හාමතේ මැරෙන්නට තවත් අලියෙකු හොරොව්පතානට ගිහින් දමති
වසර මිලියන ගණනකට පෙර මිහිමත ජීවයේ පරිණාමය එකම ආකාරයෙන් ආරම්භවුවද අන් සියලු ජීවීන් පරයා මානවයා සිය පැවත්ම තහවුරු කරගන්නට සමත් විය. ඒ අනුව ලෝකයේ සෑම රටකම නීති රීති මතු නොව සමාජ සම්ප්රදායන් පවා ගොඩනැගී ඇත්තේ මිනිසා මුල්කරගෙනය. සැකෙවින් පවසතොත් අද ලෝකයේ පැවැත්ම තීරණය කරනුයේ මිනිසා තනිවමය. පරිසරය, වන සතුන් සහ මිනිසුන් ත්රිකෝණාකාරව සම්බන්ධවූ බොහෝ ගැටලුවලදී සියලු තීරණ මිනිසුන්ගේ පැත්තෙන් බලා ගන්නා තැනට පත්වීමට හේතුව මෙම තත්ත්වයයි. මීට හොඳම උදාහරණය ලෙස ශ්රී ලංකාවේ අංක එකේ සත්ත්ව මිනිස් ගැටුම වන අලි මිනිස් ගැටුම දැක්විය හැකි අතර, අද වන විටත් ඒ හා බැඳුන සියලු තීන්දු තීරණ මිනිසා විසින් මිනිසුන්ගේ වාසිය වෙනුවෙන් ගන්නා තැනට පත්ව තිබේ.
පසුගිය හතරවෙනිදා වයඹ වනජීවී කළාපයේ නිකවැරටිය, කොටවෙහෙර ප්රදේශයේ ජීවත්වූ තරුණ අලියෙකු බලහත්කාරයෙන් හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානයට ගෙනගොස් දැමීම ඊට දිය හැකි ආසන්නතම උදාහරණයයි.
නිකවැරටියට නොදුරු ගුරුපොකුණ, කැලේගම ආදි ප්රදේශවල ගැවසුණ මෙම තරුණ අලියා මේ ආකාරයෙන් පරිස්ථාපනය කිරීමට හේතුව ලෙස වනජීවී බලධාරීන් සහ ප්රදේශවාසීන් දක්වනුයේ ඌ මිනිසෙක් මරා තිබීමය. ඊට අමතරව අවස්ථා කිහිපයකදීම පහර දීම සඳහා මිනිසුන් ලුහුබැඳ යාම සහ නිවාස කිහිපයකට පහරදී තිබීමද චෝදනා අතර වෙයි. ඒ මිනිසුන්ගේ පැත්තෙන් කියනා කථාවය. එහෙත් අලියාගේ පැත්තෙන්ද කථාවක් තිබිය හැකි අතර වරද වන්නේ කිසිවෙකුත් ඒ ගැන නොසිතා කටයුතු කිරීමය.
අලි සහ මිනිසුන් අතර ගැටීමට හේතුව දිගුකලක සිට සමාජයේ විවිධ වේදිකාවන්හි කථාබහට ලක්ව ඇති එකකි. එය තව දුරටත් මෙවැනි ලිපියකින් සාකච්ඡා කිරීම පාඨක ඔබේ කාලය කා දැමීමකි. වැදගත්ම දේ ඉකුත් 4 වෙනිදා අල්ලා හොරොව්පතානේ අලි රැඳවුම නොහොත් සත්ත්ව වදකාගාරයට ගොනගොස් දැම්මේ සැබැවින්ම මිනිසෙකු මැරූ අලියාද යන්න ප්රදේශවාසීන් අතර පවා කථාබහට ලක්වීමය. මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වන ඇතැම් අය පවසනුයේ පහර දීම් සිදුකළ අලියා දක්නට නැති බවත්, අල්ලා හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැම්මේ ආබාධ සහිතව සිටි වෙනත් අලියෙකු බවත්ය. එහෙත් අලි මෙහෙයුමට එක්වූ වනජීවී නිලධාරීන් සහ ප්රදේශවාසීන් පවසනුයේ අල්ලා ගත්තේ සැබෑ අලියා බවත් හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැමීමෙන් අලියාගේ මෙන්ම මිනිසුන්ගේ ජීවිතද ආරක්ෂා වන බවත් ය.
සැබැවින්ම ප්රචණ්ඩ හැසිරීම් පෙන්වම අලි ඇතුන් පිළිබඳව කළ ප්රාමාණික හැදෑරීම් මගින් එකී හැසිරීම් සඳහා හේතුවූ කරුණු මෙන්ම තවත් බොහෝ දේ ගැනද ප්රමානවත් අවබෝධයක් ලබාගත හැක්කේය. මේ ආකාරයෙන් ප්රචණ්ඩ හැසිරීම් පෙන්වන අලි ඇතුන් සියලුදෙනාම පාහේ රංචුවෙන් මිදී සිටිනා පිරිමි සතුන් වන අතර පොදු ව්යවහාරයේ තනි අලි යන නමින් හඳුන්වන්නේ එම සතුන්ය. තරුණ වියට එළඹෙන අලි රංචුවෙන් නෙරපා හැරීම සාමාන්ය ක්රමය වන අතර, එය එකම පවුලේ සතුන් අතර සිදුවන ලිංගික සබඳතා වලකා ලීම සඳහා ක්රියාත්මකවන ස්වාභාවික ජෛව පාලන ක්රමයකි. එකම පවුලක සාමාජිකයන් අතර සිදුවන ප්රජනන ක්රියාවලියකින් දුර්වල ජාන සහිත පරපුරක් බිහිවන අතර එම තත්ත්වය වලකා ලීම මෙහි අරමුණයි. ඒ අනුව සමාජයේ මුල්බැස ඇති තුන්පත් රෑන වැනි අලි පවුල් පිළිබඳ තොරතුරු හුදු මිථ්යාවක් වන අතර තනි අලි යනු රංචුවෙන් නෙරපා හැරීම නිසා හුදකලා වන සතුන් මිස වෙනයම් සාධක නිසා තනිව හැසිරෙන්නෝ නොවෙති.
කොටවෙහෙර ප්රදේශයෙන් අල්ලා ගත් අලියා අවුරුදු 30 ක් පමණ වයසක පසුවෙන බව වනජීවී නිලධාරීහු පවසති. ඒ අනුව ඌ තරුණ වියේ පසුවන්නෙක් බව පැහැදිලිවෙයි. මේ වයසේ අලි වෙනත් රංචුවකට එක්වීම ස්වාභාවික ක්රියාවකි. ඒත් අලි ඇතුන් යනු වාසභූමි නඩත්තු කරනා සතුන් කොටසකි. ඒ අනුව වෙනත් රංචුවක් වෙත යාමට නම් සැලකිය යුතු දුරක් ගමන් කිරීමට සිදු වෙයි. ඒත් වනාන්තර තුළ සිදුවන ඉඩම් අල්ලා ගැනීම්, ගස් කැපීම්, අලි මංකඩ අත්පත් කරගැනීම් වැනි ක්රියා නිසා අලි ඇතුනගේ ස්වාභාවික පර්යටන ක්රියාවලියට සැලකිය යුතු බාධාවක් පැමිණේ. එම නිසා සිය ලිංගික වශයෙන් සක්රිය තරුණ සතුනට සුදුසු සහකාරියක සොයා වෙනත් ප්රදේශයකට යාම අසීරු වෙයි. මෙම තත්ත්වය අලි ප්රචණ්ඩ වීමට එක් හේතුවකි. ඊට අමතරව සිය ආහාර සහ ජල අවශ්යතා සපුරාගැනීමට දෛනිකව බොහෝ දුරක් යාමට සිදුවීමද අලි සහ මිනිසුන් අතර ගැටීම උග්ර කරන්නට හේතුවක් වී ඇත. නිකවැරටිය, කොටවෙහෙර පමණක් නොව සමස්ත වයඹ වනජීවී කලාපයේම මිනිස් ක්රිකාකාරකම් නිසා බරපතළ ප්රශ්න උද්ගතව ඇති බව ප්රකට කරුණකි. ඉතා සීමිත බිම් තීරුවකට අලි ඇතුන් කොටුවීම නිසා එහි අලි මිනිස් ගැටුම බොහෝ ඉහළ අගයකට පැමිණ ඇත.
කොටවෙහෙර අලියා අල්ලා හොරොව්පතානට ගෙන ගොස් දැමීමේ සිද්ධියට අදාලව ඡායාරූප රැසක් මේ වන විටත් සමාජ මාධ්යයේ සංසරණය වෙයි. අලියාගේ පාදයක් ඉදිමී ඇති ආකාරය එම ඡායාරූප නිරීක්ෂණයේදී පැහැදිලිව දැකගත හැක. ප්රදේශවසීන්ගේ මතය එම තුවාලය බඳින කඳක් පත්තුවීමෙන් සිදුවූ එකක් විය හැකි බවය. ඒ අනුව එම අලියා සිටියේ ප්රතිකාර ලැබිය යූතු තත්ත්වයේ බවත්, එවැනි සතෙකු සැතපුම් සිය ගණනක් දුර ආහාර සහ ජලය පවා ප්රමාණවත්ව නැති ප්රදේශයකට ගෙනගොස් දැමීම අසාධාරණ බවත් ඔවුහු පවසති.
අලියාගේ තුවාලයේ තත්ත්වය පිළිබඳව අප වයඹ කලාපයේ වනජිවී පශු වෛද්ය ඉසුරු හේවාකොට්ටගේගෙන් විමසුවෙමු. ඔහු පවසනුයේ අලියාගේ කකුලේ ඉදිමුමක් ලෙස පෙනෙන්නේ සැබැවින්ම ඉදිමුමක් නොව ගල් සන්ධි ලෙස හඳුන්වන තත්ත්වය බවයි. පැරණි තුවාලයක් සුව වනවිට එහි සිදුවෙන කැල්සියම් තැන්පත්වීම නිසා මේ ආකාරයෙන් ගල් සන්ධි තත්ත්වයට පත්වන බව වනජීවී පශු වෛද්ය ඉසුරු හේවාකෝට්ටගේ පවසයි. අනතුරුව අප සොයාබැලුවේ මෙම අලියාට ප්රතිකාර අවශ්ය වුවහොත් එය ලබාදීමට හොරොව්පතාන අලි ගාලට අනුයුක්ත පශු වෛද්යවරයෙක් සිටීද යන්නයි. එහිදී දැනගත හැකි වූයේ පණ්ඩුලගම වනජීවී පශු වෛද්ය කාර්යාලය මගින් අවශ්යතාවකදී ප්රතිකාර ලබාදෙන මුත් එහි නේවාසික පශු වෛද්යවරයෙකු නොමැති බවය. වනසතුන් උදෙසා රැඳවුම් මධ්යස්ථාන වූ කලි සැබැවින්ම අසාර්ථක ක්රමයකි. විශේෂයෙන්ම විශාල භූමි ප්රමාණයක් භුක්ති විඳිමින් සිය වාසභූමිය නඩත්තු කරනා අලි ඇතුනට මෙකී රැඳවුම් මධ්යස්ථාන ක්රමය කිසිසේත් යෝග්ය වන්නේ නැත. එහෙයින් හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානය යනු මුළුමනින්ම අසාර්ථක ව්යාපෘතියකි. එය පවසන්නේ පරිසරවේදීන් පමණක් නොවේ. වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේද බහුතරයක් දරනුයේ එම මතයමය.
ඊට අමතරව පූර්ණ මධ්යස්ථ පාර්ශ්වයක් වන විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුවද සිය වාර්ෂික වාර්තාව මගින් වරක් හොරොව්පතානේ අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානයේ අසාර්ථක බව සහ එහි සිදුව ඇති අක්රමිකතාවන් රැසක් පෙන්වාදී තිබුණි. ඒ 2022 වසරට අදාළ සිය වාර්තාව මගිනි.
එහි දැක්වෙන පරිදි අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානයට මුල්ම අලියා මුදා හැර ඇත්තේ 2015 සැප්තැම්බර් 04 දිනය. 2019 ජුනි 25 දින වනවිට ඊට මුදාහැර අති අලි ඇතුන් සංඛ්යව 52 කි. කෙසේ වෙතත් 2019 ජුනි මස වන විට එහි ඉතිරිව සිට ඇත්තේ අලි ඇතුන් 09 දෙනෙකු පමණක් බව එකී වාර්තාවේ සඳහන් වෙයි. රැඳවුම් මධ්යස්ථානය ආශ්රිතව වාර්තාවෙන අලි මරණ සංඛ්යාව 12 කි. ඉතිරි අලින් 31ක් අතුරුදහන්වී ඇති බව වාර්තාව මගින් පෙන්වා දී ඇත. අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානයේ ඇති තණ බිම් සංඛ්යාව එහි වසනා සතුනට කිසිසේත් ප්රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් රුපියල් කෝටි ගණනක් වැයකර පිටතින් ආහාර ලබාගෙන ඇතත් අලි හාමතේ මිය ගිය බව මේ වන විට තහවුරුව ඇත. රැඳවුම් මධ්යස්ථානය තුළ අලි ඇතුනට ප්රමාණවත් ජල පහසුකම් නැති අතර මේ සියලු දේ නිසා අලි එම බිම හැර යාම ඉක්මන් වන බව පරිසරවේදීහු පෙන්වා දෙති.
පනාමුරේ අලි ගාල වැනි හස්ති මර්මස්ථානයක් වන හොරොව්පතානට තවත් අලියෙකු ගෙනගොස් දැමීමට සාධාරණදයි විමසන්නට අපි වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්රධාන කාර්යාලයෙන් ඇමතූවෙමු. එහිදී අප හා අදහස් දැක්වූ නිලධාරියෙකු පැවසුවේ කොටවෙහෙර අලියා තවමත් පරිස්ථාපනයට ලක් කර නැති බවය. එහෙත් අලියා හොරොව්පතානට ගෙන ගොස් දමා ඇති බවත් අදාළ චායාරූප පවා අප සතු බවත් පැවසීමෙන් පසු “අලි සංවර්ධන අංශයේ තව්ෆික් මහත්තයාගෙන්” විමසන මෙන් ඔහු උපදෙස් ලබාදුන්නේය. ඒ අනුව අපි තවුෆික් මහත්තයාගෙන් මේ පිළිබඳව විමසූවෙමු.
කොටවෙහෙර අලියා හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැමූ බව ඔහු එහිදී පිළිගත්තේය. ගෙනගොස් දැමූ අලින්ගෙන් හතරෙන් තුනකට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් මියගොස් හෝ අතුරුදහන්ව ඇති හොරොව්පතානට අලුතෙන් අලි ගෙනගොස් දමන්නේ ඇයි දැයි අපි අනතුරුව ඔහුගෙන් විමසුවෙමු. එහෙත් හොරොව්පතාන අසාර්ථක ව්යාපෘතියක් බව ඔහු පිළිගන්නේ නැත. ගෙනගොස් දැමූ අලි දැන් එහි නැති බව ජාතික විගණන වාර්තාවෙන් පවා තහවුරුව ඇති බවත්, ඇවැසි නම් එම වාර්තාවේ පිටපතක් ලබාදිය හැකි බවත් ලියුම්කරු ඔහුට පවසන ලදි. ඊට ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දන්නේය. “කවුද කියන්නේ හොරොව්පතාන ෆේල් කියලා. අපි ගියාම ඔය ඉන්න අලි කොහෙන්ද එතනට ආවේ. අල්ලපු අලියට බෙහෙත් කරලා තමා ගිහින් දැම්මේ. ඔය කියන රිපෝට් අපි ගාවත් තියෙනවා.”
වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ අභ්යන්තර ආරංචි මාර්ග පවසනුයේ වනජීවී පශු වෛද්යවරුන් ඇතුළු බහුතර පිරිසක් මෙකී අවිධිමත් පරිස්ථාපන ක්රියවලියට මුළුමනින්ම විරුද්ධ බවය. අප හා අදහස් දැක්වූ වනජීවී නිලධාරියෙකු ඒ පිළිබඳව මෙසේ පැවසීය. “අලි ගිහින් දාන වැඩේ සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථකයි. 2015 ඉඳන්ම මේක ඔප්පු වෙච්ච දෙයක්. ඒත් නැවත නැවතත් කරනවා. අපි හොඳටම දන්නවා වයිල්ඩ් ලයිෆ් වෙට්ලා මේ වැඩේට කැමති නෑ. කොටවෙහෙර අලියා වයඹ කළාපයෙන් පිට යවන්න ඒ අය කැමති උනේ නෑ. ඒත් ඉහළින් එන අණ ක්රියාත්මක කරන්නම වෙනවා. ඒක නිසා ඒ අලියා හොරොව්පතානට ගිහින් දාන්න වුණා. සමහර විට තව මාසයක දෙකක් යනකොට ඔය අලියා එහෙන් පනියි. නැවත මෙහෙ එන්නත් පුළුවන්. නැතිනම් මග මැරෙන්නත් පුළුවන්.” ඔහු පැවසීය.
අලි අල්ලා හොරොව්පතානට ගිහින් දැමීම දේශපාලන හේතූන් මත ගත් තීන්දුවක්දැයි අනතුරුව අපි විමසා සිටියෙමු. “ඔය හොරොව්පතාන කියන්නේත් දේශපාලන තීන්දුවක් නේ. එවකට හිටිය ඇමති කෙනෙක් තමන්ගේ ගම් පළාතට ඕක ගන්න මුල්වුණේ. අද වුණත් දිස්ත්රික් සංවර්ධන කමිටුවලදී කථාවෙන දේවල් බලන්න. වනජීවී නිලධාරීන්ට කොයිතරම් බලපෑම් එනවද. අලි එළවන්න, අල්ලලා ගිහින් දාන්න කිය කිය. මොකද දේශපාලනඥයන්ට වටින්නෙ මිනිස්සු. ඒ අයට ඡන්දය තියනවානේ. අලින්ගෙන් එහෙම ප්රයෝජනයක් නෑනේ. ඒ නිසා සියලු තීරණ ගන්නේ දේශපාලන වාසිය බලලා. අලියෙක් ගම් වදිනවා නම් මිනිස්සුන්ගෙයි, දේශපාලන අධිකාරියෙයි එකම විසඳුම තමා ගිහින් හොරොව්පතානේ දාන එක. අලියා ගමට එන්න හේතුවෙන පාරිසරික ප්රශ්නය විසඳන්න ඒ අයට ඕනකමක් නෑ. වනජීවී නිලධාරීන් විෂය හැදෑරීමක් සහිතව කරන නිර්දේශ කුණු කූඩයට දාලා දේශපාලන උවමනාවට ගේන තීරණ තමා ක්රියාත්මක වෙන්නේ. මේ අලි රැඳවුම් මධ්යස්ථානවලට ගිහින් දාන්නේ පිරිමි අලි. ඒ නිසා එම සතුන්ට පරපුර බිහිකරන්න බැරිව යනවා. අපි දන්නවා ලංකව දූපතක්. පිටස්තර ගොඩබිම් මාර්ගවලින් ාලි මෙහේ එන්නෙ එනෑ. ඉන්න තරම් ශක්තිමත් පිරිමි අලි ගිහින් හොරොව්පතානෙ ගාල් කළාම කොහොමද අලි බෝ වෙන්නේ. මේක ලංකාවේ අලි වඳ කරන්න නම් හොඳ ක්රමයක්” ඔහු පැවසීය.
අරුණ ලක්ෂ්මන් ප්රනාන්දු
