාජික රටවල් බැඳී සිටිය යුතු බවත්, ඒ සඳහා ප‍්‍රායෝගිකව ක‍්‍රියාකාරී විය යුතු බවත් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පැහැදිලිව ප‍්‍රකාශ කරන ලදි.

ප‍්‍රාථමික සෞඛ්‍ය සේවාවන් මගින් රටක පුරවැසියන්ට වසර 2000 වන විට අනිවාර්යෙන් සැපයිය යුතු යැයි හඳුනාගත් සේවාවන් අතර සෘජුවම සෞඛ්‍ය වූත්, එසේම සෘජුවම සෞඛ්‍ය නොවූත් සේවාවන් ගණනාවක් විය. මේ අතර පිරිසිදු ජලය, පෝෂණය, මාතෘ හා ළමා සෞඛ්‍යය1, ප‍්‍රතිශක්තිකරණය, මව්කිරි ප‍්‍රවර්ධනය,  මූලික සනීපාරක්ෂාව, උපත් පාලනය, මුඛ සෞඛ්‍යය වැනි අංග පමණක් නොව, කාන්තා සාක්ෂරතාව වැඩි දියුණු කිරීම වැනි සමාජ කාරණා පවා අන්තර්ගත විය. ඒ අනුව බලන විට මෙය හුදු සෞඛ්‍ය වැඩපිළිවෙළකට වඩා, පුළුල් සමාජ සංරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළක් විය.

සැමට සුවසෙත වැඩසටහනට එරෙහි මුල්ම වෙඩි මුරය එල්ල වුණේ සමාජයේ ඉහළ සමාජ-ආර්ථික ස්තර තුළිනි. මෙය දේශපාලනිකව සමාජවාදී හෝ කොමියුනිස්ට්වාදී වැඩපිළිවෙළක් ලෙස ඇතැම්මු විවේචනය කළහ. එසේම මෙම වැඩපිළිවෙළ තුළ තිබූ ඇතැම් කාරණා කෙරෙහි ඇතැම් වෛද්‍යවරුන්ගේ ද අප‍්‍රසාදය එල්ල විය. විශේෂයෙන් ස්වසන රෝග මර්දන සහ පාචනය රෝග මර්දන වැඩපිළිවෙළ වෛද්‍යවරුන්ගේ විවේචනයට ලක් විය. කිමද යත් යෝජිත එම වැඩපිළිවෙළ තුළ මෙම රෝග සඳහා ප‍්‍රාථමික මට්ටමේ මැදිහත් වීම් සඳහා පවුල් සෞඛ්‍ය සේවිකාවට ඉඩකඩ සපයා තිබුණි. මෙය ඇතැම් වෛද්‍යවරුන් දුටුවේ තම ක්ෂේත‍්‍රය ආක‍්‍රමණය කිරීමට පවුල් සෞඛ්‍ය සේවිකාවට ඉඩ දීමක් වශයෙනි.

සැමට සුවසෙත වැඩ වැඩපිළිවෙළ ක‍්‍රියාත්මක කිරීමත් සමඟ ලෝක මට්ටමෙන් ක‍්‍රියාත්මක වුණු සාර්ථක වැඩපිළිවෙළක් ලෙස Extended Programme on Immunization යනුවෙන් හැඳින්වූ ළමා ප‍්‍රතිශක්තිකරණ ක‍්‍රියාවලිය හැදින්විය  හැක. එසේ ම ලෝකයේ විවිධ රටවල ක‍්‍රියාත්මක වූ මැලේරියා සහ ක්ෂය රෝග මර්දන කටයුතුත්, 1990 ගණන්වල ක‍්‍රියාත්මක වූ පෝලියෝ තුරන් කිරීමේ කටයුතුත් හැඳින්විය හැක. මේ අතුරින් පෝලියෝ ඇතුළු ළමා ප‍්‍රතිශක්තිකරණ වැඩපිළිවෙළ ලෝක මට්ටමෙන් යම් ජයග‍්‍රහණ ප‍්‍රමාණයක් අත්පත් කරගත්  වැඩපිළිවෙළක් යැයි හැඳින්විය හැක.

සැමට සුවසෙතට කණ කොකා හැඞීම

2000 සැමට සුවසෙත වැඩපිළිවෙළ උපන්ගෙයිම මරා දමන්ට හේතු වුණු වැදගත් දේශපාලනික කාරණා කීපයක් එහි උපත හා සමගාමීව ලෝක දේශපාලන තලයේ මතුවීම ඉතා සෝචනීය තත්ත්වයකි. ඉන් එකක් වූයේ නව ඇමරිකානු ජනාධිපති රොනල්ඞ් රේගන් හා බි‍්‍රතාන්‍ය අගමැතිනි මාග‍්‍රට් තැචර් හරහා එවකට නැවතත් ශක්තිමත් වු  ලෝක ධනවාදයයි. ලෝක බැංකුව හා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල හරහා මෙයට අවශ්‍ය මතවාදය හා මූල්‍ය ආධාර හොඳහැටි ලැබුණි.

ලෝකයේ සියලූ රටවල් එක ලෝක වෙළෙඳපොළකට එක්රොක් වීමේ උවමනාව මෙම මූල්‍ය ආයතන හරහා  මතවාදයක් ලෙස රටවලට බලහත්කාරයෙන් පොම්ප කරන ලදි. වෙළඳපොළට මුල් තැන දෙන ආර්ථිකයක් තුළ සෞඛ්‍යයත් තවත් එක් වෙළෙඳ භාණ්ඩයක් ලෙස දකින්ට රටවලට බලපෑම් එල්ල වුණි. 1993දී ලෝක බැංකුව විසින් එළිදක්වන ලද ලෝක සංවර්ධන වාර්තාව නම් කළේ Investing in Health (සෞඛ්‍යයේ ආයෝජනය)  ලෙසය.  එමගින් සෞඛ්‍ය සේවාව පෞද්ගලිකකරණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය මතවාදය හා මගපෙන්වීම මොනවට ලබා දුනි.  එමගින් සැමට සුවසෙත තුළින් යෝජනා කළ සෞඛ්‍ය ක්ෂේත‍්‍රයේ සමානාත්මතාව තවත් පුස්සක් බවට පත් කෙරිණි.

දෙවන කරුණ වූයේ, මේ වන විට බිඳවැටෙමින් තිබුණු සෝවියට් රුසියාව ඇතුළු සමාජවාදී බලකොටුව සහ ක‍්‍රමයෙන් ලෝක ධනවාදයට අනුගත වුණු චීනය හමුවේ ද වසර 2000 සැමට සුවසෙතට තිබුණු සමාජ-ආර්ථික පදනමද ක‍්‍රමයෙන් දියාරු වීමයි.

වසර 2000 පසු කර අප දැන් වසර විස්සක් ම පැමිණ සිටිමු. වෙළදපොළෙන් වියුක්ත සෞඛ්‍ය සේවාවක් ගැන අද සිතන්නටවත් බැරිය. සෞඛ්‍ය ක්ෂේත‍්‍රයේ සමානාත්මතාව මිථ්‍යාවකි. ඒත් අද ඒ සියල්ලම මොහොතකින් වෙනස් වෙමින් පවතී. ඒ අද ලෝකය හඹා යන කොරෝනා වසංගතයත් සමඟය.

රජයේ  මැදිහත්වීමෙන් පවත්වාගෙන යන සෞඛ්‍ය සේවාවක අගය අද ලෝකයාට ආපසු දැනෙමින් පවතී. ඒ සඳහා අද ශ‍්‍රී ලංකාව යම් පමණකින් හෝ ලෝක මට්ටමින් එක් නිදසුනක් යැයි මම විශ්වාස කරමි.

1978 ඉදිරිපත් වූ සැමට සුවසෙත වැඩපිළිවෙළ විනාශ මුඛයට ඇද දමන්නට ලෝක දේශපාලනය තුළ සුවිශේෂම කාර්යභාරය කළ ඇමරිකාව හා බි‍්‍රතාන්‍ය යන රටවල් අද කොරෝනා හමුවේ වැටී ඇති අසරණ තත්වය ඇත්තෙන්ම ඔවුන් අද මුහුණදෙන දෛවයේ සරදමක් වැනිය.

වෛද්‍ය ප‍්‍රසන්න කුරේ

(වෛද්‍ය ප‍්‍රසන්න කුරේ මහජන සෞඛ්‍ය, සමාජ විද්‍යාව හා ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳව පශ්චාත් උපාධිලාභියෙකි. ඔහු සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශයේ ප‍්‍රාදේශීය වසංගත රෝග විද්‍යාඥයෙකු හා කොළඹ වෛද්‍ය පීඨයේ කථිකාචාර්ය වරයෙකු  ලෙස සේවය කොට ඇත. ගෝලීය AIDS ව්‍යාපෘතියේ  හිටපු දකුණු ආසියානු කලාපීය කළමනාකරුවෙකි.)

ව්‍යවස්ථා අර්බුදය හා විපක්‍ෂ පක්‍ෂවලට අලූත් වගකීමක්

COLOMBO, SRI LANKA - 2020/03/31: A municipal worker wearing a protective gear sprays disinfectant at a house during a government-imposed nationwide lockdown as a preventive measure against the COVID-19 coronavirus. Sri Lanka is currently under an indefinite curfew to prevent the spread of the virus which has already infected 132 people. (Photo by Harshana Johanas / SOPA Images/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)

පසුගිය සතියේ මා ලියූ ලිපියේ ‘ව්‍යවස්ථා අර්බුදය’ යන වචනය භාවිත කිරීමෙන් හිතාමතාම වැළකුණෙමි. ඒ වෙනුවට මා යොදාගත් යෙදුම නම්, ‘ව්‍යවස්ථා ගැටලූව’ යන්නයි. ඒ අතර පසුගිය දින කිහිපය තුළම ජන-මාධ්‍යයේ සිදුවූ සාකච්ජාවල ‘අර්බුදය’ යන පදය භාවිත කර තිබෙනු දුටුවෙමි. මෙම ලිපියේ මම ‘අර්බුදය’ යන්න පාවිච්චි කරමි. ඒ අන් අය ඒ යෙදුම භාවිත කරන නිසාම නොවේ.

ගැටලූවෙන් අර්බුදයට

‘ව්‍යවස්ථා අර්බුදයක්’ද කෝවිඞ් 19 විසින් ඇතිකරන ලද මහජන සෞඛ්‍ය අර්බුදය සමග ගොඩනැගෙමින් තිබෙන බව මට පැහැදිලිව පෙනුණේ, ජනාධිපති ලේකම්තුමා, මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිතුමාට ලියා තිබි බවට මාධ්‍යයේ පළකර තිබුණු ලිපිය කියවීමෙනි. මැතිවරණය පැවැත්වීමේ දිනය පිළිබඳව මතුවී තිබෙන ගැටලූව විසඳාගැනීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අදහස් විමසීමට මැතිවරණ කොමිසම ජනාධිපතිතුමාට කළ යෝජනාව ප්‍රතික්‍ෂෙප කිරීම එම ලිපියේ හරයයි. එම ලිපියේ පේළි අතරින් ප්‍රකාශ වන තවත් අර්ථයක් තිබේ. එනම් මැතිවරණ කොමිසම සහ ජනාධිපති කාර්යාලය අතර අදහස් හුවමාරුව, අන්තර් ආයතනික සහයෝගය සහ සංවාදය සඳහා ඇති අවකාශයද පිරිහෙමින් යන බවයි. පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර සහ නියමිත දිනට පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීමට නොහැකි තත්ත්වයක් තුළ, රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පැත්තෙන් බලන විට, මැතිවරණ කොමිසම සහ ජනාධිපති කාර්යාලය යනු ඉතාම කේන්ද්‍රීය මහජන ආයතන දෙකයි. පාර්ලිමේන්තුව රැස්විය නොහැකිය. කැබිනට් මණ්ඩලයද ආයතනයක් ලෙස අකර්මණ්‍යය. ජනාධිපතිතුමා තමන්ගෙන් උපදෙස් විවෘතවම විමසන්නේ නැතිනම්, මේ අර්බුදය විසඳීම සඳහා කිසිදු අදහසක් ප්‍රකාශ කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයටද නොහැකිය. ජනාධිපති ලේකම්තුමාගේ ලිපියෙන් පෙනෙන්නේ, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අදහස් විමසීමට ජනාධිපතිතුමාට අදහසක් නැති බවයි.

අර්බුදයේ ලක්‍ෂණ

මේ පසුබිම තුළ අප රටේ දැනට මතුවී තිබෙන ව්‍යවස්ථා අර්බුදයේ පහත සඳහන් ලක්‍ෂණ තිබේ.

1. ව්‍යවස්ථාවේ නියමිත ලෙස පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීමට මෙතෙක් ගෙන ඇති පියවර තවදුරටත් අදාළ නැත. කොරෝනා වසංගතය විසින් ඒවා නිෂේධ කරනු ලැබ තිබේ.

2. පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්විය නොහැකි නම්, ව්‍යවස්ථාවේ නියමිත විධිවිධානවලට අනුව, පාර්ලිමේන්තුව නැවත කැඳවන දිනයද අවිනිශ්චිතය.

3. එබැවින් පාර්ලිමේන්තුව අකර්මණ්‍යව පවත්නා කාලය ව්‍යවස්ථාවෙන් නියමිත කාලයද ඉක්මවීමේ හැකියාව සහ අනතුර ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුකරණය ඉදිරියේ තිබේ.

4. පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර ඇති අවස්ථාවක, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලිය පවත්වාගෙන යාම සම්බන්ධව විශේෂ වගකීමක් තිබෙන මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවත්, ජනාධිපතිවරයාත් අතර, අන්තර්-ආයතනික සන්නිවේදනය බිඳවැටී තිබේ.

5. මේ අතර, රටේ ආණ්ඩුක්‍රමය, දැනට තිබෙන ව්‍යවස්ථාමය රාමුවට පිටතට ගොස් අප්‍රකාශිත විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් බවට පත්වී තිබේ.

6. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිවිධානවලට අනුව ප්‍රකාශ කරන ලද හදිසි නීති තත්වයක් නොමැතිව, අප්‍රකාශිත හදිසි නීති පාලනයක් රටේ නිර්මාණය කරනු ලැබ තිබේ.

7. රටේ මූල්‍ය පාලනය සඳහා ජනාධිපතිතුමා ගන්නා විධායක ක්‍රියාමාර්ගවල නෛතික වලංගුභාවය පැහැදිලි නැත.

මෙම පසුබිම තුළ ආණ්ඩුකරණය සම්බන්ධයෙන් අප රට පවතින්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් ‘නොපැහැදිලි’ කාල පරිච්ඡෙදයකය. එය වනාහි ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ, ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය සහ ව්‍යවස්ථානුකූල නොවීම අතර බෙදා වෙන්කරන වෙනස නොපැහැදිලි විය හැකි අවධියකය. (^in a phase of Indistinction between Constitutionality and Unconstitutionality&. මෙය වනාහි ආණ්ඩුක්‍රම විශේෂඥයන්ද, දේශපාලන පක්‍ෂ විසින්ද ප්‍රමාද නොවී, විමර්ශනයට ලක්කළ යුතුව තිබෙන, ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රමයේ අතිමූලික වෙනසක් සිදුවීමට පවා තුඩු දිය හැකි, ප්‍රතිඵල ඇතිකිරීමට සමත්, වර්තමාන අර්බුදය හැඳින්විය හැකි එක් ආකාරයකි.

2018 ඔක්තෝබර් 31 වැනිදා ආරම්භ වී, මාස තුනක් පැවතියේද මීට සමාන්තර ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදයකි. එකල සිටි ජනාධිපතිතුමාගේ ක්‍රියාවන්හි ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය සහ නිර්-ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය අතර තිබි ගැටුම විසින් ඇතිකරන ලද දේශපාලන අර්බුදය විසඳන ලද්දේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසිනි. මේ දිනවල ලංකාවේ ගොඩ නැගෙමින් තිබෙන අර්බුදයට මැදහත්වී එය විසඳීමේ විකල්ප යෝජනා කිරීමට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට ව්‍යවස්ථාමය අධිකාර බලයක් තිබේද? මෙම ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් පවා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙන්ම ලබාගැනීමේ තත්වයකට අප රට ගමන් කරන බව පෙනේ.

අවිනිශ්චිතත්වය

මේ අතර, කෝවිඞ් 19 වසංගතයේ අර්බුදය ඉක්මනින් අවසන් වේද යන්න නිශ්චිත නැත. අප‍්‍රියෙල් අග වන විට එය පැතිරීම නවතිනු ඇතැ’යි වෛද්‍ය සංගමය හා ජනාධිපතිතුමා මෙන්ම දේශපාලන පක්‍ෂත් පුරවැසියෝත් අපේක්‍ෂා කරති. පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීමට එම කාලයේ අවකාශ ලැබේද යන්න අවිනිශ්චිත දෙයකි. ඇඳිරි නීතිය සහ ලොක්ඩවුන් ලිහිල් කළ හැකි වුවත්, එවැනි ලිහිල් කිරීමක ප්‍රතිඵල පවතිනු ඇත්තේද අවිනිශ්චිත තත්වයකය. දකුණු කොරියාවේ හා චීනයේ මෙන්ම, කෝවිඞ් වසංගතයට දෙවැනි ආගමනයක අවකාශ විවෘත කිරීමට කිසිවකු හෝ කැමති නොවනු ඇත.

මෙයින් පෙනෙන්නේ වසංගත තත්වය සාමාන්‍ය තත්ත්වයට ආපසු පත්වීමත් නැතහොත් සමාජයේ නෝමලයිස් වීමත්, ව්‍යවස්ථා- දේශපාලන තත්ත්වයේ නෝමලයිස් වීමත් එකිනෙකට අන්‍යොන්‍ය ලෙස බැඳී තිබෙන බවයි. මෙය normalization crisis එකක් ලෙස හැඳින්විය හැකි තත්ත්වයකි.

නිහඬතාවේ විමතිය

මෙම පසුබිමේ දිගටම පවතින දේශපාලන අවිනිශ්චිතතා වාතාවරණය තුළ, විමතිය දනවන කරුණක් නිරීක්‍ෂණය කළ හැකිය. එය නම්, විරුද්ධ පක්‍ෂයේ දේශපාලන පක්‍ෂ, මේ ලිපිය ලියන සඳුදා දවල් දක්වාම, ප්‍රදර්ශනය කරන සාපේක්‍ෂ නිහඬතාවයි. එහෙත්, විපක්‍ෂයේ පක්‍ෂ අවබෝධ කරගෙන නැති, ඒවා විසින් ඉටුකළ යුතු වැදගත් දේශපාලන කාර්යභාරයක් පවත්නා ව්‍යවස්ථා අර්බුදය විසින් විවෘත කරනු ලැබ තිබේ. එම දොර විවෘත කරන ලද්දේ, මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිතුමාට, ජනාධිපති ලේකම්වරයා මීට දින තුනකට පෙර යවන ලද ලිපියෙනි.

වර්තමාන මොහොත තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ක්‍රියාවලිය තුළ සිටින ප්‍රමුඛතම ආයතන දෙක අතර සන්නිවේදනය ඇණහිටින ලකුණු පහළ වී තිබෙන පසුබිමක, මැතිවරණ, දේශපාලන, ව්‍යවස්ථාමය සහ ආණ්ඩුකරණ ක්‍රියාවලීන්ගේ අනෙකුත් පාර්ශ්්වකරුවන් වන දේශපාලන පක්‍ෂවලට එළියට බැසීමටත්, එළියට බැස ව්‍යවස්ථා අර්බුදය විසඳීමේ සාකච්ජාව හරවත් සහ අර්ථ සම්පන්න කිරීමටත් වගකීම දැරීමට මීට පෙර නොතිබුණු අවකාශයක් දැන් විවෘත වී තිබේ. දේශපාලන සාකච්ජාව නව දිසාවකට යොමුකිරීමට පවා දැන් අවකාශ ලැබේ.

විකල්ප ගැන සිතීම

එම අවකාශය පාවිච්චි කිරීමට හැකියාව ලබාදෙන පසුබිමක්ද පසුගිය සතිය පමණ කාලය තුළ සෙමින් සෙමින් ගොඩනැගෙමින් තිබේ. එය සිදුවී තිබෙන්නේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අර්බුදය පිළිබඳව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය විසඳුම් සෙවීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින්ද, විකල්ප යෝජනා කරමින්ද, ආණ්ඩුක්‍රම විශේෂඥයන් මහජන සාකච්ජාවට එකතුවීමයි. ටීඑන්ඒ එකේ සුමන්දිරන් හිටපු මන්ත්‍රිවරයා, මුස්ලිම් කොංග්‍රසයට සම්බන්ධ නීතිඥවරුන් වන ෆයිස් සහ කාරියප්පර් යන මහත්වරුන් සහ ආචාර්ය අසංග වැලිකල සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිවේදියකු වන සුරේන් ප්‍රනාන්දු පුවත්පත්/සමාජ මාධ්‍ය ලිපිවලින් කළ මැදිහත්වීම්වලින් දැනට තිබෙන ව්‍යවස්ථා අර්බුදය ගැන නිර්මාණාත්මකව සිතීමට දේශපාලන පක්‍ෂවලට ප්‍රයෝජනවත් විග්‍රහ ඉදිරිපත් කර තිබේ. එසේ ආරම්භ වූ මහජන සාකච්ජාව පුළුල් කර, එය මහජනතාව අතරට ගෙනයාමේ වගකීම තිබෙන්නේ විපක්‍ෂයේ දේශපාලන පක්‍ෂවලටය.

විපක්‍ෂයේ දේශපාලන පක්‍ෂවලට මේ මොහොතේ නිර්භයව ඉදිරිපත් කළ හැකි විකල්පයක් නම්, පාර්ලිමේන්තුව විසිරවීමේ ගැසට් පත්‍රය ආපසු කැඳවීමට ජනාධිපතිතුමාට යෝජනා කිරීමයි. පාර්ලිමේන්තුවට, දේශපාලන පක්‍ෂවලට, සිවිල් දේශපාලනඥයන්ට සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලියට එරෙහිව දැනට සමාජ සහ අනෙකුත් මාධ්‍යවල සිදුවන ප්‍රචාරණය ගැන දේශපාලන පක්‍ෂ බිය විය යුතු නැත. දැනට පවතින සහ තියුණු වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා /දේශපාලන අර්බුදය විසඳීම සඳහා දැනට තිබෙන ඉතාම අඩුවියදම් සහිත සහ ව්‍යවස්ථාවේ රාමුව ඇතුළත ගත හැකි හොඳම ක්‍රියාමාර්ගය වන්නේ පාර්ලිමේන්තුව නැවත බලාත්මක කිරීමයි. අප රටේ සෙමින් සෙමින් ගොඩනැගෙන්නේ විධායකයට තනිවම විසඳිය නොහැකි සමාජ දේශපාලන අර්බුදයකි. රැකියා අහිමිවීම, ආර්ථිකයේ කඩාවැටීම සහ විශාල ජනකොටසකගේ ජීවන මාර්ග අහිමිවීම සහ ආහාර හිඟවීම් නිසා ඇතිවිය හැකි මානුෂීය අර්බුදයක්ද අප ඉදිරියේ ගොඩනැගෙමින් තිබේ. විපක්‍ෂ දේශපාලන පක්‍ෂවලට හරවත් දේශපාලන මැදිහත්වීම් කිරීමටත්, රටේ දේශපාලන සාකච්ජාව ශක්තිමත් කිරීමටත් දැන් විවෘත වී ඇති අවකාශය පාවිච්චි කිරීමට එම පක්‍ෂවල නායකත්ව සමත් වේද?

ජයදේව උයන්ගොඩ

අස්වැන්න අලින්ට දී ගොවියන්ගේ දරුවන් කන්නේ මොනවාද?

1
COLOMBO, SRI LANKA - 2020/03/31: A municipal worker wearing a protective gear sprays disinfectant at a house during a government-imposed nationwide lockdown as a preventive measure against the COVID-19 coronavirus. Sri Lanka is currently under an indefinite curfew to prevent the spread of the virus which has already infected 132 people. (Photo by Harshana Johanas / SOPA Images/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)
අප්පොහාමිලා

බලධාරීන් දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය දින නියමයක් නැතුවම වසාදමන්නට තීරණය කළ විට, මම මෙම වසංගත කාලයේ එළවළු ගොවීන්ගේ තත්ත්වය පිරික්සන්නට ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රාදේශවල මිතුරන් ඇමතුවෙමි. ඔවුන්ගෙන් ආවේ විශාල ඛේදවාචකයක තතුය. එම තොරතුරු මෙලෙස ඔබට ගෙන එන්නට සිතුවෙමි.

අනිද්දා වෙබ් අඩවිය සඳහා මෙම ලිපිය සම්පාදනය කරමින් සිටින විට බලංගොඩ ප්‍රාදේශයෙන් ආරංචි වුණේ බලංගොඩ නගරාධිපති චාමික විමලසේන වැවේගෙදර බලංගොඩ නාගරික බලප්‍රාදේශයේ එළවළු විකිණීම කළ එළවළු ලොරියකට භූමිතෙල් දමා, එම එළවළු, එම වෙළෙන්දන්ගේද විරෝධතා නොතකා උද්දච්ච අන්දමින් හැසිරෙමින් විනාශ කර ඇති බවය. ඔහු මෙලෙස ගිනි තබා තිබුණේ බණ්ඩාරවෙල සිට රත්නපුරය හරහා දකුණට යාමට පැමිණි එළවළු ලොරියක් හදිසියේ රත්නපුර සහ පැල්මඩුල්ල පොලිස් බලප්‍රාදේශවලට පොලිස් ඇඳිරිනීතිය දැමූ පසුබිමක බලංගොඩ නගරයේ සිරවී සිටි අවස්ථාවකය. එහිදී මෙම එළවළු වෙළෙන්දන් තමන් ගෙනා ලක්ෂ ගණනක් වටිනා එළවළු නගරය තුළ තම වාහනය නතර කර විකුණන්නට පටන්ගෙන ඇත.

මෙම ගිනි තැබීම පිළිබඳව අදහස් දක්වන නගරාධිපතිවරයා කියන්නේ මෙම විකිණීම සඳහා තමන්ගෙන් අවසර නොගත් නිසා එම එළවළු තොග විනාශ කරන්නට කටයුතු කළ බවය. මෙයින් මෙම වසංගත තත්ත්වය තුළ ආණ්ඩුවේ සහ රජයේ සැලසුම් නැති හැසිරීම හමුවේ එළවළු ගොවීන් සහ එළවළු වෙළෙන්දන් පත්වී ඇති අසීරුතාව මැනවින් පෙනේ. දැන් අපි අපේ මූලික කතාවට යමු.

සීතලවන්නියට

මම මුලින්ම මහඔය පොල්ලෙබැද්ද ආදිවාසී ගම්මානයේ නායකයා වන පොල්ලෙබැද්ද අප්පොහාමිලා ඇත්තන්ට කතාකළෙමි.

‘අනේ හූරා අපි හරි අමාරුවෙන් ජීවත් වෙන්නේ. රුපියල් 5000 නම් දුන්නා. ඒකෙන් ජීවත්වුණේ දවස් දෙකයි. මෙහේ අපිට මහවැලියෙන් කුඹුරුවත් දීලා නෑ. ඉතිං අපිට කන්න බත්පතක් නෑ. වවපු කොමඩු වට්ටක්කා කව්පි විකුණ ගන්න බෑ. ඉතිං මේ වන්නිලාඇත්තෝ හරිම අමාරුවෙන් තමයි ජීවත්වෙන්න තිබාගත්තේ‘

වන්නකු තිසාහාමිගේ අතීතය සොයා මහඔයට ගිය ඇසිල්ලක මා පොල්ලෙබැද්ද ග‍්‍රාමයටද ගියෙමි. එහිදී ඇතිවූ මිත්‍රත්වය මත එගම ආදිවාසී නායක අප්පොහාමිලා ඇත්තන් හොඳට හඳුනමි. දුප්පත්කමේ පතුලේ දිවි ගෙවන මෙම ප්‍රාජාව පොල්ලෙබැද්ද ග්‍රාමයේ පමණක් පවුල් 300කට වැඩිය. පුද්ගලයන් 1500ක් පමණය. ඒ අතර මන්දපෝෂණයට නිරාවරණය වූ දරුවෝ බොහෝ වෙති. ඔවුහු දුරාවාරයේ කොමඩු, කව්පි සහ වට්ටක්කා වැනි එළවළු සහ පළතුරු වවති. මෙවර අලූත් අවුරුද්ද ඉලක්ක කර කරගෙන ගිය එම වගාවන්ගේ අස්වැන්න, මෙම තත්ත්වය තුළ කුණුවී යන තත්ත්වයක් උදාවී ඇත. එදාවේල බොහොම අමාරුවෙන් ජීවිතය ගැටගසා ගත් මේ මිනිස්සුන්ට රුපියල් 5000ක සමෘද්ධි ණය මුදල ලබාදුන්නත් ඔවුන්ට දකුණේ බොහෝ ප්‍රාදේශ තුළ බෙදාහරින බඩුමල්ල හෝ ලබාදී නැත. ඒ මේ මිනිසුන් ආදිවාසීන් නිසාද? ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුළ සමෘද්ධිලාභීන්ට තමන්ගේ මාසික සමෘද්ධි දීමනාවේ වටිනාකමට සරිලන ලෙස ලබාදුන් බඩු මල්ල හෝ මෙම ප්‍රාදේශයට ලබාදී නැත.

‘අනේ හූරා අපිට අල 500ක් සීනී 500ක් පිටි කිලෝ එකක් දුන්නා. එපමණයි‘ පොල්ලෙබැද්ද ආදිවාසීන්හට ලැබුණ බඩු මල්ල ගැන වැදිනායකයා ප්‍රාකාශ කළේ එලෙසය. සීතලවන්නියේ ඉදිවූ රඹකැන් ඔය ජලාශය වතුර පුරවාගෙන බලාසිටියත් මහවැලියට, තවම මේ කලාපයේ ගොවියන්ට (ආදිවාසීන් ඇතුළුව) මඩ ඉඩම් දෙන්නට නිශ්චිත වැඩපිළිවෙළක් නැත. එනිසා මේ කලාපයේ මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙකු ජීවත්වෙන්නේ දුෂ්කර තත්ත්වයක් තුළය. එම තත්ත්වය මෙම වසංගතය විසින් තවත් උග්‍රකර ඇත. විසඳුමක සේයාවක් හෝ නැත..!

කොටියාගල කොමඩු

සාමාන්‍යයෙන් වට්ටක්කා සහ කොමඩු හිටවන්නේ ජනවාරි මස අග සහ පෙබරවාරි මස මුලය. ඒ අවුරුදු උත්සවය සහ කතරගම ඇසල උත්සවය වැනි උත්සව කේන්ද්‍ර කරගෙනය. මේ අනුව බඩඉරිඟු කැපූ බොහෝ හේන්වල ඒ සමගම වට්ටක්කා සහ කොමඩු පැල හිනැහෙන්නට පටන්ගනියි. මෙම තත්ත්වය තුළ මහඔය රඹකැන් ඔය මහවැලි කලාපයේ මෙන්ම කොමඩු සහ වට්ටක්කා බොහෝ සේ වගාකරන සියඹලාණ්ඩුව, ඇතිමලේ, කොටියාගල, බලහරුව, තණමල්විල, හම්බේගමුව, වෙහෙරයාය වැනි ප්‍රාදේශවල ගොවීන්ද මේ අවස්ථාවේ වැටී සිටින්නේ අලි අමාරුවකය. දැන් ඔවුන්ට තමන්ගේ රන් අස්වනු අලින්ට කන්න දෙනු හැර වෙන කරන්නට දෙයක් නැත. උදේ ? අහස් පැල් තුළ නිදිවරා රැුක්ක අස්වැන්න එම සත්තුන්ටම කන්නට දීම කුමන අභාග්‍යක්ද?

මෙම කලාපවල ගොවියන්ට කොමඩු අස්වැන්න කිලෝවක් රුපියල් 10 ගාණේ හෝ විකුණා ගන්නට නොහැකි වුණත් ගාල්ල වැනි නගරයක දැන් කොමඩු කිලෝවක සිල්ලර මිල රුපියල් 120කට වැඩිය. වට්ටක්කා කිලෝවක් ඔවුන්ට රුපියල් 20ක මුදලකට ලබාදෙන්නට නොහැකිය.ගාල්ල වැනි ප්‍රාදේශයක වට්ටක්කා කිලෝවක සිල්ලර මිල රුපියල් 120ක් තරම් ය. මේ අතර කැබිතිගොල්ලෑව මිත්‍රයෙකු මේ ලියුම්කරුට ප්‍රාකාශ කළේ තල්ගහ වැව, යකා වැව, හල්මිල්ල වැටිය වැනි ප්‍රාදේශ තුළද විශාල කොමඩු අස්වැන්නක් විකුණාගන්නට ගොවීන්ට නොහැකිවී ඇති බවය. මේ අනුව ලංකාව පුරාම ගොවියෝ සුසුම්ලමින් සිටිති. ආණ්ඩුව ගොවියන්ගේ අස්වැන්න මිලදී ගන්නවා යැයි ප්‍රාකාශ කළත් වැඩපිළිවෙළක් නැත. එනිසා දැන් ගොවීන් නව ආර්ථික වසංගතයකට ගොදුරුව ඇත.

කෙසෙල් සහ තක්කාලි

‘කිලෝ එක රුපියල් 30ට වත් කෝලිකුට්ටු කෙසෙල් විකුණගන්න බැහැ. තක්කාලි නම් විකුණන්න බෑ රුපියලටවත්. මිනිස්සු අක්කර 5, 10 තක්කාලි මණ්ඩි පිටින් අතෑරලා දාලා. කුණුවෙනවා බලාගෙන ඉන්න බෑ දුකයි. බලහරුවේ අපි ඉන්න මේ ප්‍රාදේශයට වඩා හම්බෙගමුව, ඇඹිලිපිටිය, සූරියවැව, කිරිඉබ්බන් ආර වගේ ප්‍රාදේශවල තමයි කෙසෙල් වැඩිපුර වවන්නේ. මේ තත්ත්වය එක්ක ඒ මිනිස්සු සේරම අනාථයි‘ මේ බලහරුවේ ආනන්ද අනිද්දා වෙත කියූ කතාවය.

ඔහු කියන ලෙස ගොවියන් විශාල වශයෙන් තක්කාලි අස්වැන්න නෙළා නොගනිමින් අතහැර දමමින් ඇත. මීට අමතරව තණමල්විල, වෙහෙරයාය, ඇතිලිවැව, තෙලූල්ල, හම්බෙගමුව වැනි ප්‍රාදේශ තුළ ගොවීන් වගාකළ මාළු මිරිස්, අමු මිරිස්, වට්ටක්කා, පතෝල වැනි පහත රට එළවළු විකුණා ගන්නට ක්‍රමයක් ගොවීන්ට නැත. තක්කාලි යනු නෙක ක්‍රම රැසකින් කල් තබාගන්නට පුළුවන් එළවළුවක් ය. තක්කාලි සෝස් සාදන කර්මාන්ත සඳහා හෝ මෙම විනාශයට යන තක්කාලි අස්වැන්න යොමුකරන්නට ආණ්ඩුවට හෝ රජයට සැලැස්මක් නැත. වට්ටක්කා සහ කොමඩුවල තත්ත්වය ද එයමය. බොහෝ ජෑම්වර්ග සෑදීම සඳහා වට්ටක්කා බහුලව ලබාගන්නා බව දැනගන්නට ඇත. එහෙත් රජයේ කෘෂිවිද්‍යා අංශ වෙත ඒ සඳහා වැඩපිළිවෙළක් නැත.

ඇයි මෙහෙම වුණේ?

මෙම ව්‍යසනය තුළ ගොවීන්ට උදාවී තිබෙන තත්ත්වය පිළිබඳව අප  මාධ්‍ය වාර්තා පළකළ විට බොහෝ දෙනෙකු එයට ප්‍රාතිචාර දක්වමින් ප්‍රාකාශ කරන්නේ, මෙම වසංගත තත්ත්වය තුළ මෙම ප්‍රාශ්නවලට විසඳුම් නැති බවය. ගොවියන් මෙම පාඩුව දරාගත යුතු බවය. එහෙත් ගොවියන්ට මේ කාලයේ ලැබෙන්නට නියමිත ආදායම ලැබෙන්නේ නැති පසුබිමක සහ රජයෙන් ලබාදෙන සහන නිසි පරිදි ඔවුන් වෙත ගලාගෙන නොයන පසුබිමක ඔවුන් ජීවිතය ගැටගසා ගන්නේ කෙසේද? ඒ පිළිබඳව කිසිවෙකු කතාකරන්නේ නැත.

මෙම වසංගතයට මුහුණදීමේදී ඇඳිරිනීතිය නොයොදා ලොක්ඩවුන් යන ලෝකයම පිළිගත් ක‍්‍රමයට අප රටද කටයුතු කළේ නම් අපට හිඟයකින් තොරව ජනතාවට දිනපතා විවෘතව තැබෙන වෙළඳසැල් මගින් එළවළු ඇතුළු ආහාර ද්‍රව්‍ය ලබා ගන්නට ඉඩ හදන්නට තිබුණි. එය එසේ වුණා නම් ගොවියන්ගේ මෙම අස්වැන්න වෙනදා ක‍්‍රමයටම වෙළඳපොළ වෙත යනු ඇත. එසේ නම් මෙලෙස ගොවින්ට තමන් දුෂ්කරතා විඳ වගාකළ වගාවන්වල අස්වැන්න අලීන්ට කන්නට, වගා ස්ථානයේම අතහැර එන්නට සිදු නොවනු ඇත. අනෙක් පැත්තෙන් ඇඳිරිනීතිය ඉවත් කළ කාලය තුළ ජනතාව වෙළඳසැල් ඉදිරිපිට පොරකමින් ජීවිත පරදුවට තබා ආහාර ද්‍රව්‍ය එකතු කරන්නට කටයුතු නොකරනු ඇත.

අස්වැන්න අලින්ට දී ගොවියන්ගේ දරුවන් කන්නේ මොනවාද?

0
COLOMBO, SRI LANKA - 2020/03/31: A municipal worker wearing a protective gear sprays disinfectant at a house during a government-imposed nationwide lockdown as a preventive measure against the COVID-19 coronavirus. Sri Lanka is currently under an indefinite curfew to prevent the spread of the virus which has already infected 132 people. (Photo by Harshana Johanas / SOPA Images/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)
අප්පොහාමිලා

බලධාරීන් දඹුල්ල ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය දින නියමයක් නැතුවම වසාදමන්නට තීරණය කළ විට, මම මෙම වසංගත කාලයේ එළවළු ගොවීන්ගේ තත්ත්වය පිරික්සන්නට ලංකාවේ බොහෝ ප්‍රාදේශවල මිතුරන් ඇමතුවෙමි. ඔවුන්ගෙන් ආවේ විශාල ඛේදවාචකයක තතුය. එම තොරතුරු මෙලෙස ඔබට ගෙන එන්නට සිතුවෙමි.

අනිද්දා වෙබ් අඩවිය සඳහා මෙම ලිපිය සම්පාදනය කරමින් සිටින විට බලංගොඩ ප්‍රාදේශයෙන් ආරංචි වුණේ බලංගොඩ නගරාධිපති චාමික විමලසේන වැවේගෙදර බලංගොඩ නාගරික බලප්‍රාදේශයේ එළවළු විකිණීම කළ එළවළු ලොරියකට භූමිතෙල් දමා, එම එළවළු, එම වෙළෙන්දන්ගේද විරෝධතා නොතකා උද්දච්ච අන්දමින් හැසිරෙමින් විනාශ කර ඇති බවය. ඔහු මෙලෙස ගිනි තබා තිබුණේ බණ්ඩාරවෙල සිට රත්නපුරය හරහා දකුණට යාමට පැමිණි එළවළු ලොරියක් හදිසියේ රත්නපුර සහ පැල්මඩුල්ල පොලිස් බලප්‍රාදේශවලට පොලිස් ඇඳිරිනීතිය දැමූ පසුබිමක බලංගොඩ නගරයේ සිරවී සිටි අවස්ථාවකය. එහිදී මෙම එළවළු වෙළෙන්දන් තමන් ගෙනා ලක්ෂ ගණනක් වටිනා එළවළු නගරය තුළ තම වාහනය නතර කර විකුණන්නට පටන්ගෙන ඇත.

මෙම ගිනි තැබීම පිළිබඳව අදහස් දක්වන නගරාධිපතිවරයා කියන්නේ මෙම විකිණීම සඳහා තමන්ගෙන් අවසර නොගත් නිසා එම එළවළු තොග විනාශ කරන්නට කටයුතු කළ බවය. මෙයින් මෙම වසංගත තත්ත්වය තුළ ආණ්ඩුවේ සහ රජයේ සැලසුම් නැති හැසිරීම හමුවේ එළවළු ගොවීන් සහ එළවළු වෙළෙන්දන් පත්වී ඇති අසීරුතාව මැනවින් පෙනේ. දැන් අපි අපේ මූලික කතාවට යමු.

සීතලවන්නියට

මම මුලින්ම මහඔය පොල්ලෙබැද්ද ආදිවාසී ගම්මානයේ නායකයා වන පොල්ලෙබැද්ද අප්පොහාමිලා ඇත්තන්ට කතාකළෙමි.

‘අනේ හූරා අපි හරි අමාරුවෙන් ජීවත් වෙන්නේ. රුපියල් 5000 නම් දුන්නා. ඒකෙන් ජීවත්වුණේ දවස් දෙකයි. මෙහේ අපිට මහවැලියෙන් කුඹුරුවත් දීලා නෑ. ඉතිං අපිට කන්න බත්පතක් නෑ. වවපු කොමඩු වට්ටක්කා කව්පි විකුණ ගන්න බෑ. ඉතිං මේ වන්නිලාඇත්තෝ හරිම අමාරුවෙන් තමයි ජීවත්වෙන්න තිබාගත්තේ‘

වන්නකු තිසාහාමිගේ අතීතය සොයා මහඔයට ගිය ඇසිල්ලක මා පොල්ලෙබැද්ද ග‍්‍රාමයටද ගියෙමි. එහිදී ඇතිවූ මිත්‍රත්වය මත එගම ආදිවාසී නායක අප්පොහාමිලා ඇත්තන් හොඳට හඳුනමි. දුප්පත්කමේ පතුලේ දිවි ගෙවන මෙම ප්‍රාජාව පොල්ලෙබැද්ද ග්‍රාමයේ පමණක් පවුල් 300කට වැඩිය. පුද්ගලයන් 1500ක් පමණය. ඒ අතර මන්දපෝෂණයට නිරාවරණය වූ දරුවෝ බොහෝ වෙති. ඔවුහු දුරාවාරයේ කොමඩු, කව්පි සහ වට්ටක්කා වැනි එළවළු සහ පළතුරු වවති. මෙවර අලූත් අවුරුද්ද ඉලක්ක කර කරගෙන ගිය එම වගාවන්ගේ අස්වැන්න, මෙම තත්ත්වය තුළ කුණුවී යන තත්ත්වයක් උදාවී ඇත. එදාවේල බොහොම අමාරුවෙන් ජීවිතය ගැටගසා ගත් මේ මිනිස්සුන්ට රුපියල් 5000ක සමෘද්ධි ණය මුදල ලබාදුන්නත් ඔවුන්ට දකුණේ බොහෝ ප්‍රාදේශ තුළ බෙදාහරින බඩුමල්ල හෝ ලබාදී නැත. ඒ මේ මිනිසුන් ආදිවාසීන් නිසාද? ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුළ සමෘද්ධිලාභීන්ට තමන්ගේ මාසික සමෘද්ධි දීමනාවේ වටිනාකමට සරිලන ලෙස ලබාදුන් බඩු මල්ල හෝ මෙම ප්‍රාදේශයට ලබාදී නැත.

‘අනේ හූරා අපිට අල 500ක් සීනී 500ක් පිටි කිලෝ එකක් දුන්නා. එපමණයි‘ පොල්ලෙබැද්ද ආදිවාසීන්හට ලැබුණ බඩු මල්ල ගැන වැදිනායකයා ප්‍රාකාශ කළේ එලෙසය. සීතලවන්නියේ ඉදිවූ රඹකැන් ඔය ජලාශය වතුර පුරවාගෙන බලාසිටියත් මහවැලියට, තවම මේ කලාපයේ ගොවියන්ට (ආදිවාසීන් ඇතුළුව) මඩ ඉඩම් දෙන්නට නිශ්චිත වැඩපිළිවෙළක් නැත. එනිසා මේ කලාපයේ මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙකු ජීවත්වෙන්නේ දුෂ්කර තත්ත්වයක් තුළය. එම තත්ත්වය මෙම වසංගතය විසින් තවත් උග්‍රකර ඇත. විසඳුමක සේයාවක් හෝ නැත..!

කොටියාගල කොමඩු

සාමාන්‍යයෙන් වට්ටක්කා සහ කොමඩු හිටවන්නේ ජනවාරි මස අග සහ පෙබරවාරි මස මුලය. ඒ අවුරුදු උත්සවය සහ කතරගම ඇසල උත්සවය වැනි උත්සව කේන්ද්‍ර කරගෙනය. මේ අනුව බඩඉරිඟු කැපූ බොහෝ හේන්වල ඒ සමගම වට්ටක්කා සහ කොමඩු පැල හිනැහෙන්නට පටන්ගනියි. මෙම තත්ත්වය තුළ මහඔය රඹකැන් ඔය මහවැලි කලාපයේ මෙන්ම කොමඩු සහ වට්ටක්කා බොහෝ සේ වගාකරන සියඹලාණ්ඩුව, ඇතිමලේ, කොටියාගල, බලහරුව, තණමල්විල, හම්බේගමුව, වෙහෙරයාය වැනි ප්‍රාදේශවල ගොවීන්ද මේ අවස්ථාවේ වැටී සිටින්නේ අලි අමාරුවකය. දැන් ඔවුන්ට තමන්ගේ රන් අස්වනු අලින්ට කන්න දෙනු හැර වෙන කරන්නට දෙයක් නැත. උදේ ? අහස් පැල් තුළ නිදිවරා රැුක්ක අස්වැන්න එම සත්තුන්ටම කන්නට දීම කුමන අභාග්‍යක්ද?

මෙම කලාපවල ගොවියන්ට කොමඩු අස්වැන්න කිලෝවක් රුපියල් 10 ගාණේ හෝ විකුණා ගන්නට නොහැකි වුණත් ගාල්ල වැනි නගරයක දැන් කොමඩු කිලෝවක සිල්ලර මිල රුපියල් 120කට වැඩිය. වට්ටක්කා කිලෝවක් ඔවුන්ට රුපියල් 20ක මුදලකට ලබාදෙන්නට නොහැකිය.ගාල්ල වැනි ප්‍රාදේශයක වට්ටක්කා කිලෝවක සිල්ලර මිල රුපියල් 120ක් තරම් ය. මේ අතර කැබිතිගොල්ලෑව මිත්‍රයෙකු මේ ලියුම්කරුට ප්‍රාකාශ කළේ තල්ගහ වැව, යකා වැව, හල්මිල්ල වැටිය වැනි ප්‍රාදේශ තුළද විශාල කොමඩු අස්වැන්නක් විකුණාගන්නට ගොවීන්ට නොහැකිවී ඇති බවය. මේ අනුව ලංකාව පුරාම ගොවියෝ සුසුම්ලමින් සිටිති. ආණ්ඩුව ගොවියන්ගේ අස්වැන්න මිලදී ගන්නවා යැයි ප්‍රාකාශ කළත් වැඩපිළිවෙළක් නැත. එනිසා දැන් ගොවීන් නව ආර්ථික වසංගතයකට ගොදුරුව ඇත.

කෙසෙල් සහ තක්කාලි

‘කිලෝ එක රුපියල් 30ට වත් කෝලිකුට්ටු කෙසෙල් විකුණගන්න බැහැ. තක්කාලි නම් විකුණන්න බෑ රුපියලටවත්. මිනිස්සු අක්කර 5, 10 තක්කාලි මණ්ඩි පිටින් අතෑරලා දාලා. කුණුවෙනවා බලාගෙන ඉන්න බෑ දුකයි. බලහරුවේ අපි ඉන්න මේ ප්‍රාදේශයට වඩා හම්බෙගමුව, ඇඹිලිපිටිය, සූරියවැව, කිරිඉබ්බන් ආර වගේ ප්‍රාදේශවල තමයි කෙසෙල් වැඩිපුර වවන්නේ. මේ තත්ත්වය එක්ක ඒ මිනිස්සු සේරම අනාථයි‘ මේ බලහරුවේ ආනන්ද අනිද්දා වෙත කියූ කතාවය.

ඔහු කියන ලෙස ගොවියන් විශාල වශයෙන් තක්කාලි අස්වැන්න නෙළා නොගනිමින් අතහැර දමමින් ඇත. මීට අමතරව තණමල්විල, වෙහෙරයාය, ඇතිලිවැව, තෙලූල්ල, හම්බෙගමුව වැනි ප්‍රාදේශ තුළ ගොවීන් වගාකළ මාළු මිරිස්, අමු මිරිස්, වට්ටක්කා, පතෝල වැනි පහත රට එළවළු විකුණා ගන්නට ක්‍රමයක් ගොවීන්ට නැත. තක්කාලි යනු නෙක ක්‍රම රැසකින් කල් තබාගන්නට පුළුවන් එළවළුවක් ය. තක්කාලි සෝස් සාදන කර්මාන්ත සඳහා හෝ මෙම විනාශයට යන තක්කාලි අස්වැන්න යොමුකරන්නට ආණ්ඩුවට හෝ රජයට සැලැස්මක් නැත. වට්ටක්කා සහ කොමඩුවල තත්ත්වය ද එයමය. බොහෝ ජෑම්වර්ග සෑදීම සඳහා වට්ටක්කා බහුලව ලබාගන්නා බව දැනගන්නට ඇත. එහෙත් රජයේ කෘෂිවිද්‍යා අංශ වෙත ඒ සඳහා වැඩපිළිවෙළක් නැත.

ඇයි මෙහෙම වුණේ?

මෙම ව්‍යසනය තුළ ගොවීන්ට උදාවී තිබෙන තත්ත්වය පිළිබඳව අප  මාධ්‍ය වාර්තා පළකළ විට බොහෝ දෙනෙකු එයට ප්‍රාතිචාර දක්වමින් ප්‍රාකාශ කරන්නේ, මෙම වසංගත තත්ත්වය තුළ මෙම ප්‍රාශ්නවලට විසඳුම් නැති බවය. ගොවියන් මෙම පාඩුව දරාගත යුතු බවය. එහෙත් ගොවියන්ට මේ කාලයේ ලැබෙන්නට නියමිත ආදායම ලැබෙන්නේ නැති පසුබිමක සහ රජයෙන් ලබාදෙන සහන නිසි පරිදි ඔවුන් වෙත ගලාගෙන නොයන පසුබිමක ඔවුන් ජීවිතය ගැටගසා ගන්නේ කෙසේද? ඒ පිළිබඳව කිසිවෙකු කතාකරන්නේ නැත.

මෙම වසංගතයට මුහුණදීමේදී ඇඳිරිනීතිය නොයොදා ලොක්ඩවුන් යන ලෝකයම පිළිගත් ක‍්‍රමයට අප රටද කටයුතු කළේ නම් අපට හිඟයකින් තොරව ජනතාවට දිනපතා විවෘතව තැබෙන වෙළඳසැල් මගින් එළවළු ඇතුළු ආහාර ද්‍රව්‍ය ලබා ගන්නට ඉඩ හදන්නට තිබුණි. එය එසේ වුණා නම් ගොවියන්ගේ මෙම අස්වැන්න වෙනදා ක‍්‍රමයටම වෙළඳපොළ වෙත යනු ඇත. එසේ නම් මෙලෙස ගොවින්ට තමන් දුෂ්කරතා විඳ වගාකළ වගාවන්වල අස්වැන්න අලීන්ට කන්නට, වගා ස්ථානයේම අතහැර එන්නට සිදු නොවනු ඇත. අනෙක් පැත්තෙන් ඇඳිරිනීතිය ඉවත් කළ කාලය තුළ ජනතාව වෙළඳසැල් ඉදිරිපිට පොරකමින් ජීවිත පරදුවට තබා ආහාර ද්‍රව්‍ය එකතු කරන්නට කටයුතු නොකරනු ඇත.

ඡන්දය ගැන තීන්දුවක් ගන්න කොමිසම 20 රැස්වෙයි.

COLOMBO, SRI LANKA - 2020/04/03: A Sri Lankan police Special Task Force personnel wearing face mask stands guard at a checkpoint during the nationwide curfew imposed as preventive measure against the spread of the (COVID-19) novel coronavirus in Colombo. (Photo by Saman Abesiriwardana/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)

කුමක් සිදුවේවිද?

– මැයි 02 ඡන්දය තියන්න පුළුවන්ද?

– ප‍්‍රචාරණයට දින 25ක්වත්  ඕනෑ

– කැන්වසින්, පත‍්‍රිකා බෙදීම්, පොකැට් මීටින්, ජනරැළි පැවැත්විය හැකිද?

– මැතිවරණ රාජකාරි කරන්නේ මීටරයක් දුරින් හිටගෙනද?

මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව අපේ‍්‍රල් 20 වැනිදා වනවිට පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පිළිබඳව තීන්දුවක් ගැනීමට නියමිතය.

කොමිසම හමුවේ තීරණ දෙකක් ඇත. එකක් වන්නේ වසංගතයෙන් රටම අවතැන් වුණත් මැතිවරණය පැවැත්වීම සඳහා ආණ්ඩුවට ඇති තදියමට ගැළපෙන තීන්දුවක් ගැනීමය. දෙවැන්න පවතින තත්වය මත තර්කානුකූල තීන්දුවක් ගැනීමය.

අපේ‍්‍රල් 11 වැනිදා ‘සිළුමිණ’ පුවත්පතෙහි මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපති මහින්ද දේශප‍්‍රියගේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පළවී තිබුණි. එම සාකච්ඡාවෙහි සිරස්තලය ලෙස සඳහන් වුණේ ‘අපේ‍්‍රල් 20 තීරණයක් ගන්න පුළුවන් වුණොත් මැයි 02 හෝ 06 ඡන්දය තියන්න පුළුවන්.’ යනුවෙනි. 

පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පවත්වන දිනය පිළිබඳ තීන්දුවක් ගැනීම සඳහා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව අපේ‍්‍රල් 20 වැනිදා හමුවීමට නියමිතය. ඒ පිළිබඳව ගැටලූවක් නැත. එහෙත් අපේ‍්‍රල් 20 වැනිදා තීන්දුවක් ගෙන මැයි 02 වැනිදා වන විට මැතිවරණය පැවැත්වීම කිසිසේත්ම කළ හැක්කක් නොවේ. අප මේ කතාකරන දිනයේ සිට මැයි 02 දක්වා ඇත්තේ දින 21ක් පමණි. අපේ‍්‍රල් 20 සිට මැයි 02 දක්වා ඇත්තේ දින 12ක් පමණි.

ආණ්ඩුව දැන් කියන්නේ අපේ‍්‍රල් 19 වනවිට ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කරන්නට උත්සාහ කරන බවය. අපේ‍්‍රල් 11 වනවිටත් රෝහල්වල රෝගීහු සියයකට වඩා සිටිති. අද හෝ හෙට කොවිඞ්-19 තුරන් නොවේ.

ආණ්ඩුව කියන විදියට අපේ‍්‍රල් 19 වැනිදා ඇඳිරි නීතිය තුරන් කළත් එදා සිට මැයි 02 දක්වා ඇත්තේ දින 13ක් පමණකි.

මේ පිළිබඳව අප මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයාගෙන් විමසූ අතර ඔහු ප‍්‍රකාශ කළේ සිළුමිණ පුවත්පතෙහි සිරස්තලයට යොදා ඇති කරුණු වැරදි බවය. මැයි 02 හෝ 06 දිනවල මැතිවරණය පැවැත්විය හැකි බව තමා කීවේ නැති බව කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා කීය.

කෙසේ වෙතත් අපේ‍්‍රල් 20 වැනිදා රැස්වී මැතිවරණය පැවැත්විය හැකිද නැද්ද යන්න පිළිබඳවත්, පැවැත්විය හැක්කේ කවදාද යන්නත් පිළිබඳව තීන්දුවක් ගන්නා බව ඔහු කීය. රටේ ආයතන විවෘත කොට, ඒවායේ කටයුතු කිරීමේ හැකියාවක් තිබේනම් මැතිවරණය පැවැත්විය හැකි බව ඔහු කීය. ඇඳිරි නීතිය හා නිරෝධායනය මැද මැතිවරණය පැවැත්වීමට ඇති අසීරුව ඔහු අවධාරණය කළේය.

ආණ්ඩුවට මැතිවරණය පැවැත්වීමට තදියමක් තිබෙන බව තර්ක බුද්ධියක් ඇති  ඕනෑ කෙනෙකුට වැටහෙන කාරණාවකි. මහින්ද දේශප‍්‍රිය මහතා කී කතාවක් විකෘති කරමින් සිළුමිණේ පළවීමෙන්  පෙනෙන්නේද ඒ තදියමයි. එහෙත් ඒ තදියම ගැන පැති කිහිපයකින් බලන්නට සිදුවෙයි.

හදිස්සියේ ඡන්දය තියන්න බෑ

මුලින්ම තේරුම් ගන්නට  ඕනෑ කාරණය වන්නේ ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කොට දවස් හතර පහකින් හෝ දවස් පහළොවකින් ඡන්දය පැවැත්විය නොහැකි බවය.

සාධාරණ මැතිවරණයක ප‍්‍රධානම ලක්ෂණයක් විය යුත්තේ ප‍්‍රචාරක කටයුතු සඳහා දේශපාලන පක්ෂවලට සාධාරණ ඉඩකඩක් ලබාදීමය.

ප‍්‍රචාරක කටයුතු ගැන කියද්දී මුලින්ම තේරුම් ගන්නට  ඕනෑ කාරණාව ඒ සඳහා සාධාරණ කාලසීමාවක් ලබාදිය යුතු බවය.

මැතිවරණ ප‍්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා ලබාදිය යුතු සාධාරණ කාලසීමාව ගැන මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයාගෙන් අප කළ විමසීමේදී ඔහු පැවසුවේ මැතිවරණ ප‍්‍රචාරණ කාලසීමාව යැයි පනතෙහි කාලසීමාවක් සඳහන් නොවන බවය.

පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ පනතෙහි සඳහන් වෙන්නේ මැතිවරණය ප‍්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු ඡන්ද විමසන දිනය දක්වා ලබාදිය හැකි අවම හා උපරිම කාලසීමාවයි.

කෙසේ වෙතත් අප කළ විමසීමේදී කොමිසමේ සභාපතිවරයා කීවේ මැතිවරණ ප‍්‍රචාරණ කටයුතු වෙනුවෙන් ලබාදිය හැකි කාලසීමාව දින 25ක කාලයක් බවයි. ඒ අනුව අපේ‍්‍රල් 20 සිට පටන්ගත්තත් ඡන්දය පැවැත්විය හැකි මුල්ම දිනය මැයි 14 වැනිදාය.

එහෙත් එක් සත්‍යයක් අප දෑස් ඉදිරිපිට ඇත. ඒ අපේ‍්‍රල් 20 සිට සාධාරණ ප‍්‍රචාරක ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ නොහැකි බවය.

ආණ්ඩුවේ සැලසුම

දැන් ඇතැම් ප‍්‍රකාශකයන් කියන්නේ අපේ‍්‍රල් 19 වන විට ඇඳිරි නීතිය ඉවත්කළ හැකි බවය. ආණ්ඩුවේ ප‍්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවිය වන නිව්ස් ඩොට් එල්කේ වෙබ් අඩවියෙහි සෞඛ්‍ය ඇමතිනි පවිත‍්‍රා වන්නිආරච්චි අපේ‍්‍රල් 09 වැනිදා කළ ප‍්‍රකාශයක් දැක්වේ.

‘රට පුරා ඇඳිරි නීතිය යොදවා විදේශ රටවල සිට පැමිණි රෝගය ආසාදනය වූ පුද්ගලයන් සමීපව ඇසුරු කළ පුද්ගලයන් විශාල ප‍්‍රමාණයක් නිරෝධායනය කිරීමට කටයුතු කරනු ලබයි. පසුගිය 19 වැනිදා සිට ගුවන් තොටුපළ වසා දමා 20 වැනිදා සිට දිවයිනටම බලපැවැත්වෙන පරිදි ඇඳිරි නීතිය පැනවීමත් සමඟ පුද්ගලයන්ගේ සංචරණය සම්පූර්ණයෙන්ම සීමා විය. මාර්තු මස 19 සිට අපේ‍්‍රල් මස 19 දක්වා දින 30ක කාලය ඇතුළත රටේ සංචරණය සීමා වී තිබෙන නිසා කොවිඞ් රෝග ලක්ෂණ හඳුනාගැනීමට දින 30ක කාලය ප‍්‍රමාණවත් වේ. එසේම යම් පුද්ගලයෙකු කොවිඞ් රෝග ලක්ෂණ තිබී එය පහව යෑමටත් දින 30ක කාලය ප‍්‍රමාණවත් බව වෛද්‍ය නිර්දේශය වේ.

ඒ නිසා, අපේ‍්‍රල් 19 වැනිදා දක්වා රජය විසින් පනවා ඇති නීතිරීතිවලට අවනත වී සෞඛ්‍ය අංශ ලබාදී ඇති උපදෙස් පිළිබඳව සැලකිලිමත් වී මෙම නිරෝධායන වැඩපිළිවෙළට සහයෝගය ලබාදෙන ලෙස ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටියි.’

දැනට පැහැදිලිව පෙනෙන්නට ඇත්තේ ආණ්ඩුව ඇඳිරි නීතිය අපේ‍්‍රල් 19 ඉවත් කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බවය.

සෞඛ්‍ය ඇමතිනිය කියන්නේ දින 30ක කාලයක් තුළ යම් පුද්ගලයෙකුට කොවිඞ්-19 තිබුණා නම් සනීප වෙන්නට ප‍්‍රමාණවත් බවය. එහෙත් ඒ දින 30 කාලය ඇතුළත 28 වැනි දිනයේ යමෙකුට වෛරසය ආසාදනය වීමට ඇති ඉඩකඩ ගැන ඇයට එක්කෝ වැටහෙන්නේ නැත. නැත්නම් එය සඟවයි. රෝගීන් ඇසුරු කළ අය ඇතුළු 50,000කට ආසන්න සැකසහිත පුද්ගලයන් පරීක්ෂණවලට ලක් කර නැත. ඒ නිසා ඔවුන්ගෙන් කී දෙනෙකුට රෝග ලක්ෂණ නැතිව රෝගය තිබෙනවාදැයි දන්නේ නැත. කොවිඞ්-19 යනු දින 30ක් රට වසා තබා 31 වැනි දිනයේ රට විවෘත කළ පසු ඉබේ පහවෙන රෝගයක් නොවේ. ඒ දින 30 අතරමැද්දේ රෝගය සංසරණය විය හැකි බව රෝගය ගැන මූලික දැනුමක් ඇති අයට පවා වැටහේ.

එහෙත් පෙනෙන ආකාරයට ඒවා නොතකා අපේ‍්‍රල් 20 වන විට රෝගය අඩු වූ බවට කෘත‍්‍රිම මතයක් නිර්මාණය කිරීමට ආණ්ඩුව උත්සාහ කරනවාදැයි සෞඛ්‍ය ඇමතිනියගේ ඉහත කී ප‍්‍රකාශය බලන අයෙකුට සැක පහළ වේ.

ඒ සැකය ඇත්තක් වුණත්, බොරුවක් වුණත් ආණ්ඩුව අපේ‍්‍රල් 19 වෙද්දී ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කිරීමේ ඉලක්කයකින් කටයුතු කරන බව පෙනෙන්නට තිබේ.ි

මැතිවරණය පිළිබඳ තීන්දුව අපේ‍්‍රල් 20 වැනිදාට නියමිතව තිබියදී, අපේ‍්‍රල් 19 වනවිට ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කිරීමේ ඉලක්කයක් තිබීම නිරීක්ෂණය කරන්නට වටින කාරණයකි.

අපේ‍්‍රල් 11 වැනිදා වනවිට අපට පෙනෙන තත්වය වන්නේ කොවිඞ්-19 වසංගතයෙන් අපේ‍්‍රල් 19 වනවිට සම්පූර්ණයෙන්ම රට මුදාගැනීමේ හැකියාවක් කිසිසේත්ම නොමැති බවය. අවසාන රෝගියාත් හමුවී, දින 21ක්වත් ගෙවෙන තුරු සම්පූර්ණයෙන් රට නිදහස් බව කියන්නේ කෙලෙසද? එසේ වුවත්, වෙනත් රටකින් රෝගය පැමිණීමට ඇති අවදානම අවතක්සේරු කළ හැකිද?

මැතිවරණ රාජකාරි

නැවත මැතිවරණය පැවැත්වීම දෙසට හැරෙමු.

වසංගත අවදානම මැද රජයේ නිලධාරීන් මැතිවරණ රාජකාරි කරන්නේ කෙලෙසද? විෂබීජනාශක සාක්කුවේ දාගෙන, මුඛවාඩම් දාගෙන, මීටරයන් දුරින් හිටගෙන මැතිවරණ රාජකාරී කිරීම පහසු නොවේ. මැතිවරණ රාජකාරීවල යෙදෙන රාජ්‍ය සේවකයෝ ඍජුවම අවදානමකට විවෘත වෙති.

විශේෂයෙන්ම ඡන්ද විමසීම කරන්නේ කෙලෙසද? පුද්ගලයන්ගේ අත් පාට කිරීම, ඡන්ද පත‍්‍රිකා සහ ඒ පත‍්‍රිකා නැවත නැවත ස්පර්ශ කරමින් ඡන්ද ගණනය කිරීම කළ හැකිද?

ලෙඬේ බෝකරන ප‍්‍රචාරක ක‍්‍රම

ශ‍්‍රී ලංකාවේ සාම්ප‍්‍රදායික දේශපාලනය තුළ ප‍්‍රධානම ප‍්‍රචාරක උපක‍්‍රම එදිනෙදා භාෂාවෙන් හැඳින්වුවොත් කැන්වසින්, පත‍්‍රිකා බෙදීම් පොකැට් මීටින් සහ ජනරැලි වේ. ඒ ක‍්‍රම හතරම කොවිඞ්-19 වසංගතය බෝවීම වර්ධනය කරන ක‍්‍රම වේ. ඒ ක‍්‍රම හතරම තහනම් කරන ලද මැතිවරණ ප‍්‍රචාරක ව්‍යාපාරයක්, සාධාරණ ප‍්‍රචාරක ව්‍යාපාරයක් යැයි හැඳින්වීම අසීරුය.

ඒ ක‍්‍රම තුනම තහනම් කළොත් ඉතිරි වන්නේ විද්‍යුත් මාධ්‍ය පමණි. රූපවාහිනිය, ගුවන්විදුලිය හා අන්තර්ජාලය ඉතිරි වේ. මේ වන විට රජයේ මාධ්‍ය ඇත්තේ  ශ‍්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ පැත්තේය. රජයේ මාධ්‍ය නම් කොමිසමට පාලනය කළ හැකිය. එහෙත් පෞද්ගලික මාධ්‍ය ආයතන ගණනාවක් ඉන්නේත් පොදුාජන පෙරමුණ පැත්තේය. පෞද්ගලික මාධ්‍ය මැතිවරණ කොමිසමේ උපමාන තඹේකට නොතකන බව අපි අත්දැකීමෙන් දන්නෙමු. අන්තර්ජාලය රටේ සියලූ පුරවැසියන්ට ආමන්ත‍්‍රණය කළ හැකි වේදිකාවක් නොවේ.

ඒ අනුව මැතිවරණ ප‍්‍රචාරක කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම විකෘතියක් වනු ඇත. අනෙක කුමන සීමා පැනවුවද ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කළහොත් අපේක්ෂකයන් රැස්වීම් පැවැත්වීම හා ගෙන් ගෙට යෑම නතර කළ නොහැකිය.

රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන කොවිඞ්-19 රෝගීන් 10 දෙනෙකු ඉහත ක‍්‍රියාවලියට හසු වුවහොත් කොපමණ දුරකට රෝගය යා හැකිද. රෝගය ගැන තොරතුරු සඟවමින් මැතිවරණය පවත්වන දිනය තෙක් දවස් විස්සක් විසිපහක් රට විවෘත කොට තබාගත්තායැයි සිතමු. එහෙත් ඒ කාලසීමාව අවසන් වෙද්දී කෙතරම් දුරට රෝගය පැතිර නොයනු ඇතැයි සහතික විය නොහැකිය.

ඒ සියලූ කාරණා සලකද්දී අපට පෙනෙන්නේ ආණ්ඩුව මැතිවරණ උමතුවෙන් මිදිය යුතු බවය. රෝගීන් හා සම්බන්ධතා පැවැත්වීම නිසා නිරෝධායනයට නිර්දේශ කළ 50,000කට ආසන්න පිරිසක් ලංකාවේ සිටිති. ඒ අය අතර රෝගීන් කීදෙනෙකු සිටිනවාදැයි පරීක්ෂාවට ලක් නොකරන්නේ මැතිවරණය පැවැත්වීම වෙනුවෙන් කෘත‍්‍රිමව රෝගීන් සංඛ්‍යාව අඩු කර පෙන්වීමටදැයි විමසන්නෝ සිටිති. කොවිඞ්-19 වසංගතයෙන් රට සුව කරන්නට නම් ආණ්ඩුව මැතිවරණ උමතුව සුව කරගන්න  ඕනෑය.

මේ වසංගතයක් මැද පවත්වන්නට තරම් මෙය හදිසි මැතිවරණයක් නොවන බවත්, පාර්ලිමේන්තුවට නීත්‍යනුකූලව තවත් කාලය ඇති බවත් ඉතා පැහැදිලි කාරණාවකි.

දුක කිව්වාම අහන්නේ නැතිව හිරේ දාන ආණ්ඩුවක්

අප්‍රේල් 09 වැනිදා ගම්පොළ දොළුව ප්‍රදේශයේ නගරය ආශ්‍රිතව එක්වූ ආර්ථික අපහසුතා ඇති පිරිසක් උද්ඝෝෂණයක නිරත වී තිබුණි.

ඒ උද්ඝෝෂණයේ වීඩියෝ දර්ශන බැලූ බැල්මට පෙනෙන්නේ එය සංවිධානාත්මක උද්ඝෝෂණයකට වඩා, පීඩා විඳිමින් සිටි පිරිසක් තමන්ගේ ගැටලු ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා එක්රැස්වූ අවස්ථාවක් බවය. සහනාධාර නොලැබෙන, ආදායමක් නැති දිළින්දන් තමන්ට ඇති ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කරන්නට කඩමණ්ඩියකදී එක්රැස්වීමක් බව පැහැදිලිව පෙනේ.

එහෙත් අප්‍රේල් 09 වැනිදා රාත්‍රියේ මෙම උද්ඝෝෂණය සංවිධානය කළ බව කියමින් පේරාදෙණිය පොලීසිය පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණි. අප්‍රේල් 10 වැනිදා මහනුවර මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කොට 16 වැනිදා දක්වා රක්ෂිත බන්ධනාගාර කර ඇත.

අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ පුද්ගලයාගේ බිරිඳ සිරිස නිව්ස්ෆ්‍රස්ට් ප්‍රාදේශීය මාධ්‍යවේදියෙකු වෙත අදහස් දක්වමින් මෙසේ කියා තිබුණි. ‘රෑ නවයයි තිහට තිස්පහට විතර පේරාදෙණිය පොලීසියෙන් යුනිෆෝම් ඇඳගත්ත පොලිස් නිලධාරීන් දෙන්නෙක් සහ සිවිල් ඇඳගත්ත හතරදෙනෙක් හිටියා. ඇවිල්ලා කිව්වා මෙයාව අරන් යන්න ඕනෑ කටඋත්තරයක් ගන්න කියලා. රෑ දොළහයි තිස්පහට විතර පේරාදෙණිය පොලීසියෙන් කෝල් එකක් දුන්නා අත්අඩංගුවට ගත්තා කියලා. පහුවදා දැනගත්තා ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත්තා කියලා. මොකක්ද වුණේ කියන එක මටත් ප්‍රශ්නයක්. මට සාධාරණයක් ඉෂ්ට කරලා දෙන්න, මොකද මේ වෙලාවේ බලන්න යන්න එන්නවත් විදියක් නැහැ.’

දොළුව ප්‍රදේශයේ පැවති උද්ඝෝෂණය මිනිසුන් දුක කීමට එකතු වූ අවස්ථාවකි. එය ඇඳිරි නීතිය ඉවත් කළ මොහොතක පැවැත්වූ උද්ඝෝෂණයකි. උද්ඝෝෂණයක් යනු එවැනි මොහොතක රෝගය පැතිරීම  වේගවත් කරන ක්‍රියාවක් බවට අර්ථකථනය කිරීම ඇත්ත විකෘති කිරීමකි. උද්ඝෝෂණයක් යනු මිනිසුන් එකිනෙකා වැළඳගන්නා අවස්ථාවක් නොවේ. එකිනෙකා අත් පටලවාගන්නා අවස්ථාවක් නොවේ.

නගරයට එකතු වී සිටි මිනිසුන් පිරිසක්,  එකාවන්ව තමන්ට ඇති ගැටලු ප්‍රකාශ කිරීම පමණි සිද්ධවුණේ. කිසිවෙකු මහජන දේපළවලට හානි කළ බවක් වාර්තා වන්නේ නැත. අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම ජනතාවගේ මූලික අයිතියකි. ඒ අයිතිය පාවිච්චි කරමින් තමන්ගේ දැවෙන ප්‍රශ්නය ප්‍රකාශ කිරීම පමණි සිදුවුණේ.

ඒ උද්ඝෝෂණය පවත්වන මොහොතේම කඩයකට එකතු වී භාණ්ඩ හා මුදල් හුවමාරු කරගන්නා අය අතිනුත්, පොදු ප්‍රවාහනයේ හෝ ත්‍රීවීලරයක නැගී ගමන් කරන පිරිසක් අතරේ රෝගය පැතිරීමේ ඉඩකඩ වැඩි වීමේ ඉඩක් ඇත.

ඒ නිසා පොදු ප්‍රවාහනයේ යන අයවත් වෙළඳසැලක බඩු ගන්නා අයවත් අත්අඩංගුවට නොගෙන උද්ඝෝෂණය කිරීම පමණක් වරදක් බවට හැරවීම පැහැදිලිවම අදහස් මර්දනයට ගන්නා පියවරකි. 

උද්ඝෝෂණයේ සිටි කාන්තාවක රූපවාහිනී ප්‍රවෘත්ති වෙත මෙසේ කියා තිබුණි.

‘අපට කිසිම සහනාධාරයක් ලැබිලා නැහැ. ගෙවල්වලට ඇවිල්ලා සමහර අයට සහනාධාර දෙනවා. ඒත් හැමෝටම නෙවෙයි. දුප්පත් මිනිස්සු ගොඩක් ඉන්නවා. ලැබිලා නැහැ.’

තවත් කාන්තාවක මෙසේ කියා තිබුණි.

‘මේක අසාධාරණ විදියට කරන්නෙ. කුලී වැඩක් කරගන්න යන්න නෑ. මිනිස්සු කුලී වැඩ දෙන්නෙ නෑ. රුපියල් පන්දාහක් දුන්නා සමෘද්ධියෙන්. එපමණයි අපට ලැබුණේ. මේ ගම්වල ඉන්නෙ අසරණ මිනිස්සු. මෙහෙම තෙහෙට්ටු කරලා මෙහෙම අපහාසයට පත් කරන්න එපා කියලා හැමෝගෙන්ම ඉල්ලා හිටිනවා. අපි කොස් තම්බලා කකා හතරවේලක් ඉඳලා තියෙනවා. අපට කොහෙන්වත් සහනයක් ලැබුණේ නැහැ.’

මේ ජනතාවගේ දුක ප්‍රකාශ කිරීමකි. මේ දුක ජනතාව ආණ්ඩුවට කියන්නේ කෙසේද? උද්ඝෝෂණය හැර වෙන මාර්ගයක් ඔවුනට තිබේද? ජනපතිට ලියුමක් ලියන්නද? තවත් බොහෝ පාර්ශ්ව ජනාධිපතිවරයාට ලියා ඇති ලියුම්වලට ප්‍රතිචාර නැති මොහොතක මේ සාමාන්‍ය මිනිසුන් ලියන ලියුමකට ප්‍රතිචාර ලැබේවිද?

මේ මිනිසුන් කර ඇත්තේ තමන්ගේ බඩගින්න ප්‍රකාශ කිරීමය. ඒ ප්‍රශ්නයට විසඳුම් සෙවීම වෙනුවට කර ඇත්තේ මර්දනය ක්‍රියාත්මක කිරීමය. මෙය ඉදිරියේදී ඇතිවීමට නියමිත විරෝධතා හා උද්ඝෝෂණවලටද අනතුරු හැඟවීමක් බව පැහැදිලිය.

මෙම සිදුවීම පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් ලංකා ගුරු සංගමයේ ප්‍රධාන ලේකම් ජෝසෆ් ස්ටාලින් මෙසේ පැවසීය.

‘නිශ්චිතවම දොළුව උද්ඝෝෂණය සමස්ත රටේම තියෙන ප්‍රශ්නයක් ප්‍රකාශයට පත්වීමක්. ඇත්තටම ආණ්ඩුව ප්‍රකාශයට පත්කරලා තියෙන සහනාධාර සහ භාණ්ඩ බෙදාහැරීමේ ක්‍රියාවලිය නිසි පරිදි සිද්ධවෙන්නේ නැහැ.

පහළ මට්ටමේ ජනතාවට පමණක් නෙවෙයි. ආණ්ඩුව කීවා රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ ණය කපනවා කියලා. එහෙම කියලා උත්සව දීමනාවත් කැපුවා. ඒත් අන්තිමේ රාජ්‍ය සේවකයන්වත් රැවැට්ටුවා. එහෙම තිබියදී සාමාන්‍ය ජනතාවට සහන නොදීම පුදුමයක් නෙවෙයි.

දැන් සාමාන්‍ය මිනිස්සු ස්වෙච්ඡාවෙන් උද්ඝෝෂණය කළාම  ඒක සංවිධානය කළා කියලා එක පුද්ගලයෙක්ව හිරේ දානවා. මේක මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරිමක්.

එළවළු ගොවීන් මේ මොහොතේ අස්වැන්න විකුණාගන්න බැරිව ඉන්නවා. ආණ්ඩුව ඒ ගොවීන් සඳහා අස්වැන්න විකුණාගන්න  විකල්පයක් හදන්නේ නැතිව ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වහලා දැම්මා. ඉන්පස්සේ තමයි විකල්ප හොයන්නේ. එතකොට ගොවීන්ගේ එළවළු නරක් වෙනවා. දැන් ඒ මිනිස්සු උද්ඝෝෂණය කළොත් ඔවුන්වත් අත්අඩංගුවට ගන්නවාද?

දැන් ආණ්ඩුව තමන්ට සහනාධාර ලැබීමට අපේක්ෂා කරන ජනකොටස් තර්ජනයක් විදියට දකිනවා.

මේ වගේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් මේ රටේ ජනතාව පෙළගැහෙන්න ඕනෑ. මේ රටේ බඩුමිල සම්බන්ධයෙනුත් විශාල ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. රටේ ජීවත්වෙන ජනතාව බරපතළ විදියට කැකෑරෙන අර්බුදයක ඉන්නේ. ජනතාව කොයිවෙලේ පුපුරයිද දන්නේ නෑ.

ආණ්ඩුවේ දුර්වලතා නිසා සිදුවිය හැකි ජනතා නැගිටීම්වලට එරෙහිව ආණ්ඩුව කරන අනතුරු හැඟවීමක් විදියට තමයි අර උද්ඝෝෂණය දකින්න පුළුවන් වෙන්නේ. මෙය ආණ්ඩුව කොවිඞ්-19 වසංගත තත්වය යටතේ ගෙනයන මර්දන වැඩපිළිවෙළක දිගුවක්.

මේ වන විට ෆේස්බුක්වල අදහස් පළකරන අයව අත්අඩංගුවට ගන්නවා විතරක් නෙවෙයි, දිගින් දිගටම මාධ්‍ය ඉදිරියට ඇවිත් නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙක් තර්ජනය කරමින් ඉන්නවා.

දැන් නිරෝධායනය ක්‍රියාවලිය පවා ජනතාවගේ සහාය ලබන සාමූහික ක්‍රියාවලියක් නොවී, දඬුවමක් හැටියට ජනතාව මත පටවලා තියෙන්නේ. මේ තත්වය භයානක ප්‍රවණතාවක්.

මේ තත්වයට එරෙහිව රටේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින සිවිල් සංවිධාන, වෘත්තිය සමිති විරෝධය පළ කරන්න එන්න ඕනෑ කියලා කියනවා.

මේ ප්‍රවණතාව වහාම නවත්වන්න කියලා අපි ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලනවා.’

අවසානයේ එක දෙයක් විමසිය යුතුය. මැතිවරණයක් ප්‍රකාශයට පත්කර ඇති මොහොතක මෙලෙස මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරනවා නම්, මැතිවරණයකින් පසුව කෙසේ කරුණු කාරණා සිදුවනු ඇතිද? රතුපස්වල, හලාවත හා කටුනායක අඳුරු අත්දැකීම් නැවත අත්දකින්නට සිදුවනු ඇතිද?

කුලී ගෙවල්වලට සහන ඉල්ලයි

0

අනුරංග ජයසිංහ

කුලී නිවාසවල ජීවත්වන පුද්ගලයන්ට කුලී නිවෙස් හිමියන් සතුටුදායක සහනයක් නොදෙන්නේ නම් ගෙවල්කුලී මණ්ඩල හෝ මැදිහත් වී කුලී නිවැසියන් සඳහා මාස 06ක සහන කාලයක් ලබාදීමට කටයුතු කරන ලෙස ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් කුලී නිවෙස් හිමියන්ගේ සංසදය ඉල්ලා සිටී.

අප්‍රේල් 10 වැනිදා එම ලිපිය ජනාධිපතිවරයා වෙත යොමුකර තිබේ.

කොරෝනා රෝගය ව්‍යාප්ත වීමත් සමග දිගින් දිගටම ඇඳිරි නීතිය පැවතීම නිසා බොහෝ පිරිසකගේ ව්‍යාපාර කඩාවැටීම්, රැකියා අහිමිවීම්, වැටුප් කප්පාදුවීම් සහ වැටුප් නොගෙවීම් හේතු කොටගෙන කුලී නිවාසවල ජීවත්වන පිරිසකට මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාසවල නිවෙස් කුලී ගෙවීමට නොහැකි වී ඇතැයි එම ලිපියෙන් පෙන්වාදි ඇත.

1972 අංක 7 දරණ කුලී නිවාස පනත යටතේ ප්‍රාදේශීය මට්ටමෙන් ගෙවල් කුලී මණ්ඩල පවතී.  ගෙවල් කුලී මණ්ඩල මගින් ප්‍රදේශයේ නිවාස අයිතිකරුවන් හා කුලී නිවැසියන් අතර පවතින ගැටලු නිරාකරණය කිරීමත්, කුලී නිවාස නියාමනය කිරීමත් සිදුකරයි.

කුලී ගෙවල්වලට සහන ඉල්ලයි

0

අනුරංග ජයසිංහ

කුලී නිවාසවල ජීවත්වන පුද්ගලයන්ට කුලී නිවෙස් හිමියන් සතුටුදායක සහනයක් නොදෙන්නේ නම් ගෙවල්කුලී මණ්ඩල හෝ මැදිහත් වී කුලී නිවැසියන් සඳහා මාස 06ක සහන කාලයක් ලබාදීමට කටයුතු කරන ලෙස ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ වෙත ලිපියක් යොමු කරමින් කුලී නිවෙස් හිමියන්ගේ සංසදය ඉල්ලා සිටී.

අප්‍රේල් 10 වැනිදා එම ලිපිය ජනාධිපතිවරයා වෙත යොමුකර තිබේ.

කොරෝනා රෝගය ව්‍යාප්ත වීමත් සමග දිගින් දිගටම ඇඳිරි නීතිය පැවතීම නිසා බොහෝ පිරිසකගේ ව්‍යාපාර කඩාවැටීම්, රැකියා අහිමිවීම්, වැටුප් කප්පාදුවීම් සහ වැටුප් නොගෙවීම් හේතු කොටගෙන කුලී නිවාසවල ජීවත්වන පිරිසකට මාර්තු සහ අප්‍රේල් මාසවල නිවෙස් කුලී ගෙවීමට නොහැකි වී ඇතැයි එම ලිපියෙන් පෙන්වාදි ඇත.

1972 අංක 7 දරණ කුලී නිවාස පනත යටතේ ප්‍රාදේශීය මට්ටමෙන් ගෙවල් කුලී මණ්ඩල පවතී.  ගෙවල් කුලී මණ්ඩල මගින් ප්‍රදේශයේ නිවාස අයිතිකරුවන් හා කුලී නිවැසියන් අතර පවතින ගැටලු නිරාකරණය කිරීමත්, කුලී නිවාස නියාමනය කිරීමත් සිදුකරයි.