සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීමේ නාමයෙන් බලධාරීන්ට පුළුල් හා අත්තනෝමතික බලතල ලබාදෙමින් සැකකරුවන්ගේ මානව හිමිකම් සීමා කරන ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරන ලෙස ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සංවිධානය රජයෙන් ඉල්ලා සිටී.
ඔක්තෝබර් 6 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති මෙම පනත් කෙටුම්පත යටතේ, බලපෑම් මත ලබාගත් පාපොච්චාරණ අධිකරණයේ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට, නඩු විභාගයකින් තොරව සැකකරුවන් වසර දෙකක් දක්වා රඳවා තැබීමට සහ අධිකරණ කටයුතු වාර්තා කිරීම මාධ්‍යයට තහනම් කිරීමට හැකි විධිවිධාන ඇතුළත් බව එම සංවිධානය පවසයි.
එමෙන්ම, අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව සෝදිසි කිරීම් සිදු කිරීමට පොලිසියට පුළුල් බලතල ලබාදීම සහ බලධාරීන්ට තොරතුරු ලබා නොදෙන පුද්ගලයන් සිරගත කිරීමට හැකි විධිවිධාන ද පනත් කෙටුම්පතට ඇතුළත් කර තිබේ.
මෙම පනත් කෙටුම්පත 1970 දශකයේ සිට සුළුතර ප්‍රජාවන් ඉලක්ක කිරීමට සහ විරෝධතා මර්දනය කිරීමට අවභාවිත වූ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇති ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (PTA) බරපතළ විධිවිධාන රැසක් යළි හඳුන්වා දෙන බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් දකුණු ආසියානු කලාපීය අධ්‍යක්ෂ ස්මෘති සිං ප්‍රකාශ කර ඇත.
“මෙම අසාමාන්‍ය පනත් කෙටුම්පත ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව විසින් යෝජනා කර ඇති මර්දනකාරී නීති මාලාවේ වඩාත්ම අනතුරුදායක එකකි. එය ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ නරකම විධිවිධාන බොහොමයක් යළි හඳුන්වා දෙන අතර, ඒවා පුළුල් පරාසයක වැරදි සඳහා අදාළ කරයි” යනුවෙන් ඇය සඳහන් කර තිබේ.
අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව දත්ත ලබාගැනීමේ අවදානමක්
විදුලි සංදේශ, චන්ද්‍රිකා, ඩිජිටල් සහ දත්ත සේවා සපයන ආයතනවලින් ග්‍රාහකයන්ගේ අනන්‍යතා තොරතුරු, දුරකථන ඇමතුම් වාර්තා සහ උපාංගවල ස්ථාන දත්ත ඇතුළු පෞද්ගලික තොරතුරු අධිකරණ නියෝගයකින් තොරව ලබාගැනීමට ද මෙම පනත් කෙටුම්පත මඟින් පොලිසියට බලය ලබාදෙන බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් පවසයි.
එමඟින් පෞද්ගලිකත්වයට ඇති අයිතිය උල්ලංඝනය වීමේ අවදානමක් පවතින අතර, මාධ්‍යවේදීන්ගේ සම්බන්ධතා, නීතිඥයන්ගේ සන්නිවේදන කටයුතු සහ නීත්‍යනුකූල මහජන රැස්වීම් සංවිධායකයන් නිරීක්ෂණයට ලක් කිරීම සඳහා මෙම බලතල අවභාවිත විය හැකි බව ද එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.
ඇඳුම්, පෙනුම හා ආශ්‍රය මත අපරාධ කණ්ඩායම්වල සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීමේ අවදානම
සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක් ලෙස පුද්ගලයන් තිදෙනකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් යම් කාලයක් පුරා සංවිධානාත්මකව ක්‍රියා කරමින් මූල්‍ය හෝ වෙනත් ද්‍රව්‍යමය වාසියක් ලබාගැනීමට උත්සාහ කරන කණ්ඩායමක් මෙම පනත් කෙටුම්පත මඟින් අර්ථ දක්වා තිබේ.
එවැනි කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීමේදී, අදාළ පුද්ගලයන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්, අත් සංඥා, භාවිත කරන භාෂාව, පච්ච සලකුණු සහ ඔවුන් ගැවසෙන ස්ථාන වැනි පරිවේෂණීය කරුණු සලකා බැලීමට අධිකරණයට හැකි බව ද පනත් කෙටුම්පතේ සඳහන් වේ. අතීත හැසිරීම් සහ පුද්ගල ආශ්‍රය ද සාක්ෂි ලෙස සැලකිල්ලට ගැනීමට අවසර ලබාදෙන බව ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් පවසයි.
තවද, මියගොස් ඇති හෝ සොයාගත නොහැකි බැවින් හරස් ප්‍රශ්න ඇසීමට නොහැකි පුද්ගලයන් මහේස්ත්‍රාත්වරයකු ඉදිරියේ කළ ප්‍රකාශ ද අපරාධමය හැසිරීම් සනාථ කිරීම සඳහා සාක්ෂි ලෙස භාවිත කිරීමට මෙම කෙටුම්පත ඉඩ සලසන බව එම සංවිධානය පෙන්වා දෙයි.
සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක පොදු අපරාධ අරමුණක් ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා “වෙනත් ඕනෑම ක්‍රියාවක්” දැනුවත්ව සිදු කිරීම වරදක් බවට පත් කරන විධිවිධානය ද ඉතා අපැහැදිලි බවත්, එය අවභාවිතයට ලක්විය හැකි බවත් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සඳහන් කරයි.
“අපරාධ වරදකාරීත්වය තීරණය කළ යුත්තේ පුද්ගලයකුගේ සැබෑ වැරදි ක්‍රියාව පිළිබඳ වෛෂයික සාක්ෂි මත මිස පෙනුම, ආශ්‍රය හෝ සැකය මත නොවේ. ඇඳුම් පැළඳුම්, දැන හඳුනාගැනීම් හෝ ගැවසෙන ස්ථාන මත පුද්ගලයන් අපරාධ කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයන් ලෙස නම් කිරීමට ඉඩ සැලසීම වෙනස්කොට සැලකීමට හේතු විය හැකි අතර, අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම්වලට එරෙහි ආරක්ෂාව සහ සාධාරණ නඩු විභාගයකට ඇති අයිතිය ද දුර්වල කරයි” යනුවෙන් ස්මෘති සිං ප්‍රකාශ කර තිබේ.
පනත් කෙටුම්පත මඟින් දඬුවම් නොලබා සිටීමේ අවදානම තහවුරු වන බවත්, බලහත්කාරයෙන් ලබාගත් ප්‍රකාශ මත වරදකරුවන් කිරීම ඇතුළු ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ සිදුවූ බවට චෝදනා එල්ල වූ අත්තනෝමතික රඳවා තැබීම්, වධහිංසා සහ වෙනත් අයුතු සැලකීම් යළි ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතින බවත් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් අනතුරු අඟවයි.
එබැවින් පනත් කෙටුම්පත සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කර, මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කරමින් සංවිධානාත්මක අපරාධ මැඩලීම සඳහා මහජනතාව සමඟ අර්ථවත් සාකච්ඡාවක් ආරම්භ කරන ලෙස එම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටී.
