ගොඩවාය, ගාල්ල, දොඩංදූව අතීතයේ සේද මාවතේ නම් දැරූ නැව්තොටවල් ය. එහෙයින් ලංකාවේ දකුණු දිග මුහුදු තීරය නෞකා ගමනාගමනයට අතීතයේ සිට ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. රතු මුහුදේ සිට චීනය දක්වා වන නාවික මාර්ගයේ පැරණිම වෙළඳ නෞකාවේ තොරතුරු මෙකී දක්ෂිණ වෙරළ තීරයෙන් හමුවීම ඊට එක් නිදසුනකි. අදින් වසර 2100 කට පෙර අම්බලන්තොටට නොදුරු ගොඩවාය වරායට නොදුරු සාගරයේ ගිලීගිය එම නෞකාව සොයාගැනීමත් සමග නාවික පුරාවිද්‍යාඥයන්ට තමන් එතුවක් එළඹ සිටි බොහෝ නිගමන මුළුමනින්ම වෙනස් කරන්නට සිදුවිය. සේද මාවතේ ඉන්දු රෝම වෙළඳාම අප සිතා සිටියාට වඩා බොහෝ පැරණි බව ලෝකයට හෙළිවූයේ එම නෞකාව සොයාගැනීමත් සමගය.

ඒත් මෑත අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාවට නොදුරු නෞකා අනතුරු ගැන කතා කිරීමේදී අපේ සිහියට එන්නේ සංගමන්කන්දට නොදුරුව අනතුරට පත් ඉන්ධන ප්‍රවාහන නෞකාවක් වූ නිව් ඩයමන්ඩ් සහ කොළඹ වරාය පෙනෙනා මානයේ ගිනිගෙන ගිලීගිය එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නෞකා අනතුරු දෙකය. රසායනික ද්‍රව්‍ය පුරවා තිබූ එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නෞකාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍ර ජීවීන් සහ වෙරළ සම්පතට සිදුවූ විනාශය අදටත් නිවැරදිව තක්සේරු කර නැත.

එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නෞකා අනතුරේ පාරිසරික ගැටලු පමණක් නොව නෛතික ගැටලුද තවමත් විසඳී නැත්තේය. එසේ තිබියදී තවත් නාවික අනතුරක් මීට දෙසතියකට පෙර ගාල්ලට නොදුරු දක්ෂිණ වෙරළ කළාපයේ සිදුවිය. ඒ ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් විසින් එල්ලකළ ටෝපිඩෝ ප්‍රහාරයකින් ඉරාන යුද නෞකාවක් වූ අයිරිෂ් ඩෙනා ෂඍෂී ෘැබ් ගිලී යාමය. දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු ඉන්දීය සාගරයේ එල්ලවූ පළමු සබ්මැරීන් ප්‍රහාරයෙන් ඉරාන නෞකාව ගිලීයාමත් සමග එය ශ්‍රී ලංකා ජල තීරයේ අයිතියට සහ ස්වෛරීභාවයට අභියෝගයක් ලෙසත්, ඉන්දීය සාගරයේ සාමකාමී බවට තර්ජනයක් බවටත් මත පළවෙන්නට විය. එකී බරසාර තර්ක විතර්ක මැද අපට අමතකව ගිය වැදගත්ම කරුණක් විය. ඒ ඉරාන නෞකාව ගිලීයාමෙන් ශ්‍රී ලංකාව අවට සමුද්‍රීය පරිසරයට සිදුවූ හානියයි .

ඕනෑම මුහුදු යාත්‍රාවක් අනතුරට පත්වීමෙන් පසු එහි ඇති ඉන්ධන, රසායනික ද්‍රව්‍ය මෙන්ම වෙනත් භාණ්ඩද සාගරයට එක්වීම සාමාන්‍ය ස්වභාවයයි. එහෙත් අනතුර සිදුවූ ස්ථානයේ සිට වෙරළ තීරයට ඇති දුර සහ සාගර දිය වැල්වල පිහිටීම අනුව එකී අපද්‍රව්‍ය වෙරළට පැමිණීමට ගතවන කාලය තීරණය වෙයි. ඒ අනුව ඇමරිකානු සබ්මැරීන් ප්‍රහාරයෙන් ඉරාන නෞකාව මාර්තු හතර වෙනිදා මුහුදු බත් වුවද ඉන් සාගරයට එක්වූ තෙල් වැනි දේ ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළට දිනක් දෙකක් තුළ පැමිණියේ නැත. ඒ සඳහා දින තුනකට අධික කාලයක් ගත විය.

සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය නිකුත් කළ නිවේදනයකට අනුව ශ්‍රී ලංකා වෙරළ තීරයේ තෙල් පැල්ලම් මුලින්ම නිරීක්ෂණය වී ඇත්තේ පසුගිය හත්වෙනිදාය. ඒ හික්කඩුව සහ ගාල්ල අවට මුහුදු තීරයන්හිදීය. එකී තෙල් පැල්ලම් නිරීක්ෂණය වීමත් සමග වහා ක්‍රියාත්මකව තෙල් ඉවත්කර වෙරළ පිරිසිදු කිරීම ආරම්භ කළ බව සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය පවසයි.

එහෙත් හික්කඩුව කොරල් බීච් අවට සංචාරක වෙළෙඳ කටයුතුවල නියැලෙන්නෙකු වූ සුගත් සිල්වා පවසනුයේ පසුගිය පස්වෙනිදා පස්වරුවේ වෙරළට නොදුරු නොගැඹුරු මුහුදේ තෙල් පැල්ලම් දකින්නට තිබූ බවය .

“පස්වෙනිදා හවසත් තෙල් පැල්ලම් තිබුණා. ඩයිවිංවලට ගිය ගෙස්ට්ලා කිහිපදෙනෙක්ම ඒක දැකලා තිබුණා. කොහොම උනත් හත්වෙනිදා කට්ටියක් ඇවිල්ලා බීච් එක ක්ලියර් කළා. ඒ වැඩේ හොඳටම කළා. ඒ වුණාට ගොඩක් ගෙස්ට්ලා බීච් එකට එන එක නතර කළා. ඒ අය පොලියුෂන් බරපතළ විදියට හිතනවා. ඒකෙන් අපිට ලොකු පාඩුවක් උනේ” ඔහු පැවසීය.

පසුගිය 15 වෙනි ඉරිදා හික්කඩුව ප්‍රදේශයේ අප සංචාරය කරනා අවස්ථාවේ වෙරළ තීරය පිරිසිදුකර තිබුණද එහි සංචාරකයන්ගේ ගැවසීමේ අඩුවක් පැහැදිලිවම දැක ගන්නට හැකි විය.

පන්නංගල වෙරළ තීරයේදී හමුවූ ඝෝෂ් ෂර්වීන් පැමිණ තිබුණේ ඉන්දියාවෙනි. ඔහු දින දහයකට ආසන්න කාලයක් හික්කඩුව අවට නතරව සිටී. වෙරළ තීරය පිරිසිදුව කිරීමට තෙල් තට්ටුව වෙරළට පැමිණෙන තුරු සිටීම වැරදි බව ඔහුගේ අදහසයි.
“මම ඔක්කෝම බලා සිටියා. ඒ නිලධාරීන් හොඳින් වැඩ කළා. ඒත් අනතුර දැනගත් වහාම ඔබ ක්‍රියාත්මක වෙන්න තිබුණා. නැව අනතුරට මුහුණ දුන්නාම සී කරන්ට් (සමුද්‍ර දියවැල්) අනුව තෙල් වෙරළට එනවා. හැබැයි වෙරළට එන්න කළින් බූම් (ධසක ඊදදපි) දාලා තෙල් පැතිරෙන එක නතර කරන්න තිබුණා. ඊට පස්සේ ඒ තෙල් ඇබ්සෝර්බ් කරන හරි පුච්චන්න හරි තිබුණා. වෙරළට ආවාට පස්සේ වැලිත් එක්ක අයින් කරන එක බොහොම පරණ ක්‍රමයක්. ඒක ඕනෑ කෙනෙක්ට කරන්න පුළුවන්. ලංකාව වටේම මුහුද. මේ වගේ දේවල් නිතර වෙන්න පුළුවන්. නිලධාරීන් සාගරයේදී අනුගමනය කළ ක්‍රමය අපි හරියටම දන්නේ නෑ. නමුත් හැකි සෑම විටම තෙල් වෙරළට ඒම වලකන්නට ඕනෑ. ඒක සංචාරකයන් වගේම මුළු පරිසරයටත් බලපානවා.” ඔහු පැවසීය.

මෙම සිදුවීමට අදාළව කරුණු දක්වමින් සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය මාධ්‍ය නිවේදනයක් නිකුත් කර ඇත. එම නිවේදනයට අනුව, ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් හික්කඩුව සහ පැරෑළිය යන වෙරළ තීරයන්හි මීටර් 20ක පමණ ප්‍රදේශයක තෙල් පැල්ලම් විසිරී ඇති බව වාර්තා වීමත් සමඟ, සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය සහ වෙරළ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව ඒකාබද්ධව ක්‍රියාත්මක වී එම තෙල් පැල්ලම් ඉවත් කිරීමට කටයුතු කර ඇත. මෙම තෙල් පැල්ලම් කුමන හේතුවකින් හටගත්තේද යන්න හඳුනා ගැනීමට සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය සමත්ව ඇත. ඒ අනුව මුහුදේ ගසාගෙන ආ ීයැකක ක්‍දරුබ් ී2 ඡ 100 වර්ගයේ තෙල් බැරල් මගින් කාන්දු වු තෙල්වලින් මෙම තෙල් සාගරයට එක්ව ඇතිබව තහවුරු වී ඇත. මෙම තෙල් වර්ගය පිස්ටන් මගින් ක්‍රියා කරන එයාර් කොම්ප්‍රෙෂර්වල ඇතුළත කොටස් ලිහිසි කිරීම සඳහා යොදාගන්නා ලිහිසි තෙල් වර්ගයක් (ස්නේහක) ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, මෙය අන්තරායදායක තෙල් වර්ගයක් ලෙස වර්ගීකරණය නොවනා බව සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය සිය මාධ්‍ය නිවේදනයේ සඳහන් කරයි.

වෙරළ තීරයේ පිරිසිදු බව ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය, වෙරළ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව සමඟ සහ අදාළ පාර්ශ්වකාර ආයතනයන්ගේ සහයෝගයෙන් පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු නොකඩවා ක්‍රියාත්මක කරනු බවත් පවතින තත්ත්වය හේතුවෙන් මුහුදු මත්ස්‍යයින්, කැස්බෑවුන් ඇතුළු සාගර ජීවීන්ට හානියක් සිදුවී ඇති බවට මේ දක්වා තොරතුරු වාර්තා වී නොමැති වුවද, සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය ඒ පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් පසුවෙන බවත් එම නිවේදනයේ වැඩි දුරටත් සඳහන් වෙයි.

ඒ අනුව මෙම නෞකා අනතුරෙන් සිදු වු තෙල් කාන්දුව වැලකීමට ප්‍රමාණවත් පියවර ගත්තේද යන්න අප සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරියේ සභාපති සමන්ත ගුණසේකරගෙන් විමසුවෙමු. ඔහු පවසනුයේ මෙම සිදුවීමේදීද කාන්දු වූ තෙල් සාගරයේදී එකතු කළ බවත්, වෙරළට පැමිණියේ සුළු ප්‍රමාණයක් බවත් ය. වැඩිදුරටත් ඔහු ඒ පිළිබඳව මෙසේ අදහස් දැක්වීය .

“අපි තෙල් මුහුදේදී එකතු කළා. සුළු ප්‍රමාණයක් තමා වෙරළට ආවේ. මුහුදේදී එකතු කළත් වෙරළට ගේන්න වෙනවා. සාගරයේදීම පිළිස්සීමෙන් වඩා හානියක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ ඒ තෙල් වර්ග අනුව එකතු කිරීමට යොදනා ක්‍රමය වෙනස් වෙනවා. මෙතන තියෙන්නේ ලු‍බි්‍රකන්ට්. ඒ කියන්නේ ස්නේහක කියලා සිංහලෙන් කියන්න පුළුවන්. සාමාන්‍යයෙන් ලු‍බි්‍රකන්ට් අර තෙල් වගේ එක පැච් එකක් විදියට තියෙන්නේ නෑ නේ. ඒක කැඩිලා යනවා. ඒක නිසා එකතු කිරීමේ ක්‍රම වෙනස් වෙනවා. කරුණු නොදැන එක එක්කෙනා එක එක විදියට අදහස් දක්වනවා. මේ ලු‍බි්‍රකන්ට් අඩංගු බැරල් හතරක් මුහුදේ තිබුණා. එයින් දෙකක් ඩැමේජ්. එකක් හොඳටම ඩැමේජ් . ඒත් අපි දන්නේ නෑ මේ බැරල්වල ඔරිජින් එක. ඒ කියන්නෙ එමේ බැරල් කොහෙන් ආවාද කියා දන්නේ නෑ. බැරල්වල තිබුණ තෙල් සහ මුහුදේ තිබුණ තෙල් හරියටම සමානයි” ඔහු පැවසීය .

මෙවැනි අනතුරකදී සමුද්‍ර ජීවීනට සිදුවිය හැකි හානි පිළිබඳව සමුද්‍ර ජීවීන් සහ කැස්බෑ සංරක්ෂණ විෂයේ ප්‍රාමාණික උගතෙකු වන තුෂාන් කපුරුසිංහගෙන් විමසුවෙමු. මෙවැනි තෙල් කාන්දුවක් සමුද්‍ර ජීවීන්ට මෙන්ම සමුද්‍රීය පරිසරයටද අනිවාර්යයෙන් හානි පමුණුවන බව ඔහු පවසයි.

“මුහුදට තෙල් හරි වෙනත් රසායනයක් එක් වීම මගින් කැස්බෑවන් ඇතුළු සමුද්‍ර ජීවීන්ට හානි සිදුවෙනවා. ඒක අනිවාර්යයි. තවමත් අපේ වෙරළට සතුන්ගේ මළසිරුරු ගසාගෙන ඇවිත් නැති වුණාට හානි සිදුවෙන්නේ නැහැ කියලා අපිට කියන්න බෑ. මුහුදේ තියෙන සත්ත්ව සහ ශාක ප්ලවාංග මේ වගේ තෙල් කාන්දු වීම් නිසා විෂ සහිත බවට පත් වෙනවා. අපි කවුරුත් ආහාරයට ගන්න හුරුල්ලෝ සාලයෝ වගේ මාළු තනිකරම ප්ලවාංග භක්ෂකයෝ. ඒ අයගේ ශරීරයට මේ විස ඇතුළු වෙනවා. මේ කුඩා මාළු තමයි ටූනා, බලයා වගේ ලොකු මාළු ආහාරයට ගන්නේ. ඒ ඔස්සේ ඒ මාළුන්ටත් විස ඇතුළු වෙනවා. මේ දාමය අවසානයේ මිනිසුන් දක්වාම පැතිරෙනවා. මුහුදු කුරුල්ලෝ, මාළු, කැස්බවෝ, කොරල් පර, මුහුදු තෘණ වගේ සමස්ත සාගර පරිසරයටම මේ හානිය බලපානවා.

අනිත් කාරණාව මේ තෙල් කාන්දුවෙන් මියගිය සත්තු ලංකාවේ වෙරළට නොපැමිණියාට රළ යන අතත් එක්ක දකුණු පැත්තට යන්න පුළුවන්. මුහුදේ තල්මසාගේ සිට හාල්මැස්සා දක්වා විශාල ජෛව ප්‍රජාවක් ඉන්නවා. මේ සතුන් විශාල ප්‍රමාණයක් විවිධ හේතු නිසා දිනපතා මැරෙනවා. ඒ සියලු දෙනාගේ සිරුරු වෙරළට ගොඩ ගසන්නේ නෑ. සමහර ඒවා මුහුදු පතුලට යනවා. තවත් ඒවා සතුන් විසින් කා දමනවා. සාමාන්‍යයෙන් මැරෙනා සමුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් වෙරළට ගොඩගසන්නේ 10 %ක් පමණයි.” ඔහු පැවසීය.

මෙවැනි ඉන්ධන කාන්දුවලදී සාගරයට සහ වෙරළට සිදුවන හානිය අවම කිරීමට ප්‍රමුඛතාව දෙනු ලබයි. එය දෙවෙනි වනවා නම් ඒ අනතුරට පත් යාත්‍රාවේ සිටිනා මිනිසුන් බේරාගැනීමට පමණි. මුහුදට එක්වන තෙල් මගින් සිදුවන් හානි වැලකීමට පියවර රැසක් ගනු ලබයි. එහිදී තෙල් අවශෝෂණය කර ගන්නා බැක්ටීරියා විශේෂ යොදාගැනීම සහ මිනිස් හිසකෙස් යොදා සකසන පටි මගින් එකී තෙල් පැල්ලම් අවශෝෂණය කිරීම වැනි ක්‍රම රැසක් වන බව මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූ අය විසින් පවසන ලදි.

අරුණ ලක්ෂ්මන් ප්‍රනාන්දු

හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අමරකීර්ති අතුකෝරළ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් කරනු ලැබ මරණ දණ්ඩනයට නියම වූ අයට ජනාධිපති සමාව දිය යුතුයැයි කියන අදහසක් විවිධ අයගෙන් ඉදිරිපත් වී තිබේ. මේ අදහස ඉදිරිපත් කරන අය අතර, පසුගිය කාලයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, මානව අයිතිවාසිකම්, මානව ගරුත්වය වැනි දේ සම්බන්ධයෙන් පෙනීසිටි කලාකරුවන්, සමාජ ක්‍රියාකාරිකයන් මෙන්ම මාධ්‍යවේදීන්ද සිටිනු දැකිය හැකිය. ඔවුන් පෙන්නා දෙන්නට හදන්නේ, මේ ද්විත්ව ඝාතනය අරගලයේ කොටසක් බවත්, එය දේශපාලනික ක්‍රියාවක් බවත්, ක්‍රියාවකට දැක්වූ ප්‍රතික්‍රියාවක් පමණක් බවත්, ඒ නිසා වරදකරුවන් අත වරදක් නැති බවත් විය හැකිය.

හිටපු මන්ත්‍රීවරයාට හා ඔහුගේ පෞද්ගලික ආරක්ෂක නිලධාරි පොලිස් සැරයන්ට පහරදී ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධ නඩුවේ තීන්දුව, ගම්පහ ත්‍රිපුද්ගල මහාධිකරණය විසින් දෙන ලද්දේ ජනවාරි 11 වැනිදාය. එහිදී මනුෂ්‍ය ඝාතනයට වරදකරුවන් වූ විත්තිකරුවන් 12 දෙනකුට මරණීය දණ්ඩනය නියම කෙරුණු අතර, විත්තිකරුවෝ 25 දෙනෙක් නිfදාස් කොට නිදහස් කරන ලදහ. මරණීය දණ්ඩනය නියමවූ විත්තිකරුවන් 12 ඇතුළු විත්තිකරුවන් 16 දෙනෙකු වරදකරුවන් බවට තීරණය කළ අතර සෙසු විත්තිකරුවන් 4 දෙනාට අවුරුදු පහකට අත්හිටුවනු ලැබූ මාස 6 බැගින් සිරදඬුවම් නියම කෙරිණි.

ඊට අමතරව, මේ සිද්ධියෙන් ඝාතනය වූ මන්ත්‍රී අතුකෝරළගේ බිරිඳ මාලි අතුකෝරළට සහ ආරක්ෂක නිලධාරි පොලිස් සැරයන් ජයන්ත ගුණවර්ධනගේ බිරිඳ අනුෂා ඉන්දිකා ගුණවර්ධනට රුපියල් 50,000 බැගින් වන්දි ගෙවීමටද නියම කෙරිණි. වන්දි මුදල් ගෙවීමට අපොහොසත් වුවහොත් අමතර වසර දෙක බැගින් ලිහිල් වැඩ සහිත සිරදඬුවම්ය.

සභාපති විනිසුරුගේ තීන්දුව

වැදගත් කරුණක් වුණේ විනිසුරු මඬුල්ලේ සභාපති සහන් මාපා බණ්ඩාර විනිසුරුවරයා, සුළුතර තීන්දුවක් දෙමින්, සියලු විත්තිකරුවන් නිfදාස් කොට නිදහස් කිරීමය. ඔහුගේ තර්කය වුණේ, පැමිණිල්ල සාධාරණ සැකයෙන් ඔබ්බට චෝදනා ඔප්පු කර නැත යන්නයි. ඒ අනුව, ලැබුණේ බහුතර, එනම් තුනෙන් දෙකක තීන්දුවකි. රශ්මි සිංගප්පුලි හා රසන්ත ගොඩවෙල විනිසුරුවරු දෙපළ, විත්තිකරුවන් වැරදිකරුවන් බවට තීරණය කළහ.

මරණ දණ්ඩනය නියම නොකරන ලද විත්තිකරුවන් හතර දෙනා වරදකරුවන් කරනු ලැබුවේ නීති විරෝධී රැස්වීමක සාමාජිකයෙකු වශයෙන් කටයුතු කිරීමේ චෝදනාවටය.

මරණීය දණ්ඩනය නියම කරනු ලැබුවේ, නඩුවේ 1 විත්තිකරු ධනුෂ්‍ය ලක්ෂාන්ත, 4 විත්තිකරු මොහොමඩ් ඩිල්ෂාන්, 5 විත්තිකරු සාගර ප්‍රනාන්දු, 6 විත්තිකරු සුපුන් තරිඳු සුනිල්රත්න, 7 විත්තිකරු ඉන්දික කුමාර විජේසිංහ, 14 විත්තිකරු රාමයියා සත්‍ය කුමාර්, 19 විත්තිකරු චාරුක දේශාන්, 21 විත්තිකරු සනත් වීර ප්‍රසන්න, 26 විත්තිකරු යොහාන් මධුභාෂිත ජයවීර, 27 විත්තිකරු රංගන රුවන් නන්දසේන, 35 විත්තිකරු දිනුක ප්‍රභාත් ජයතිලක සහ 40 විත්තිකරු අශාන් පීරිස්ටය.
අත්හිටුවූ සිරදඬුවම් නියම කරනු ලැබුවේ, 2 විත්තිකරු ඔෂාන් දිල්ෂාන්, 23 විත්තිකරු සමිත අනුරංග සූරසිංහ, 30 විත්තිකරු සිංගා හෙවත් චාමර ප්‍රසන්න සහ 35 විත්තිකරු දිනුක ප්‍රභාත් ජයතිලකටය.

තීන්දුව ප්‍රකාශයට පත්කිරීමට ජනවාරි 14දා මුලින් කැඳවනු ලැබූ අවස්ථාවේදී, දීර්ඝ කාලයක් පුරා විභාගවූ නඩුවේ විත්තිකරුවන් 41 දෙනා සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත්වූ කරුණු වෙනවෙනම සලකා බැලිය යුතු බවත්, විඩියෝද සලකා බැලිය යුතු බවත් පෙන්වා දෙමින්, ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් කාලයක් අවශ්‍ය බව සඳහන් කර තීන්දුව දීම පෙබරවාරි 11 දක්වා කල් තබනු ලැබිණ.

2026 වර්ෂයේ ජනවාරි මාසයේ ප්‍රවාහන, මහා මාර්ග සහ නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය, ජාතික ප්‍රවාහන වෛද්‍ය ආයතනය සහ පොලිසිය එකතු වී පානදුර බස් නැවතුමේ බස් ධාවනය කරනා බස් රියැදුරන්ගේ වෛද්‍ය පරීක්ෂා සිදු කළ අතර රියැදුරන් මත්ද්‍රව්‍ය හෝ මත්පැන් පානය කර ඇති දැයි එම පරීක්ෂණය මඟින් සොයාබලා තිබිණි.

එසේ සිදු කළ වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකදී ඩබ්ලිව්.ජී. දයානන්ද නම් රියැදුරු මහතෙකු කංසා පානය කර ඇති බව වෛද්‍ය වාර්තාවේ සඳහන් වී තිබුණු අතර එම රියැදුරු මහතා එම මොහොතේ මාධ්‍ය වෙත අදහස් දක්වමින් පවසා සිටියේ තමන් කිසි දිනෙක මත්පැන් හෝ සිගරට් පානය කර නැති බවය.

‘මට දැන් අවුරුදු 40ක් වෙනවා. මම අරක්කු සිගරට් කිසි දෙයක් බොන්නේ නැහැ. බස් ස්ටෑන්ඩ් එකේ අයත් ඒ බව දන්නවා. ඒත් මම ගංජා ගැහුවා, මත්ද්‍රව්‍ය පොසිට්ව් කියලා මට සහතිකේ දීලා තියෙනවා. මගේ මුත්‍රා පරීක්ෂාවේදී ජාතික වෛද්‍ය ආයතනයේ නිලධාරීන් කියනවා මගේ ඇඟේ මත්ද්‍රව්‍ය තියෙනවා කියලා. මේක බොරුවක් නේ. මේ බොරුවෙන් මට අපහාසයක් වුණේ. මේ අයට විරුද්ධව බොරු කියනවා කියලා නඩුවක් දාන්න ඕනෑ’

ඊට පිළිතුරු දෙමින් එතැන සිටි නිලධාරීන් එම රියැදුරාට පැවසුවේ ‘හරි ඔබතුමාට පුළුවන්නේ දෙවැනි වෛද්‍ය වාර්තාව ලබා ගන්න. ඒ වෛද්‍ය වාර්තාවෙන් නිවැරදි කියලා ඔප්පු වුණොත් ඔබතුමා නිවැරදි පුද්ගලයෙක්නේ’ යනුවෙන් ය. එම රියැදුරු මහතාගේ දෙවැනි වෛද්‍ය පරීක්ෂාවෙන්ද ඔහු කංසා ගත් බවට සඳහන් වී තිබුණු අතර පසුව ඔහු පොලිසිය අත්අඩංගුවට ගෙන තිබිණි.

සාක්ෂි තියෙනවා

බස්නාහිර පළාත් මාර්ගස්ථ මගී ප්‍රවාහන ජාතික අධිකාරියේ සභාපති ගාමිණි විජේසිංහ අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ, ‘සමාජය තුළ පවතින අදහස පොදු ප්‍රවාහනයේ යෙදෙන රියැදුරු සහ කොන්දොස්තර මහතුන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කර තමන්ගේ රැකියාවේ නිරත වෙනවා කියලා. මේක බරපතළ කාරණයක්. මේක තහවුරු කරන්නත් අපේ ළඟ සාක්ෂි තිබෙනවා. අපි පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය එක්ක මේ පිළිබඳව කතා කළ අවස්ථාවේ දී අපිට තහවුරු කරගන්න ලැබුණේ ලංකාවේ සිදු වන මාර්ග අනතුරුවලට බොහෝ දුරට හේතුවක් වෙන්නේ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරලා වාහන ධාවනය කිරීම කියලා. පොදු ප්‍රවාහනයේ බස්රථ සේවය කියන්නේ එකවර ජීවිත 60ක් 70ක් විතර එකවර අරගෙන යන පුද්ගලයෙක්. ඔහුට ජීවිත පිළිබඳව ලොකු වගකීමක් තියෙනවා. ඒ නිසා ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශය, පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව සහ මාර්ගස්ථ ප්‍රවාහන අධිකාරිය යන අපි සියලු දෙනාම එකතු වෙලා තීරණයක් ගත්තා ලංකාව පුරාමත්, බස්නාහිර පළාත පුරාමත්, තෝරා ගත් බස් නැවතුම් පොළවල්වල අහඹු ලෙස පරීක්ෂාවන් සිදු කරන්න.’

අහඹු පරීක්ෂණ

‘අපි බස් නැවතුම් පොළවල්වල ගමන් ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වෙන බස් රථ රියැදුරු සහ කොන්දොස්තර මහත්වරුන් මත්ද්‍රව්‍ය ගෙන ඇති දැයි පරීක්ෂාවන් ලක් කරනවා. එම පරීක්ෂණවලදී තහවුරු වූවහොත් ඔවුන් මත්ද්‍රව්‍ය ගෙන ඇති බව, පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව හරහා ඔවුන් අධිකරණ කටයුතුවලට යොමු කරනවා. ඊට අමතරව බස්නාහිර පළාත් ප්‍රවාහන අධිකාරිය විදියට අපි ඒ රියැදුරු සහ කොන්දොස්තරවරුන්ව රැකියාවෙන් තාවකාලිකව ඉවත් කරනවා. අධිකරණ කටයුතුවලට අනුව අපි ඒ රියැදුරන් හෝ කොන්දොස්තරවරුන් පිළිබඳව තීරණ ගන්නවා.’

සෞඛ්‍ය වෛද්‍ය ආයතනයෙන් සිදු කරන්නේ මුත්‍රා පරීක්ෂාවක් බවත් විනාඩි 10ක් ඇතුළත අදාල පුද්ගලයන්ගේ වෛද්‍ය පරීක්ෂණ වාර්තා නිකුත් කිරීමට එම ජංගම රථවල පහසුකම් ඇති බවත් ඒ මහතා පැවසීය.

මාර්ග බලපත්‍රය අහෝසි කරනවා

බස් රථ රියැදුරන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරනවා යැයි හඳුනාගැනීමට හැකි වුවහොත් එම බස් රථයේ හිමිකරුගේ මාර්ග බලපත්‍රය අහෝසිකිරීමට කටයුතු කරන බවට ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග සහ නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍ය බිමල් රත්නායක පවසා ඇත. පෙබරවාරි 08 දින මාතර දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයේ පැවති රැස්වීමකින් පසු ඔහු මේ බව පවසා තිබුණි.
‘බස් හිමියා දන්නවා තමන්ගේ බස් රථ රියැදුරා හෝ කොන්දොස්තරවරයා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරනවාද නැද්ද කියලා. අපි කිසිසේත්ම විශ්වාස කරන්නේ නැහැ, බස් රථයේ හිමිකරු නොදැන රියැදුරු මහත්වරු කොන්දොස්තර මහත්වරු මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරන බව. ඒ නිසා තමන්ගේ බස් රථ බලපත්‍රය අහිමි කරගන්නවා වෙනුවට, ගම්වල සිටිනා මත්ද්‍රව්‍ය නොගන්නා තරුණ පිරිස් බස් රියැදුරන් හා කොන්දොස්තරවරුන් ලෙස බඳවා ගන්න. අපි දිගටම පොලිසිය එක්ක එකතු වෙලා බස් රියැදුරන් මත්ද්‍රව්‍ය ගෙන ඇති දැයි පරීක්ෂා කරනවා. ඒක අපේ වගකීම. අනෙක් එක දැන් මේක නීතියක්. ඒ නිසා නීතිය අනුව හැඩගැසීම බස් රථ රියැදුරන්ගේ, කොන්දොස්තරවරුන්ගේ සහ බස් රථ හිමියන්ගේ වැඩක්.’

මීට පෙර හඳුනාගත්තේ කෙසේද

මීට පෙරදී රියැදුරෙකු හෝ කොන්දොස්තරවරයෙකු බීමතින් සිටින බවට පොලිස් නිලධාරීන් හඳුනා ගනු ලැබුවහොත් එම රියැදුරා පොලිස් ස්ථානය වෙත රැගෙන ගොස් බීමතින් දැයි පරීක්ෂා කිරීමේ බැලු‍මක් ලබාදෙන අතර ස්ථානීයවද එම බැලු‍නය ලබා දෙයි.

බීමත් දැයි පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය බැලු‍න නොමැති අවස්ථාවලදී සැක සහිත රියැදුරන් වෛද්‍යවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කර වෛද්‍ය වාර්තාවක් ලබා ගනු ලබන අතර ඉන් අනතුරුව ඔහුගෙන් ප්‍රකාශයක් සටහන් කරගෙන නීතිමය කටයුතු සඳහා අධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. ඉන්පසුව පොලිසිය විසින් ඔවුන්ට අදාළ පොලිස් බලප්‍රදේශයට අයත් මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ නඩු පවරනු ලබන අතර එසේ නඩු පැවරීමේදී අධිකරණය රුපියල් 25,000ක අවම දඩයක් නියම කරනු ලබයි.

එමෙන්ම රියැදුරු බලපත්‍රය මාස 2කට හෝ මාස 3කට අත්හිටුවනු ඇත. මෙම වරද සඳහාම දෙවන හා තුන්වන අවස්ථාවන්හිදී අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවහොත්, පනවනු ලබන දඩය සහ රියැදුරු බලපත්‍රය අත්හිටුවනු ලබන කාලසීමාව දීර්ඝ වනු ඇත.

බීමතින් රිය පදවා රිය අනතුරක් සිදුකළ හොත් ලැබෙන දඬුවම මීට වඩා බරපතළ වන අතර 2019 අංක 10 දරන මෝටර් වාහන (සංශෝධන) පනතේ 216 වගන්තියට අනුව බීමතින් රිය ධාවනය සඳහා රුපියල් 25,000ත් රුපියල් 30,000 අතර දඩ මුදලක් නියම වන අතර මාස 3 ක් දක්වා සිර දඬුවම් සහ මාස 12ක් දක්වා රියැදුරු බලපත්‍රය අත්හිටුවීමට හැකිය.
බීමත්ව මුදලකට හෝ දීමනාවකට මගීන් ප්‍රවාහනය කර ඇති නම් රුපියල් 25000ත් රුපියල් 30000ත් අතර දඩ මුදලක් මෙන්ම මාස 6ක් දක්වා සිර දඬුවම් හෝ එම දෙකම සහ රියැදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීම කළ හැකිය.

බීමත්ව රිය පදවා යම් පුද්ගලයකුගේ මරණය සිදු කිරීම සඳහා දඩය රුපියල් 100,000ත් රුපියල් 150,000 හෝ වසර 2 කට නොඅඩු සහ වසර 10 ට නොවැඩි කාලයක් සදහා බන්ධනාගාරගත කිරීම හෝ එම දඬුවම් දෙකම හෝ රියැදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීම යන දෙකටම යටත් කරනු ඇත.

බීමත්ව රිය පදවා සුළු‍ තුවාල සිදු කිරීමේ වරදට දඩය රුපියල් 30,000ත් රුපියල් 50000 වන අතර සිර දඬුවම වසරට නොවැඩි කාලයක් සඳහා ද එම දඬුවම් දෙකම ද රියැදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීම ද සිදු කෙරේ.

බීමත්ව රිය පදවා බරපතල තුවාල සිදු කිරීමට රුපියල් 50000ත් රුපියල් 100000 අතර දඩ මුදලකට යටත් වන අතර වසර 5 දක්වා සිර දඬුවමත් ඉහත දඬුවම් දෙකම හෝ ඊට අමතරව රියැදුරු බලපත්‍රය අවලංගු කිරීමත් සිදු කරනු ලබයි.

කැකිල්ලේ තීන්දු

මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කර බස් රථ ධාවනය කරන රියැදුරන් හා කොන්දොස්තරවරුන් හසු වුවහොත් බස් රථ හිමිකරුගේ මාර්ග බලපත්‍රය අහෝසි කරන බවට ඇමැතිවරයා කළ ප්‍රකාශය සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික බස් රථ හිමියන්ගේ සංගමයේ සභාපති ගැමුණු විජේරත්න පැවසුවේ, බස් රථ කර්මාන්තය සඳහා නීති ගෙන ආ යුතු නමුත් කැකිල්ලේ තීන්දු ගෙන ඒමට කටයුතු නොකරන ලෙස ප්‍රවාහන ඇමැතිවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටින බවත් එසේ කළහොත් රට පුරා බස් ධාවනය නවත්වා වර්ජනය කරන බවත්ය.

“ප්‍රායෝගිකව හිතලා තීරණ නොගත්තොත් සමස්ත රටේම බස් ධාවනය දවසකට දෙකකට නවත්තලා ස්ට්රයික් කරනවා. එතකොට ආණ්ඩුව මොකද කරන්නේ කියලා අපිට බලන්න පුළුවන්. ඇමතිවරයා අහසින් බැහැලා වගේ ඇවිත් මේ වගේ දේවල් කියනවා. බස් රථ හිමිකරුවන් කොහොමද දන්නේ රියැදුරු බීලද නැද්ද කියලා. එහෙම බලනවා නම් සීටීබී එකෙත් චෙක් කරන්න ඕනේ. තව චෙක් කරන්න කොච්චර දේවල් තියෙනවාද. පනත් ගේන්න ඕනේ. තීන්දු ගන්න ඕනේ. නීති ගෙන්න ඕනේ. නමුත් කැකිල්ලේ තීන්දු ගන්න එපා කියලා කියලා අපි ඇමතිවරයාට කියන්නේ. නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා ප්‍රවාහන ඇමතිවරයා විදියට ඉන්න කාලේ, මාර්ග ආරක්ෂාව පිළිබඳව ජාතික සභාවේ හිටියේ වෛද්‍ය කෝදාගොඩ. ඒ මහත්තයා හරහා අපි නීතියක් ගෙන්න යැයි යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළා. ඉස්සර අරක්කු බීලා රිය පැදෙව්වොත් විතරයිනේ රියැදුරෙක්ට දඬුවම් ලබා දෙන්න පුළුවන්. අපි ඉදිරිපත් කරපු යෝජනාව අනුවයි පාර්ලිමේන්තුවේ යෝජනාවක් සම්මත වුණේ මත්ද්‍රව්‍ය පාවිච්චි කරලා රිය ධාවන කරන රියැදුරන්ටත් දඬුවම් ලබා දිය යුතුයි කියලා. බස් රථ හිමියන්ගේ සංගමයේ සාමාජිකයන්ට මේ නීතිය ගෙන ඒමේ වුවමනාව දැඩිව තිබුණා. මත්ද්‍රව්‍ය නිසා ලොකුම ප්‍රශ්නයක් වෙලා තිබුණේ අපිට. දැන් ඇමතිවරයා ඒ කුණුගොඩ අපේ ඇඟට දාන්න හදනවා. අපිට වුවමනා වෙලා තිබුණේ මත්ද්‍රව්‍ය පාවිච්චි කරන රියැදුරන්ව අල්ලගන්න. අපිට ඕනෑ වුණේ ඒ රියැදුරන්ගේ සේවය අත්හිටුවන්න. අපිටයි මේකෙන් ලොකුම හානිය සිද්ධවෙන්නේ. යම් කිසි අවස්ථාවක බස් රථයක මත්ද්‍රව්‍ය හෝ මත්පැන් පාවිච්චි කරන රියැදුරෙක්ගේ අතින් අනතුරක් වුණාම, ඉන්ෂුවරන්ස්වලින් අපිට ගෙවන්නේ නැහැ. ඒකෙන් ලොකුම හානියක් වෙන්නේ අපිට. මේ මිනිස්සුන්ට මොළේ හොඳ නැහැ. ඇමතිට බැහැ අපේ බලපත්‍ර අවලංගු කරන්න. පානදුරේ බස් නැවතුමේ ජාතික වෛද්‍ය ආයතනයෙන් මුත්‍රා පරීක්ෂා කරලා ගංජා ගහලා ඉන්නවා කියලා වාර්තාව ආව රියදුරු මහත්තයා අධිකරණයේදී නිවැරදිකාරයෙක් කියලා ඔප්පු වෙලා තියෙනවා. එදා ඔහු සිංහල බෙහෙත් වර්ගයක් පානය කරලා වැඩට ගිහින් තියෙන්නේ. ඒ රියැදුරු මහත්තයාට පොසිටිව් වෙලා කියලා වාර්තාව ලබා දීලා තියෙන්නේ ඒ බෙහෙත නිසා’ ඒ මහතා පැවසීය.

කවුරු විරුද්ධ වුණත් අපිට වැඩක් නැහැ

පෞද්ගලික බස් රථ හිමියන් දිවයින පුරා බස් රථ වර්ජනයක් සිදු කරන බවට අනතුරු හැඟවීමක් සිදු කිරීම පිළිබඳව ප්‍රවාහන අමාත්‍යාංශයේ පිළිතුර කුමක් දැයි අප කළ විමසීමේදී ප්‍රවාහන, නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ප්‍රසන්න ගුණසේනගෙන් පැවසුවේ කවුරුන් විරුද්ධ වූවත් තම අමාත්‍යාංශය බස් රථ රියැදුරන් සහ කොන්දොස්තරවරුන් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරනවා දැයි අහඹු පරීක්ෂා දිගටම සිදු කරන බවය.

පානදුර බස් නැවතුමේ මත්ද්‍රව්‍ය නොගන්නවා යැයි පැවසූ රියදුරු මහතෙකුගේ පරීක්ෂණ සහතිකයේ ඔහු ගංජා භාවිත කර ඇති බවට ලැබුණු වාර්තා සම්බන්ධයෙන් අප කළ විමසීමේදී නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයා මෙසේ පැවසීය. ‘නැහැ මෙහෙමයි, ඒක ගන්න මත්ද්‍රව්‍ය අනුව වාර්තා වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් වාර්තා නිවැරදි වීමේ සම්භාවිතාව සීයයට 90ක් තියෙනවා. ඒක එහෙම වුණා කියලා අපි අහඹු පරීක්ෂණ නවත්වන්නේ නැහැ. අපි දිගමට අපේ වැටලීම් කරනවා. අපි පරීක්ෂා කිරීමෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ බස් රථ හිමියන් මත්ද්‍රව්‍ය පාවිච්චි කරන රියැඅදුරන්ව බස් රථවල සේවයට යෙදවීමෙන් වළකියි කියලා. බස් රථ හිමියන් තමන්ගේ රථය පොදු ප්‍රවාහනය සඳහා යොමු කරන විට, පොදු ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත කරන රථයේ රියැදුරා සහ කොන්දොස්තරවරයා මත්ද්‍රව්‍ය භාවිත කරලා තියෙනවාද නැද්ද කියලා බස් රථ හිමියන් දැනුවත්වයි සේවයට එන්නේ ගොඩක් වෙලාවට. නොදැන වෙන්න විදියක් නැහැ. තමන්ගේ සේවකයා ගැන යම් අවබෝධයක් තියෙනවා බස් රථ හිමියන්ට. ඒ අයට වගකීමක් තියෙනවා. එහෙම නැතිව වෙන ක්‍රියාමාර්ගවලට ගියා කියලා අපිට ගැටලුවක් වෙන්නේ නැහැ. අපිටත් ඕනෑ මත්ද්‍රව්‍ය අරගෙන යම් කෙනෙකු බස් රථයක් ධාවනය කරනවා නම් ඒ පුද්ගලයාව සේවයෙන් අයින් කරන්නයි’ ඒ මහතා පැවසීය.

ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් (ග්‍රාහක අනන්‍යතා මොඩියුල-ීෂඵ) ලියාපදිංචි කිරීමේ රෙගුලාසි සංශෝධනය කිරීම සහ 2019-08-02 දිනට පෙර ලබා ගන්නා ලද සිම් කාඩ්පත්වලට අදාළ ග්‍රාහක තොරතුරු නැවත ලියාපදිංචි කිරීම වශයෙන් සඳහන් වන්නේ 2026-02-09 දින දරන අමාත්‍ය මණ්ඩල තීරණ පිළිබඳ මාධ්‍ය ප්‍රකාශයේය. එම කැබිනට් මණ්ඩල තීන්දුව පැහැදිලි කර ඇත්තේ මේ ආකාරයටය.

‘1991 අංක 25 දරන ශ්‍රි ලංකා විදුලි සංදේශ පනතේ විධිවිධාන අනුව 2019 අංක 01 දරන ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් (ග්‍රාහක අනන්‍යතා මොඩියුල-ීෂඵ) ලියාපදිංචි කිරීමේ රෙගුලාසි 2019-08-02 දිනැතිව ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබ ඇති අතර, එකී රෙගුලාසි එදිනෙන් පසුව නිකුත් කරන ලද සිම් කාඩ්පත් සඳහා පමණක් අදාළ වේ. එබැවින්, 2019-08-02 දිනට පෙර ලියාපදිංචි වූ ඇතැම් ග්‍රාහකයින් පිළිබඳ තොරතුරු දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් සතුව නොමැති අතර, ඒ හේතුවෙන් ඇතැම් නීති විමර්ශන කටයුතුවලදී ගැටලු සහගත තත්වයන් නිර්මාණය වී තිබේ. එමෙන්ම, වයස අවුරුදු 16-17 අතර ග්‍රාහකයින් ලියාපදිංචි කිරීමට සහ මෙරටට පැමිණෙන විදේශිකයින්ට සිම් කාඩ්පත් නිකුත් කිරීමට අදාළ නව විධිවිධානද ඇතුළත් කරමින් දැනට ක්‍රියාත්මකව පවතින රෙගුලාසි වර්තමාන අවශ්‍යතාවන්ට ගැළපෙන පරිදි සංශෝධනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවද හඳුනා ගනු ලැබ තිබේ. ඒ අනුව, 2019-08-02 දිනට පෙර ලබාගන්නා ලද සිම් කාඩ්පත්වලට අදාළ ග්‍රාහක තොරතුරු නැවත ලියාපදිංචි කිරීම සඳහා විධිවිධාන සලසමින් සහ දැනට ක්‍රියාත්මක 2019 අංක 01 දරන ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් (ග්‍රාහක අනන්‍යතා මොඩියුල-ීෂඵ) ලියාපදිංචි කිරීමේ රෙගුලාසි යෝග්‍ය පරිදි සංශෝධනය කරමින් නව රෙගුලාසි හඳුන්වා දීම පිණිස ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍ය වශයෙන් ගරු ජනාධිපතිතුමා ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව අමාත්‍ය මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරන ලදී.’

2019 අංක 01 දරන රෙගුලාසි පනවා ඇත්තේ එවක විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිසම බාරව සිටි විෂයභාර අමාත්‍යවරයා වශයෙන් හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන වන අතර ඒ ශ්‍රී ලංකා විදුලි සංදේශ පනත යටතේය. එය 2019 අහෝස්තු 02 දින සහිතව අති විශේෂ ගැසට් පත්‍රයක් මගින් ප්‍රකාශයට පත්කර තිබේ.

සියලුම දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් විසින් සිල්ලර හා ආයතනික ග්‍රාහකයින්ගේ සිම් කාඩ්පත් ලියාපදිංචි කිරීම සඳහා එම රෙගුලාසි නිකුත් කර ඇති අතර ඒ අනුව සිල්ලර හා ආයතනික ග්‍රාහකයින්ගේ සිම් කාඩ්පත් ලියාපදිංචියට අදාළ උපලේඛන දෙකක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.

සිල්ලර ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් ලියාපදිංචි කිරීමේදී දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් සඳහා පිළිපැදිය යුතු නියාමන පියවරවල් නියම කර ඇත.

ඒ අනුව නිසි පරිදි සම්පූර්ණ කරන ලද සහ අත්සන් කරන ලද අයදුම්පත්‍රයක් ලබාගත යුතු අතර එහි ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය, ස්ථිර ලිපිනය, වර්තමාන ලිපිනය හා නව දුරකතන අංකය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් විය යුතු බව සඳහන් කර තිබේ. ජාතික හැඳුනුම්පතේ හෝ රියදුරු බලපත්‍රයේ හෝ වලංගු ගුවන් බලපත්‍රයේ ග්‍රාහකයා විසින් නිසි පරිදි අත්සන් කරන ලද ඡායා පිටපතක්, ජාතික හැඳුනුම්පතේ හෝ රියදුරු බලපත්‍රයේ හෝ වලංගු ගුවන් බලපත්‍රයේ සිල්ලර ග්‍රාහකයාගේ ඡායාරූපය අපහැදිළි අවස්ථාවලදී සිල්ලර ග්‍රාහකයා ඔහුගේ/ඇයගේ අත්සන සහිතව ඉදිරිපත් කරන ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කළ යුතු බව එහි සඳහන් කර ඇත.

එසේම ජාතික හැඳුනුම්පතේ ලිපිනය ස්ථීර ලිපිනය ලෙස සැලකිය යුතු බවද, සිල්ලර ග්‍රාහකයාගේ වර්තමාන ලිපිනය ජාතික හැඳුනුම්පතේ ලිපිනයට වෙනස් අවස්ථාවලදී හෝ ජාතික හැඳුනුම්පත වෙනුවට රියදුරු බලපත්‍රය හෝ විදේශ ගමන් බලපත්‍රය පිළිගන්නා අවස්ථාවලදී සිල්ලර ග්‍රාහකයා විසින් සිය ලිපිනය සනාථ කිරීම පිණිස බිල්පත් පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍ය බවද, සිම්පත සක්‍රීය කිරීමට පෙර සිල්ලර ග්‍රාහකයාගේ ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමේ දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට ඇතුළත් කළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ.

එමෙන්ම ලැයිස්තුගත කරන ලද ලියකියවිලිවල සකෑන් කරන ලද පිටපත් සිම් කාඩ්පත සක්‍රීය කර මාසයක් ඇතුළත හෝ බලයලත් නිලධාරියා ඉල්ලා සිටින විට දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමේ දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට (ා්ඒඉ්ිැ) හෝ ජාලයට අත්පතනය කිරීම   සිදුකළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ. එමෙන්ම ග්‍රාහකයින් පිළිබඳ එම තොරතුරු කලින් කළ යාවත්කාලීන කළ යුතු බව හා බලයලත් නිලධාරියකුට එම තොරතුරු අවශ්‍ය වූ විට ඉදිරිපත් කළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ. එසේම ශ්‍රී ලංකා විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාවට ග්‍රාහකයකුගේ තොරතුරු හෝ දත්ත ලබාගැනීමට අවශ්‍ය වූ විට සියලුම දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් විසින් දත්ත සමූදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට ප්‍රවේශය සැපයීම අවශ්‍ය වේ යනුවෙන්ද සඳහන් කර තිබේ. එසේම සිම් කාඩ්පත සක්‍රීය කළ දින සිට මාසයක් ඇතුළත දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට එම තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන්නේ නම් සියලුම දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් විසින් දූරකතන සම්බන්ධතාවය විසන්දි කළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ.

ආයතනික ග්‍රාහකයින් ලියාපදිංචි කිරීම යටතේ හඳුන්වා දී ඇති නියාමක පියවරවල් අතර ආයතනික ග්‍රාහකයකුගේ බලයලත් නිලධාරියකු විසින් නිසි පරිදි අත්සන් කරන ලද ආයතනික පැකේජයක් යටතේ නව දුරකතන ආයතනික ගිණුමක් සඳහා ආයතනික ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් ලබාගැනීමට අපේක්ෂා කරන්නන්ගෙන් අයදුම්පත්‍රයක් හෝ ගිවිසුමක් ලබාගත යුතු බව සඳහන් කර ඇත. එම අයදුම් පත්‍රය සමඟ ව්‍යාපාරය ලියාපදිංචි කිරීමේ සහතිකයේ සත්‍ය පිටපතක්, ආයතනික පැකේජය යටතේ සම්බන්ධතාවය ලබාගන්නා ආයතනික ග්‍රාහකයාගේ නම, ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය හෝ රියදුරු බලපත්‍රයේ අංකය හෝ වලංගු විදේශ ගමන් බලපත්‍රයේ අංකය, ස්ථීර ලිපිනය සහ වර්තමාන ලිපිනය පිළිබඳ විස්තර අවශ්‍ය බව සඳහන් කර තිබේ.
ආයතනික ග්‍රාහක සිම් කාඩ්පත් සක්‍රීය කිරීමට පෙර ආයතනික ග්‍රාහකයාගේ ව්‍යාපාර ලියාපදිංචි කිරීමේ අංකය දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමේ දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට ඇතුළත් කළ යුතු බව සඳහන් කර ඇත.

සිම් කාඩ්පත සක්‍රීය කර මාසයක් ඇතුළත හෝ බලයලත් නිලධාරියා ඉල්ලා සිටින විට සඳහන් කරන ලද ලියකියවිලිවල ස්කෑන් කරන ලද පිටපත් දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමේ දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට අත්පතනය හෙවත් අප්ලෝඩ් කිරීම සිදුකළ යුතු බව සඳහන් කර ඇත.

එමෙන්ම සිම් කාඩ්පතක් භාවිතා කරන ආයතනික ග්‍රාහකයකු ලියාපදිංචි කරන ලද ව්‍යාපාරික ආයතනය හැරදමා ගිය අවස්ථාවලදී ආයතනික පැකේජය යටතේ පවත්නා සම්බන්ධතාවය විසන්ධි කළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ.

එසේම ආයතනික පැකේජය යටතේ සිටින ආයතනික ග්‍රාහකයකුගේ තොරතුරු කලින් කළ යාවත්කාලීන කළ යුතු බව හා බලයලත් නිලධාරියකුට එම තොරතුරු අවශ්‍ය වූ විට ඒවා ඉදිරිපත් කළ යුතු බවද සඳහන් කර තිබේ.

තවද ශ්‍රී ලංකා විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාවට ග්‍රාහකයකුගේ තොරතුරු හෝ දත්ත ලබාගැනීමට අවශ්‍ය වූ විට සියලුම දුරකතන ක්‍රිියාකරු සමාගම් විසින් දත්ත සමුදාය පිළිබඳ ගොනුවට හෝ ජාලයට ප්‍රවේශය සැපයීම අවශ්‍ය බවද සඳහන් කර තිබේ.

එමෙන්ම සිම් කාඩ්පත සක්‍රීය කළ දින සිට මාසයක කාලයක් ඇතුළත එම තොරතුරු දත්ත සමුදායට හෝ ජාලයට ඇතුළත් නොකරන්නේ නම් දුරකතන සම්බන්ධතාවය විසන්ඳි කළ යුතු බවද එහි සඳහන් කර තිබේ.

දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම්වලට ඒ සඳහා බලපත්‍ර ලබාදීමේදී කොන්දේසි පනවනු ලබන අතර එම කොන්දේසිවල අනිවාර්ය එකක් වන්නේ ඔවුන් විසින් ලබාදෙන දුරකතන සිම් කාඩ්පත් ග්‍රාහකයින් පිළිබඳ විස්තර තබා ගැනීම හෙවත් නඩත්තු කිරීමය. දුරකතන ක්‍රියාකරු බලපත්‍ර ලබාදුන් සමාගම් 2019 වර්ෂයේ රෙගුලාසියක් පනවන තෙක් එම තොරතුරු පවත්වාගෙන ගොස් නැත්නම් එහි බරපතල තත්ත්වයක් පවතී. ඒ ඊට පෙර රෙගුලාසියක් නොමැති නිසා නොව ලබාදුන් බලපත්‍රයේ කොන්දේසියට අනුව කටයුතු නොකිරීම හේතුවෙනි.

පසු ගෙවීම් පැකේජ හෝ පෙර ගෙවීම් පැකේජ යටතේ දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමකින් සිම් කාඩ්පතක් ලබාගැනීමේදී අතීතයේ මෙන්ම වර්තමානයේදී ද මූලික හඳුනා ගැනීම වන ජාතික හැඳුනුපතේ පිටපතක් නොමැතිව සිම් කාඩ්පත් නිකුත් කිරීමක් සිදුනොකළ අතර එය එම සමාගම් සෘජුව සිදු නොකළත් ඔවුන් විසින් සිම් කාඩ්පත් විකිණීම සඳහා බලය ලබාදුන් හෝ නිකුත් කළ නියෝජිතයින් විසින් සිදුකරනු ලැබීය. 2019 වර්ෂයේ රෙගුලාසි පැනවීමට පෙර එසේ ලබාගත් දුරකතන සිම් කාඩ්පත් හිමියන්ගේ අනන්‍යතා තොරතුරු දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් සතුව දැන් නැහැ යැයි කීම කිසිසේත්ම පිළිගත හැකි කරුණක් නොවේ.

කැබිනට් මණ්ඩල තීරණයේ සඳහන් ආකාරයට එසේ එම තොරතුරු දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් සතුව දැන් නොමැතිවීම නීති විමර්ශන කටයුතුවලට ගැටලු සහගත තත්වයක් නිර්මාණය කර ඇත්නම් නව ලියාපදිංචි කිරීමෙන් එය තවත් සංකීර්ණ එකක් බවට පත්කරනු ඇත. ඒ නීති විමර්ශනවලට අදාළ දුරකතන සිම් කාඩ්පත් සම්බන්ධයෙන් නව ලියාපදිංචියේදී වෙනත් පුද්ගලයන්ට ඉදිරිපත් වීමේ හැකියාව ඇති හෙයිනි. ඉන් සිදුවන්නේ සැබෑ ලෙසම නීති විමර්ශනවලට අදාළ යම් යම් සිදුවීම්වලට සම්බන්ධ පුද්ගලයින්ට ඒවායින් ගැලවී යෑමට මඟ පෑදීමය.

මෙවැනි දෙයක් සිදුකිරීම සඳහා ඩිජිටල් ආර්ථික ඇමතිවරයා වශයෙන් ජනාධිපතිවරයාට උපදෙස් ලබාදුන්නේ ඔහු විසින් පත්කරගෙන ඇති දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගමක් වන ඩයලොග් සමාගමට සම්බන්ධයක් ඇති හාන්ස් විජේසූරිය නම් උපදේශකයාද යන්න දන්නේ නැති අතර එම උපදේශකයා ඩයලොග් සමාගමේ සිටි කාලයේ අප දන්නා දෙය නම් අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වන තීරණාත්මක පොලිස් විමර්ශන කිහිපයකට අදාළ දුරකතන සිම් කාඩ්පත් සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු නැහැ යැයි කියා ලබා නොදීමය. පසුව ටිකක් ලබාදීමය.

කෙසේ වෙතත් 2019 වර්ෂයේ රෙගුලාසි පැනවීමට පෙර පෙර, ගෙවුම් හා පසු ගෙවුම් සිම් කාඩ්පත් ලබාගත් විශාල පිරිසක් සිටින අතර මේ මගින් ඔවුන්ට අමතර වෙහෙසක් දැරීමට සිදුවීම අනිවාර්ය වේ.

අනෙක් අතට මෙම කැබිනට් මණ්ඩල තීන්දුව ආණ්ඩුව බලයට පැමිණීමට පෙර තීරණාත්මක අවසානයක් දක්වා ගෙනයන බවට පොරොන්දු වූ ආන්දෝලනාත්මක අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වන නීති විමර්ශන හිරවී ඇති අවස්ථාවලින් පැනයෑම සඳහා ගත් එකක්ද විය හැකිය. මන්ද සමහර විමර්ශන නැවතී තිබුනේ දුරකතන සිම් කාඩ්පත් පිළිබඳ විස්තර දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් නිසි විස්තර සහිතව ලබානොදීමේ තත්වය තුළ වන නිසා වන හෙයිනි. මේ මගින් ඒ අනුව දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම් නිදහස් කිරීමේ හැකියාව ආණ්ඩුවට ලැබෙනු ඇත.

කොහොමත් අපරාධ චෝදනාවලට අදාළ දුරකතන සිම් කාඩ්පත් හිමියන් එම සිම් කාඩ්පත්වල අයිතිය ඔවුන්ගේ යැයි කියා නැවත ලියාපදිංචියක් ලබා ගනීවී යැයි ආණ්ඩුව සිතනවා නම් ඔවුන්ගේ මෝඩකම ප්‍රදර්ශනය කිරීමට ඊට වඩා දෙයක් තිබිය නොහැකිය. අපරාධවලට සම්බන්ධ සිම් කාඩ්පත් අංක සමහරවිට වෙනත් අයගේ නම්වලින් තිබුණ ඒවා වියහැකිය. එහෙත් ඒවා භාවිතා කළ සැබෑ හිමිකරුවන් අපරාධ විමර්ශකයින් සොයා ගත්තේ දුරකතන ඇමතුම් විශ්ලේෂණ මගින් ඊට සම්බන්ධ වූ අනෙකුත් දුරකතන අංක හිමියන් මගින් ඒ කවුදැයි තහවුරු කර ගැනීම මගින්ය.

2019 වර්ෂයේ රෙගුලාසිවලට පෙර ලබාගත් දුරකතන සිම් කාඩ්පත් යළි ලියාපදිංචිය මගින් දැන් මේ ආණ්ඩුව උත්සාහ කරන්නේ අතීත අපරාධකරුවන්ට එයින් නීත්‍යානුකූලවම බේරීම සඳහා අවස්ථාවක් උදාකර දීමටද? එසේම දුරකතන ක්‍රියාකරු සමාගම්වලටත් අතීත තොරතුරු ලබානොදී අපරාධකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ පිළිවෙත සාධාරණීයකරණයට අවස්ථාවක් උදාකර දීමටද?