මල්වානේ මන්දිරය වගේම කතරගම මන්දිරයත් අත්හරී
මාතර බ්‍රවුන්ස්හිල් දේපලත් අත්හරීද?

ඔක්තෝබර් 13 වන දින අධිකරණය ලබාදුන් නියෝගයක් අනුව කතරගම මැණික් ගඟ අසල ඉදිකර ඇති හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂට අයත් යැයි කියන නිවස වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවට පවරා දී තිබුන අතර ඒ අනුව මොනරාගල වාරිමාර්ග අධ්‍යක්ෂ අබ්දූල් ජබාර් එම නිවස සිය භාරයට ගෙන තිබුණි. ඊට අදාළ නඩු පැවරීම අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හෙවත් සීඅයිඩීය සිදුකර ඇති අතර එම පවරා දීමට පෙර එම නිවස රජයට පවරා ගැනීම සිදුකර තිබුණි. එයට අදාළ ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍ය ඔස්සේ ප්‍රචාරය වන්නට පටන් ගැනීමත් සමඟ හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ කලබලයට පත්වෙමින් සිය මුහුණු පොතේ සටහනක් තබා තිබූ අතර එය මෙසේය.

ගෝඨාභයගේ ෆේස්බුක් සටහන

‘කතරගම මැණික් ගඟ අසබඩ අන් අයකු විසින් ඉදිකර ඇති ගොඩනැගිල්ලක් මා හට අයත් යැයි වරදවා සඳහන් කරනු ලබන පුවතක් කලින් කල ජනමාධ්‍යයේ පළවනු නිරීක්ෂණය වී තිබේ. 2025 ඔක්තෝබර් 13 වැනි සඳුදා ද (පෙරේදා) ඇතැම් රූපවාහිනී නාලිකා ඔස්සේ පළවූ පුවතකින් එකී ගොඩනැගිල්ල පිළිබඳව සඳහන් කිරීමේදී මාගේ නමද නැවතත් සඳහන් කර තිබේ.

එකී ගොඩනැගිල්ලේ අයිතිය පිළිබඳව පසුගිය වකවානුවේ සීඅයිඩී පරීක්ෂණයක් පැවැත්වුණි. එම පරීක්ෂණයට අදාළව මම ද ප්‍රකාශයක් ලබා දුන්නෙමි. ඒ පිළිබඳව මාගෙන් විමසීමට හේතුව වී ඇත්තේ එම ගොඩනැගිල්ලට විදුලි සම්බන්ධතාව ලබා ගැනීම සඳහා ‘ජී රාජපක්ෂ’ යන අයකුගේ නමින් ඉදිරිපත් කර තිබූ අයැදුම්පතක් පමණි. එම අයැදුම්පතේ හරි ආකාර අත්සනක් ද යොදා නොතිබුණි. අත්සන තිබිය යුතු තැන වූයේ අපැහැදිලි කුරුටු ගෑමකි.

මෙම වැරදි පුවත විටින් විට මතුවන හෙයින්ද සැමගේ දැන ගැනීම පිණිසද, කතරගම මැණික් ගඟ අසබඩ එකී ගොඩනැගිල්ල මා හට අයත් දේපලක් නොවන බව තරයේ ප්‍රකාශ කරමි. කතරගම ප්‍රදේශයේ කිසිදු ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීමට හෝ පවත්වා ගෙන යෑමට හෝ මා හට කිසිදාක කිසිදු හේතුවක් හෝ වුවමනාවක් හෝ තිබී නැති බවද කිව යුතුය.’

එසේ එම සුවිසල් නිවස රජයට පවරා ගැනීමට හේතු වී තිබුණේ එහි අයිතිය පිළිබඳ හිටපු ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ හෝ ඔහු ඔහුගේ ෆේස්බුක් සටහනේ සඳහන් කරන ‘ජී රාජපක්ෂ’ හෝ වෙනත් කෙනෙකු ඉදිරිපත් නොවීම නිසාය.

එම සුවිසල් නිවස ඉදිකර ඇත්තේ කතරගම මැණික් ගඟට මායිම්ව ඇති ඉඩමක වන අතර එය වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් වූවකි. එම සුවිසල් නිවස ඉදිකර ඇත්තේ පෞද්ගලික ඉඩමක නම් එම ඉඩමට අනිවාර්යයෙන්ම අයිතිකරුවෙක් සිටියි. ඒ අනුව ඉඩම අයිතිකරුගෙන් එම නිවස ඉදිකළ තැනැත්තා පිළිබඳ ප්‍රශ්න කර දැනගත හැකි වනු ඇති අතර ඔහුගේ ඉඩමේ නිවස ඉදිකරන්නට දුන් එකඟතාවද දැනගත හැකි වනු ඇත.

රජයේ ඉඩමක ඉදිකළේ බලවතෙක්

එහෙත් මෙහිදී සිදුවී ඇත්තේ වෙනත් තත්වයකි. ඒ රජයට හෙවත් වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් ඉඩමක කාටත් හොර රහසේ ඉතා කුඩා පැල්පතක් නොව මුළු කතරගමටම ප්‍රසිද්ධියේ අනවසර සුවිසල් නිවසක් ඉදිකිරීමය. එවැන්නක් රාජ්‍ය බලය නැති කිසිවකුට කළ හැක්කක් නොවේ. මන්ද වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුවට එම ඉඩම අයත් නිසා එම ප්‍රදේශයට අදාළ වාරිමාර්ග නිලධාරියා ඒ සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ මට්ටමින් කටයුතු කිරීම හා එය ඉහළට වාර්තා කිරීම සිදුකරන නිසාය. එහෙත් එවැන්නක් සිදුවී නැත්තේ වාරිමාර්ගයේ ප්‍රාදේශීය නිලධාරියකුට තබා එහි අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාටවත් අතගැසිය නොහැකි මට්ටමකින් එම නිවස ඉදිකිරීම සිදුවී ඇති නිසාය.

එම ප්‍රදේශයට අයත් ප්‍රාදේශීය සභාව එහිදී අහක බලාගෙන සිට ඇත. සාමාන්‍යයෙන් ටීඕලා ලෙස හඳුන්වන තාක්ෂණික නිලධාරීන්, සැලසුම් අනුමත කරන නිලධාරීන් බලාගෙන සිටින්නේ මේ ආකාරයේ විශාල ඉදිකිරීම් එනතුරුය. ඒ ඔවුන්ගේ භාෂාවෙන් කිවහොත් හොද්ද බොරවන්නේ එවැනි ඉදිකිරීම්වලදී අනුමැතිය ලබාදීම සඳහා ලැබෙන අතයට ගනුදෙනු නිසාය.
එම නිවස ඉදිකිරීමේ කටයුතු සඳහා ආරක්ෂක අංශවල සාමාජිකයන් යොදවාගෙන ඇති බව මේ වනවිට සිදුකර ඇති සීඅයිඩී විමර්ශනවලදී හඳුනාගෙන ඇති අතර එමෙන්ම එම නිවසේ අයිතිය එම ප්‍රදේශයට අයත් ආගමික නායකයින්ට බාර ගන්නා ලෙස ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ ඥාති පුතකු ඉල්ලීමක් කර ඇති බවද විමර්ශනවලදී හඳුනාගෙන ඇත.

කොහොමත් රජයේ ඉඩමක එවන් මහ පරිමාණ ඉදිකිරීමක් එම ප්‍රදේශයට අයත් රාජ්‍ය බලධාරීන්ගේ ඇසට වැලි ගසා හොර රහසෙන් කළ නොහැකි බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. එම නිවසට විදුලි හා ජල සම්බන්ධතා ගැනීමේදී අනිවාර්යෙන්ම අයිතිය පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම සිදුකළ යුතු අතර මෙහිදී එම අනිවාර්ය කටයුතු ද නිසි පරිදි සිදුවී නැති වීමට හේතුව දේශපාලන බලය බව තවදුරටත් පැහැදිලිය.

අනෙක් ජී රාජපක්ෂ ගාන්දිනී

ගෝඨාභය රාජපක්ෂගේ පවුල හෙවත් සහෝදර සහෝදරියන් සම්බන්ධයෙන් ගත්කල ගෝඨාභය හැරුණ විට ‘ජී රාජපක්ෂ’ යනුවෙන් අපට හඳුනාගත හැක්කේ හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නිපුන රණවකගේ මව වන ගාන්දිනී රාජපක්ෂ පමණය. ඇයවත් මෙම නිවසට මෙතෙක් උරුමකම් කියා නැත. ඇත්තටම මේ රටේ ඉන්නේ පුදුම මිනිසුන්ය. රුපියල් මිලියන ගණන මුදල් වියදම් කර මාලිගා පන්නයේ සුවිසල් නිවාස ඉදිකර ඒ සඳහා අයිතිය හෝ උරුමය නොකියා අත්හරින පිරිස්ය.

මල්වාන ඉඩම නිරූපමාගේ සැමියාගේ නමට

මීට පෙර තවත් රාජපක්ෂවරයකු වූ බැසිල් රාජපක්ෂ සම්බන්ධයෙන් මල්වාන ප්‍රදේශයේ අක්කර 16 රූඩ් 1 පර්චස් 8ක ඉඩමක සුවිසල් නිවසක් සම්බන්ධයෙන් මේ ආකාරයටම පැවති නඩුවකදී එහි අයිතියක් ඔහුට නැතැයි කියමින් ඔහු එය අත්හැරියේය. එයද අවසානයේ රජයට පවරා ගනු ලැබීය. නමුත් එතනදී නම් කතරගමටත් වඩා වෙනස් තත්වයක් තිබුණි. ඒ එම සුවිසල් නිවස ඉදිකර තිබුණේ මිලදී ගත් පෞද්ගලික ඉඩමක වන නිසාය. ඉඩම මිලදී ගෙන තිබුනේ බැසිල් රාජපක්ෂගේ මස්සිනා වන තිරුකුමාර් නඩේසන් හෙවත් නිරූපමා රාජපක්ෂගේ සැමියාගේ නමිනි. අංක 27364 දරන එම ඉඩමේ ඔප්පුවේ තිරුකුමාර් නඩේසන්ගේ ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය 542121009ඩ ලෙසද, පදිංචිය අංක 95, හෝර්ටන් පෙදෙස කොළඹ 07 ලෙසද සඳහන් වී තිබුණි. එම ඉඩම මිලදී ගෙන තිබුනේ රුපියල් කෝටි 3ක නාමික මිලකටය. එම නාමික මිලට අනුව පර්චස් එකක වටිනාකම රුපියල් 11,503ක් විය. එහෙත් බියගම මල්වානේ කැලණි ගඟ අසබඩ ඉඩමක් එතරම් අඩු මුදලකට විකිණෙන්නේ නැත. ඇත්ත වටිනාකම සැඟවීම සඳහා එය කර තිබූ බව පැහැදිලිය.

ඉදිකිරීම් බිල්පත මිලියන 103ක්

රාජපක්ෂවරුන්ගේ ඉදිකිරීම් උපදේශන සමාගම වන මුදිත ජයකොඩි ඇසෝසියේටඩ් එම මල්වාන සුවිසල් නිවසේ ඉදිකිරීම් බාරදී තිබුණේ ඕලු ඇරේන්ජ්මන්ට් වෙතය. දොර ජනෙල් වයරින් හා අනෙකුත් උපාංග නොමැතිව ඕලු ඇරේන්ජ්මන්ට් අවසන් බිල්පත වී ඇත්තේ රුපියල් මිලියන 103ක (රු. 103,496,140.82) මුදලකි. එම මුළු මුදල නොගෙවා රුපියල් මිලියන 71ක් (රු. 71,831,551.25) ගෙවීම සඳහා දේශපාලන බලය උපයෝගී කර ගනිමින් බලහත්කාරයෙන් තමාගෙන් අත්සන් ලබාගත් බවත්, ඒ නිසා ලැබිය යුතු ඉතිරි මුදල ගෙවීම සඳහා නඩු පවරන බවත් සඳහන් කරමින් සිය නීතිඥයා මගින් මුදිත ජයකොඩි සමාගමට එන්තරවාසියක් යැව්වේ ඕලු අරේන්ජ්මන්ට් හිමිකරුය.

මුල්ගල් තියන්න පුෂ්පා රාජපක්ෂ

මල්වානේ මන්දිරය ලෙස හැදින්වෙන ‘රිවර්සයිඩ් විලා’ ඉදිකිරීම් සඳහා මුල්ගල් තැබීමේ උත්සවයට බැසිල් රාජපක්ෂගේ බිරිඳ පුෂ්පා රාජපක්ෂ පැමිණි බවත්, ඉන්පසු වරින් වර පුෂ්පා රාජපක්ෂ හා ඇගේ දියණිය පැමිණ ඉදිකිරීම් කටයුතු ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා පරිදි වෙනස් කිරීමට උපදෙස් ලබාදුන් බවත් එම අවස්ථාවලදී මුදිත ජයකොඩ් ඇසෝසියේට්හි, එහි සේවකයන්ගේ සහ නියෝජිතයන්ගේ පසු හැසිරීම මත එම ඉදිකිරීම බැසිල් රාජපක්ෂගේ හා එම පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ අවශ්‍යතා මත ඉටු කෙරෙන දෙයක් බව සිය සේවාදායකයා වෙත හෙළිවූ බවත් එම එන්තරවාසියේ සඳහන් කර තිබුණි.

එමෙන්ම එම වත්ත තුළ එළවළු, පළතුරු වගා කිරීම හා මස් පිණිස වන සතුන් ඇතිකිරීම සීඅයිසී සමාගම විසින් සිදුකළ අතර එහි අස්වැන්න රාජපක්ෂ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ලබාදුන් බවද රහසක් නොවීය.

කුමක්දෝ හේතුවකට විමර්ශන සිදුකළ සීඅයිඩීය හෝ පැමිණිල්ල මෙහෙයවූ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව ඉඩමේ හිමිකරු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළේ නැත. නිවසේ අයිතියක් බැසිල් රාජපක්ෂ ඔහුට නැති බව කීම පදනමට ගෙන එම නිවස රජයට පවරා ගනිමින් නඩුව අවසන් කළේය.

එහෙත් ඉඩමේ හිමිකරු එම ඉඩම මිලදී ගැනීමට ඔහුට මුදල් ලැබුණ ආකාරයත්, ඔහු හෝ වෙනත් පුද්ගලයකු විසින් එම ඉඩමේ රුපියල් මිලියන ගණනක් වැය කරමින් සුවිසල් නිවසක් ඉදිකිරීම ගැනත් විමර්ශන ඉදිරියට යායුතුව තිබුණි. එහෙත් එසේ වූයේ නැත. පැහැදිලිවම එම විමර්ශනය දේශපාලන බලපෑම මත අතරමඟදී අවසන් කළ එකක් බව පෙනේ.

මාතර බ්‍රවුන්ස්හිල් දේපල

මල්වානේ නිවස වාගේම බැසිල් රාජපක්ෂට එරෙහිව මාතර බ්‍රවුන්ස් හිල් හෙවත් එළියකන්දේ ඇති අක්කර 1.5 නිවසක් සහිත ඉඩමක් සම්බන්ධයෙන් මාතර මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ නඩුවක් විභාග වේ. එය පොාලිස් මූල්‍ය අපරාධ විමර්ශන අංශය විසින් 2017 වර්ෂයේදී පවරන ලද්දකි.

රුපියල් මිලියන 50කට එම දේපල මිලදී ගැනීම සම්බන්ධයෙන් එම නඩුව පවරා ඇති අතර දේපල මිලදී ගෙන ඇත්තේ බැසිල් රාජපක්ෂගේ බිරිඳ වන පුෂ්පා රාජපක්ෂගේ සහෝදරිය වන පුන්‍යා කාන්තිගේ නමිනි. ඒ සම්බන්ධයෙන් වන නඩුකරය මෙම වසරේ මැයි 23 දින මාතර මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ කැඳවූ අවස්ථාවේදී බැසිල් රාජපක්ෂ වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥයින් අධිකරණයට දන්වා ඇත්තේ ඔහු ඒ වනවිට අසනීප තත්වයෙන් විදේශගතව සිටින බවයි. ඒ අනුව එම නඩුව මෙම වසරේ නොවැම්බර් 21 දිනට යළි කැඳවීමට දින නියම කර තිබේ.

මල්වානේ නඩුවට අයත් දේපල සැකකරුවන්ට එරෙහි මුදල් විශුද්ධිකරණයේ චෝදනාවලින් තොරව රජයට පවරා ගනිමින් අවසන් වී ඇත. දැන් කතරගම දේපල සම්බන්ධයෙන්ද සිදුවී ඇත්තේ එයයි. මාතර බ්‍රවුන්ස්හිල් දේපල සම්බන්ධයෙන් ඉදිරියේදී සිදුවනු ඇත්තේ එයම නම් එය අයථා ලෙස දේපල රැස්කරගත් දේශපාලනඥයින්ට එරෙහිව සැබෑ ලෙසම කටයුතු කිරීමක් ලෙස සැලකිය හැකිය යන ප්‍රශ්නය ඉතිරි වේ. මන්ද අයථා ලෙස උපයන දේපල මිස ඒවා උපයාගත් අයට එරෙහිව දඬුවම් ලබාදීමේ ආදර්ශය ඉන් ඉටුනොවන නිසාය.

1963 ජුනි 11 දා 73 හැවිරිදි වියට්නාම් බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ තික් ක්වෑන්ඩි  හිමියෝ දකුණු වියට්නාමයේ සයිගොන් අගනුවර (වත්මනේ හෝචි මිං නුවර) ප්‍රධාන මංසන්ධියකදී තම සිරුරට ගිනි තබාගෙන දිවි නසා ගත්හ. උන්වහන්සේ මේ ස්වයං-ඝාතනය සිදු කළේ ඇමරිකානු ශක්තියෙන් බලයේ සිටි දකුණු වියට්නාම් න්ගෝ ඩින් ඩීම්  පාලනයට විරෝධතාව දැක්වීමටය. තම සිරුර ගිනි ගනිද්දීත් නිසලව වාඩි වී සිටින එහිමියන්ගේ ඡායාරූපය ලොව පුරා මහත් ආන්දෝලනයක් ඇති කළේය. එවකට ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා වූ ජොන් එෆ් කෙනඩි මහතා මෙම ඡායාරූපය හැඳින්වූයේ ලොව පුරා වඩාත්ම හැඟීම් ජනනය කළ ඡායාරූපය ලෙසය.

2024 පෙබරවාරි 23දා ආනෝල්ඩ් බුෂ්නෙල්  නැමැති 25 හැවිරිදි ඇමරිකානු ගුවන් හමුදා නිලධාරියා වොෂින්ටනයේ ඊශ්‍රායල් තානාපති කාර්යාලයේ ගේට්ටුව අසල තම සිරුරට ගිනි තබාගත්තේය. සිය සිරුර ගිනිගනිද්දීත් නිසලව සිටගෙන සිටින ඔහුගේ ඡායාරූපය සිහි ගැන්වූයේ ඊට වසර 60කට පෙර වියට්නාමයේ ක්වෑන්ඩි හිමියන්ගේ ඡායාරූපයයි.

බුෂ්නෙල් මහතා තම ස්වයං-ඝාතනය සිදු කළේ ඊශ්‍රායලය විසින් ගාසා තීරයට එරෙහිව ගෙනයන යුද්ධයට විරෝධය දැක්වීමක් ලෙසය. බුෂ්නෙල් මහතා පලස්තීනුවෙක් හෝ ඉස්ලාම් භක්තිකයෙක් නොවීය. කිතුනු සුදු ඇමරිකානු පවුලක උපන් ඔහු ඇමරිකානු ගුවන් හමුදාවේ බුද්ධි අංශ සාමාජිකයෙක් විය. ගාසා තීරයේ පලස්තීන ජනතාවට අත්ව ඇති ඉරණමේ යථාර්ථය බොහෝ ඇමරිකානුවන්ට පෙර අවබෝධ කරගන්නට ඔහුට හැකිවූයේ ඔහුගේ රැකියාව නිසාය. තම මව්බිම වූ ඇමරිකාව මෙම යුද්ධයට කරන දැවැන්ත දායකත්වය ඔහුට බරපතළ මානසික කම්පනයක් ගෙනදුන් බව ඔහුගේ සමාජ මාධ්‍ය සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. ඔහු තම ෆෙස්බුක් පිටුවේ තිබූ අවසන් සටහනේ මෙසේ ලියා තිබුණි.

“අප බොහෝ දෙනා අසන ප්‍රශ්නයක් තිබේ. වහල් සේවය, වර්ණ බේදවාදය නීත්‍යනුකූල සමයක මා ජීවත්වූවා නම් මා කරන්නේ කුමක්ද? මගේ රට ජන ඝාතක යුද්ධයක් ගෙනයනවා නම් මා කරන්නේ කුමක්ද? පිළිතුර නම් ඔබ ජීවත්වනුයේ එවන් සමයක බවයි.”

දේශපාලන විරුද්ධතාව දැක්වීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ස්වයං-ඝාතනය කිසි ලෙසකිනුදු පිළිගත නොහැක. බුෂ්නේල් මහතා තම විරෝධය දැක්වීමේ ක්‍රමය ලෙස මරණය නොව ජිවිතය තෝරාගත්තා නම් එය සදාචාරාත්මක වශයෙන් පමණක් නොව ප්‍රායෝගික වශයෙන්ද වඩාත් නිවැරදි තෝරාගැනීම වනු ඇත.

33 හැවිරිදි ඇමරිකානුවකු වූ ඩේව් ඇඩ්ලර් තෝරා ගත්තේ මරණය නොව ජීවිතයයි. යුදෙව් ආගමිකයකු වුවද ඔහුද (බුෂ්නේල් මහතා මෙන්ම) මුල සිටම ඊශ්‍රායලයේ සමූලඝාතක යුද්ධයට දැඩි විරෝධය පළකළේය. ගාසා තීරයට පනවා ඇති තහංචි  බිඳීම සඳහා දියත් කළ සුමුඩ් ගෝලීය නැව් කණ්ඩායමට  ඔහුද එක්වූයේ තම විරෝධය උපරිම අයුරින් දැක්වීමේ මගක් ලෙසය. මෙම නැව් කණ්ඩායම හා එහි සාමාජිකයන් ඊශ්‍රායලය විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමට පැය කිහිපයකට පෙර ලොව පුරා- විශේෂයෙන්ම ඇමරිකාවේ හා ඊශ්‍රායලයේ- යුදෙව් ජනතාවට ආමන්ත්‍රණය කරමින් විවෘත ලිපියක් ලියූ ඔහු, තමන් මේ විරෝධතා මාර්ගය තෝරාගන්නේ නට්සි ආක්‍රමණිකයන්ට එරෙහිව ප්‍රංශ විමුක්ති අරගලයට එක්වූ තම සීයාගේ ආදර්ශය අනුව යමින් බව කීවේය. ඊශ්‍රායලය ගාසා තීරයේ ගෙනයන සමූලඝාතක යුද්ධය හුදෙක් පලස්තීන ප්‍රශ්නයක් නොව සමස්ත මානව වර්ගයාගේම ප්‍රශ්නයක් බවත්, තමන්ගේ විරෝධතාව මානව වර්ගයාම වෙනුවෙන් බවත් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

සමූලඝාතක යුද්ධ මානව වර්ගයාට අලුත් ප්‍රපංචයක් නොවේ. 146 වසරේදී රෝමය විසින් කානේජ් නගර රාජ්‍යය විනාශ කිරීම ලොව මුල්ම සමූලඝාතක යුද්ධය ලෙස බොහෝ විශේෂඥයෝ සලකති. නට්සි ජ’මනිය යුදෙව් ජාතිකයන්ට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක කළ සමූලඝාතක ව්‍යාපෘතිය  ඉතිහාසයේ වඩාත්ම ප්‍රචලිත සමූලඝාතනය ලෙස සැලකිය හැක. ඊශ්‍රායල් රාජ්‍යය බිහිවූයේ මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය. සමූලඝාතක යුද්ධයකින් බිහිවූ ඊශ්‍රායලය තවත් ජනකොටසකට එරෙහිව සමූලඝාතක යුද්ධයක් දියත් කිරීම සැබැවින්ම දෛවයේ සරදමකි.

ඉතිහාසයේ සියලුම සමූලඝාතක යුද්ධ සිදුවූයේ අඩු වැඩි වශයෙන් රහසිගතවය. ගාසා තීරයේ සිදුකෙරෙන සමූලඝාතක යුද්ධය එසේ නොවේ. එය සාම්ප්‍රදායික මෙන්ම සමාජ මාධ්‍ය හරහා ලෝක ජනතාවගේ දෑස් ඉදිරිපිට සිදුවන්නකි. ගාසා සමූලඝාතනයට එරෙහිව දැවැන්ත ලෝක ජනමතයක් ගොඩනැගී ඇත්තේ එබැවිනි. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ගාසා යුද්ධය හා පලස්තීන රාජ්‍යයක් පිළිබඳව පැවැති සියලු ඡන්ද විමසීම් මෙම ලෝක ජනමතය පිළිබිඹු කරයි. මයික්‍රොනීසියා, වනවාටු, පැපුවා නිව් ගිනි වැනි ඉතාමත් කුඩා දූපත් රාජ්‍යයන් කිහිපයක් හැරුණු විට ඊශ්‍රායලයට පක්ෂව නිරන්තරයෙන් ඡන්දය භාවිත කරනුයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය පමණි.

නමුත් ගතවූ දෙවසර තුළ ඊශ්‍රායලය ගෙනයන සමූලඝාතක යුද්ධය නිසාම-ඇමරිකානු ජනමතයේ පෙර නොවූ විරූ පරිවර්තනයක් හටගනිමින් පවතී. වසර 70කට අධික කාලයක් ඊශ්‍රායලයට අතිශයින් පක්ෂපාතිවූ ඇමරිකන් ජනතාව ගාසා සමූලඝාතක යුද්ධය නිසාම තම මතය වෙනස් කරගනිමින් සිටී. කොලොම්බියා සරසවියේ ධරණීය සංවර්ධන කේන්ද්‍රයේ  අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්ය ජෙෆ්රි සාක්ස් අධ්‍යක්ෂ මහාචාර්යවරයා මෙය හඳුන්වනුයේ ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය උඩු යටිකුරු කළ හැකි නව පෙළගැස්මක් ලෙසය.

ඇමරිකා- ඊශ්‍රායල් ප්‍රේම සම්බන්ධකමේ නිමාව?

ලොව සුපතළ  සඟරාවේ 2025 සැප්තැම්බර් 18 කලාපයේ ඇමරිකා- ඊශ්‍රායල් සබඳතා පිළිබඳව විශේෂ අවධානයක් යොමු කර තිබුණි. ඊට පෙරවදනක් ලියමින් සඟරාවේ ප්‍රධාන කර්තෘ සැනී මින්ටන් බෙඩොස්  මහත්මිය කියා සිටියේ යුරෝපයේ ජන හා රාජ්‍ය මතය මේ වන විට ඊශ්‍රායල් විරෝධී ස්ථාවරයක ඇති බවත්, ඇමරිකානු ජනමතයේ එවැනිම විතැන්වීමක් සිදුවන බවත්ය. මුළුමනින්ම ඇමරිකානු ණය, ආධාර හා ආරක්ෂාව මත රඳා පවතින ඊශ්‍රායලයේ අනාගත පැවැත්මට පවා මෙම ජනමත වෙනස්වීම බලපෑ හැකි බවට ඇය කණස්සල්ල පළකළාය.

ඇමරිකාවේ මෙම මත වෙනසට හේතුව අන් කිසිවක් නොව ඊශ්‍රායලය විසින් ගාසා තීරයේ ගෙනයන සමූලඝාතක යුද්ධය මිනිසත්කම අංශුවක් හෝ ඉතිරිව ඇති මිනිසුන්ට (ජාති/ආගම්/ වර්ණ බේදයකින් තොරව) දැරිය නොහැකි බැවිනි. ගැලප්  මත විමසුම් ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට ඊශ්‍රායලයට සහාය දක්වන ඇමරිකානුවන් ප්‍රමාණය 50% කඩඉමෙන් පහතට වැටී ඇත. පිව්  ජනමත විමසුම්වලට අනුව ඇමරිකානුවන්ගෙන් 59%ක් ඊශ්‍රායලය පිළිබඳ අහිතකර මතයක් දරති. ඇමරිකානුවන්ගෙන් 80%ක් ගාසා තීරයේ තත්වය පිළිබඳ කණස්සල්ල දක්වති. නිව්යෝක් ටයිම්ස්/සියෙනා සරසවි මත විමසුමකට අනුව ඇමරිකානුවෝ බහුතරයක් ඊශ්‍රායලයට අමතර යුද්ධමය හා ආර්ථිකමය ආධාර ලබාදෙනවාට විරුද්ධය. තරුණ ඇමරිකානුවන් (පක්ෂ දෙකටම අයත්) අතර ඊශ්‍රායලයට ඇති සහාය විශේෂයෙන්ම පහත වැටී ඇත. එපමණක් නොවේ. ඇමරිකානු යුදෙව්වන්ගෙන් 60%ක් ඊශ්‍රායලය යුද්ධ අපරාධ සිදුකරන බවට පිළිගන්නා අතර, 40%ක් ඊශ්‍රායලය ගාසා තීරයේ ගෙනයනුයේ සමූලඝාතක යුද්ධයක් බව පිළිගනිති.

ගාසා යුද්ධය හා වෙනස්වන ජනමතය ඇමරිකාවේ රිපබ්ලිකන් පක්ෂය වටා ගොනුවූ දක්ෂිණාංශික ජනමත නායකයන්  ගණනාවකගේ ස්ථාවරයටද බලපා ඇත. මෙයට වසරකට පමණ පෙරත් ඊශ්‍රායලයට දැඩි ලෙස පක්ෂපාතී වූ ටකර් කාල්සන් , කැන්ඩෙස් ඕවන් , ඩේවි ස්මිත්  හා ජෝ රෝගන් මේ වන විට (ගාසා යුද්ධය නිසාම) ඊශ්‍රායල් විරෝධී ස්ථාවරයකට පැමිණ සිටිති. මෑතකදී කිතුනු පවුලක උපන් සුදු ඇමරිකානුවකු අතින් ඝාතනය වූ චාලි කර්ක්  ඔහුගේ  සංවිධානයට ආධාර කළ යුදෙව් ඇමරිකානු බිලියනපතියන් කිහිප දෙනකුගේ උදහසට ලක්ව සිටි බව පෙන්වන කෙටි පණිවුඩ රාශියක් මේ වන විට මාධ්‍යට මුදාහැර තිබේ. ඔහු කොන්දේසි විරහිතව ඊශ්‍රායලයට සහාය දැක්වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම නිසා ඔහුට ඩොලර් මිලියන් ගණනක් අහිමිවූ බව මෙම පණිවුඩවලින් අනාවරණය වේ. ඇමරිකානු දේශපාලනයේ වමෙන් මැදින් හා දකුණෙන් මතුවන ඊශ්‍රායල් විරෝධය නිසා ලොව කිට්ටුතම සන්ධානයක් වූ ඇමරිකන්- ඊශ්‍රායල් එකතුව අවදානමට ලක්ව ඇති බව  යන හෙඩිම යටතේ ලියූ ලිපියකින්) පැහැදිලි කරයි.

ඊශ්‍රායල් දක්ෂිණාංශය, විශේෂයෙන්ම නෙතන්යාහු පාලනය, ඇමරිකාවේ මෙම වර්ධනය වන ඊශ්‍රායල් විරෝධයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ දෙයාකාරයකිනි. එකක් නම්, ඊශ්‍රායලයට වචනයකින් හෝ fදාස් නගන ඇමරිකානුවන්ට (යුදෙව්-ඇමරිකානුවන්ද ඇතුළුව) (යුදෙව් විරෝධී) හංවඩුව ගැසීමෙනි. අනෙක නම්, ඇමරිකානු මාධ්‍ය (සමාජ මාධ්‍යද ඇතුළුව) මිලට ගැනීම තුළින් ගාසාවේ සමූලඝාතක යුද්ධයේ යථාර්ථය ඇමරිකානුවන්ගෙන් වසන් කිරීමට උත්සාහ දැරීමෙනි. ඊශ්‍රායලයට සහාය දක්වන බිලියනපතියන් විසින් මාධ්‍ය ආයතනයත්, ඇමරිකාවේ ඔසන ඔදන හිමිකාරත්වයත් අත්පත් කර ගැනීම මෙයට ප්‍රමුඛ උදාහරණයන්ය.

ඊශ්‍රායලයේ තවත් උපක්‍රමයක් නම් සමාජ මාධ්‍ය තුළින් මත නිර්මාණය කරන්නන්  හරහා ඊශ්‍රායලයට පක්ෂ අදහස්, විශේෂයෙන්ම තරුණ ඇමරිතානුවන් අතර ප්‍රචලිත කිරීමයි. ගතවූ මාස කිහිපය තුළ මෙවැන්නන් ඊශ්‍රායලයේ සංචාරයන් සඳහා රැගෙන යාම මෙහි ආරම්භය විය. සැප්තැම්බර් මස පැවැති එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවට සහභාගි වන අතරතුර නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා මෙම සමාජ මාධ්‍ය අදහස් නිර්මාණකයන් මුණගැසී ඊශ්‍රායලයට එරෙහිව කතාකරන ඇමරිකානුවන්ට අපහාස කරන ආකාරය පිළිබඳව ඔවුන්ට කියා දුන්නේය.

ඊශ්‍රායලයට පක්ෂපාත සටහන් සමාජ මාධ්‍යවල තබන මෙම මත-නිර්මාණකයන්ට එක් සටහනකට ඩොලර් 7000ක් ලැබෙන බව ඇමරිකාවේ ආයතනයට සම්බන්ධ මාධ්‍යවේදියකු වූ නික් ක්ලීව්ලන්ඩ් ස්ටවුට්  ඔක්තෝබර් 3 වෙනිදා හෙළිදරව් කළේය. මෙම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ  අලුතින් ලියාපදිංචි කළ සමාගමකි. (ලංකාවේද මාධ්‍යවේදීන් හා සමාජ මාධ්‍යවේදීන් පිරිසක් මෑතකදී ඊශ්‍රායලයේ සංචාරයකට රැගෙන යන ලදි).

සමූලඝාතකයාට තමන් කරන අපරාධයේ බර දැනෙන්නේ නැත. ගාසා නිසා තමන්ට හිමිවන අපවාදය මාධ්‍ය හැසිරීමේ ප්‍රශ්නයක් නොව මිනිසත්බවේ හා පුද්ගලයන් ලෙස අප එකිනෙකාගේ හෘදය සාක්ෂියේ ප්‍රශ්නයක් බව ඔවුන්ට නොවැටහේ.

ගාසා සමූලඝාතනය ආරම්භ වූයේ මෙයට දෙවසරකට පෙර හමාස් සංවිධානය ඊශ්‍රායලයට එල්ල කළ ම්ලේච්ඡ ප්‍රහාරයට ප්‍රතිචාර ලෙසය. අනාගමික  පලස්තීන විමුක්ති සංවිධානය  දුර්වල කිරීම සඳහා හමාස් සංවිධානය පෝෂණය කළේ නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාද ඇතුළු ඊශ්‍රායල් දක්ෂිණාංශයයි. හමාස් ප්‍රහාරය එල්ලවූ දාට පසුදින ඊශ්‍රායල් පුවත්පත ඡඛධ සංවිධානය දුර්වල කිරීමේ අරමුණින් හමාස් සංවිධානයට ඩොලර් මිලියන ගණනින් උදව් කිරීමට නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා කටාරයට ඉඩ සැලසූ අයුරු මතක් කළේය. කටාර් රාජ්‍යය මසකට ඩොලර් මිලියන 30ක් හමාස් සංවිධානයට ලබාදෙන බවත්, එය හිමිවනුයේ හමාස් සංවිධානයේ සන්නද්ධ අංශයට බවත් ඊට නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාගේ අනුමැතිය ඇති බවත් ඊශ්‍රායලයේ අභ්‍යන්තර රහස් ඔත්තු සේවය වූ ෂින් බෙට්  සංවිධානය 2025 මාර්තුවේදී අනාවරණය කළේය. නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ෂින් බෙට් නායකයා තනතුරෙන් පහ කිරීමෙනි. 2025 මැයි 22 පැවැති මාධ්‍ය හමුවකදී ‘අපි පලස්තීනුවන් බෙදා තබාගැනීම සඳහා හමාස් සංවිධානයට ආධාර කිරීමට කටාරයට ඉඩ දුන්නා’ යැයි නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාම පිළිගත්තේය.

අන්තවාදීන් වැඩිම හානිය කරන්නේ තමන්ගේ පිළටය. එය අප මෙරට ඉතිහාසයේ යළි යළිත් අත්දැක ඇති කාරණයකි. හමාස් ප්‍රහාරයට වැඩිපුරම වන්දි ගෙව්වේ ඊශ්‍රායලය නොව සිවිල් පලස්තීන ජනතාවයි. ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස නෙතන්යාහු පාලනය දියත් කළ සමූලඝාතක යුද්ධයෙන් ඊශ්‍රායලයේ අනාගත පැවැත්ම අවදානමට ලක්වීම දැනටමත් ආරම්භ වී ඇත.

ඊශ්‍රායලයට එරෙහි ඊශ්‍රායලය

ඊශ්‍රායලයේ  පුවත්පත 2025 සැප්තැම්බර් 9 දා කලාපයේ  (මම ළමයින්ගේ මළමිනි දැක්කා) යන මාතෘකාව යටතේ ලිපියක් පළකළේය. තමන් පලස්තීන සිවිල් වැසියන් හා විශේෂයෙන්ම ළමුන් ඝාතනය කළ අයුරු ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන් විස්තර කරන ආකාරය එහි සඳහන් විය. “බෙනී  යනුවෙන් තමන් හඳුන්වාගත් සොල්දාදුවෙකු කීවේ, ‘මම මරණ ගණන් කිරීම නවතා දැම්මා. මම කී දෙනෙක් මැරුවාදැයි මම දන්නේ නැහැ. ගොඩක් ළමයි.’ යනුවෙනි. යෝනි  යනුවෙන් තමන් හඳුන්වාගත් තවත් සොල්දාදුවෙක් මෙසේ කීවේය. “මම ළමුන් දෙදෙනකුගේ මළමිනි දැක්කා. සමහර විට අවුරුදු 8-10 විතර වෙන්න ඇති. මම දන්නේ නැහැ. හැමතැනම ලේ ගොඩක් තිබුණා.. මම දැනගත්තා මේක කළේ මමයි කියලා. මට වමනය යන්න ආවා. ටික මොහොතකින් මගේ ඛණ්ඩයේ මෙහෙයුම් නිලධාරියා ආවා. ඔහු ඒ දෙස බලා හරියට ඔහු මනුෂ්‍යයෙක් නොවන ගානට හැඟීම් විරහිතව කිව්වා, ‘ඔවුන් සමූලඝාතක කලාපයකට ඇතුළු වුණා, ඒ ඔවුන්ගේ වරද..’ කියා.” (මෙහිදී වැදගත් වනුයේ මේ ඝාතන සියල්ල සිදුවූයේ ඊශ්‍රායලය විසින් අනුමත කළ ආධාර ලබාදෙන ප්‍රදේශවල බවය.)

ආධාර ලබාදෙන ප්‍රදේශවලට පැමිණෙන පලස්තීන ජනතාව ඊශ්‍රායල් වෙඩික්කාරයන් විසින් වෙඩි තබා මරා දමන බවට මෙයට පෙරද ඇතුළු ඊශ්‍රායල් මාධ්‍ය ගණනාවක් අනාවරණය කර තිබුණි. මෙහි එක් ප්‍රතිඵලයක් නම් සොල්දාදුවන් අතර මානසික ආතතිය (හා එයින් සිදුවන දිවි නසාගැනීම්) වර්ධනය වීමය. අනෙක නම්, 2023 ඔක්තෝබර් 7 වෙනිදා නොපැවැති යුද්ධ විරෝධයක් ඊශ්‍රායල් සමාජයේ ජනිත වීමය. 2025 අගෝස්තුවේදී පැවැති දැවැන්ත උද්ඝෝෂණය එයට උදාහරණයකි. ටෙල් අවීව් නුවර 500,000ක් පමණ ජනතාවද ඊශ්‍රායලය පුරා මිලියනයක් පමණ ජනතාවද මීට සහභාගිවූ බව වාර්තා විය. නෙතන්යාහු විරෝධය මෙන්ම ගාසා සටන් විරාමයක් තුළින් ඊශ්‍රායල් ප්‍රාණ ඇපකරුවන්ට නිදහස ලබාගැනීම, විරෝධතාවන්හි මූලික සටන් පාඨ විය.

එකම ජාතියක/ ආගමක ජනතාව පවා එකම මතයක් නොදරති. ලංකාවේ ජාතිවාදීන් මෙන්ම ජාතිවාදී විරෝධියෝද සිටියහ. අදද සිටිති. ඊළාම් යුද්ධය ඉතාමත් උත්කර්ෂයට නැංවූ සමයන්හි පවා යුද්ධ විරෝධී පිරිස්, අනෙකා ගැන සහකම්පනය සහිත පිරිස් සිංහල දෙමළ හා මුස්ලිම් සමාජවල විය.

ඊශ්‍රායලයේද තත්වය මෙබඳුය. ඊශ්‍රායලයේ බහුතරය ගාසා යුද්ධයට පක්ෂය. එසේ වුවද එම යුද්ධය සමූලඝාතක යුද්ධයක් යැයි පිළිගන්නා, ඊට විරුද්ධ වෙන හා නිදහස් පලස්තීනයක් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින ඉතාමත් ක්‍රියාකාරී සුළුතරයක්ද ඊශ්‍රායලයේ සිටිති. යුද්ධයේ දරුණු බව වැඩිවත්ම මෙම සුළුතරයේ ප්‍රමාණයද, දේශපාලනමය හා සදාචාරාත්මක බලයද වර්ධනයව ඇත. විශාල පුද්ගලික අවදානමක් දරමින් යුද්ධයේ ම්ලේච්ඡ යථාර්ථය ලොවට හෙළිකරන ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන්, යළිත් යුද්ධයට යාම ප්‍රතික්ෂේප කරන ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන්, ඊශ්‍රායල් හමුදාවට බැඳීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් සිරගෙට යාමට ඉදිරිපත් වන ඊශ්‍රායල් තරුණ තරුණියන්, මාධ්‍යවේදීන්, මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයන් මෙන්ම තමන් නමින් කරන ජන සංහාරයෙන් හෘදය සාක්ෂිය අවදිවූ සාමාන්‍ය ඊශ්‍රායල් වැසියෝද ඒ අතර වෙති. ඔවුන් නියේජනය කරනුයේ එක් ඊශ්‍රායලයකි.

යුද්ධය පවත්වාගෙන යන්නේ අනෙක් ඊශ්‍රායලයයි. එහි වැසියෝ පලස්තීන ජනතාව මිනිසුන් සේ නොදකිති; පලස්තීන ජීවිතවල අගයක් ඔවුහු නොපිළිගනිති; පලස්තීන දරුවන්ගේ- බිලිඳු දරුවන්ගේ පවා- මරණය ඔවුන්ට ආස්වාදයකි. ඔවුන් පෙනීසිටිනුයේ මහා ඊශ්‍රායලය  ව්‍යාපෘතිය වෙනුවෙනි. ඒ සඳහා පලස්තීන ජනතාව සමූලඝාතනය වුවද ඔවුන්ට එය ප්‍රශ්නයක් නොවේ.

අතීතයේ නට්සිවාදීන් අයත් වූයේ මෙම ගණයටය. කළු ජූලියේ වරදක් අදද නොදකින, චෙන්මනි වැනි ඛේදවාචකයන් ගණනකට නොගන්නා සිංහල අන්තවාදීන් අයත්වනුයේද මේ ගණයටය. (සිංහල, මුස්ලිම් පමණක් නොව දෙමළ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවිත පවා නොතැකූ කොටි සංවිධානයද මේ කුලකයටම අයත්ය. ඇමරිකාවෙන් නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාට ලැබුණු කොන්දේසි විරහිත සහාය වේලුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන්ට හෝ රාජපක්ෂවරුන්ට ලැබුණා නම් ඔවුන්ගේ කල්ක්‍රියාවද නෙතන්යාහු පාලනයේ ක්‍රියාකාරිත්වයට නොවෙනස් වනු ඇත.) මෙරට දෙමළ විරෝධී, මුස්ලිම් විරෝධී හා/හෝ කිතුනු විරෝධී අතීතයක් ඇති සිංහල රාවය වැනි සංවිධානත් බෙංගමුවේ නාලක වැනි භික්ෂූනුත් මේ දිනවල ඊශ්‍රායලයේ සමූලඝාතක යුද්ධයත් නෙතන්යාහු පාලනයත් වෙනුවෙන් පෙනීසිටීම පුදුමයක් නොවේ.

ලංකාවේ ඊශ්‍රායලයේ හා ලොව අන් සියලු අන්තවාදීන් පිළිනොගන්නා කාරණය නම් ඊශ්‍රායලය දැනටමත් දේශපාලනිකව පරාජය ලබා ඇති බවය. මහා ඊශ්‍රායලය යනු කිසිදා සැබෑවක් විය නොහැකි මිථ්‍යාවකි. ඊශ්‍රායලය යනු යුද්ධමය හා ආර්ථික අතින් ලොව පරාධීනතම රාජ්‍යයයි. ඇමරිකාවේ උදව්වෙන් රැකවරණයෙන් තොරව එහි පැවැත්ම පවා අවිනිශ්චිතය. කටාරයට පහර එල්ල කිරීම පිළිබඳ කටාර් පාලකයන්ගෙන් ප්‍රසිද්ධියේ සමාව ඉල්ලීමටත් යළිත් එවන් පහරදීමක් සිදු නොකරන බවට ප්‍රතිඥා දීමටත් නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාට (අකමැත්තෙන් වුවද) සිදුවුණේ එැබැවිනි. කටාරයට යළිත් කාගෙන් හෝ ප්‍රහාරයක් එල්ල වුවහොත් ඇමරිකාව කටාරයේ ආරක්ෂාවට ඉදිරිපත් වන බවට ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා අත්සන් කළ ගිවිසුමෙන් ඊශ්‍රායලයේ සැබෑ බෙලහීන බවක් පෙනීයයි.

ඇමරිකාව ඊශ්‍රායලය අත්හැර දමනු ඇතැයි මෙයින් ගම්‍ය නොවේ. ඉන් ගම්‍ය වනුයේ ඊශ්‍රායලයට හිතුවක් කිරීමට ඇති ඉඩකඩ ඇමරිකාව යම් පමණකට සීමා කරන බවය. ඇමරිකාව තුළ ඊශ්‍රායල් විරෝධය වර්ධනය වත්ම ඊශ්‍රායලයට බාධා පැමිණවීමට ඇමරිකානු පාලනයට ඇති දේශපාලන උවමනාවද වර්ධනය වනු ඇත. එංගලන්තය, ප්‍රංශය, ඕස්ටේ්‍රලියාව හා කැනඩාව වැනි රටවල් ස්වෛරී පලස්තීන රාජ්‍යයක් පිළිගන්නේ කැමැත්තෙන් නොවේ. ඔස්ලෝ ගිවිසුමෙන් පසුව පවා එවැනි පූර්ණ පිළිගැනීමක් පලස්තීනයට දීමට මෙම රටවල් අකමැති විය. අවසානයට ඒ පිළිගැනීම ඔවුන් දුන්නේ තමන්ගේ ජනතාවගෙන් ආ දැඩි බලපෑම නිසාය.

ගාසා යුද්ධය එහි ඉතාමත් ගැඹුරුම තැනින් අපේ මිනිසත්බව පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි. මෙවන් මහා විනාශයක් දැක දැකත් ඉන් කම්පිත නොවේ නම් අපේ මිනිසත්බවේ යම් අඩුපාඩුවක්, යම් ශුන්‍යත්වයක් ඇත. ලෝක ජනමතය හා ඇමරිකානු ජනමතය යුද්ධ විරෝධී ලෙස පෙළගැසෙමින් පවතිනුයේ බොහෝ මිනිසුන් වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන්ම මිනිසුන් වන බැවිනි. ඒ අතින් ගාසාවේ ඊශ්‍රායලය දියත් කළ සමූලඝාතක යුද්ධය ලෝකයටම හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකි.

නිදහස් ඊශ්‍රායලයක් බිහිවූයේ යුදෙව්වරුන් ඉලක්ක කරගත් සමූලඝාතනයකිනි. ගාසා සමූලඝාතනයෙන් නිදහස් පලස්තීනයක් බිහිවුවහොත් එය පුදුමයක් නොවනු ඇත. ඉතිහාසයේ ප්‍රගමනය බොහෝ විට සිදුවනුයේ තමන් ඉතිහාසයේ නිර්මාණකයන් යැයි සලකන නායකයන් පවා අනපේක්ෂිත ලෙසය.

මෝල් මාෆියාවක් බව ගොවි සංවිධාන කියයි

යළි මෙම දෙසැම්බර් උත්සවය සමයේ කීරි සම්බා සහල් හිඟයක් රට තුළ ඇතිවන බවට ගොවි සංවිධාන නියෝජිතයන් අනතුරු අඟවා තිබේ. ඔවුන්ගේ චෝදනාව වන්නේ මහ පරිමාණ සහල් මෝල් හිමියන් එම සහල් හිඟය ඇති කරන බව හා එම සහල් හිඟය කෘත්‍රිමව ඇතිකරන්නක් බවයි. කොහොමත් දැනටත් නියම කළ මිලට හෙවත් කිලෝවක් රුපියල් 260ක මිලකට කීරි සම්බා වෙළඳපොළේ මිලදී ගන්නට නැත. වෙළඳපොළේ කීරි සම්බා මිලදී ගැනීමට ඇත්තේ ඊට වඩා වැඩි මිලකටය. එසේ වැඩි මිලකට ඇති කීරි සම්බා ද කීල්ස්, කාර්ගිල්ස්, ලාෆ්ස්, ග්ලෝමාක්, ස්පාර් වැනි සුපිරි වෙළඳසැල් ජාලවලින් මිලදී ගන්නට නැත. නියම කර ඇති මිලට වඩා වැඩි මිලට ප්‍රසිද්ධියේ කීරි සම්බා විකිණිය නොහැකි නිසා එම සුපිරි වෙළඳසැල්වල කීරි සම්බා විකූණන්නේ නැත.

කීරි සම්බා විකුණන්නේ වෙනත් වෙළඳසැල්වලය. බොහෝ විට ඒ ප්‍රසිද්ධියේ නොව රහසින්ය. කීරි සම්බා සඳහා මිල නියම කර ඇති පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය මේ දිනවල සිදුකරන්නේ එවැනි නියම කළ මිලට වඩා වැඩි මිලට කීරි සම්බා විකුණන වෙළඳසැල් පීරා එම වෙළඳසැල් හිමියන් අත්අඩංගුවට ගැනීම හා ඔවුන්ට එරෙහිව නඩු පැවරීමය.

එහෙත් එම වෙළඳසැල් හිමියන් මෙම අවස්ථාවේදී මෙන්ම මීට පෙර අවස්ථාවල කීරි සම්බා හෝ වෙනත් සහල් වර්ගයක් හිඟ අවස්ථාවලදී කියන කරුණක් වන්නේ මෝල් හිමියන් ඔවුන්ට පාලන මිලට විකිණිය හැකි මිලකට සහල් ලබාදෙන්නේ නැති බවයි. සහල් මෝල් හිමියන් ඉන්වොයිස් නිකුත් කරන්නේ රජය නියම කර ඇති මිලට වඩා අඩු මිලකට බවත්, එහෙත් සැබෑ මිල ඊට වඩා වැඩි බවත්ය.

නමුත් ඇත්ත වන්නේ වෙළඳසැල් හිමියන් අත්අඩංගුවට ගන්නා පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියට ඉන්වොයිස්වල අඩු මිලක් පෙන්වා ඊට වැඩි මිලකට සහල් විකුණන එකුදු සහල් මෝල් හිමියෙකු වත් මේ දක්වා අත්අඩංගුවට ගන්නට හැකි වී නැත යන්නයි. මෙහිදී මතකයට නැඟෙන්නේ ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ජනාධිපතිව සිටි සමයේ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියට විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල්වරයකු සභාපතිවරයා ලෙස පත්කර සිදුකරගත් හරියයි. ඔවුන් මහ පරිමාණ වී මෝල් හිමියන් ළඟට ගොස් කීවේ වෙනත් සහල්වලින් ලාභ ලබා, ඒ මොහොතේ හිඟයක්ව පැවති සහල් රුපියලක දෙකක පාඩුවට ලබාදී රජයේ නියම කළ මිලට සහල් ලබාදෙන ලෙසයි.

ඩඩ්ලි කියන්නේ නිෂ්පාදනයේ අඩුවීමක් බවයි

මෙම කීරි සම්බා සහල් හිඟය ඇතිවී ඇත්තේ වී නිෂ්පාදනයේ පවතින ගැටලුවක් හේතුවෙන් බව අරලිය සමූහ ව්‍යාපාරයේ අධිපති ඩඩ්ලි සිරිසේන පවසා තිබෙන අතර ගොවීන් විසින් නාඩු සහල් වැඩි ප්‍රමාණයක් වගාකර කිරීම හා කීරි සම්බා ඉතාමත් ස්වල්පයක් පමණක් වගාකිරීම ඊට හේතුව බවද ඔහු කියා ඇත. එය අවබෝධකර ගත හැක්කේ රුපියල් 230ට නියම කර ඇති නාඩු සහල් මේ වනවිට වෙළඳපොළේ රුපියල් 170ට අඩුවී තිබීමෙන් බව හා රුපියල් 260ට ලබාදිය යුතු කීරි සම්බා එම මිලට වෙළඳපොලේ නැතිවීමෙන් බව ඔහු තවදුරටත් කියා ඇත.

මීට පෙර පසුගිය 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී පැවති සහල් හිඟයේදී විශේෂයෙන් රතු කැකුළු සහල් හිඟය සම්බන්ධයෙන් ඩඩ්ලි සිරිසේන කීවේ හාල් කිලෝ 20ක සහනාධාරය ලබාදීම සඳහා රනිල් වික්‍රමසිංහ ඊට පෙර කාලයේ රුපියල් 190 ට මිලදී ගැනීම නිසා රට තුළ රතු හාල් හිඟයක් ඇති වූ බවයි.

එම අවස්ථාවේදී කීරි සම්බා රටේ ඕනෑ තරම් තිබුණ අතර එහි අඩුවක් නොවීය. එහෙත් ඉන් මාස කිහිපයක් ගතවන තැන රටේ මුළු සහල් පරිභෝජනයේ විශාල පංගුවක් නියෝජනය නොකරන කීරි සම්බා හිඟයක් හෙවත් නියම කළ මිලට කීරි සම්බා ගැනීමට නොහැකි තත්වයක් ඇති වී ඇත. අද දක්වා පැමිණ තිබෙන්නේ එසේ මාස කිහිපයකට පෙර සිට ඇති වූ තත්වයයි. ගොවි සංවිධාන අනතුරු අඟවන්නේ එය එළඹෙන උත්සව සමයේදී තවත් දරුණු තත්වයකට පත්විය හැකි බවයි. පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියද නින්දෙන් ඇහැරී කටයුතු කරන්නේ එසේ මාස කිහිපයයක් තිස්සේ පැවති තත්වයක් සම්බන්ධයෙන්ය.

ඩඩ්ලි නැත්නම් මීට බරපතළයි ලාල් කාන්ත කියයි

බලයට ඒමට පෙර අරලිය සහල් මෝල හිමි ඩඩ්ලි සිරිසේන රට තුළ සහල් මාෆියාවක් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටින බව කී ජාතික ජන බලවේග නායකයන් දැන් එවැන්නක් කියන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට කෘෂිකර්ම ඇමතිවරයා වන කේඩී ලාල් කාන්ත පසුගිය ජුනි මාසයේදී කීවේ සහල් මාෆියාව පිටුපස සිටිනවා යැයි කියන ඩඩ්ලි සිරිසේන වැනි මහ පරිමාණ මෝල් හිමියන් නොසිටින්නට රටේ සහල් ප්‍රශ්නය මීට වඩා බරපතළ වන්නට ඉඩ තිබූ බවයි.

එහෙත් නිතර නිතර විවිධ සහල් වර්ග වෙළඳපොළේ හිඟ වෙමින් ඒවා හොර රහසේ වැඩි මිලට විකුණමින් මෙවන් තත්වයක් හෙවත් සහල් මාෆියාවක් ඇතිවන්නේ කෙසේද යන්න ලාල් කාන්ත ඇමතිවරයා කියන්නේ නැත.

රජයේ වී අලෙවි මණ්ඩලය යනු පෞද්ගලික වී මෝල් හිමියන් සමඟ තරගකාරිව වී මිලදී ගන්නා ආයතනයක් නොවේ. එම ආයතනය වී මිලදී ගන්නේ කරුණු තුනක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම උදෙසාය. එකක් ආරක්ෂිත වී තොගයක් පවත්වා ගැනීම සඳහාය. දෙවැන්න ගොවියාට සහතික මිලක් ලබාදීම සඳහාය. තුන්වැන්න පාරිභෝගිකයාට අඩු මිලක් ලබාදීම සඳහා වෙළඳපොළ පාලනය කිරීම සඳහාය. එසේ වුවද එම අරමුණු උදෙසා රටේ සමස්ත වී නිෂ්පාදනයෙන් සියයට 10ක ප්‍රමාණයක් වත් වී අලෙවි මණ්ඩලය මිලට ගන්නේ නැත. වැඩි වී ප්‍රමාණයක් මිලට ගෙන ගබඩා කිරීමට වී අලෙවි මණ්ඩලයට ගබඩා පහසුකම්ද නැත. එමෙන්ම මිලදී ගන්නා වී ගන්නේද ඔවුන්ගේ ගබඩාවලට ගෙනැවිත් දුන්නොත් පමණය. ඒද තෙත බර ඇතුළු කොන්දේසි කිහිපයක් සැපිරීමෙන් පසුය. එහෙත් මහ පරිමාණ වී මෝල් හිමියෝ හෝ ඔවුන්ගේ අතරමැදියෝ කොන්දේසිවලින් තොරව ගොවිබිම්වලට පැමිණ වී මිලදී ගනිති. එසේම එම මිලදී ගැනීම් සිදුකරන්නේ අත්පිට මුදලටය. ඒ ආකාරයට වී ලබාදෙන්නට ගොවීහු කැමතිය.

මෙම කීරි සම්බා හිඟයේ බර මේ වනවිට පැටවී ඇත්තේ යල කන්නටය. එහෙත් යල කන්නය යනු වී නිෂ්පාදන කන්න දෙකෙන් එකක් වුවද ප්‍රධාන කන්නය නොවේ. ඒ නිසා මහ කන්නය හෙවත් ප්‍රධාන වී නිෂ්පාදන කන්නයේ වී නිෂ්පාදනය ඒ ඒ සහල් වර්ගය අනුව කෙසේ වීද යන්න මෙහිදී වැදගත්ය. මන්ද රටේ වාර්ෂික වී නිෂ්පාදනය යනු යල හා මහ යන කන්න දෙකේම එකතුව වන බැවිනි.

ඒ නිසා එම කන්න දෙකේදී කොතරම් වී ප්‍රමාණයක් මිලදී ගත්තේද යන්න මෙහිදී සලකා බැලිය යුතු කරුණකි. එම වී ප්‍රමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කළ හැකි සහල් ප්‍රමාණය ඒ මගින් ගණනය කළ හැකි නිසාවෙනි. ඒ මගින් ඇත්ත වශයෙන් කිරී සම්බා නිෂ්පාදනයේ අඩු වීමක් නිසා මෙම හිඟය හා මිල ඉහළ යෑම සිදුවී ඇතිද යන්න අවබෝධ කර ගත හැකි වනු ඇත.

විසඳුම ආනයනය බව කියයි

එහෙත් ආණ්ඩුවේ පාර්ශ්වයෙන් කීරි සම්බා හිඟය සඳහා විසඳුම ලෙස පළවන අදහස වන්නේ හිඟයක් පවතින්නේ නම් කීරි සම්බා ආනයනය කිරීමට සිදුවන බවයි. පාරිභෝගිකයන්ට හිඟයකින් තොරව නියම කළ මිලට කීරි සම්බා ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් සහල් ආනයන තීරණයක වැරැද්දක් නැත. නමුත් මෙහිදී මතක් කර ගත යුතු තවත් කරුණක්ද ඇත. ඒ පසුගිය දෙසැම්බරයේ මේ ආකාරයටම සහල් හිඟයක් පවතිද්දී සහල් ආනයනය සඳහා ආණ්ඩුව තීරණයක් ගෙන එය නියමිත පරිදි නියමිත දිනවලදී සිදුකර ගන්නට අසමත් වූ බවයි. මුලින් රාජ්‍ය ආයතනවලින් සහල් ආනයනයට තීන්දු ගෙන එය සිදු නොවූ අතර පසුව එය පෞද්ගලික අංශයට විවෘත කළද නියමිත දිනවල ඔවුන් ඒ සඳහා යොමු වූයේ නැත. අවසානයේ ආණ්ඩුව ආනයනය කරන්නට ඇස්තමේන්තුගත කළ සහල් තොගය ගෙන්වීම සඳහා දින වකවානු හෙවත් අවසර දීම් පසුගිය වසරේ දෙසැම්බර් උත්සව සමය පසුවී මෙම වසරේ ජනවාරි මාසය අවසන් වනතෙක්ම ඇදගෙන යන්නට සිදුවිය.

සහල් කිලෝවක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් වී කිලෝ 1 1/2ක් වැය වන බව දළ ගණන් බැලීම වන අතර එසේ නැත්නම් වී කිලෝවකින් සහල් කිලෝ 0.65 බව නිෂ්පාදනය කළ හැකි බව දළ ගණන් බැලීම වේ. පසුගිය මහ කන්නයේදී රජය කීරි සම්බා වී සඳහා රුපියල් 140 ක සහතික මිලක් ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර පෞද්ගලික වී මිලදී ගන්නන් එම වී කිලෝවක් රුපියල් 160 දක්වා මිලකට මිලදී ගැනීම දක්නට ලැබීය. එම මිල සමඟ සැසැඳූ කල කීරි සම්බා සහල් කිලෝවක් සඳහා නිෂ්පාදන වියදම් හැර දළ වශයෙන් රුපියල් 240ක පමණ වැයක් දැරීමට සිදුවන අතර නියම කළ මිල වන රුපියල් 260 සඳහා ඇත්තේ තවත් රුපියල් 20ක පරතරයක් පමණී. එය අතරමැදි එකතු කරන්නන්ගේ ලාභය, නිෂ්පාදන වියදම්, මෝල් හිමියාගේ ලාභය, තොග වෙළෙන්ඳාගෛ් ලාභය හා සිල්ලර වෙළෙන්ඳාගේ ලාභය යන අවස්ථා සඳහා බෙදූ විට යම් ප්‍රශ්නයක් ඇති බව පෙනී යයි. එහෙත් වෙළඳපොළේ නිල නොවන ආකාරයට කීරි සම්බා විකුණන්නේ රුපියල් 300ට වඩා වැඩි මිලකටය. එම මිල නම් කෙසේවත් සාධාරණීකරණය කළ හැකි එකක් නොවේ.

නාමල් කරුණාරත්න කියන්නේ කෘත්‍රිම හිඟයක් බවයි

මෙම කීරි සම්බා හිඟය සම්බන්ධයෙන් හිටපු ගොවි සංවිධාන නායකයකු වූ නියෝජ්‍ය ඇමති නාමල් කරුණාරත්න කියන්නේ එය කෘත්‍රිමව ඇතිකරන ලද හිඟයක් බවයි. පසුගිය මහ කන්නයේ වී නිෂ්පාදනයේ යම් අඩුවක් තිබුණද, මෙවර යල කන්නය අපේක්ෂිත ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් ලැබුණ බවද, රටේ අවශ්‍යතාවට සරිලන වී හා සහල් තොග පවතින බවද, කීරි සම්බා යනු සහල් පරිභෝජනයේ කුඩාම කොටස බවද, ඒ නිසා වී හා සහල් සඟවන අයට විරුද්ධව දැඩි පියවර ගන්නා බවද ඔහු පවසයි.

පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියට අනුව වැඩි මිලට සහල් අලෙවිකරන ව්‍යාපාරිකයකුට එරෙහිව නඩු පවරා ඔහු වැරදිකරුවකු වුවහොත් අවම රුපියල් ලක්ෂයේ සිට උපරිම රුපියල් ලක්ෂ පහ දක්වා දඩ මුදලක් නියම කිරීමට හා මාස පහක සිරදඬුමක් යන දෙකෙන් එකක් හෝ ඒ දෙකම නියම කිරීමේ හැකියාව පවතී. එමෙන්ම ඒ සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික සමාගමක් වැරදිකරු වන්නේ නම් අවමය රුපියල් ලක්ෂ පහ සිට රුපියල් ලක්ෂ පනහ දක්වා දඩ මුදලක් නියම කිරීමටත්, සහල් සඟවා තැබුවහොත් දඩ මුදලක් හෝ සිර දඩුවමක් යන දෙකෙන් එකක් හෝ ඒ දෙකම නියම කිරීමේ හෝ එම සහල් තොග රාජසන්තක කිරීමටද හැකියාව තිබේ.

එහෙත් කීරි සම්බා හෝ වෙනත් සහල් වර්ගයක් පරිභෝජනය කරන ජනතාව සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍ය වන දෙය වන්නේ වෙළඳපොළේ හිඟයකින් තොරව ඔවුන්ට අවශ්‍ය සහල් වර්ග නියම කළ මිලට ලබා ගැනීමට ඇති හැකියාවයි. වත්මන් කීරි සම්බා හිඟය කෘතිමව නිර්මාණය කළ එකක් නම්, එයට විකල්පය ලෙස ඇති විසඳුම වන්නේ ඉක්මණින් අවශ්‍ය ආදේශක සහල් ආනයනය කිරීමය. එය පසුගිය වසරේ මෙන් කල් ඇදෙන එකක් බවට පත් නොවිය යුතුය. මන්ද ඉන් ප්‍රශ්නයට උත්තරයක් නොලැබෙන නිසාය.

මේ හිඟය උත්සව සමයේ මිල වැඩි කිරීමටයි

මහාචාර්ය ඒඑල් සන්දික
අධ්‍යක්ෂ/ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරි
හෙක්ටර් කොබ්බෑකඩුව ගොවි පර්යේෂණ හා පුහුණු ආයතනය

කීරි සම්බා හෝටල් හා උත්සව අවස්ථාවලට තමයි වැඩිපුර පාව්ච්චි කරන්නේ. ඒ වගේම කීරි සම්බා වැඩිපුර පාවිච්චි කරන්නේ බස්නාහිර පළාතේ. රතු සුදු කැකුළු, සම්බා කුකුළු හා නාඩු තමයි අනෙක් පළාත්වල පාවිච්චි කරන්නේ. යාපනයේ නම් රතු නාඩු පාවිච්චි කරනවා. ඒ ගැන ව්‍යාපාරිකයෝ දන්නවා. කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවට අනුව මහ කන්නයේ කීරි සම්බාවල යම් අඩුවීමක් තිබෙනවා. යල කන්නයේ අවශ්‍ය ප්‍රමාණය තිබෙනවා. තවමත් මහ කන්නයේ අස්වැන්න වෙළඳපොළට ඇවිත් අවසන් නෑ. උත්සව සමයේ මිල වැඩි කිරීමට තමයි මෙවැනි හිඟයන් මතුකරන්නේ. මේ නිසා විකල්පයකට යන්න වෙයි. කීරි සම්බාවලට ආදේශක සහල් ගේන්න වෙයි.