ගතවෙමින් තිබෙන්නේ ජනාධිපති මෛත්රීපාල සිරිසේනගේ පාලන කාලයේ අවසාන මාස කිහිපයයි. 2019 නොවැම්බර් මාසයේ මීළඟ ජනාධිපතිවරණය පැවැත්විය යුතුවම තිබේ. වෙනත් ඡන්ද විමසීම් මෙන් ජනාධිපතිවරණයක් කල් දැමිය නොහැකිය.
තමාගේ ධුර කාලය අවසන්වීමට මාස කිහිපයක් තිබියදී, මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා සිටින්නේ තමාගේ දේශපාලන අනාගතය ගැන කිසිම නිශ්චිතභාවයක් නැති, බලවත් දේශපාලන අර්බුදයක කරවටක් ගිලීය. ඒ අර්බුදය නිසා ජනාධිපතිවරයා කොයිතරම් මානසික අවුලක වැටී සිටිනවාදැයි පැහැදිලි වන්නේ, ලෝකයේ අවමානයට පාත්රවූ මානව හිමිකම් සංහාරකයකු වන පිලිපීනයේ රොඞ්රිගෝ දුටර්ටේ වැන්නකු පවා හමුවීමට යෑම තුළය. එවැනි ක්රියාවක් සාමාන්ය සිහිබුද්ධියෙන් හා රාජ්ය තාන්ත්රික දැක්මකින් යුක්ත අයකුට නම් කළ නොහැකිය. වෙනත් විදියකට කියනවා නම්, තමා වැටී සිටින අවුලෙන් ගොඩඒමට ඕනෑම නරක තෝරාගැනීමක් පවා කරන්නට සිදුවන තත්ත්වයකට ජනාධිපති සිරිසේන පත්ව සිටින බව පෙනේ.
සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා යටතේ අද ශ්රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය හිස් ටින් එකකි. අවුරුදු හතරක් ඇතුළත ඒ සා දුක්ඛිත අඩියකට ශ්රීලනිපය ගෙනඒමේ අගෞරවය සම්පූර්ණයෙන්ම හිමිවිය යුත්තේ මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතාටය. 2015 ජනවාරියේ ජයග්රහණයෙන් පසුව, ශ්රීලනිපයේ සභාපතිකම මෛත්රීපාල සිරිසේන බාර නොගෙන සිටියා නම්, අඩු ගණනේ අද පොහොට්ටුවක් බිහිවන්නේ නැත. පොහොට්ටුවේ ඒකරාශි වී සිටින මහින්ද රාජපක්ෂ ඇතුළු සියලු දෙනා සිටිනු ඇත්තේ ශ්රීලනිපයේය. එසේ වුණා නම්. හොඳට හෝ නරකට දැනට පොහොට්ටුව අත්පත් කරගෙන ඇති දේශපාලන බලය හා ශක්තිය හිමිවන්නට ඉඩ තිබුණේ ශ්රීලනිපයටය. ඒ හරහා ශ්රීලනිපය රටේ බලවත් විකල්ප දේශපාලන බලවේගය ලෙස තවදුරටත් පවතින්නට ඉඩ තිබිණි.
කවර අඩුපාඩුකම් තිබුණත් ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ ශ්රීලනිපය කළ ඓතිහාසික කාර්යභාරය දැන් අවසන් වෙමින් පවතින්නේය. ඒ විනාශකාරකයා මෛත්රීපාල සිරිසේනය. 2015 ලද ජනවරම ඔහු විසින් මහින්ද රාජපක්ෂ වෙත පාවා දෙනු ලැබුවේ යම් සේද, ශ්රීලනිපයද ඔහු පොහොට්ටුවට පාවාදී තිබේ. ශ්රීලනිපයට කළ මේ විනාශයත්, ඒ නිසා ලංකාවේ මෙතෙක් පැවැති ප්රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකෙන් එකක් මෙලෙස අවසන්වීමත් පිළිබඳව වික්ෂෝභයට පත්ව සිටින සාම්ප්රදායික මෙන්ම නූතන දේශපාලන ක්රියාකාරිකයෝ හා විචාරකයෝ බොහොමයකි. ඔවුන්ගේ දේශපාලන සාපය එක එල්ලේම යොමුවී ඇත්තේ මෛත්රීපාල සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා වෙතය.
සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා සිටින්නේ කොයි තරම් දුක්ඛිත තත්ත්වයකද කියනවා නම්, ඊළඟ ජනාධිපතිවරණයකදී ජනාධිපති අපේක්ෂකත්වය ලබාගැනීම පවා ඔහුට නොහැකි වන්නට හොඳටම ඉඩ තිබේ. ශ්රීලනිප ලේකම් දයාසිරි ජයසේකර හා මන්ත්රී මහින්ද සමරසිංහ, මීළඟ ජනාධිපති අපේක්ෂකයා මෛත්රීපාල සිරිසේනයැයි සමහර තැනකදී කියා ඇතත්, ඒ කතා බැරෑරුම් ලෙස කිසිවකු භාරගන්නේ නැති බව පෙනෙයි. මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා සමග සිටින අන් කිසිවකුවත් එවැනි දෙයක් කියනවා අසන්නට ලැබී නැත. ශ්රීලනිපයේ ජනාධිපති අපේක්ෂකයා ලෙස තනිවම තරගයට ඉදිරිපත්වීම වනාහි දේශපාලන හරාකිරි කරගැනීමකි. එහි ඔහුට ශ්රීලනිපයේ ඡන්ද ලැබෙන්නේත් නැත. පොදුජන පෙරමුණේ ඡන්ද ලැබෙන්නේත් නැත. 2018 පළාත් පාලන ඡන්ද විමසීමේදී ඔහුගේ පාර්ශ්වය ලබාගත් ඡන්ද ප්රමාණය අන්තිමටම හේදී ගොස් ඉතිරිවන ඡන්ද ලක්ෂ දෙක තුනකින් පමණක් සෑහීමට පත්වන්නට සමහර විට සිරිසේන ජනාධිපති අපේක්ෂකයාට සිදුවනු ඇත. 2015දී ඡන්ද ලක්ෂ 62ක් ලබාගත් දේශපාලන නායකයකු ඉන් අවුරුදු පහක් ගෙවෙන තැන ඡන්ද ලක්ෂයක් හෝ දෙකක් ලබා ගැනීමේ තත්ත්වයට පත්වුවහොත්, සිදුවන අවමානය කෙතෙක්දැයි කිවයුතු නැත. එවැනි තත්ත්වයක් තිබියදී, ශ්රීලනිපයේ අපේක්ෂකයා ඔහු යැයිද, පොහොට්ටුව සමග වුව යම් දේශපාලන සන්ධානයක් ඇතිවුණත් අපේක්ෂකයා ඔහුම යැයිද දයාසිරි, මහින්ද ඇතුළු කිහිපදෙනකු කියන්නේ කුමන ගණන් හැදීමක් මතදැයි පැහැදිලි නැත.
ශ්රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ ජනාධිපති අපේක්ෂකකම ඔහුට නොලැබෙන බව, බැසිල් රාජපක්ෂ දැනටමත් ජනාධිපති සිරිසේනට ස්ථිර වශයෙන්ම දන්වා ඇතැ’යි මනුවර්ණට විශ්වාස කටයුතු මාර්ගවලින් දැනගන්නට ලැබී තිබේ.
පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂකත්වය ගෝඨාභය රාජපක්ෂට ලැබේද නැද්ද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. ඔහුට ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත්වීමට බලවත්ම බාධකය වන්නේ අමෙරිකානු පුරවැසිභාවයයි. එය ඉවත්කරගත් බවට විවිධ කතා ප්රචාරය කෙරුණත්, ඇත්ත නම්, තවමත් ඔහු අමෙරිකානු පුරවැසියකු වන බවයි. මේ තත්ත්වය මත ගෝඨාභය සිටින්නේද බලවත් දේශපාලන අවුලක වැටීය. ‘අමෙරිකාව වැනි ලිබරල් රටක්, මගේ පෞද්ගලික අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කළ යුතු’ යැයි ගෝඨාභය කියන්නේ ඒ අසරණකම නිසාය. එහෙත් ඒ අසරණ ප්රකාශයට දින කිහිපයකට කලින් ඔහු වියත්මග සම්මන්ත්රණයකදී උජාරුවෙන් කිව්වේ, ‘මිනිසුන්ගේ පෞද්ගලික අයිතිවාසිකම් නොසලකා හැරිය යුතු බවත්, රටක් හැටියට සැලකිය යුත්තේ ජාතිකත්වය මත පදනම් වුණු සාමූහික අයිතිවාසිකම් ගැන පමණක් බවත්’ය. ඒ අනුව, අමෙරිකානු පුරවැසියකු වන ගෝඨාභය රාජපක්ෂට පෞද්ගලික අයිතිවාසිකම් තිබිය යුතු වුණත්, ලංකාවේ පුරවැසි සිරිපාල කෙනකුට ඒ අයිතිවාසිකම් නොතිබිය යුතු බව ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සිතන බව පෙනෙයි. ඊට අමතරව, පොදුජන පෙරමුණ තුළින්ද ගෝඨාභයගේ අපේක්ෂකත්වය වෙත එල්ලවී ඇති බාධා සුළුකොට තැකිය හැකි නොවේ.
මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා මුලින්ම උත්සාහ කළේ, එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා හැටියට ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වන්නටය. දෙපාර්ශ්වය අතර පත්කළ කමිටුවක් මගින් ඊට ඇති ඉඩකඩ සොයා බලන අවස්ථාවේ, මංගල සමරවීර ඇමතිවරයා එජාපයේ ස්ථාවරය ජනාධිපතිවරයාට දැනුම් දුන්නේය. එනම්, එජාපයේ ජනාධිපති අපේක්ෂකකම ඔහුට නොලැබෙන බවයි. ඉන්පසු විකල්පය හැටියට සිරිසේන මහතා හැරුණේ පොදුජන පෙරමුණ වෙතය. පොදුජන පෙරමුණ කෙසේ වෙතත්, මහින්ද රාජපක්ෂ පෞද්ගලිකව ඒ අවස්ථාවේ ඒ සම්බන්ධයෙන් යම් අනුකූලතාවක් දක්වන්නට ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් හැටියට. එක රැයකින් මහින්ද රාජපක්ෂ අගමැති තනතුරට පත්කරන ලදි. ඒ පියවර සඳහා මෛත්රීපාල සිරිසේන, තමාගේ මුළු දේශපාලන ජීවිතයම පරදුවට තැබුවේය. ලංකාවේ කිසිම ජනාධිපතිවරයකු ලබා නැති ප්රමාණයේ අවමානයකට ලජ්ජාවකට මුහුණ දුන්නේය. දේශපාලන අනාගතයක් නැති තැනැත්තකු බවට ඔහු පත්කරන ලද කඩඉම ඒ අවස්ථාවයි.
සිය දේශපාලන ජීවිතය අවදානමට හෙළමින් ඔහු පත්කළ අගමැතිවරයාගේ පක්ෂය දැන් ඔහුට ජනාධිපති අපේක්ෂකකම දෙන්නට බෑ කියයි. එපමණක් නොවේ. පොදුජන පෙරමුණේ අපේක්ෂකකම ලැබුණත්, කිසිසේත් ඔහුට ජයග්රහණය කරන්නට නොහැකි බවද පොදුජන පෙරමුණු පාක්ෂිකයන් මෙන්ම, ශ්රීලනිප පාක්ෂිකයෝද හොඳින්ම දනිති. ජනාධිපති සිරිසේන මේ වන විට ඒ තරම් අපවිත්රවූ දේශපාලන චරිතයකි.
මෛත්රීපාල සිරිසේන මේ සා දුක්ඛිත තත්ත්වයකට පත්වුණේ, තමාට හිමිවූ ස්වර්ණමය අවස්ථාවන්, හුදෙක් තමාගේ උද්දච්චකමත්, දේශපාලන අඳබාලභාවයත් නිසා පැහැර හැරීමෙනි.
ඔහු ධුරයට පත්වුණේ විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කරන පොරොන්දුව සහිතවය. කවුරුන් කුමන නිර්වචන ඉදිරිපත් කළද, විධායක ජනාධිපති ක්රමය අවසන් කරන බවට ඔහු පොරොන්දු වුණාය යන්න වෙනස් නොවේ. ඒ සමගම අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ගෙනඑන්නටද ඔහු පොරොන්දු විය. එහෙත්, ඔහු ඒ දෙකම පැහැර හැරියේය. විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කරන්නට නායකත්වය දුන්නේ නම්, එකඟතාව තිබුණේ, ඔහුට ඊළඟ ධුර කාලයක්, රටේ විධායක නොවන ජනාධිපතිවරයා හැටියට ඉන්නට ඉඩ ලබාදීමටය. එසේ වී නම්, එකක පැත්තකින් ජනතාව 2015 බලාපොරොත්තු වුණු දේශපාලන වෙනස ඇත්තටම සිදුවෙයි. රටට ශාපයක් වී ඇති විධායක ජනාධිපති ධුරය අවසන් වෙයි. අනෙක් පැත්තෙන්, ඒ පියවර ගැනීමට දේශපාලන නායකත්වය සැපයීම නිසා මෛත්රීපාල සිරිසේන, රට වෙනස් කළ නායකයා හැටියට ගෞරව බහුමානයට පාත්ර වන්නට ඉඩ තිබිණ. එපමණක් නොවේ, තවත් ධුර කාලයක් රටේ ගෞරවනීය ජනාධිපතිවරයා හැටියට කාලය ගතකර, ගෞරවනීය දේශපාලන නායකයකු ලෙස විශ්රාම යන්නට ඔහුට ඉඩ සැලසෙනවා ඇත. දෙවැනි ධුර කාලය විධායක ජනාධිපතිවරයා ලෙස නොවුණත්, රටේ නාමික ජනාධිපතිවරයා හැටියට ගතකිරීමට හෝ කිසියම් බලතල ප්රමාණයක් පරිහරණය කරන්නට හෝ හැකිවන අයුරින් ඒ අවස්ථාවේදී එකඟතා ගොඩනැගෙමින් පැවතිණි.
එහෙත්, සිරිසේන මහතා ඒ අවස්ථාව පැහැර හැරියේය. ඔහු කල්පනා කළේ, ඒ වෙනුවට රනිල් වික්රමසිංහ දේශපාලන වශයෙන් විනාශ කොට තනිවම ඉදිරි ජනාධිපති ධුර කාලයකට බලය අල්ලා ගන්නටය. දැන් ඒ සියලු වෑයම් ව්යර්ථ වී තිබේ. අද ඔහු අනාගතයක් නැති දේශපාලන නායකයෙකි. තව මාස කිහිපයක් ගත වන විට ඔහු කියන දේ කරන්නට, ඔහු දෙන අණ පිළිපදින්නට කිසිවකු ඉදිරිපත් නොවන, අභාග්යසම්පන්න තත්ත්වයකට පත්වීම වැළැක්විය නොහැකිය. තව මාස කිහිපයකින් පසු දේශපාලන වශයෙන් අවලංගු වන චරිතයකින් ලැබෙන අණ පිළිපැදීම රාජ්ය නිලධාරීන් ඇතුළු සියලු දෙනා පැහැර හැරීම ස්වාභාවික දේශපාලන ලක්ෂණයකි.
එජාපය මේ අවස්ථාවේදී අනුගමනය කරන බව පෙනෙන්නේ ජනාධිපති සිරිසේන සමග අවුලක් ඇතිකර නොගෙන ඔහුගේ ඉතිරි පාලන කාලය අවසන් කිරීමේ පිළිවෙතකි. මීට මාස කිහිපයකට පෙර, ඔවුන්ගේ වෛරයේ නාභිය වුණු ජනාධිපති සිරිසේන සමග කිසිම ආරාවුලක් ඇතිකර නොගැනීමට එජාපය, විශේෂයෙන් රනිල් වික්රමසිංහ තීරණය කර ඇති බව පෙනෙයි. එය දේශපාලන නපුංසකකමක් හැටියට සමහරුන්ගේ විවේචනයට පාත්රවී තිබෙන නමුත්, රජයේ මැති ඇමතිවරුන් නම් ඒ පිළිවෙත තමන්ගේ ජාම බේරාගැනීමේ ක්රමයක් හැටියට ගෙන අකුරට ක්රියාත්මක කරන බව පෙනෙයි.
එහෙත්, සිය දේශපාලන ජීවිතයේ අවසානය සලකුණු කරමින් සිටින සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා, ඒ සියලු සංහිඳියා පිළිවෙත් අමතක කර, පරණ පුරුදු වෛරක්කාර පිළිවෙතම අනුගමනය කරයි. වර්තමාන ආණ්ඩුවේ වංචා දූෂණ සොයාබැලීමට ජනාධිපති කොමිසමක් පත්කිරීම ඒ වෛරයේම ප්රකාශනයකි.
මීට පෙර ජනාධිපතිවරයා පත්කළ කොමිෂන් දෙකෙහිම සාමාජිකයන් දෙස බැලීමේදී, ඔවුන් දේශපාලන ගැතිභාවයක් නැති, සිය වෘත්තීන්වල කීර්තිමත් පුද්ගලයන් බව පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබුණි. එහෙත් අලුත් ජනාධිපති කොමිසම එසේ නොවේ. එය මහින්ද රාජපක්ෂගේ අනුදැනුමෙන්, සරත් එන් සිල්වාගේ මැදිහත්වීමෙන් තෝරාගත් දේශපාලන නැඹුරුවක් සහිත පුද්ගලයන්ගෙන් සැදුණු එකක් බව පෙනෙයි. කොමිසමේ සභාපති උපාලි අබේරත්න ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයා, දිසා විනිසුරුවරයකුව සිටියදී සරත් එන් සිල්වා මහතා සමවිත්තිකරුවකු කරමින් ගොනුකරන ලද දික්කසාද නඩුවකදී, එම සමවිත්තිකාර තත්ත්වයෙන් නීති විරෝධී ලෙස සරත් එන් සිල්වා ඉවත්කර දැමීම ගැන චෝදනා ලැබූවෙකි. අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව විසින් ඒ ගැන පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලදුව, ඔහුට දඬුවම් මාරුවක් මොනරාගලට ලබාදී තිබියදී, සරත් එන් සිල්වා අගවිනිසුරුවරයා ඒ මාරුව අවලංගු කොට ඔහු නැවත කොළඹට ගෙන්වා ගත්තේය. කොමිසමේ අනෙක් සාමාජිකාවක වන කුසලා වීරවර්ධන මහත්මිය, අගවිනිසුරු ලෙස සරත් එන් සිල්වා සිටියදී ඔහුගේ කුප්රකට බෝධි පූජා කණ්ඩායමේ සිටි ප්රධාන සහායිකාවකි. එනයින්, අගවිනිසුරු ධුරයේ සිටිමින් සරත් එන් සිල්වා කළ අපකීර්තිමත් සියලු දේ වෙනුවෙන් පෙනීසිටියෙකි. ඒ කාලයේ මහේස්ත්රාත්වරියක ලෙස සිටි ඇය අධිකරණ ක්ෂෙත්රය තුළ මහත් බලයක් භුක්ති වින්දාය. ඇය මහාධිකරණ විනිසුරු ධුරයෙන් විශ්රාම ගන්නට ඔන්න මෙන්න කියා තිබියදී, 2018 වසර අවසානයේ අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු ධුරයකට පත්කරන ලෙස මෛත්රීපාල සිරිසේන ජනාධිපතිවරයා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවට නාමයෝජනා කළේය. ඒ, දැන් සිරිසේන ජනාධිපතිවරයාගේ සමීපතම නීති උපදේශකවරයා බවට පත්වී සිටින සරත් එන් සිල්වාගේ උපදෙස් අනුවය. එහෙත්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව ඒ නම අනුමත කළේ නැත. ඒ නිසා මහාධිකරණ විනිසුරුවරියක ලෙසම විශ්රාම ගන්නට ඇයට සිදුවිය.
ඒ අනුව, කොමිසමේ සිටින, අධිකරණය නියෝජනය කළ හිටපු විනිසුරුවරුන් දෙදෙනාම, සරත් එන් සිල්වා නම් අපකීර්තිමත් පුද්ගලයාගේ සමීපතමයන් බව පැහැදිලි වෙයි. ඔවුන් දෙදෙනා ජනාධිපති කොමිසමක අසුන් ගැන්වීමෙන්, පෙනීයන්නේ ජනාධිපතිවරයාගේ අසද්භාවය හෙවත් නරක චේතනාවයි. මේ කොමිසම හරහා, ඉදිරි මැතිවරණ වසර තුළ, වර්තමාන ආණ්ඩුවේ සියලු කුණුකන්දල් එළියට ඇද දා, එජාපයට කළ හැකි උපරිම හානිය කිරීම ජනාධිපති සිරිසේනගේ අභිලාෂය බව පෙනෙයි. එහෙත්, මේ කිසි දෙයක් බැරෑරුම්ව නොගන්නා එජාපය, මේ කොමිෂන් සභාව පත්කිරීම, එහි සාමාජිකයන් හා ජනාධිපතිවරයාගේ අසද්භාවය ගැන වචනයකින්වත් ප්රතිචාර දක්වනු නොපෙනෙයි. අඩුගණනේ මේ කොමිෂන් සභාව හා එහි සාමාජිකයන් පත්කිරීම පිටුපස තිබෙන දේශපාලනය ගැන හෙළිදරව් කිරීමටවත් එජාපයට ඉස්පාසුවක් නැති බව පෙනේ.
මෙනයින් ජනාධිපතිවරයා සිය ධුරයේ අවසාන කාලය ගතකරනු ඇත්තේ එජාපය කෙරෙහි උපරිම වෛරයකින් හා උපරිම හානියක් එජාපයට කිරීමේ අදහසිනි. ඒ සඳහා ඔහුට හයියට සිටින්නේ, ඉතිහාසයේ විශාලතම දූෂිත පාලනයේ එනම් රාජපක්ෂ පාලනයේ පරණ හවුල්කරුවන්ය. කොහොම වුණත්, එය ආණ්ඩුවට ඉතාම විනාශකාරී ප්රතිඵල ලබාදෙනු ඇත
මේ මොනවා කළත්, මෛත්රී යුගයක් ඉතිහාසයට එකතු කිරීමේ අභිලාෂයෙන් ජනාධිපති ධුරයට ආ, මෛත්රීපාල සිරිසේන, දේශපාලන අනාගතයක් නැති අසරණයකු හැටියට තව මාස කිහිපයකින් දේශපාලන අහසේ මැකීයාම නවත්වන්නට කිසිවකුට නොහැකි වනු ඇත.■
යුගයක් නොවී අවසන් වන මෛත්රී පාලනය
දැන් මාධ්ය බොරු කියනවා
කථිකාචාර්ය
සජිතා ලක්මාලි හේවාපතිරණ
මේ මොහොතේ මාධ්යය යනුවෙන් ඔබ හදුන්වන්නේ කුමක් ද ?
දැන් මාධ්ය කිව්වාම ලංකාවට අනුව ගත්තාම අපි නූතන කියලා හඳුන්වන ඒවා ඇමරිකාව වගේ ධනවාදී අර්ථ ක්රමයන් තුළ සාම්ප්රදායික මාධ්ය බවට පත් වෙලා තියෙනවා. උදාහරණයක් විදියට රුපවාහිනී ගුවන්විදුලිය ගන්න පුළුවන්. එතකොට මාධ්ය කියන එක ගත්තාම න්යායාත්මක සංරචක ලෙස සාම්ප්රදායික මාධ්ය, නූතන මාධ්ය, නව මාධ්ය ලෙස බෙදීමට ලක් කරන්න පුළුවන්. නමුත් ඒකෙන් බැහැර වෙලා බලපුවාම මාධ්ය කියන්නේ මීඩියම් එකක්. උදාහරණයක් ලෙස මේ අපි කරන ගනුදෙනුවත් මාධ්ය භාවිතයක්. සරලවම කියනවා නම් පණිවිඩ හුවමාරුවක්. එක කිසියම් අදහසක් හරි, මතවාදයක් හරි කුමක් හරි. ඒ හුවමාරුවට භාවිතා කරන මීඩියම් එක තමයි මාධ්ය බවට පත් වෙන්නේ. එක අර කලින් සඳහන් කරපු න්යායාත්මක වර්ගීකරණය යටතේ හඳුන්වාගන්න පුළුවන්.
මාධ්ය යන්න රටක සිව්වන ආණ්ඩුව විදිහට හදුන්වනවා. එය තවමත් එම ස්ථානයේ ම පිහිටුවන්න පුළුවන් ද?
1956 වගේ කාල වකවානුවක විල්බර් ශ්රාම්, ෆෝ තියරීස් ඔෆ් ප්රෙස් කියලා පොතක් ලියනවා. එතකොට මේකෙදී කතා කරන දේ තමයි මාධ්ය සම්බන්ධයෙන් තියෙන වගකීම් මොනාද කියන එක. එකේ දී සමාජ වගකීම් කියන එක මුලික දේ විදියට වෙන් කරලා හඳුන්වාගෙන තියෙනවා. මාධ්යය රටක හතරවන ආණ්ඩුව බවට පත් වෙනවා කියන එකේ මූලික අදහස ව්යවස්ථාදායකය විධායකය අධිකරණය කියන ඒවා ඇරුණාම මාධ්ය කියන එක මිනිසුන්ගේ තීන්දු තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට බලපෑම්කාරී එකක් වෙන බව. මාධ්ය බිහිවෙන්නේම ලෝකේ විවිධ ව්යසනකාරී තත්ත්වයන් එක්කනේ. උදාහරණ විදිහට දෙවන ලෝක යුද්ධ කාලය. මාධ්යයන් වර්ධනය වන්නේ ගැටලුකාරී තත්ත්වයන් එක්ක. මිනිස්සු සිටින තත්ත්වයෙන් නගාසිටුවීමට. නමුත් මේකේදි හතරවන ආණ්ඩුව බවට මාධ්ය පත්වන්නේ මිනිසුන්ගේ දෘෂ්ටිය සකස් කිරීමේ කාරණාවේදී. එතකොට දෘෂ්ටිය සකස් කිරීමේ කාරණාවට ආවාම තීන්දු තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියේදී ව්යවස්ථාදායකය විධායකය අධිකරණය වගේ ම නැවත වතාවක් මිනිස්සුන්ට බලපෑම් ඇති කරන්න පුළුවන් කාරණයක් බවට පත් වෙලා තියෙනවා.
එතකොට මාධ්යයේ කාර්යය විය යුත්තේ දෘෂ්ටිවාදීමය කාර්යයද සත්යය ජනතාව අතරට රැගෙන යාමද?
ඕක මෑත කාලයේ ආන්දෝලනාත්මක කතාබහට ලක් වුණා, මාධ්යයේ කාර්යය සත්යයද දෘෂ්ටිවාදයද යන්න ගැන. මේක අපි විග්රහ කරන්න ඕනෑ අංශ දෙකකින්. එකක් මාධ්ය සම්බන්ධයෙන් තියෙන විද්යාත්මක පැතිකඩකින් මේක බලපුවාම විග්රහ කර ගන්න පුළුවන්. අනෙක මතවාදී තලය. එතකොට මාධ්යයේ කාර්යභාරයක් විදිහට ගත්තාම එකක් තියෙනවා දෘෂ්ටිවාදය සකස් කිරීම කියන එක ගැන. එම කාරණාව පිළිබඳ මගේ අදහසට අනුව අපිට තියනවානේ ලොකු ගැටලුවක් ඉතිහාසයේ ඉඳලාම සත්යය කියන්නේ මොකක්ද කියලා? අපි සත්යය යයි කියලා හඳුනා ගන්නේ කුමක්ද? සත්යය කියන එක සාපේක්ෂයිනේ? සත්යය කියන එක වටහා ගන්නේ කොහොමද කියන එක ගැටලුකාරී තත්ත්වයක්. ඒ කියන්නේ යම් මාධ්ය ආයතනයකට සත්යය වන කාරණයක් තවත් මාධ්ය ආයතනයකට සත්යය නොවෙන්න පුළුවන් සහ සත්යය ඉදිරිපත් කරන ස්වරූපයත් එක්ක සත්යයේ අර්ථ නිරුපණය වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට එකම ප්රවෘත්තිය එකේක මාධ්ය ආයතනවල තමන්ගේ දෘෂ්ටි කෝණයට අනුව එක එක ආකාරයට ඉදිරිපත් කරන්න පුළුවන්. ඒකේදී භාවිත කරන ජායාරූප රූපරාමු වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. ඔවුන් ඒක දකින කෝණය වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. ඔවුන්ගේ යම්කිසි න්යාය පත්රයකට අනුකුලව ඒක එහෙම වෙන්න පුළුවන්. ඒක මාධ්යවල තියෙන ස්වරුපයක්. මම කියන්නේ නෑ එක එහෙම නොවෙන්න ඕනෑ කියලා. නමුත් මේකේදි මහජනයාට එන ගැටලුව තමයි අපි කොහොමද සත්යය කියන එක තේරුම් ගන්නේ කියන එක. සත්යය කියන එක බුදුහාමුදුරුවොත් හෙව්වා, ජේසුස් වහන්සේත් හෙව්වා, දාර්ශනිකයොත් හෙව්වා. දර්ශනයේ තියෙනවානේ මූලික ගැටලුවක් සත්යය කියන්නේ මොකක්ද කියලා. ඒත් තාමත් කාටවත් සත්යය කියන එක හම්බෙලා නෑනේ. මේකේදි අපට තියෙන ගැටලුවක් තමයි මම සත්යය කියන දේ ඔබ පිළිගන්න කැමතිද කියන එක. එතකොට මට සත්යය වන දේ ඔබට සත්යය නොවෙන්න පුළුවන්. ඒක මාධ්යයේදීත් එහෙමයි. එතැනදී වැදගත් වෙන්නේ මාධ්යය වන්නේ මම මොකද හිතන්නේ කියන්නේ එක. අන්න ඒ තීරණය සකස් කිරීම තමයි දෘෂ්ටිවාදය සකස් කරනවා කියන්නේ. එතකොට ඒ දෘෂ්ටිය සකස් වෙන්නේ සත්යය මත හෝ අසත්යය මත වෙන්න පුළුවන්. නමුත් මම ඉන්න තර්කය තමයි මාධ්යයක බොරු කියන්න බෑ. නමුත් දැන් මාධ්ය බොරු කියනවා.
මාධ්ය සම්බන්ධතා ප්රාග්ධනීකරණයට ලක්වීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනාවක් තියෙනවා. ඒ සම්බන්ධයෙන් ඔබ මොනවද හිතන්නේ?
මාධ්ය ප්රාග්ධනීකරණයට ලක්වීම මම හිතන්නේ නෑ චෝදනාවක් මට්ටමින් බාර ගත යුතු එකක් බව. නමුත් සත්යය එක තමයි. ඇත්තටම මාධ්ය කියන්නේ ප්රාග් ධනයත් එක්ක තියෙන ගනුදෙනුවක්නේ. යම් මාධ්යයක් පවත්වාගෙන යාමට යම් මූල්යමය වටපිටාවක් සහ මූල්යමය පහසුකම් ටිකක් තියෙන්න ඕනෑ. අපිට මෙතැනදී හිතන්න ඕනෑ දේ තමයි ඇයි මෙච්චර මාධ්ය ආයතන පටන් ගන්නේ කියන එක. අපි දන්නවනේ, ලංකාවේ මාධ්ය ආයතන ලාබ ලබන්නේ නෑ. මාධ්ය ආයතන ලාබ ලබනවා කියලා කියන්නේ බොරුවට. නමුත් මේවායේ පටන්ග ැනීමේ අරමුණු ගැන හොයලා බලපුවාම හම්බවෙන්නේ ප්රතිරූප ගොඩනගා ගන්න, කළු සල්ලි සුදු කරගන්න වගේ අරමුණු තමයි. ඒ ඇරුණුකොට තියෙන්නේ බරපතළ විදිහට දේශපාලනික කාරණාවක්. එතකොට ප්රාග්ධනය කියන්නේ මූලික සාධකයක්. ප්රශ්නේ තියෙන්නේ අර මුදල් යොදවන පිරිසගේ අරමුණම මාධ්යය විසින් ඉෂ්ට කරනවා ද නැත්නම් මහජනතාව සවිබල ගැන්වීමේ ක්රියාවලියක් විදිහට මාධ්ය දායක වනවාද යන්න ගැනයි. නැත්නම් සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රාග් ධනය වෙනුවෙන්ම ක්රියාත්මක වන මාධ්ය නම් ලංකාව තුළ නැහැ. බොහෝදුරට ලංකාවේ මාධ්ය ආයතන බහුතරයක්ම ක්රියාත්මක වෙන්නේ දේශපාලන න්යාය පත්රයකට අනුවයි. එක අපි පැහැදිලිවම දන්නවා. රාජ්ය මාධ්ය කියලා දෙයක් ලංකාවේ නෑ. මම නම් ඒවාට කියන්නේ ආණ්ඩු මාධ්ය කියලා. ඒකත් හරියට එන්ජීඕවලට රාජ්ය නොවන සංවිධාන කියලා වැරදි විදිහට කියනවා වගේ. මොකද ඒවා හරි නම් ආණ්ඩු නොවන සංවිධාන කියන එකනේ. එහෙම බලපුවාම තියෙන්නේ ආණ්ඩුවේ මාධ්ය ආයතන. ඒවා ආණ්ඩුවට ඕනෑ විදිහට හැසිරෙනවා. අනික් ඒවා ඒගොල්ලන්ට මුදල් යොදවපු ප්රාග්ධනය ලබා දුන් අයගේ අවශ්යතාවන් තෘප්ත කිරීම සඳහා හැසිරෙනවා. මේ දෙක අතර ඇතැම් මාධ්ය ආයතන අතලොස්සක් තියෙනවා ස්වාධීනව හැසිරෙන. නමුත් මෙම තත්ත්වයෙන් සියල්ලම වෙනස් වෙනවා සමාජ මාධ්ය කියන එක නිර්මාණය වීමත් සමග.
මාධ්ය නිදහස පිළිබඳව ඔබ දරන්නේ කුමන අදහසක්ද?
ඇත්තටම මාධ්ය නිදහස කියන්නේ මාධ්යකරණයේදී අවශ්ය උපරිම කොන්දේසිය. ඒ කියන්නේ සමහර කාලවල අපි දන්නවා මාධ්ය මර්දනය කරපු අවස්ථා ගණනාවක්ම තිබ්බා. හැබැයි මාධ්ය මර්දනය කරනවා කියනවාටත් වඩා මාධ්ය හසුරවන අය මර්දනය කරනවා කියන එක නෙවෙයි. ඔන්න ඔතනදී තමයි නිදහස කියන ගැටලුව එන්නේ. නිදහස කියන්නේ දේවල් කිහිපයක් අතරින් අපිට උවමනා එක තෝරා ගැනීමට හැකියාව තියෙන්න ඕනෑ කියන එකනේ. ඇත්තටම අපිට ලංකාවේදී ඔය ගැටලුව නෑනේ. ලංකාවේ මාධ්ය ආයතන විශාල ප්රමාණයක් තියෙනවනේ. ලෝකේ සමහර රටවල ජනගහනයත් එක්ක තියෙන මාධ්ය ආයතන ගත්තම ලංකාවේ ජනගහනයට සාපේක්ෂව විශාල ප්රමාණයක් මාධ්ය ආයතන තියෙනවා. පුරවැසියාගේ පැත්තෙන් මාධ්ය නිදහස උපරිමයට තියෙනවා. හැබැයි මාධ්යය හසුරවන්නන්ගේ පැත්තෙන් නිදහස තියෙනවාද නැද්ද කියන එක තීරණය කරන්න ඕනෑ ඒ මාධ්ය ආයතන විසින්මයි. සමහර වෙලාවට ස්වයංවාරණ ක්රියාත්මක වෙනවා. මාධ්ය ආයතනයන් තුළ වාරණයන් ක්රියාත්මක වෙනවා. මාධ්ය න්යාය පත්රයන් තුළ ක්රියාත්මක වෙනවා. ඒ සියල්ලම එලෙස තියෙද්දී ඊට ඉහළින් ක්රියාත්මක වෙනවා දේශපාලන තන්ත්රය. නැවත වතාවක් මාධ්ය ආයතනවල න්යාය පත්ර, පුරවැසියන්ගේ අවශ්යතා තීරණය කරන බලවේගය බවට පත්වෙනවා. දේශපාලන බලය හා ප්රාග් ධනය හසුරවන කිහිප දෙනෙක්. අවසාන වශයෙන් ඒ පිරිස හිතන දේ බිම් මට්ටමින් ඉන්න පිරිස හිතන දේ බවට පත් වෙනවා.
මේ වනවිට නව මාධ්යයවලින් සමාජ මාධ්යවලට පරි වර්තනය වීමක් වෙලා තිබෙනවා. ඒ සමග නිර්මාණය වන මාධ්ය සංස්කෘතිය පිළිබඳව ඔබට තියෙන්නේ කුමන අදහසක්ද?
මගේ පෞද්ගලික අදහසට අනුව දැන් ලංකාවෙදි අපි භාවිත කරන සෝෂල් මිඩියා ගොඩක් සෝෂල් නෑ. ඒකෙ ඉන්නේ අපි දන්න අය විතරයි. උදාහරණයක් විදිහට ෆෙස්බුක් අකවුන්ට් එක හරි ලින්ක්ඞ්-ඉන් අකවුන්ට් එක හරි ගත්තාම ඒකට කට්ටිය එකතු කරගන්නේ මියුචුවල්ස්ලා බලලා මොන විශ්වවිද්යාලයේද, මොන රස්සාව කරන කෙනෙක්ද වගේ බලලායි. එතකොට සෝෂල් නම් අපි සමාජයට විවෘත වන්න ඕනෑ. මම ඒකමයි සෝෂල් මීඩියාවලින් ඉවත් වුණේත්, මොකද ඒකේ ඉන්න අය ඒගොල්ලෝම කියාගන්නවා, ඒගොල්ලෝම උත්තර දෙනවා, එයාලට එයාලම සපෝට් කරගන්නවා වගේ ඒවානේ වෙන්නේ. එතකොට ඒවා සෝෂල් නෙවෙයි. නමුත් එක ප්ලැට්ෆෝම් එකක්. සෝෂල් වීම සඳහා මේක හොඳ වේදිකාවක්. හැබැයි සෝෂල් මීඩියා කියන්නේම මීට වඩා දියුණු එකක්. ලංකාවේ වෙන්න පුළුවන්, ඇමරිකාවේ වෙන්න පුළුවන්, ජපානේ වෙන්න පුළුවන්, මගේ තරහකාරයෙක් වෙන්න පුළුවන් ඒ කවුරු උනත් ඔක්කොටම විවෘත වුණ තැනක්. දැන් මේකේ වෙන්නේ තමන්ගේ මතයට විරුද්ධ මතයක් ගෙන කෙනාව බ්ලොක් කරනවා. ඒ වගේ තැනක් කොහොමද සෝෂල් වෙන්නේ? එක දියුණු නෑනේ? දැන් මේකෙ මෙහෙම පැත්තකුත් තියෙනවා, ඇඟේ හයිය පෙන්නන්නේ නැතුව මතවාදවලින් හැප්පෙන්න පුළුවන්. මතුවන ලොකුම ගැටලුව තමයි පොතපත කියවන එක නැවතිලා, සංවාද කරන එක නැවතිලා. සෝෂල් මීඩියාවල යන අදහස් ටිකක් කියකිය යන පිරිසක් බිහිවෙලා තියෙනවා. මූලාශ්ර නැතිවෙලා ගිහින් තියෙනවා. ගොඩක් තරුණ අය සෝෂල් මීඩියාවල යන ඒවා උපුටා දක්වන තැනට පත්වෙලා තියෙනවා. එතකොට මෙතනදී වෙන්නේ සෝෂල් මීඩියා ප්ලැට්ෆෝම් ටිකට් එකක් දෙනවා ඒ ටිකට් එක අරන් සොසයිටි එකට ඇවිත් ඒක කල්ටිවේට් කරනවා. මේක තමයි මාධ්යයේදී වගා කිරීමේ න්යාය විදිහට හඳුන්වන්නේ. මේ තොරතුරු විසුරුවා හැරීමේ ක්රියාවලිය තමයි මම දකින විදිහට සෝෂල්, කලින් කිව්ව එක එච්චර සෝෂල් නෑ.■
■ වරුණ සූරියආරච්චි
සොරබොර වැවෙන් නෙබ්රස්කා නගරයට
පෘතග්ජන අපට මරණයත්, මරණයෙන් පැන නගින වියෝගයත් දැනෙන්නේ ශෝකයේ උල්පත් සේය. කලාව එක් අතකින්, ඒ පොදු සත්තාවට යටත් වූ අසරණ ලෝ වාසීන් විඳින වියෝග වේදනාව යම් පමණකට හෝ සමනය කරන චිත්තාලේපයකි. පාළු හැන්දෑවක සුදු තරු ඉරි අතරින් ඇද හැලෙන කඳුළු වැනි සිරිපොදක් දක්වන සිතුවමකින් හෝ වයලීනයක සිහින් වේදනාත්මක විලාප රාවයකින් උපද්දවන භාවය ශෝකය වුවද කලාවේදී අපි එයට ශෝක රසය යැයි කියමු. ජීවිතයෙන් ශෝකය උනන අයුර අරුමයක් නොවුණත්, ශෝකය ඇසුරේ යම් මිහිරක්ද, වේදනාවක් තුළ අපැහැදිලි මිහිරක්ද දැවටෙන අයුර නම් පුදුමයකි.
රත්න ශ්රී ‘සුදු නෙළුම’ ගීතය ලියන්නේ ඔක්කම්පිටිය දෙමටමල් විහාරය ආසන්නයේ වැවක ගිලී මිය ගිය කුඩා දැරියක වෙනුවෙනි. ‘සුදු නෙළුම’ බිලි ගත් වැවේ නපුරු බව කියා පාන්නටදෝ ගීතය තුළට ‘සොරබොර වැව’ පැමිණ ඇත. නිසොල්මන් නිර්මාණාත්මක සංයමයකින් පබැඳී, අමරදේවයන්ගේ ශෝකී හඬ ස්වාරාදියෙන් බැඳුණු ඒ ගීය, නාඳුනන දැරියගේ මරණයක්, සමීපතමයෙකුගේ වියෝගයක් බවට පත් කරයි.
වැවට කළුවර යා වුණා – සංසාර දුක බෝ වුණා
නෙළූ මල් මිට ඉහිරුණා – එහා ඉවුරට පා වුණා සිහින් සිරිපොද වෑහුණා – ඉවුරු දෙකොපුළ සේදුණා සුදු නෙළුම් මල දෑස පියවී – මෙහා ඉවුරට පා වුණා …..
රන්බණ්ඩා සෙනෙවිරත්න විසින් ලියන ලදුව හැඬුම්බර කපුගේ හඬින් ගැයුණ ‘සුමනෝ’ ගීතය ද එවැනිම තවත් සංවේදී වෙන්වීමක කම්පනය දනවයි. මේ ගීයෙන් මට ඇසෙන්නේ ගැමි තරුණයෙකු, ගම්බද සෞන්දර්යය ඇසුරෙහි තමා පෙම් බැඳි යෞවනියගේ මළගම දා, ඒ මළබෙර හේවිසි නාදය අතරින් නගන හද කීරි ගස්වන විලාපයයි.
මළහිරු එළියෙන්
කොක්කු ගියාදෝ – මිහින්තලා ගල පැත්තේ
පිරුවට ඇඳ පෙට්ටියක
තියාලා – පාන් දෙකක එළි මැද්දේ
මදටිය වැටෙද්දි හඳ
කැලතෙන ඇළ – ඒදණ්ඩේ ඉස්මත්තේ
සුමනෝ…උඹ ඇයි
නැත්තේ….
මෙවන් ශෝකී ගී අතරට මතකයේ රැඳුණු බටහිර ගීයක් දෙකක්ද එක්වන්නේ නිරායාසයෙනි. ලංකාවේ අපටද දශක කිහිපයක් තිස්සේ ඇසුණු රිචඩ් මාක්ස් ගයන ‘Hazard’ එබඳු ගීතයකි. එහි වදන් සංගීතය සහ රූප රචනය එක්ව නිමවන්නේ අනුවේදනීය කතාවකි. ගීතයේ කථකයාව වටහාගත් මිහිපිට සිටි එකම ජීවියා වන ඔහුගේ පෙම්වතිය, මේරි දියේ ගිලී මිය ගොසිනි. ඒ ඝාතනයට සැක කරනු ලබන්නේද ඔහුවමය. මේ ඛේදයත්, සිය අතීතය සහ කම්පාවත් ඇතුළත් ඔහුගේ ආත්ම භාෂණය විනාඩි හතර හමාරක විශිෂ්ට නිර්මාණයකි.
හුරු වී සිටියා අපි ගං ඉවුර දිග පහළට යන්න
ප්රිය කළා ඇය ඉර බසිනයුරු නරඹන්න
පුරුදු වී සිටියා අපි ගඟ අයිනේ ඇවිදින්න ඒ අතර සිහින දැක්කා මේ නගරයෙන් පැනයන්න
ගීතය හඳුන්වා ඇත්තේ නා නා අරුත් දරන කදිම වදනකිනි. පෙම්වතිය මරා දැම්මේය යන සැකය පෙම්වතා වෙත එල්ල වන බැවින් ‘hazard’ යන්නෙහි ‘සැකය’ යන අර්ථය මතු වේ. අනෙක් අතට කථකයාගේ ජීවිතය දෛවයේ සරදමට ලක් වන අයුර විමසන විට එහි ඇති ‘දෛවයෝගය’ වැනි අදහසක්ද ගීතය හා ගැළපී සිටී. ඒ කෙසේ වෙතත් මේ ගීතයේ කියැවෙන සිදුවීමට පසුබිම් වන්නේ ඇමරිකාවේ ‘නෙබ්රස්කා’ නම් පැරණි නගරය තුළ සැබැවින්ම පිහිටි ‘hazard’ නමැති ගම්මානයයි. ගීතය ඇරඹෙන්නේ කථකයා සිය මව සමග hazard වෙත පැමිණි බව පැවසීමෙනි.
මට වයස හතේ දී අම්මා හැසාඩ් වෙත ආවා
ඒ කාලේ පවා නගර වැසියන් සැක ඇසින් බලා
මේ ළමයා වැරදිකාරයෙකියිකීවා වසර තුනකට ඉස්සර මේරිව මට මුණ ගැහුණා
පළමු වරට කටකතා සහ බොරුවලටඔබ්බෙන් කෙනෙක් මා දෙස බැලුවා මා තුළ සිටි මිනිසාව දුටුවා
අවසාන සන්ධ්යාවේදී තමා මේරිව නිරුපද්රිතව පිටත් කළ බව ඔහු සපථ කර සිටී. කථකයාගේ මවගේ සබඳතා සම්බන්ධ මතක සිතුවම් ද, Hazardහි පරිපාලන නිලධාරීන් ඔවුන්ගේ ප්රේමය සහ මේරි පසුපස හඹා එන සැටිද, මේරිගේ සිරුර ගං දිය පතුළෙන් සොයා ගන්නා ආකාරයද, ගම්වැසියන් ඔහු කෙරෙහි දක්වන අප්රසාදයද දක්වන රූප රචනය ගීතයට මහත් ආලෝකයක් දී ඇති බව කිව යුතුය.
මට මේරිව දැනුණු හැටි කාටවත් තේරුණේනෑ
ඇය තනිවම පිටත් වී නැවත නොපැමිණි රාත්රිය තෙක්
ඒ ගැන කිසිවෙකු තැකීමක් කළෙත් නෑ
ඊළඟ උදයේ ලාංඡන දැරූවෙකු දොරට තට්ටු කළා
හදිසියේම මා වෙත ඇඟිලි දිගු කරන දහසක් දෙනා මා වට කර ගත්තා.
ප්රේම හැඟීම් සහ දුෂ්ට ලෝකය අතර වන සිතිවිලි දෝලනයකින් යොවුන් සිත් තුළ සහනුකම්පාවක් ජනිත කරන මේ ගීතය අවසන් වන්නේ එක වරම වෙනස් වන උච්ඡ ස්වර ගී ඛණ්ඩයකිනි.
ගෙවුණු ජීවිතයයි මට මතක් වෙන්නේ
කොහොමද ඉන් මට මේ වරද සිදුවුණේ මේ සැරේ නම් නෑ මට ගැළවුමක් මා මුදා ගත හැකි සියලු දේ දැන් ගිහින්
බොහෝ දුර ගිහින්
අකල් මරණයේ වේදනා සැමරුම් ඔස්සේ එල්ටන් ජෝන් ගැයූ ‘Candle in the Wind’ ගීතයද මෙවේලේ සිහිපත් වෙයි. ඔහු ඒ ලෝ ප්රකට ගීතය 1973දී මැරිලින් මොන්රෝ වෙනුවෙන්ද, 1997දී ඩයනා කුමරිය වෙනුවෙන්ද වෙන් වෙන්ව ගයා පටිගත කළේය. මෙය වැව් දියේ මිය ගිය මල් නෙළූ දැරියත්, අනුරාධපුරයේ ගම්මාන ගොම්මනක සැඟවුණු සුමනාත්, නෙබ්රස්කාවේදී ඝාතනය වු මේරිත් පමණක් නොව සොඳුරු රජ කුමරියන් සහ පූජිත සිනමා සුරූපිනියන්ද සුළඟේ දිලිසුණු ඉටිපහන් සිළු සේ නිවී යන ලෝකයකි. මෙවන් ගීත ඔවුන්ගේ ජීවිත යළි පණ ගන්වා අප සිත් ශෝකයෙන් පුරවනවා පමණත් නොව නැවත නැවතත් ජීවිතයේ අනිත්යයම මතක් කර දෙයි.
පෙනුණු ලෙසින් ඔබ දිවි ගෙව්වේ ඉටි පහනක් සේ සුළඟේ
කවුරුන් වෙත යන්නටදැයි නොදැනම වැසි ඇරඹෙන මොහොතේ
ලක්ශාන්ත අතුකෝරල
ගොඩක් අය හිතන්නේ පාසල කියන්නේ ඬේ කෙයා එකක් කියලා
කෝරළගේ සමන්
‘ත්රෛලෝකා’ ටෙලිනාට්යයේ බොබ් මාලි චරිතය නිසා ඔහු කතාබහට ලක්විය. ඊට පෙරද ටෙලිනාට්ය කිහිපයක, චිත්රපටි කිහිපයක රඟපා ඇති ඔහු සැබැවින්ම හඳුනාගත යුත්තේ වේදිකා නාට්ය නිර්මාණකරුවෙකු ලෙසය. ‘පස්මහ බැලුන්’, ‘අජරාමර’ වැනි ඔහුගේ වේදිකා නාට්ය සම්මානයට පාත්ර වූ අතර කතාබහටද ලක්විය. ඔහු නූතන පරපුරේ සිටින විශිෂ්ටතම නළුවෙකි.
මේ කතාබහ ඔහුගේ ජීවිත අත්දැකීම් පිළිබඳවය.
බොහෝ රංගන ශිල්පීන් කොළඹ හෝ ගම්පහ ඉඳන් ක්ෂේත්රයට ආ අය. කොත්මලේ ඉඳන් ආ ගමන කොහොමද?
මම රඟපාන්න පටන්ගත්තේ ඉස්කොලේදී. මම ඉස්කෝලේ එපාම කරපු කොල්ලෙක්. ඉගෙනගත්තේ නෑ. ඉගෙනගන්න පහසුකම් තිබුණේ නැහැ. කොත්මලේ හරිම දුෂ්කර පාසලක මම හිටියේ. ආවේ ගියේ පයින්. අපට ක්රීඩා කරන්න ඕනෑ තරම් අවස්ථාව තිබුණා. ඒත් විද්යාව, ඉංග්රීසි, ගණිතය වගේ අත්යවශ්ය විෂයන් උගන්වන්න ගුරුවරු හිටියේ නැහැ. හැබැයි මම අටේ පන්තියේදී විතර ඉස්කෝලෙට ආවා ගණිත ගුරුවරයෙක්. එදිරිසිංහ කියලා. කොට මනුස්සයෙක්. මේ මනුස්සයා නාට්ය කරන කෙනෙක්. එයා අපට නාට්ය ඉගැන්වුවා. මට අනුව නාට්ය කියන්නේ වෙන මොකුත් නෙවෙයි අධ්යාපනය. ඒක සන්නිවේදන වැඩක්. කවුන්සලින් වැඩක්. අපව එක අරමුණක තියන්න හේතුවුණේ නාට්ය. ඉතින් අපට නාට්ය කියන්නේ ජීවිතය. ඔය අතරෙ අපේ ඉස්කෝලේ කට්ටිය පත්තරේකින් දැකලා තරුණ බෞද්ධ නාට්ය උළෙලට ඉදිරිපත් වුණා. කන්න බොන්න නැතිව, හරියට ඇඳුම් පැළඳුම් නැතිව තමයි අපි තරගයට ගියේ. පළවැනි පාර අපට ස්ථානයක් ලැබුණේ නැහැ. ඉන්පස්සෙ අවුරුද්දේත් අපි තරගයට ගියා. ඒ අවුරුද්දේ අප හතරවැනි ස්ථානය දිනුවා. ඒ කණ්ඩායම් 180ක පමණ ප්රමාණයක් අතරිනුයි. තුන්වැනි අවුරුද්දේත් අපි තරගයට ගියා. ඒ පාරත් අපි හතර. ඒ අවුරුද්දේ මම හොඳම නළුවාට නිර්දේශ වුණා. සම්මානය අහිමිවුණා. සම්මානය අහිමිවීම ගැන හිතාගන්න පුළුවන්. මොකද ඒ කාලේ අපට මේක්අප් තිබුණේ නැහැ. අපි රබර් තීන්තවලින් තමයි මේක්අප් කළේ. නාට්ය ඉවරවුණාම තිනර් දාලා තමයි මේක්අප් එක යවාගත්තේ. නාට්ය රඟපාන අතරේ මුහුණු කසන්න ගන්නවා. වේදිකාවේ ඉන්නෙ දරාගන්න බැරි අපහසුතාවකින්. නාට්යයක් ඉවරවුණාම සම්පූර්ණයෙන්ම මුහුණු පිච්චිලා, කළු ගැහෙනවා. ගෙදර යද්දී නන්නත්තාරයි.
නාට්ය නිසා මගේ ඕලෙවල් ගොඩ ගියා. පාස් වුණා. ඒලෙවල් කරන්න තවත් ඉස්කෝලෙකට ගියා. ඒත් ඒ ඉස්කෝලේ නාට්ය තිබුණේ නැහැ. මට නාට්ය කරන්නම ඕනෑ වුණා. මම සිංහල සර්ට කතාකළා. මම ඇහුවා සර් මාව විශ්වාස කරලා මාව බාරගන්න, මම නාට්ය කරන්නම් කියලා. සර් කිව්වා එයා බාරගන්නම්, ඒත් එළියෙන් තමයි ඉගෙනගන්න වෙන්නේ කියලා. මම ඒක බාරගත්තා. නාට්යවලට විතරක් මම පංති ගියා. ඒ අතරේ ත්රීවීල් එකකුත් එලෙව්වා. ත්රීවීල් පාක් එකේ මම සභාපති. ඉස්කෝලේ ගියේත් ත්රීවීල් එකේ. මම බොහෝවිට ඉස්කෝලෙට එන්න පරක්කු වුණා. පන්තිවල හිටියේ නැහැ. ඒත් මම මොනවා කළත් මගේ ගුරුවරු, විදුහල්පති ඇතුළු සියලුදෙනා මාව විශ්වාස කළා. කොච්චර රස්තියාදු ගැහුවත් මේ කොල්ලා වැරදි දෙයක් කරන එකක් නැහැ කියලා. ඒ විශ්වාසය හැදුණෙ මම නාට්ය කරපු නිසා. නාට්ය නිසා මට හැදුණු පර්සනැලිටි එක තමයි ඒ. උසස්පෙළ ලිව්වා. ඉන්පස්සේ කොළඹ පැන්නා.
කොළඹදී මොකද වුණේ?
වරායේ කන්ටේනර් එකක වැඩ කළා. තව ගොඩක් රස්සාවල් කළා. අවස්ථාවක් ලැබෙන තුරු කට්ටක් කෑවා. ඔය අතරෙ ප්රතිඵල ආවා. ඉන් පස්සේ කොළඹ සෞන්දර්ය විශ්වවිද්යාලයට තේරුණා. විශ්වවිද්යාලය ඇතුළෙදී මට තුසිත ලක්නාත් හෙවත් තුසියා මුණගැහුණා. තුසියා එක්ක වැඩ කළා. විශ්වවිද්යාලයේදී මම නාට්යයක් කළා. කොහොමත් ඊට කලිනුත් මම හෙන්රි ජයසේන සර් එක්ක වැඩ කළා. කරපු මුල්ම නාට්යය ‘පස්මහ බැලුන්’ කියලා කෙටි නාට්යයක්. ඒ නාට්යය තරුණ නාට්ය උළෙලේ දෙවැනි ස්ථානය ලැබුවා. රාජ්ය නාට්ය උළෙලටත් ගියා. ජුරියේ විශේෂ සම්මානයක් ලැබුණා. මම දන්න විදියට නාට්යයේ තිබුණු දරුණු ඩයලොග් නිසා තමයි නාට්යයට ජූරියේ සම්මානයක් විතරක් ලැබිලා අයින්වුණේ.
ඔබ 2014 දී කළ ‘අජරාමර’ කියන කෙටිනාට්යයට විශේෂ අවධනයක් යොමුවුණා නේද?
ඒක හොඳම නිෂ්පාදනය ඇතුළු සම්මාන ගණනාවකට නිර්දේශ වුණා. තරුණ නාට්ය උළෙලේ සම්මාන අටක්. රාජ්ය නාට්ය උළෙලේ සම්මාන නවයකට නිර්දේශ වුණා. කෙටිනාට්ය අතරේ කතාබහට ලක්වුණ නාට්යයක් බවට ඒක පත්වුණා. ඔය අතරේ ටෙලිනාට්ය හා චිත්රපටිවලටත් සම්බන්ධතා හැදුණා. විශේෂයෙන්ම කෙටි චිත්රපටිවල. කෙටි චිත්රපටිවල රඟපාන නළුවෙක් විදියටම මම එක් කාලයක මිනිස්සු හඳුනාගත්තා. ටිකෙන් ටික මාව ගොඩනැඟුණා. මට වගකීම් වැඩිවුණා. කොළඹ ජීවීතේ ගැටගහගන්න ඕනෑ. අධ්යාපනය ගෙනියන්න ඕනෑ. ගමකට වගකියන්න වුණා. මේ සියල්ල මාර කට්ටක්.
ඔබ පාසල් ගුරුවරයෙක්. ගුරු පත්වීම කලා ජීවිතයට උදව්වක් වුණාද?
මට මුලින්ම ගුරු පත්වීම් ලැබුණෙත් ඉතාම දුෂ්කර පැත්තකට. ඉස්කෝලේට යන්න ගෙදර ඉඳන් කිලෝමීටර් 56ක් විතර යන්න වෙනවා. සමහර දවස්වලට ඉස්කෝලේ ඉවරවෙලා කොළඹ ඇවිත්. ආයෙමත් පාන්දරම ගෙදර ගිහින්, එහෙමම කොළඹ ආවා. කොහොම හරි අවුරුද්දකින් විතර පස්සේ කොළඹට මාරුවීමක් හදාගන්න පුළුවන් වුණා. දැන් මට ඕනෑ නාට්යයක රඟපාන්නේ නැතිව, මම කැමති වැඩ විතරක් තෝරාගන්නට ගුරු වෘත්තිය උදව්වක්.
දුෂ්කර ගමක ජීවිතය කියන්නෙ අත්දැකීම් කන්දරාවක්. ඒත් සමාජය විනිවිද දකින්නට ගමේදී තියෙන්නේ පොඩි පසුබිමක්..
අපේ පවුලත් සිංහල බෞද්ධ පවුලක්. ඒත් මුල ඉඳන්ම මම ආගම වගේ විෂයන් ඇතුළේ එළියට පනින්නම හැදුවා. මම කැමතිම නැහැ අදහන්න. ඒක මගේ ඇඟේ තිබුණා. මම ආගමත් ෆේල්. කුල ප්රශ්න, දේශපාලනය ගැන අනවබෝධය ගමේ තියෙනවා. ඒත් මට ඒ කාලේ ඉඳන්ම යමක් තේරුණා. ඒත් කොළඹ ආවාට පස්සේ මට සියලුම දේ තේරෙන්න ගත්තා. ග්රීක සංකල්පයක් තියෙනවානේ දුක තුළින් සත්යය හොයාගන්න කියලා. ඉතින්, ගමේ ඉඳපු කෙනෙක්ට පුළුවන් දුක තුළින් සත්යය හොයාගන්න. ගමේදී මම ලබපු අත්දැකීම් අතිශය ප්රබලයි. ඒත් නගරයට ඇවිල්ලා, තරගකාරී සමාජය අස්සේ ඉදිරියට ඇවිල්ලා, අපේ කලාව එළියට දාන එක මාර පීඩනයක්.
ලංකාවෙ ගුරුවරයන් කියන්නේ වැඳුම් ලබන පිරිසක්. දේවත්වයෙන් සලකන පිරිසක්. එකවර රංගන ශිල්පියෙක් හා ගුරුවරයෙක් වීම මොන වගේ අත්දැකීමක්ද?
මම කොණ්ඩෙ වවනවා. රැවුල් වවනවා. මම ආසයි ගුරුවරයෙක් විදියට ඉන්න. මම කොණ්ඩෙ වැව්වාට, බොබ්මාලි හෝ බුලට් වගේ චරිත රූපවාහිනියේ රඟපෑවාට ළමයි මට ගරු කරනවා. මෑතකදී මගේ සිසුවෙක් ෆෙස්බුක් එකේ ලියලා තිබුණා කතාවක්. වෙන ගුරුවරුන්ගෙන් මම සිලබස් ඉගෙනගත්තා. සර්ගෙන් මම ඉගෙනගත්තේ ජීවිතය කියලා ඔහු ලියලා තියෙනවා. මට ඒක ඇති. ඇත්තටම මම බොබ්මාලි චරිතයට දිග කොණ්ඩයක් වැව්වා. ඒ කොණ්ඩය කැපුවාම ළමයි මාත් එක්ක තරහා වුණා. ඒත් මම කියන දෙයක් ළමයි අහනවා. මම හතහමාරට ඇවිත් එකහමාර වෙනකල් වැඩ කරන ගුරුවරයෙක් නෙවෙයි. මගෙත් එක්ක ඉන්නෙ කොළඹ නගරෙ කාඩයො කියන වචනයෙන් හඳුන්වන ජාතියෙ ළමයි. ඒත් ඒ ළමයි එක්ක මට වැඩ කරන්න පුළුවන්. එයාලා එක්ක මම හොඳ ගනුදෙනුවක් කරනවා කියලා හිතනවා. මම හිතන්නෙ අපේ පෞරුෂය කියන්නෙ අඳින පළඳින විදියෙන් නෙවෙයි. අපි මොනවද කරන්නේ කියන ප්රශ්නය නිසා. මට තේරෙන විදියට ගොඩක් අය ඉස්කෝලෙ සලකන්නේ අධ්යාපන ආයතනයක් විදියට නෙවෙයි. ඬේ කෙයා එකක් විදියට. ළමයින්ව උදේ හතහමාරේ ඉඳන් එකහමාර වෙනතුරු මේ ඬේ කෙයා එකට දානවා. ළමයි අධ්යාපනය ලබන්නේ ඒක ඉවරවෙලා හවස්වරුවෙ. ඉතින් මම කරන්නේ මේ ඬේ කෙයා එක ඇතුළේ ළමයි එක්ක විවිධ ක්රියාකාරකම් කරන එක. සමස්තයක් විදියට ගුරුවරයා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙන්න ඕනෑ කියලා මම හිතනවා.■
Black Coal, Thin Ice චීන සංවර්ධනය සහ ලංකාව
රට පුරා පිහිටි ගල් අඟුරු රැස් කරන මධ්යස්ථාන කිහිපයකින් හමු වන මිනිස් ශරීර කොටස් පිළිබඳ ආන්දෝලනාත්මක පුවතක් හරහා එම ශරීර කොටස්වල හිමිකරුවන් කවුද? ඔවුන්ට සිදු වූයේ කුමක්ද? යන්න සොයා අර්ධ දස වසරක් තුළ මෙහෙයවන විමර්ශනයක් පිළිබඳ කතා පුවතක් Black Coal, Thin Ice චිත්රපටය තුළින් රැගෙන එයි.
චීන සිනමාවේ හත්වන පරපුර නියෝජනය කරන සිනමාකරුවන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙකු වන දියාවෝ යිනෑන්(DiaoYinan) විසින් නිර්මාණය කරන ලද මෙම සිනමා පටය 64 වන බර්ලින් සිනමා උළෙලේ Golden Bear සම්මානයට පාත්රවිය. සමාජවාදී ලේබලයෙන් පෙනී සිටිමින් එහි අවම මූලධාර්මික ප්රවේශයන් පවා අමුඅමුවේ උල්ලංඝනය කරන චීනය තුළ, සමාජයේ ක්ෂුද්ර තලයේ වන ප්රචණ්ඩත්වය තුළින් සමස්ත සමාජ දේහය පිළිබඳ චිත්රයක් මවන්නට මෙම සිනමා පටය සමත් වන්නේය.
වර්තමානික ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකමය සහ සංස්කෘතිකමය පරමාදර්ශී මොඩලය ලෙස දේශපාලන සමහර බලාධිකාරීන් විසින් යෝජනාකර සිටින චීනය තුළ වන අසමතුලිත ප්රාග්ධන සමුච්චනයන් බෙදී යාමේ විසමතාව මත හටගැනෙන පහත මාලයේ ප්රචණ්ඩත්වය හා එහි ආර්ථිකමය, සංස්කෘතිකමය හැසිරීම මෙම සිනමා පටයෙහි වන කතාන්තරයට යටිපෙළින් සාකච්ඡා කෙරෙයි.
1999 වසරින් ආරම්භ වන සිනමා පටයේ ආරම්භක දර්ශනයම කියාපාන්නේ චීන ආර්ථිකයේ ප්රධාන ප්රාග් ධන උත්පාදන කර්මාන්තයක් වන ගල් අඟුරු කර්මාන්තය තුළ වන අනාරක්ෂිත ශ්රමය කොල්ලකෑමේ ප්රතිඵලයකි. ඒ අනුව ගල් අඟුරු කර්මාන්ත ශාලාවක වසර අටක කාලයක් සේවය කළ Lian Zhijun මියගිය තැනැත්තා බව හඳුනා ගනී. ඔහුගේ මරණයට හේතු සොයා යන පරීක්ෂක Zhang සහ ඔහුගේ සගයා, මෙය හුදෙකලා මරණයක් පමණක් ම නොවන බවත්, එහි පිටුපස දාම ඝාතනයක් ඇති බවත් අනාවරණය කර ගනී. මේ සම්බන්ධයෙන් තමන් සැක කරන තැනැත්තාගේ සහෝදරයන්ගෙන් කරුණු විමසීමට යන මෙම පරීක්ෂකයන් දෙපළ හා සිදුවන වෙඩි හුවමාරුවකින් අනතුරුව සැකකරුගේ සහෝදරයාත් ඔහුගේ මිතුරාත් මියයති. පසුව කර්මාන්ත ශාලාවේ මියගිය Lian Zhijunගේ අළු සිය බිරිඳ වන Wu වෙත භාර දීමට පරීක්ෂක Zhang සහ ඔහුගේ සගයා ඈ වෙත යති. ඒ වන විට ඇය ඍදබට ඍදබට නමැති රෙදි සෝදන ආයතනයේ සේවය කරන්නීය.
අනතුරුව ආරම්භ වන්නේ 2004 වසරයි. කාලයත් සමග Lian Zhijun මරණය අමතකව ඇති අතර Zhang පොලිසියෙන් ඉවත්ව ඇත. මේ වන විට ඔහු බේබදු ආරක්ෂක නිලධාරියෙකි. වැන්දඹු Wu තවමත් Rong Rong සේවය කරමින් සිටින්නීය. පෙර පරිදිම, 1999 වසරේ සිදු වූ සිදුවීම හා සමාන සිදුවීම් කිහිපයක් ම යළිත් සිදුව ඇත. මේ තත්ත්වය පිළිබඳව නැවත සිතා බලන Zhang සිය සගයා හා එක්ව යළිත් සෝදිසි කිරීම් ආරම්භ කරයි. ඒ අනුව ඔහු මුලින්ම Rong Rong ආයතනය වෙත යයි. එහි ගොස් එහි හිමිකරුගෙන් Wu පිළිබඳව අසා සිටින Zhangට දැනගන්නට ලැබෙනුයේ ඇය ඉතා අපරික්ෂාකාරී ආකාරයෙන් එහි සේවය කරන බවත් වරක් යුවාන් 28000කට අධික කබායකට ඇය හානි කළ බවත්ය. ඒ පිළිබඳව දින කිහිපයක්ම කබායේ හිමිකරු පැමිණිලි කළත් පසුව ඔහු එහි කිසි දිනක පැමිණ නැති බවත්ය.
කිසියම් සැකයක් මතුව ඇති පරීක්ෂක Zhang වැන්දඹු Wu හා මිත්රවීමට උත්සාහ කරයි. එලෙස මිත්ර වීමට දරන උත්සාහයක් ලෙස වරෙක ඔහු ඇයට Ice Skating සඳහා ආරාධනා කරයි. එලෙසම ඇය පසුපස ලුහුබැඳීම ද කරයි. මේ සිදුවීම් අතරතුර මොවුන් දෙපළ පසුපස ලුහුබැඳීමට Zhangගේ සගයා අමතක නොකරයි. ඔහු විසින් පරීක්ෂක Zhang වෙත, වැන්දඹු Wu පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන ට්රක්රථ රියදුරෙකු පිළිබඳව අවධානය යොමු කරනු ලබන අතර, ඒ පිළිබඳව ඔහු අත්අඩංගුවට ගෙන ප්රශ්න කිරීමට උත්සාහ කරන විට ට්රක්රථ රියදුරු Ice Skating සපත්තුවල ඇති බ්ලේඞ් ආධාරයෙන් එල්ල කරන ලද පහර දීමකින් Zhangගේ සගයා මියයයි. මෙම සිදුවීමෙන් අනතුරුව ට්රක්රථ රියදුරු පසුපසZhang විසින් කරනු ලබන ලුහු බැඳීමෙන් ඔහු අනාවරණය කරගනු ලබන්නේ මෙලෙස මරණයට පත්කරන ලද පුද්ගලයන්ගේ සිරුරු කොටස් ගල් අඟුරු ප්රවාහනය කරන දුම්රිය පෙට්ටිවලට දමා රට පුරා විසුරුවා හරින බවයි. එය මීට වසර පහකට පෙර ඇති වූ තත්ත්වය හා සමාන බවයි.
අනතුරුව Wu මාර්ගයෙන් කරුණු අනාවරණය කර ගන්නා Zhang දැනගත හැකි වන්නේ 1999 වසරේ දී මියගොස් ඇත්තේ ඇගේ සැමියා නොවන බවයි. තමා ඔවුන් ඉදිරියේ වළලන ලද්දේ සිය සැමියාගේ අළු නොවන බවත් පවසයි. ඇගේ සැමියා එම වසරේ කිසියම් සොරකමක් කරන විට ඔහු අතින් කිසියම් අයෙකු මියගිය අතර ඔහුගේ සිරුරු කොටස් ගල්අඟුරු ප්රවාහනය කෙරෙන දුම්රිය මඟින් රට පුරා විසුරුවා හැර ඇති බවත් පවසයි. ඉන් අනතුරුව මේ වන තුරු ඔහු තම ස්වාමියා ලෙස තමාට අභිමුඛ වී නොමැති අතර ඇය පිළිබඳව සෑම විටකම සෝදිසියෙන් සිටින බවත් කියයි. එලෙසම තමාට කිසියම් අයෙකු සමීප වීමට උත්සාහ දරුවොත් ඒ ඔහුගේ අවසානය වන බවත් ඇය පවසයි.
මෙලෙස මියගිය අය අතර මිල අධික කබායේ හිමිකරු ද වන බව ඇය කියයි. ඔහු Daylight Fire Works Club හිමිකරුවා බවත් තමාගේ අතින් කබායට සිදු වූ හානිය වෙනුවෙන් ඇයගෙන් ලිංගික අල්ලසක් ලබා ගැනීමට ඔහු තැත් කළ අතර තමා විසින් ඔහු මරණයට පත්කරන ලද බවත්, සිය සැමියා විසින් සුපුරුදු පරිදි මෘතශරීර කොටස් දුම්රිය මාර්ගයෙන් රට පුරා විසුරුවා හරින ලද බවත් ඇය පාපොච්චාරණය කරයි. එලෙසම අවසානයේදී ඇයගේ ආධාරයෙන්ම සැමියා පොලිසිය විසින් ඝාතනය කෙරෙයි. කෙසේ නමුත් වසර පහකට අනතුරුව දාම ඝාතනයට වගකිව යුත්තේ Wu බව පොලිසිය විසින් අනාවරණය කර ගැනීමෙන් අනතුරුව ඇය අත්අඩංගුවට ගනු ලබයි.
පැය එකයි මිනිත්තු හතළිස් නවයක ධාවන කාලයකින් යුතු මෙම සිනමා පටය සෞන්දර්යාත්මක භාවිතයකින් යුතු සිනමා පටයක් නොවන අතර ප්රේක්ෂකයාට ආයාසයකින් යුතුව නැරඹීමට සිදුවන්නකි. එහෙත් ප්රධාන කතාන්තරයට යටින් රූපරාමු තුළින් ගෙනෙන දේශපාලනික අදහස ප්රබල එකකි. සංවර්ධිත නගර තුළ වන අහස උසට නැගුණු ගොඩනැගිලි, සුපිරි වෙළෙඳ සංකීර්ණවලට සමාන්තරව ග්රාමීය සහ අර්ධ නාගරික චීනය තුළ වන ආර්ථිකමය තත්ත්වය, එහි ඇති ගොඩනැගිලි හා මිනිස් ක්රියාකාරකම් මගින් නිරුපණය කෙරෙයි. ලෝක ජනගහනයෙන් 1/5 ක් නියෝජනය කරන චීනය තුළ වන ආර්ථික අසමතුලිතතාව මෙම තල දෙක නිර්මාණය වීමට ප්රධාන වශයෙන් බලපා ඇති බව මෙම රූප රාමු තහවුරු කරයි. මෙම තත්ත්වය තුළ ග්රාමීයයන් හා අර්ධ නාගරිකයන්ගේ ප්රධාන ආර්ථික උත්පාදන කටයුත්ත ලෙස එක්කෝ කර්මාන්ත ශාලාවක වැඩ කිරීම හෝ නැතිනම් ගල්අඟුරු පතලක සේවය කිරීම තෝරා ගැනීමට නිරායාසයෙන්ම සිදු වේ. ඒවා තුළ වන ශ්රම මංකොල්ලයත් අනාරක්ෂිත ශ්රමයත් නිසා ඔවුහු දැඩි පීඩාවට ලක් වෙති.
ලෝකයට සංවර්ධනයේ සිනාමුසු මුහුණ නාගරික චීනය මඟින් නිරූපණය කෙරෙන අතර එය ගොඩනැංවීමට අවශ්ය කෙරෙන ප්රාග්ධනය නිර්මාණය කෙරෙන ග්රාමීය හා අර්ධ නාගරික ජීවිතවල ඇති පීඩාව දුගීබව, අවවරප්රසාදිතබව, අධ්යාපනික හිඟකම, ප්රචණ්ඩත්වය සෑම විටකම නාගරිකත්වයේ ගොඩනැගිලි උද්යානවලින් වසාදමා ඇත. මෙවැනි චීනයක් සංවර්ධිත ආර්ථික මොඩලයක් ලෙස ලංකාවේ අප ඉදිරියේ නිරූපණය කරන සමහර දෘෂ්ටිවාද තනන්නන් පසුගිය දශකයට අධික කාලය තුළ අප රට තුළද කළේ මෙය නොවේද? නාගරික සංවර්ධනයේ බෝඞ් ලෑල්ලට මුවා වී නගරබදව සිටි අහිංසක ජනතාව නගරයෙන් පිටට ගෙන ගොස් ගාල් කළේය. එලෙස ගෙනයාමේදී ඔවුන්ගේ ඉඩම් කොල්ලකා ඒවා රාජ්ය පරිභෝජනයට ලබා ගත්තේ නැත. ඒවා සිංගප්පූරුවේ චීනයේ හෝ මැලේසියාවේ ව්යාපාරික ආයතනවලට විකුණා දැමුවේය. බුලත්විට කඩයක්, පත්තර ලැල්ලක් දමාගෙන ජීවත්වූවන්ට සිය ජීවිකාව අහිමි විය. ඒ වෙනුවට සුඛෝපභෝගී වෙළෙඳසැල් බිහිවිය. ඔවුන්ට යන්න තියා සිතන්නටවත් බැරි ඒවා නාගරික මධ්යම පන්තියට උත්තේජනයන් ලබා දෙන්නට විය. එකී සංවර්ධනයේ වේගය කෙතරම්ද කිවහොත් නගරාශ්රිතව සිටි හිඟන්නෝ ද හිටිහැටියේම අතුරුදහන් වූහ.
මෙවන් තිරිසන් සමාජ සංස්කෘතික මොඩලයක් චීනයේ මෙන් ම අප රටේද ක්රමයෙන් ක්රියාත්මක වන්නට විය. සංස්කෘතික විප්ලවයට මුවා වී ප්රතිවාදීන් මිලියන හැත්තෑ අටක් ඝාතනය කොට නාමික සමාජවාදී චීනය නිර්මාණය කළ මාවෝ මෙන් මෙහි ද විකල්ප මතධාරීන් ඝාතනය කළේය. ඇතැමුන් දේශපාලන සිරකරුවන් බවට පත් කළේය. චීනයද පස්වන පරපුරේ සහ හත්වන පරපුරේ ඇතැම් සිනමාකරුවන්ගේ නිර්මාණ තහනම් කොට රටෙන් පිටුවහල් කළේය. ඒ හා සමානම තත්ත්වයන් චීනය පුර්වාදර්ශය කරගත් අපේ දේශපාලන රෙජීමයන් විසින් ද සිදු කළේය. සිනමා පට තහනම් විය. ලේඛකයන් ඝාතනය කළේය. ඒ වෙනුවට චීනයේ පස්වන පරපුරට පෙර මෙන් අතිතකාමී කතාවන් සිනමාව විසින් ගෙන විත් එය පාලනයේ දෘෂ්ටිවාදය හා බද්ධ කරන්නට විය.
දියාවෝ යිනෑන් (DiaoYinan)ගේ Black Coal, Thin Ice චිත්රපටයෙන් ගෙනෙන ප්රධාන කතාවට පසුබිමින් දුවන ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන රෙජිමයන් විසින් ඉදිකිරීමට සිහින දකින චීනයට යටින් ඇති, ග්රාමීය හා අර්ධ නාගරික චීනය ලංකාව තුළ නිර්මාණය වුවහොත් එය අවාසනාවකි. අනාගතයේදී අපෙන් සූදානම් ද යන්න අසන අයට පිළිතුරු සැපයීමට පූර්වයෙන්, ආයාසයකින් වුවත් නැරඹිය යුතු සිනමා පටයක් ලෙස Black Coal, Thin Ice නම් කළ හැකි වන්නේ ඒ තුළින් අනාගතයට අවැසි දේශපාලන සවිඥානිකත්වයක් ගොඩනගන නිසාය.■
■ වරුණ සූරියආරච්චි
අවනඩුවක සටහන් අවනඩුව විසඳන්නේ කවුද?
අවනඩුවක සටහන් යන ටෙලිනාට්ය මාලාව ඉන්දික උඩුගම්පළ විසින් රචනා කරන ලද පිටපතක් ඇසුරෙන් ඔහුම අධ්යක්ෂණය කළ රූප රචනාවකි. එරික් ඉලයප්ආරච්චි, කීර්ති වැලිසරගේ, පියල් කාරියවසම් යන ලේඛකයන්ගේ කෙටිකතා ඇසුරින් මෙහි පිටපත ලියවී තිබේ. 2004-05 යන කාල වකවානුව තුළ මෙය රූපගත කොට තිබෙන අතර කෙටි චිත්රපට වශයෙන් මෙය මුලින්ම රූපගත කර ඇත. රාජා රණසිංහ විසින් මෙහි නිෂ්පාදන වියදම දරන ලදි.
ප්රථමව මෙහි කොටස් අටක් රූපගත කර තිබෙන අතර ජාතික රූපවාහිනියෙන් පනවන ලද කොන්දේසියක් අනුව කොටස් අටක් පමණක් රූපගත කිරීමට නොහැකි බැවින් තවත් කොටස් හතරක් පසුව මෙයට එකතුකොට තිබේ. එම අතිරේක කොටස් හතරේ නිෂ්පාදන වියදම දරන ලද්දේ ඉන්දික රණසිංහ විසිනි. මේ සඳහා රංගනයෙන් දායක වූ ප්රධාන නළුනිළියන් වූයේ, ටෝනි රණසිංහ, සිරිල් වික්රමගේ, ඩබ්ලිව්. ජයසිරි, ශ්රියන්ත මෙන්ඩිස්, නීල් අලස්, ඥානානන්ද ගුණවර්ධන, ප්රියංකර රත්නායක, රුක්මාල් නිරෝෂ්, කෞශල්යා ප්රනාන්දු සහ හේමසිරි ලියනගේ ය.
මීට වසර දාසයකට පමණ පෙරාතුව ජාතික රූපවාහිනියෙන් පිටපත් ලබා ගැනීමේ වැඩපිළිවෙළක් දියත් කොට තිබූ අතර ඒ වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වූ එක් පිටපතක් වශයෙන් ‘අවනඩුවක සටහන්’ පිටපත හැඳින්විය හැක. එම වැඩසටහනට ඉදිරිපත් කළ පිටපත් ශ්රේණිගත කොට තිබූ අතර, එහිදී අවනඩුවක සටහන් පිටපත ඒ ශ්රේණියේ වර්ගීකරණය ලබා ගත් පිටපතක් වූයේය. ඒ ශ්රේණියේ වර්ගීකරණයට ලක් වූ පිටපත් සම්බන්ධයෙන් ජාතික රූපවාහිනියෙන් සහතික වී තිබෙන්නේ, එම පිටපත් ඇසුරින් නිෂ්පාදනය වන ටෙලිනාට්ය ඔවුන් විකාශනය කිරීමට භාර ගන්නා බවයි. මෙම සහතික කිරීම ජාතික රූපවාහිනියෙන් ලබා ගත් පසු අවනඩුවක සටහන් රූපගත කළ බව එහි අධ්යක්ෂ ඉන්දික උඩුගම්පොළ ‘අනිද්දා’ සමග පැවසුවේය. එහෙත් එම සහතික කිරීම නොසලකා හරිමින් එම ටෙලිනාට්ය විකාශනය කිරීමට අවුරුදු පහළොවක් පමණ තිස්සේ කල්මරා, මේ වන විට එය විකාශනය කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමට ජාතික රූපවාහිනිය කටයුතු කර තිබේ. එම තහනම පනවා තිබෙන්නේ මෙම ඒකාංක ටෙලි නාට්යවල පූර්ව ප්රචාරක පට පවා විකාශනය කිරීමෙන් පසුවය.
වාරණ කියන්නෙ මරණ
අවනඩුවක විකාශනය තහනම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජාතික රූපවාහිනිය දැක් වූ හේතු කවරේද යන්න අවනඩුවක සටහන් අධ්යක්ෂ ඉන්දික උඩුගම්පොළගෙන් අප ඇසූ විට ඔහු මෙසේ සඳහන් කළේය.
“ඉස්සෙල්ලම කිව්වේ මේක පෞද්ගලික ජනජීවිතයට බාධා පමුණුවනවා කියලයි. පියල්ගේ ‘දිවුල් ගසේ පුදසුන’ කියන කෙටිකතාව අස්සේ තියෙන්නේ අනුරාධපුරයේ ගොවියෙක් වගා ණය ගෙවා ගන්න බැරුව එල්ලිලා මැරෙන සිද්ධියක්. මේකේ මුළු කතාවම පදනම් වෙන්නේ ඒ කාලේ සියදිවි නසාගැනීම් සහ ගොවි ණය ගෙවා ගැනීමේ ප්රශ්න පිළිබඳව.
ජාතික රූපවාහිනියෙන් පළමුව ගෙනා කොන්දේසිය තමයි, සියදිවි නසා ගැනීම රූපමය වශයෙන් පෙන්නන්න බැහැ, ඒක ඉවත් කරන්න ඕනෑ කියන එක. නමුත් මේකේ මුළු සංවාදයක් යනවා එඞ්වඞ් ගුණවර්ධනයි, රුක්මාලුයි, ප්රියන්තගෙයි පිටි පස්සේ එල්ලිලා ඉන්න මිනිහෙක් තියාගෙන. අපිට ඒ සීන් එක අයින් කරන්න වුණොත් ඒ කොටසේ සාරය අයින් කළා වගේ දෙයක් තමා වෙන්නේ. ඒක විනාඩි අටක විතර දිග ෂොට් එකක්. එතනදී රූපවාහිනියෙන් කිව්වෙ සියදිවි නසාගන්න එක පෙන්වන එක හොඳ නැහැ කියලා. ඒ වගේ ඉතාම බොළඳ කතා තමා ඔවුන් කිව්වේ.
මම පුද්ගලිකව විශ්වාස කරන්නේ දේශපාලනික නිර්මාණ කරන්න තිබුණ ඉඩ ඒ කාලේ ඉඳළම ඇහිරිලා ගියා කියන එකයි. පහුගිය කාලේ මේක ආපහු උඩට ආවේ යම්කිසි දේශපාලන වෙනස්කම් කීපයක් සිදුවුණ නිසයි. නමුත් ආපහු ඒ තත්ත්වය නැති වෙලා ගිහින්. කලාව ස්වාධීන නෑ කියන එක බලාගන්න පුළුවන් හොඳ තැනක් තමයි මේක.
මම ලංකාවෙන් එද්දී කිව්වේ මේක විකාශනය වුණේ නැතිනම් මගේ අතින් ආපහු ලංකාවේ වැඩක් කෙරෙන එකක් නෑ කියලයි. ඒ වගේම මේකෙන් පස්සේ මම ලංකාවේ කිසිම වැඩක් කරලා නෑ. ඉදිරියට එන්න තියෙන්නේත් ප්රංශ වැඩ විතරයි. වාරණ කියන්නේ මරණ කියන එකයි. නිර්මාණකරුවෙක්ව සංකල්පීයව මරන්න වාරණයට පුළුවන්. මං හිතන්නේ මගේ මේ වැඬේ සම්බන්ධයෙන් විතරක් නෙමේ පොදුවේ මෙවැනි දේවල් සම්බන්ධයෙන් මිනිස්සු හඬ නැගිය යුතුයි කියලයි. ”
දේශගුණයෙන් බැටකන මිනිස්සු
අවනඩුවක සටහන් රූප රචනාව විකාශනය තහනම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඒ සඳහා රංගනයෙන් දායක වූ ඩබ්ලිව්. ජයසිරි මහතාගෙන්ද කරුණු විමසීමක් කළෙමු.
“මේක මීට අවුරුදු දාහතරකට කලින් පටන් අරගෙන තමයි වැඩ ඉවර කළේ. මේක තනිකර අසාධාරණ වැඩක්. මොකද මේ ටෙලිනාට්ය වියළි කලාපයේ ජන ජීවිතය පිළිබඳව කෙරුණු එකක්. වියළි කලාපය සදාකාලික දුක් විඳින, දේශගුණයෙන් බැටකන මිනිස්සු ජීවත්වෙන පරිසරයක්. මේ ඒකාංක ටෙලි නාට්ය දොළහෙම තියෙන්නේ තනිකර වියළි කලාපයේ ජීවත්වෙන මිනිසුන්ගේ අසරණකම හා දුක්ඛදෝමනස්සයන් පිළිබඳවයි.
වතුර ප්රශ්නය ආදි නොයෙක් ප්රශ්න ඔවුන්ට තියෙනවානේ. ඒ ජනතාවගේ ගෙවල් දොරවල්වල ඇතිවෙන ප්රශ්න, හාමුදුරුවන් ඇතුළු පන්සල් එක්ක ඇති වෙන ප්රශ්න, එතකොට ආදරය පිළිබඳ ප්රශ්න, විවාහ ජීවිතය පිළිබඳ ප්රශ්න ආදි මේ සියල්ලට හේතු වෙන්නේ වියළි කලාපයේ තියෙන දේශගුණයයි. ඒ වගේ කටුක කර්කශ දේශගුණයක් එක්ක ජීවත්වීම පිළිබඳව ඒ මිනිස්සුන්ට දැනුමක් දීලා නෑ. අදට වුණත් ඔවුන්ගේ තියෙන ආර්ථික ප්රශ්නවල ඉඳලාම ඒ ප්රශ්න ගැන බලනවා හරිම අඩුයිනේ. ඉතිං මේ සම්බන්ධව කියැවෙන මේ ඒකාංක නාටක දොළහ මේ කාලේ පෙන්වන එක හරිම වැදගත් දෙයක්.
මේකට රූපවාහිනියේ සභාපතියි, අධ්යක්ෂ ජෙනරාලුයි දෙන්නත් කැමතියි. අනිත් එක රූපවාහිනියේ පූර්ව රැඟුම් පාලක මණ්ඩලයේ කට්ටියත් පහුගිය කාලේ වැඩියෙන්ම ලකුණු දීලා තියෙන නාට්යය මේකයි. ඉතිං ඒවා ඔක්කොම එහෙම තියෙද්දී වෘත්තීය සමිති කට්ටිය කැමති නෑ කියලා තමයි මේක තහනම් කරලා තියෙන්නේ. ඒක හරිම පුදුම වැඩක්. වෘත්තීය සමිතිවලට මොකක්ද තියෙන අයිතිය මේවාට ඇඟිලි ගහන්න. ඒ අය නිදහසට කාරණාවක් විදියට කියන්නේ මේක පරණ නාට්යක් කියලා. පරණද අලුත්ද කියන එක ප්රශ්නයක් වෙන්න බැහැ. මොකද මේක පළමු වතාවට තමයි ප්රේක්ෂකයාට පෙන්වන්න යන්නේ. ඊට කලින් මේක කොහෙවත් පෙන්වලා නෑ.”
සමාලෝචනය
ප්රවීණ රංගන ශිල්පී ඩබ්ලිව්. ජයසිරි මහතා සඳහන් කළ පරිදිම දේශගුණය යනු මිනිසුන්ගේ සිතුම් පැතුම් හා ආකල්පවලට ඉතා තදින් බලපාන්නක් බව ‘සංසාර මන්දිර’ නම් කෘතිය රචනා කළ ජීනා සර්මිනාරා නම් කතුවරිය ද ආසියාව සම්බන්ධයෙන් දක්වනු ලැබූ කරුණු දැක්වීමකදී ප්රධාන වශයෙන් සඳහන් කළ කරුණකි. අපේ රටේ වියළි කලාපය සම්බන්ධයෙන් දෘශ්ය මාධ්ය හරහා රචනා වූ මෙම ඒකාංක ටෙලි නාටක පෙළ මෙරට ප්රේක්ෂකයාට අත්විඳිය නොහැකි අත්දැකීමක් බවට පත්ව තිබෙන්නේ, ජාතික රූපවාහිනියේ සියලු වෘත්තීය සමිති සහ මණ්ඩලවල සාමාජිකයන්ගේ අවරසිකභාවය හේතුවෙනි.
ජාතික රූපවාහිනිය මෙම තිර නාටකය තහනම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් නිල වශයෙන් හේතු දැක්වීමක් මේ වනතුරු ඉදිරිපත්කොට නොමැත. ඒ සම්බන්ධයෙන් විමසීමට ජාතික රූපවාහියේ සභාපතිනිය වන ඉනෝකා සත්යාංගනී මහත්මිය සම්බන්ධ කරගැනීමට ‘අනිද්දා’ ගත් උත්සාහය ව්යර්ථ විය. එමෙන්ම මේ සම්බන්ධයෙන් වැඩිදුර කරුණු විමසීමට මෙහි නිෂ්පාදන වියදම දරන ලද රාජා රණසිංහ මහතා සම්බන්ධ කරගැනීමට ‘අනිද්දා’ ගත් උත්සාහය ද ව්යර්ථ විය.
මෙරට බුද්ධිමත් ප්රේක්ෂක ජනතාවට මේ සම්බන්ධයෙන් කථිකාවක් නිර්මාණය කිරීමට අවැසි මූලිකාංගය ‘අනිද්දා’ හරහා මෙසේ ජනගත කිරීමට අපි සිතුවෙමු. දැනටමත් මේ සම්බන්ධයෙන් මුහුණු පොත හරහා ඩබ්ලිව්. ජයසිරි මහතා තම මතය ස්වාධීනව ඉදිරිපත්කොට ඇති අතර මෙවැනි දේ ඉදිරියේදී තවත් නිර්මාණයකට සිදු නොවීමට නම් බුද්ධිමත් ප්රේක්ෂක ජනයා ඊට මැදිහත් විය යුතුව ඇත.
එය හෙට දවසේ තවත් නිර්මාණයක් තිඹිරි ගෙය තුළදීම මිහිදන් වීම වළක්වනු ඇත. ■
■ බාසුරු ජයවර්ධන
සිරසට එරෙහිව සිරස එසවූ කලාකරුවෝ
ඉකුත් ජනවාරි 10 වන දින කලාකරුවන් සහ සිවිල් ක්රියාකාරිකයෝ රැසක් මාධ්ය නාලිකාවල වර්තමානයේ පවතින ජඩ මාධ්යකරණයට එරෙහිව මාධ්ය ආයතන ඉදිරියේ නිහඩ විරෝධතාවක් පැවැත්වූහ. පසුව එම මාධ්යකරණයට විරුද්ධව තම අදහස් සහිත සංදේශයක් මාධ්ය ආයතනවලට භාරදීම කරන ලදි. මෙම විරෝධතාව රටේ ප්රමුඛ විද්යුත් හා මුද්රිත මාධ්ය ආයතන බොහෝමයක් ඉදිරියේ පවත්වනු ලැබීම විශේෂත්වයකි. මෙහිදී බාරදුන් සංදේශය බහුතරයක් මාධ්ය ආයතන බාරගත් නමුත්, සිරස මාධ්ය ආයතනය හා මව්බිම පුවත්පත් ආයතනය ඊට සපුරා එරෙහි ආස්ථානයක් ගනිමින් පැමිණි සිවිල් ක්රියාකාරිකයන්ට පිළිකුල්සහගත ප්රතිවිරෝධතාවක් දැක්වීම විශේෂත්වයකි.
එම මාධ්ය ආයතන තමන් දැනට පවත්වාගෙන යන ජඩ මාධ්යකරණයේම දිගුවක් එහිදී රඟදැක්වීම සමාජයේ දැඩි කතාබහට ලක්විය. රටේ පවතින ජනමාධ්ය එරට පුරවැසියන්ට විවේචනය කිරීමේ සහ ප්රශ්න කිරීමේ අයිතිය නැතිද? බොහෝ දෙනෙකු එම ප්රශ්නය නගනු පෙනේ. එම මාධ්ය ප්රතිවිරෝධතාව පිළිබඳව සමාජයේ ප්රබල සංවාදයක් ගොඩනැගෙන විට සිරස සහ මව්බිම මාධ්ය ආයතන නැවත නැවතත් එම සිවිල් ක්රියාකාරකයන්ට මඩ ප්රහාර එල්ල කරමින් ඔවුන් රටට එරෙහි එන්ජීඕ සාමාජිකයන් ලෙස නාමකරණයට උත්සාහ කරනු පෙනිණි. මෙම විරෝධතාවට එක්වූ කලාකරුවන් දැඩි ලෙස ප්රශ්න කරමින් ඔවුන්ට එරෙහිව මඩ ප්රචාරයක් දිගටම ගෙන යනු ලැබිණි.
තම සහෝදර කලාකරුවන් ඉලක්ක කරගෙන සිරස මාධ්ය ජාලය ගෙනගිය සහ පෞද්ගලික වශයෙන් ඔවුන් අගෞරවයට පත්වන ආකාරයෙන් කළ ප්රවෘත්ති වාර්තාකරණයට විරුද්ධව එයට විරෝධය පළකරමින් සිරස මාධ්ය ජාලයේ හඬ කැවීම්හි නිරත වී සිටි හඬකැවීම් ශිල්පී සමහරු තම හඬ කැවීම්වලින් ඉවත් වී සිරසට සිය විරෝධය දැක්වූහ.
එය සමාජ මාධ්යයේ බොහෝ කතාබහට ලක්විය. රංගන ශිල්පී ශ්යාම් ප්රනාන්දු, රංගන ශිල්පී චමින්ද ජයසුරිය, හඬ කැවීම් ශිල්පී සංජය ඈපා සෙනවිරත්න, රංගන ශිල්පිනී ජයනී සේනානායක එලෙස ඉවත්වුණු ශිල්පීන් අතර වූහ. ඉවත් වීමෙන් අනතුරුව සමාජ මාධ්ය වෙත ඔවුන් තම තීරණය පිළිබඳව අදහස් දක්වා තිබුණේ මෙසේය.
හදවත රිදවන කරුණක්: ශ්යාම් ප්රනාන්දු
ශ්රී ලංකාවේ සියලුම මාධ්ය ආයතන වෙත මෙම සිවිල් සංවිධාන ගෙනගිය සංදේශය ඇතැම් ආයතන විසින් බාරග නු ලැබුවා සමහර ඒවා බාරගත්තේ නෑ. නමුත් සිරස මාධ්ය ආයතනය විසින් එම විරෝධතාවට සහභාගි වූ සහ සංදේශය බාරදීම සදහා පැමිණි කලාකරුවන්ට නිගරු වන ආකාරයේ පුවතක් සිරස නිව්ස් ෆර්ස්ට් හරහා විකාශය කරනවා මම දැක්කා. එහිදී ප්රකාශ නිකුත් කරමින් ඔවුන් කියා සිටියේ කලාකරුවන් යැයි කියා සිටින පිරිසක් උද්ඝෝෂණ කළ බව. ඒ පිරිස අතරේ චාන්දනී සෙනවිරත්න, කෞශල්යා ප්රනාන්දු, සමනලී ෆොන්සේකා වගේ අයත් හිටියා.
මොවුන්ට නිළියෝ යැයි, කලාකරුවෝ යැයි කියාගන්නා පිරිස යැයි සිරස කියනවා නම් මට තියෙන ගැටලුව තමයි ලංකාවේ කලාකරුවෝ නිළියෝ කවුද කියන එක. ඒ වගේ අයට ලංකාවේ පිළිගත්තු මාධ්ය ආයතනයකින් මෙවැනි නින්දිත විදිහට සාවද්ය තොරතුරු භාවිත කරමින් චෝදනා කිරීම හදවත රිදවන කරුණක්.
මේ තත්ත්වය මත මම තීරණය කළා, මම පෞද්ගලිකව සම්බන්ධ වෙලා ඉන්න සිරස හඬ කැවීම් වැඩසටහන්වලින් ඉවත්වෙන්න. හෘදය සා ක්ෂියට අනුව මම නියැලෙන කලා මාධ්යයේ මට හමුවන මම ගරුකරන පිරිසක් තමයි ඒ කලාකරුවන්. ඒ වගේම මට අනුව ප්රවීණම සහ දක්ෂතම කලාකරුවන් පිරිසක්. ඒ නිසා තමයි මම මගේ හදවතට අනුව මේ තීරණය ගත්තේ.
ඒ අය එන්ජීඕවලට සම්බන්ධයි කියලා ඇතමුන් කියනවා ඇහුණා. මට කියන්න තියෙන්නේ ඔවුන් එසේ සම්බන්ධයි නම් ඒ නම් සහ ලබාගත් මුදල් ප්රමාණ හෙළි කරන්න. අවසාන වශයෙන් කියන්න තියෙන්නේ මේ මාධ්යයට අවම සදාචාරාත්මක ගුණය පවත්වාගන්න කියලා.■
හැසිරීම ලැජ්ජා සහගතයි: සංජය ඈපා සෙනෙවිරත්න
විරෝධතාව සම්බන්ධයෙන් මාධ්ය ආයතන දැක්වූ හැසිරීම ඉතා ලැජ්ජාසහගතයි. එහිදී ප්රවීණ රංගන ශිල්පිනියන්ගෙ න් සහෝදරවරුන්ගෙන් “ඔයාලා කවුද?” කියලා පවා අහලා තිබුණා. මේ වගේ තත්ත්වයක අපිට අපෙන් ම අහන්න තියෙන්නේ “ අපි වැඩ කරන්නේ මේවාටද? කියලා” කියන එක හදවතට එන ගැටලුවක්. අපිටත් මේ වගේ සලකන අවස ්ථාවක් ඉදිරියට එන නිසා සිරසෙන් අයින් වුණොත් හොඳයි කියලා හිතුණා. අපි විවිධ වෘත්තිකයෝ විදිහට විවිධ මාධ්ය ආයතනවල වැඩ කරලා තියෙන්නේ. මේ වෙලාවේ මාධ්යවල හැසිරීම ගේම් ගහන ස්වභාවයක් තියෙනවා කියලා පෙනෙනවා. ප්රවෘත්ති සහ අනෙකුත් වැඩස ටහන්වල තොරතුරු සහ සත්යය වසං කරමින් මේ අරගෙන යන වැඩපිළිවෙළ දකින්න ලැබුණා. අපි පෙළග ැහෙන්න ඕනෑ. එන්ජීඕද නැද්ද වමද දකුණද බෙදෙන්න බෑ. මේ එකතු වෙලා ඉන්නේ වඩා සාරවත් මාධ්යක් ලබාග ැනීමට. එයට අපිට විරුද්ධවෙන්න බෑ.■
සංඛ්යාත අයිති පුරවැසියන්ට: චමින්ද ජයසූරිය
මාධ්ය හැසිරීම අනුමත කරන්නම බැරි තරමට නරකයි. කලාකරුවෝ සමාජ ක්රියාකාරිකයෝ එකතුවෙලා “ජඩ මාධ්ය” විදිහට මාධ්ය හඳුන්වාගෙන ඒකට විරුද්ධව ක්රියාකරන්න බලපෑවේ ඒ හැසිරීම. ඒ නිසා තමයි මේ ක්රියාකාරකයන් එකතුවෙලා සංදේශයක් බාරදෙන්න කටයුතු කළේ.
මිනිසුන්ට අයිති සංඛ්යාතවලින් තමයි ලයිසන් දීලා මේ ආයතන පවත්වාගෙන යන්නේ. ඒක අයිති මිනි ස් සුන ්ට. ඒක වැඩ කරන්න ඕනෑ පොදු මිනිස්සුන්ට. ඔවුන්ගේ අවශ්යතාව අනුව. එම සංදේශය බාරදීමට පැමිණි සමාජ ක්රිය ාකාරී න් ට පැය එකහමාරක වැඩසටහනකින් ගැහුවා.
වසර දොළහක් දහතුනක් වගේ කාලසීමාවක් හඬකැවීම් ශිල්පියෙකු ලෙස ලෙස මම කටයුතු කරලා තියෙනවා. අපිට මේ ඉවත්වීමෙන් ආර්ථික අලාභයක් වෙනවා තමයි. ඒත් ඊට වඩා අපි අපේ සමාජ වගකීමේ බර කරට ගන්න ඕනෑ. ඒ නිසා ආයේ සිරසේ කිසිදු හඬකැවීමකට සහභාගි වෙන්නේ නෑ කියලා තීරණය කළා. ඒ ආවේ එන්ජීඕකාරයෝ කිව්වා. එකට මම මෙහෙම එකක් කියන්නම්.. මගේ මිත්රයෙක් ලියලා තිබුණා, ‘අසාධාරණයට විරුද්ධව පාරේ කෑගැහුවොත්, මාධ්ය හැසිරීමට විරුද්ධව පාරට බැහැලා කතාකළොත්, ජනාධිපතිවරයාට වුවමනා විදිහට අගමැති පත්කරද්දී ඒකට විරුද්ධ වෙනවා නම්, සමාජය ඇතුළෙ මොකක් හරි අකටයුත්තක් ගැන කෑගැහුවොත්, ඔවුන් එන්ජීඕකාරයෝ’ ඒක එහෙම නම් මමත් එන්ජීඕකාරයෙක්. කොහොම හරි සිරස අන්තිමට අපි තමයි “ජඩ ම” කියලා පෙන්නුවා.■
■ වරුණ සූරියආරච්චි
මනස් රාමුවලින් ඔබ්බට රැගෙන යන ලියැවිල්ලක්
කෙටි කතාව හා කවිය අතර ඇත්තේ ඉතා සමීප සබැඳියාවකි. කවිය මෙන්ම කෙටි කතාව තුළ ද බහු අරුත් හා ප්රබල යටි අරුත් සම්පාදනය කළ හැකි ය. සංඥා, සංකේත හා රූපක කැවීමෙන් විස්මය දනවන අර්ථාලෝකයක් ජනනය කළ හැකි ය. මේ බව මනාව ප්රකට කෙරෙන කෙටි කතා අටකින් පොහොසත් ග්රන්ථයකි, සුමුදු නිරාගි සෙනෙවිරත්නගේ ‘ගිහින් එන්න කානිවල්’.
මෙහි කෙටි කතා අතරින් වඩාත්ම මගේ සිතට ඇලුණේ ‘පෙතියා’ නම් කෙටි කතාව ය. එයට හේතුව ගමක ඉපදී හැදී වැඩී පසුකාලීනව නගරයට සේන්දු වීමෙන් ලත් අත්දැකීම් මත මේ කෙටි කතාවට වන මගේ පෞද්ගලික ආසක්ත වීම විය හැකි ය. එසේ වුව ද, එය ලිවීමෙහි ද කතුවරිය දක්වන සූක්ෂ්මබව හා බුහුටිබව සුළුපටු නොවන බව කිව යුතු ය. මේ කතාව අප කියවන්නේ පෙතියාගේ දෑසින් දකින්නක් ලෙස ය. කතුවරිය මත්ස්යයකුගේ දෑසින් පෙන්වන කතාව තුළ අපිද මත්ස්යයන් බවට පත් වෙමු. මේ මත්ස්යයා දකින්නේ අතීත ගමකි. එහි වෙසෙන මිනිසුන් ය. ඔවුනගේ දුක්කම්කටොලු ය. ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව ය. අනෙකුත් මත්ස්යයන්ට සිදුවන විපත් ය. කාලගුණය හා පරිසරය ගම මිනිසුන්ගේ මෙන් ම මත්ස්යයන්ගේ ද ජීවිතවලට තීරණාත්මක වන අයුරු ය. මිනිසුන්ගේ කරක්ගෙඩියට ද, කොක් තුඩකට ද මායිම් වූ නමුත් පෙතියා මෙහි දී විඳින නිදහසෙහි පරාසය විසල් ය. අනතුරුව නගරයේ නිවසක පොකුණකට සීමා වීමට පෙතියාට සිදු වේ. හිතු හිතූ පරිදි කන්නට බොන්නට පුරුදුව සිටින පෙතියාට සලාක ක්රමයකට ලැබෙන අහර නුපුරුදු ය. මෙහි දී ද කතුවරිය මත්ස්යයාගේ හා එම නිවැසියන්ගේ ජීවිත එකිනෙකට සමපාත කරයි. එයින් සූක්ෂ්ම ලෙස අර්ථප්රභාවක් දල්වයි.
‘මං දැං දවස් ගාණකින් ගෙයිං එළියට බැස්සෙ නෑ’යි කියමින් ඩිනර් අවුට් යාමට නොහැකි වීමෙන් කනස්සල්ලට පත් වෙන ඒ ගෙහි වෙසෙන කාන්තාව මත්ස්යයා අරබයා, ‘ඌට කෑම එපානං අපට මොකෝ. මඩ වතුරෙ හිටිය එකාට මෙච්චර මේ පොන්ඞ් එකක් හොඳ වැඩියි’යි කියන්නී ය. එසේ ම ගෙහිමියා පොකුණේ ස්වාභාවික පෙනුමක් ඇති කරන්නට වැවෙන් පෙතියා ඇතුළු මාළුන් අල්වා ගෙන එන්නේ ය. ඔහු පොකුණ අසල මදිපාඩුවට සිටුවන්නේ මැටි කොකුන් ජෝඩුවකි. කතුවරිය, මෙසේ සියුම් උත්ප්රාසයකින් යුතු ව අපගේ වත්මන් ජීවිතය හා ජීවන රටාව පිළිබඳ වන නිද්රෝපගත මනැස් ඇසක් අවදි කරන්නට යත්න දරන්නීය. කතාව අවසාන වන්නේ පෙතියා කරණමක් ගැසීමට දරන උත්සාහයෙනි. පෙතියා වැවෙහි කරණම් ගසා පුරුද්දට පොකුණෙහි ද එසේ කරණම් ගසන්නට ගොස් වේදනාවට පත් වන්නේ ය.
‘රාමු දෙකක කතාවක්’ යන කතාව ද වෙනස්ම අත්දැකීමක් පාඨකයා තුළ ඇති කරන්නකි. පෙර කී ලෙසම විවධ දෘෂ්ටි කෝණ හා දෘෂ්ටි පථ හරහා පාඨකයා වෙත කතාව ඉදිරිපත් කිරීමට කතුවරිය උත්සාහ දරන්නීය. මෙහි දී යථාර්ථමය හා මායාමය යථාර්ථ ප්රවේශයක් ඔස්සේ එකම කතාව අපට කියැවීමට හැකි වේ. විශේෂාංග ලිපියක් ලිවීමට ප්රස්තුතයක් සොයා යන මාධ්යවේදියකුට පුරන් අප්පු වෙනුවෙන් තනන ලද ස්මාරකයක් පිළිබඳව වන පුවතක් අසන්නට ලැබේ. මෙම විස්තරය ඔහුට පවසනු ලබන්නේ ජීව නැමැති පුරාවිද්යා නිලධරයකු විසිනි. මහාමාර්ගය තැනීමේ දී අත්වැරදීමකින් ඉවත් කරනු ලබන පුරන් අප්පු සිහිවටනය නැවත ස්ථාපිත කරනු ලබන්නේ මුස්ලිම් ජාතිකයකුගේ භූමියක ය. ඒ ඒ සඳහා වෙනකකු ඉදිරිපත් නොවීම නිසා ය. ඉන් පසු අප එම මාධ්යවේදියාගේ අත්දැකීම යම් අධියථාර්ථමය ලෙසකින් විඳින්නෙමු. මෙය එක්තරා ආකායකින් වර්තමාන මාධ්ය භාවිතය පිළිබඳව වන යථාවක් පිළිබිඹු කරයි. අත්දැකීම විඳීම පුද්ගලාබද්ධ වන ආකාරයත් අත්දැකීමක් පිළිබඳ නිරපේක්ෂ විඳීමක් තිබිය නොහැකි බවත් මින් පාඨකයාට සංවේදනය කරයි. මෙහි දී පුරන් අප්පු ස්මාරකය සිටුවා ඇති මුස්ලිම් ජාතිකයාගේ ඉඩමෙන් ගැලවී සිංහලයෙකුගේ වත්තට ඇවිද ගොස් ඇතැයි යම් අයෙකු මාධ්යවේදියාට පවසමින් කතාව අවසන් වේ. කෙනෙකුට තමන් අත්දකින යථාර්ථය පාක්ෂිකත්වයට, විශ්වාසයන්ට හා ඇබ්බැහිවීම්වලට කොතම් දුරට සාපේක්ෂ වන්නේදැයි මෙයින් ප්රකට වේ.
‘අග්නි ප්රේත වස්තුව’ ද පාඨකයා ඉතා සැලැකිල්ලෙන් යුතුව කියැවිය යුතු කතාවකි. මන්දයත්, මෙහි දී ද පාඨකයා ඉතා සූක්ෂ්මව කතා අර්ථය සොයා ගත යුතු බැවිනි. මෙම ග්රන්ථය තුළ සමස්තයක් වශයෙන් මෙම තේරවිල්ලක් බඳු ස්වභාවයක් අන්තර්ගතව ඇත. එනම් රස වින්දනය තල කිහිපයකින් යුතු වීම ය. උඩින් පල්ලෙන් කියැවූ විටක සාමාන්ය කතා ලෙස හෝ වැදගැම්මකට නැති කතා ලෙස වුව ද මෙම කෙටි කතා පෙනී යා හැකි ය. බැවින් මෙම කතා කියැවීම ඉතාම සාවධානයෙන් හා සූක්ෂ්මව කළ යුතු යැයි පැවසිය යුතුම ය. එහෙයිනි, මෙම කෙටි කතා කවි වැනි යැයි මා හට හැඟෙන්නේ.
‘අග්නි ප්රේත වස්තුව’ තුළ පාඨකයා ගවේෂකයෙකු බවට පත් කර ඇත්තේ ය. පළමුව, ගුණේරිස් උපාසක, රංකිරා උන්දෑ, බංඩා මාමාගෙන් පුල්ලෙයාර් පිළිමයේ අතීත කතාව අසන අතර තුර පච්චා සෝමේගේ ඉරියව් නිරීක්ෂණය කරමින් තේ කඩය තුළ සිටින්නකු බවට පාඨකයා පත් වේ. ඒ අතර පාඨකයා මේ සියල්ලම සමාලෝචනය කරන්නෙක් වේ. අනතුරු ව රන්කිරා උන්දෑගේ සිතුවිලි අතරට පාඨකයා ඇදී යයි. සීහලවත්ථුවෙහි වන අග්නි ප්රේතයා සජීවීව පාඨකයාට අභිමුඛ කරයි. ආගම හා ජීවිතය අතර ඇති අන්යෝන්ය බලපෑම නිරූපණය කරයි. පච්චසෝමේ, රංකිරා උන්දෑ, ඕර්සියෙල්කාරයා, හාමුදුරුවන් ඇතුළු මේ සියල්ලන්ම ආගම හා භක්තිය තම තම ආකාරයට අර්ථ නිරූපණය කර ගත්තවුන් ය. පච්චසෝමේගේ කොටි පච්චය පුළුස්සා දැමූ කළ ඔහු දුර්වලයෙකි. මේ සියල්ලෝම යම් විශ්වාසයක් හෝ භක්තියක් පිළිසරණ කර ගත් අය වෙති. එසේ ම ජීවිතාශාවේ හා තණ්හාවේ මහා භාරයක් උසුලා සිටින්නෝ ය.
ගිහින් එන්න කානිවල් යන්න කානිවල් හිම කිරම හල පදනම් කර ගෙන ලියැවෙන්නකි. අනගාරික ධර්මපාලතුමාගේ ජන්ම දින අනුස්මරණය වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන කථික තරගයක දී කථාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට කොළඹට එන සිසුවකුට වර්තමානයේ මුස්ලිම් ජාතිකයකු සතුව පවතින අනගාරික ධර්මපාල තුමාගේ නිවෙසෙහි පවත්වාගෙන යන අයිස්ක්රීම්හලෙන් විවිධ රස අයිස්ක්රීම් කන්නට ලැබෙයි. මෙම සිදුවීමෙහි ඇති උත්ප්රාසය කොතරම් ද? සංස්කෘතික මුසුව තුළ දියවී යන අප සංස්කෘතිය හා ජාතිකත්වය පිළිබඳ විග්රහයකි ඒ. වර්ල්ඞ් ටේ්රඞ් සෙන්ටර් ගොඩනැගිලි අතර සිටුවා ඇති බණ්ඩාරනායක පිළිමය රුසියාවේ සාදා මෙරටට ගෙනාවකි. එය වත්මන් අර්ථ ක්රමය තුළ අහිමි වන දේශීයත්වය සංකේතවත් කිරීමකි.
‘සිලිසිලි – සිරි සිරි’ යන කතාවෙන් පරිභෝජනවාදය මෙරටුන් විලාසිතාවක් ලෙස ආදරයෙන් වැළඳ ගත් ආකාරය නිරූපණය කරයි. අද නීති මගින්වත් භාවිතය නවතන්නට නොහැකි පරිසරයට මහත් තර්ජනයක් වූ සිලි සිලි බෑගය, මෙරටට පැමිණි විට එය විලාසිතාවක් සේ අගයා වැළඳ ගත් ආකාරය මෙයින් කියයි. මින් කතුවරිය පැහැදිලි කරන්නේ විදෙසින් පැමිණෙන අගතිගාමී සියල්ල ද ආදරයෙන් වැළඳ ගන්නා අපේ ස්වභාවය නොවේ ද?’
‘මිදුණා මිදුණා මනාව මිදුණා‘ කතාව ආගම ඇදහීම ද තරගයක් වී ඇති ආකාරය නිසා ජනප්රිය ආගමික ස්ථානම සොයා යාමට පෙළඹීමත්, එබඳු ස්ථාන කරා යාම විලාසිතාවක්ව පැවතීමත් නිසා සිදු වන අගතිය පෙන්වයි. ‘කළු පෙට්ටිය’ කෙටි කතාව තුළ කියැවෙන්නේ මිනිසෙකු තුළ පවතින රහසිගත ජීවිතයයි. කළු පෙට්ටිය තුළ දමා සුරක්ෂිත කරන කිසිවෙකුට නොපෙන්වන මේ රහස් රූපය අනෙක් අයට හෙළිදරව් කරන රුවට කෙතරම් පරස්පර ද යන්නයි. පුද්ගලයෙකු සතු මේ දෙබිඩිබව සදාචාරවත් පුද්ගලයාගේ නෛසර්ගි ක ගුණයක් බවයි. ‘ගඩුව’ කෙටිකතාව ආර්ථිකය මත තීරණය වන මනුෂ්ය සබඳතා පිළිබඳ ව විතාළ යි. මිය ගිය සැමියාගේ විශ්රාම වැටුප නො ලැබී යන හෙයින් විවාහය යන නෛතික රාමුවට ඇතුළත් වීමට අකැමැති ස්ත්රියක් එහි වෙයි. එහි දී සමාජයේ තමන්ට වන නිගරුවට වඩා ආර්ථිකමය අලාභයට ඇය වැඩි භාරයක් දෙයි. එසේ ම එබඳු ස්ත්රියක සමඟ සහවාසයෙන් සිටින බව රහසක් ව තබා ගන්නා රාජ්ය සේවකයෙක් එහි සිටී. මධ්යම පන්තිකයාට සමාජ තත්වය හා ආර්ථික තත්වය අතර ගැටුමට මැදිව මුහුණ දීමට සිදුවන අර්බුදය එයින් පෙනේ. එම ‘ගඩුව‘ අබ සාත්තුවකින් සුව කළ නොහැක්කකි.
මෙසේ මෙම ග්රන්ථය සමස්තයක් වයෙන් තේමාත්මක පොහොසත් බවක් දරයි. වත්මන් සමාජ සංදර්භය විචාරාත්මක දෘෂ්ටියකින් විශ්ලේෂණය කරයි. එසේම විවිධ දෘෂ්ටි කෝණවලින් ප්රක්ෂේපණය කරමින් යම් නිරපේක්ෂ හා බුද්ධිගෙ ා්චර යථාවක් වෙත පාඨකයා රැගෙන යයි. එ සේ වුව ද, කතා ගොඩ නැගීම තුළ මෙය ඉතාම සුමට ආකාරකින් සිදු කිරීමට ඇතැම් තැන්හි කතුවරිය සමත් ව නැත. ඇතැම් කතා තව පෝෂණය වූවා නම් යෙහෙකැයි සිතේ. එසේ වී නම් පාඨකයන්ට මෙය මීට වඩා හසුවන්නට තිබිණි. එහෙත්, කතුවරියගේ මෙම තැත පර්යේෂණාත්මක වන අතර අපට හුරු පුරුදු මනස් රාමුවලින් ඔබ්බට ගෙන යාමකි. එයට ඉඩහරින්නන්ට අපූර්ව අත්දැකීමකි.■
■ නර්මදා වික්රමආරච්චි
භාෂා භාවිතයේ අර්බුද, අප දෙසම හැරී බලන්නට කවුළුවක් ලෙස ‘බ්ලැක් ෆැට් රයිස් ෆ්ලයිස් වෙරි එරිත්මැටික්!’
අප කුඩා කල මපියාණන් විසින් නොදන්නා ඉංග්රීසි කතා කරන්නට ගිය අයෙකු ‘කළුතර හාල් මැස්සන් හරි ගණන්’ යන්න ඉංග්රීසි බසින් ඉහත පරිදි වැහැරූ බව කියන ලද්දේ අප සිනා ගැන්වීමට ය. පාසලේ සාමාන්ය පෙළ දක්වා පමණක් ඉගෙන ගෙන, වතු ලිපිකරුවකු ලෙස සේවය කරමින් උන් අපගේ පියාට හොඳින් ඉංග්රීසි ලියන්නට, කියවන්නට හා කථා කරන්නට හැකියාව තිබුණේ දමිළ බසින් කතා කිරීමේ පමණක් වූ හැකියාව ද සමග ය. නිදහස ලබන්නට පෙර සමයේ පැවති ඉංග්රීසි භාෂිත අධ්යාපනයක් ලබා දුන් පාසලකින් අධ්යාපනය ලබා තිබුණු ඔහු මෙන්ම ඔහුගේ සමකාලීනයෝ වැඩි දෙනෙක් ඉංග්රීසිය චතුර ලෙස භාවිත කිරීමේ හැකියාවකින් යුතු අය වූහ. නිදහසින් දශක 7ක් ගෙවුණු පසු අප අද කනගාටු වන්නේ හෝ සිනාසෙන්නේ අපගේ රාජ්ය නායකයාගේ ‘නොදන්නා ඉංග්රීසිය’ ගැන ය. ඔහුගේ ඉංග්රීසි වැහැරීම පිළිබඳ කතාන්දරය සමස්ත රටෙහිම ඉංග්රීසිය මතු නොව සිංහල භාෂා භාවිතය පිළිබඳව ද යළි හැරී බලන්නට කවුළුවක් හෝ අවස්ථාවක් ලෙස භාවිත කරන්නට මා යෝජනා කරන්නට කැමැත්තේ අත්යවශ්ය භාෂා සාධකයන් බොහෝ විට අප අමතක කොට ඇතැයි හැඟී යන හෙයිනි.
මහත් ව්යසනයකට මග පෑදූ ‘සිංහල භාෂා පනත’ සම්මත කිරීමත් සමග මිය ගියේ හෝ ආන්තික කලාප වෙත තල්ලු කර හැරුණේ දමිළ බස පමණක් නොවේ. එතෙක් සාධනීය භාවිත තලයක පැවති ඉංග්රීසි භාෂා භාවිතය ද ක්රමයෙන් පිවිසියේ ආන්තික සීමා වෙත ය. ඉංග්රීසි භාෂාව හරහා විශාල සංස්කෘතික ලෝකයකට මං විවර කරගෙන සිටි, මගේ පියාගේ පරම්පරාවෙන් ගුරුහරුකම් ලැබූ, පසු පරම්පරාව ද පාසල ඇතුළු අධ්යාපන කලාපවලින් කෙමෙන් වියැකී යද්දී 80-90 දශක එළඹෙන විට අපට එහි හමුවූයේ මූලික වශයෙන් සිංහල පමණක් භාවිත කළ හැකි පරපුරකි. (මෙය උතුරු-නැගෙනහිර කලාපයේ ක්රියාත්මක වූ ආකාරයෙහි වූ සමාන අසමානතා විමසීම තවත් අත්යවශ්යක කාර්යයකි.) මෙම පරම්පරා මාරුවීම් සමග ආ රට හමුවේ නව සියවසෙහි සමාරම්භයේ දී පෙරමුණෙහි උන්නේ ඉංග්රීසිය සමග ගනුදෙනුවෙන් විශාල ලෙස දුරස් පුරවැසි ප්රජාවකි. ජාත්යන්තර භාෂාවක් හමුවේ සිය පරම්පරාවේ අසමත්කම හඳුනාගත් එහි එක් කුලකයක් වෙත සිය දරුවන්ගේ අනාගත භාෂා දොරටුව විවර කරදෙන්නට අත දිගු කරමින් උන්නේ ව්යාපාරයන් ලෙස ලියාපදිංචිය සහතික කරගෙන සිටි ජාත්යන්තර පාසල් කර්මාන්තයකි. රාජ්ය පාසල් ද පසුකාලීනව ‘ඉන්ග්ලිෂ් මීඩියම්’ සාමාන්ය පෙළ හා උසස් පෙළ හඳුන්වා දෙමින් මෙම රික්තය පිරවීමට සිය දායකත්වය ලබා දීමට කටයුතු කළ බව ද රහසක් නොවේ.
නිදහසින් වසර 70ක් පමණ ඉක්මවූ තැනක, සිංහල භාෂාව පමණක් ඉල්ලා වසර 62ක් ගෙවී අවසන් තැනක, ජාත්යන්තර පාසල් කර්මාන්ත අරඹා දශක දෙක තුනක්ම ගෙවෙමින් පවතින හා ‘ඉංග්ලිෂ් මීඩියම්’ සා/පෙළ හා උසස් පෙළ හඳුන්වා දී සැලකිය යුතු කලක් ගෙවී ඇති තැනක, රාජ්ය නායකයාගේ ඉංග්රීසියට සිනා වෙමින් නොසිට අපට අපගේ භාෂා භාවිතය ගැනත්, සිංහල (දමිළ) හා ඉංග්රීසි භාෂා හමුවේ අපගේ නිපුණතා හා සීමා ගැනත් හැරී බලන්නට අවකාශ ඇති බැව් යෝජනා කරන්නට කැමැත්තෙමි. ඉංග්රීසියට පෙර, රාජ්ය හා පෞද්ගලික අංශයේ සේවය තුළ හමුවන බහුතරයකට නිවැරදි සිංහල භාවිත කරන්නට නොහැකි බවට වන චෝදනාවට රටක් ලෙස අප සොයාගෙන ඇති පිළිතුර කුමක්දැයි විමසිය යුතු ය. භාෂාව දැනුමෙහි යතුර නම්, එම භාෂාව සමගින් ගොස්, මිථ්යාව අතික්රමණය කොට, අප දිනාගෙන ඇති ඥාන ලෝකය කුමක්දැයි ප්රශ්න කළ යුතු ය. සාහිත කලාදිය සේවනය කරමින් නිර්මාණය කරගෙන ඇති සංස්කෘතික මිනිසා කොහිදැයි සොයා බැලිය යුතු ය.
සිංහලය පමණක් ඉල්ලූ 56හි ඉල්ලීමෙහි සාධනීය හා සීමාකාරී මායිම් කවරේ වුව, ඉන් වසර 62කින් පසු පෙනෙන්නේ භාෂාව අබියස පොදු පුරවැසි ප්රජාව පියවර කිහිපයක් පසුපසට ගොස් ඇති බවයි. එක්තරා අතකට සාමාන්ය පෙළින් පසු සිංහල භාෂාව උසස් පෙළට හදාරන්නට තෝරා ගන්නා කණ්ඩායමට පමණක් භාෂාව පිළිබඳ වැඩිදුර හැදෑරීම අයිතිය ඇතැයි සිතන අධ්යාපනය සම්බන්ධ චින්තන ධාරාවකින් පොදුවේ භාෂාව පිළිබඳ උනන්දු සමාජයක් බිහිකිරීම සම්බන්ධ ප්රගතිශීලී ක්රියාපටිපාටි බලාපොරොත්තු විය නොහැක. එමෙන්ම, පෙර පාසලෙහි සිට වසර 13 තිස්සේත්, විශ්වවිද්යාලවල ගෙවෙන වසර 4 තිස්සේත් ලබාදෙන අනවරත ඉංග්රීසි අධ්යාපනයකින් පසු වුව, සාධනීය ඉංග්රීසි භාවිතයකින් දුරස්ථ ප්රජාවක් ඉතිරි වීමේ විස්මය යළි නොවිමසන අධ්යාපන ධාරාවකට භාෂාව හමුවේ ඇති අර්බුදය වටහාගන්නට හැකි වෙතැයි යන්න පිළිගන්නට ද නොහැක.
රාජ්ය නායකයාගේ ‘දුර්වල’ ඉංග්රීසියට සිනාසෙන්නට මත්තෙන් අප රටක් ලෙස අප භාෂාව වටහාගෙන ඇති ආකාරය විමසිය යුතු ය. නිකම්ම නිකමින් සිය නම ලියන්නට හා අත්සනක් ගසන්නට හැකි විගස ඔහු හෝ ඇය සාක්ෂරතාවෙන් යුතු පුද්ගලයකු ලෙස වරදවා වටහා ගන්නා පරිදිම භාෂාව ලිවීමට, කියවීමට හා කථා කිරීමට හැකිවූ විගසම ඔහුට හෝ ඇයට භාෂාව ‘පුළුවන්’ යැයි අපි විශ්වාස කරමු. උපකරණය හැසිරවීම හඳුනාගත් විගස උපකරණය යමෙකු හොඳින් හඳුනාගත් බව අප පිළිගන්නේ ඇයි? උපකරණය හඳුනාගැනීම යනු ඉන් කරන කාර්යය හඳුනාගැනීමත් නොවේ ද? සමානව, භාෂාව දැනගැනීම යනු ඉන් කරන කාර්යයෙහි වැදගත්කම දැනගැනීම විය යුතු නැති ද?
දැනුම ගවේෂණය කරමින්, පොහොණි සාහිත්ය, කලා විමසුම් වෙත යොමු වෙමින්, නව ලෝකය වෙත අප සමාජයේ පුරවැසි ප්රජාව යොමු කරමින් කරන පොහොසත් භාෂා භාවිතයක් රටක හමුවන්නේ නම් පමණක් අපට එහි තත්වය පිළිබඳ සතුටු විය හැකි ය. එහෙත් එය එසේ නොවන බැව් භාෂාවේ භාවිත කලාපයන් කිහිපයක උදාහරණවලින් වුව අපට හඳුනාගත හැකි ය.
දැනුම සමාජගත කිරීමෙහි ලා විවිධ විද්යා විෂයයන් හමුවේ ඒ ඒ යුගවල ලොව මූල කෘති සිංහලයට නගමින්, සිංහලයෙන් විද්යාව ඉගෙනීමට නව වදන් නිපදවමින් ගමන ආරම්භ කළ අපි ගෙවුණු දශක කිහිපයේදීම නව ඥාන විභාග සහිත නවමු කෘති සිංහලයට නඟා නැත. ඒ වෙනුවට දැන්, පෙර අපම කියවා තනාගත් ‘කෙටි සටහන්’ ආදිය මුද්රණය කොට සිසුවා අත තබන්නට තරම් ‘පොහොසත්’ වී ඇත. ඒ සාහිත්ය කෘතියක, පරිවර්තනයක පිටපත් දෙතුන් දහසක්වත් විකුණාගත නොහැකිය යන මැසිවිල්ල නැගෙන ප්රකාශකයන්ගේ දුප්පත්කම අබියස හිඳ ය. විද්යාව හා මිථ්යාව යන දෙවදනෙහිම වන ‘යංශය’ යෙදීමේ සමානකම නිසා එම ප්රති-පක්ෂ සමාන යැයි හඳුනාගන්නා ප්රජාවක අවිද්යාත්මක පිවිසුම් ‘හක්ගෙඩි’ වෙළෙන්දන්ගේ ප්රකෝටිපති ජීවිත හමුවේ පෙනෙන විට භාෂාව උපකරණයක් ලෙස නිවැරදිව නොයොදන බවට හැඟවුමක් එහි ඇති බව අප තේරුම්ගත යුතු ය.
රාජ්ය නායකයාගේ අසමත්කම සංකේතාත්මකව රාජ්යයේ අසමත්කම බව පෙනී යන බව සැබෑවකි. එහෙත් අප ක්රියා කළ යුත්තේ ඉංග්රීසිය මෙන්ම සිංහල බස ද වඩා පරිණත භාවිතයකට කැඳවන සමාජයක් නිර්මාණය කර ගන්නට ය. අනාගත පුරවැසි ප්රජාව නිසි ලෙස බස හා ගනුදෙනු කරන්නටත්, ඉන් විවර කර දෙන සංස්කෘතික ලෝකය තුළ සිත් සේ සැරිසරන්නටත් කටයුතු කරනු ඇත්තේ එවන් ජයග්රහණයක් තුළ මිස හොඳම ඉංග්රීසි කතාව කරන නායකයකු මුල් අසුනේ තැබීම තුළ නම් නොවේ.■
■ ප්රියන්ත ෆොන්සේකා
වීදි චිත්රයක් ජනකවියක් වගේ
ඩොමිනික්
චන්ද්රසාලි:
ඔබ වීදි චිත්ර හෙවත් ග්රැෆිටි කරන්න හිතුවෙ ඇයි?
මොකක්හරි හේතුවකට පුංචි කාලයෙ ඉඳන් වෙනස් දෙයක් කරන්න ඕනෑ කියලා අදහසක් මට තිබුණා. ඊට පස්සෙ කවි ලිවීමත්, රස්තියාදුවත් නිසා වීදිය එක්ම සම්බන්ධය වැඩිවුණා. දෘශ්ය කලාව පිළිබඳ මගේ හැකියාවන් දියුණු කරගැනීම අස්සෙ බැන්ස්කි කියන ශ්රේෂ්ඨ ග්රැෆිටි චිත්රශිල්පියාගේ වැඩ තමයි මුලින්ම දැක්කේ. ඉන්පස්සේ තමයි මම ඒ ගැන ඉගෙනගත්තේ. ඒක මොන තරම් දැවැන්ත කලාවක්ද කියලා තේරුම් ගත්තේ. මේක හරිම ප්රබල, දේශපාලනික කලාවක්. සමහර රටවල ග්රැෆිටි කියන්නේ බරපතළ නීතිවලින් තහනම් කළ කලාවක්. මොකද වීදි චිත්රයකින් ඇතිවෙන විරෝධාකල්පය පාලනාධිකාරයකට දරාගන්න බැහැ. යුරෝපීය රටවල ග්රැෆිටි කියන්නේ එදිනෙදා විරෝධය පළකිරීමට. ප්රංශය වගේ රටවල් ග්රැෆිටි කලාවට ඉහළින්ම සලකනවා. ඒක විධිමත් කලාවක් විදියට සලකනවා. කලාවට මිනිස්සුන්ව වෙනස් කරන්න බැහැ කියලා සමහරු කියනවානේ. එහෙත් ග්රැෆිටි කියන්නෙ මිනිස්සු වෙනස් කරන කලාවක්. එක වීදි චිත්රයකින් දැවැන්ත සමාජ සංවාදයක් අවුළුවන්න පුළුවන්. බැන්ස්කි ග්රැෆිටි එකක් කළොත් බීබීසී, ගාර්ඩියන් වගේ මාධ්ය ආයතන පවා ඒ ගැන කතාකරනවා.
බැන්ස්කි ගැන තව ටිකක් කීවොත්..
මුලින්ම තේරුම් ගන්න ඕනෑ ඔහු ගරිල්ලා කලාකරුවෙක්. බැන්ස්කි ප්රසිද්ධ මාධ්යවලට ඇවිල්ලා නැහැ. ඔහුට ආරූඪනාමයක් තියෙන්නේ. ඔහු කිසිම තැනක පෙනීහිටලා නැහැ. බැන්ස්කි කවුද කියලා අනුමානයන් විතරක් තියෙනවා. බැන්ස්කි කණට ගැහුවා වගේ ග්රැෆිටියක් කරනවා. මහ රාත්රියක හොරෙන්ම ඇවිත් විනාඩි කිහිපයකින් ග්රැෆිටි එකක් අවසාන කරනවා ඇති. ඒත් ඒ වෙනුවෙන් ඔහු අවුරුදු ගාණක් කල්පනා කරන්න ඇති. යම් සමාජ ප්රශ්නයක් ගැන ඔහුගේ හිසේ අවුරුදු ගාණක් පැසවපු අදහසක්, ඔහු ක්ෂණිකව අඳින චිත්රයකින් මතුවෙනවා. ඒ චිත්රයෙන් දැවැන්ත කතාවක් කියනවා. බැන්ස්කි බිත්තියක ග්රැෆිටි එකක් කළොත් මුළු ලෝකයෙන්ම මිනිස්සු බලන්න එනවා. ඒ ගැන කතාකරනවා.
ඒත් ලංකාවේ එහෙම පසුබිමක් නැහැ. ලංකාවේ ග්රැෆිටි කලා වේ යෙදෙන අය ඉන්නවාද?
මේක ඇකඩමික් විදියට කරන කවුරුහරි ඉන්නවාද කියලා මම දන්නේ නැහැ. ඒ ගැන ඇකඩමික් සංවාදයක් ඇති කරන්න කවුරුහරි ඉන්න ඕනෑ බව මම හිතනවා. කොහොම වුණත් ලංකාවෙ දෘශ්ය කලාව ගැන අධ්යනය කරන ආයතන ඇතුළෙ මේ ගැන ප්රමාණවත් සංවාදයක් නැති බව නම් පැහැදිලියි. ලංකාවේ උසස් අධ්යාපනය හැදිලා තියෙන්නේ අන්තිම නරක විදියට. මම ඒක කියන්නෙ විශ්වවිද්යාලයේ ලබපු අත්දැකීම් නිසා. සමහර විශ්වවිද්යාල ආචාර්යවරුන්ට කලාකෘතියක් තේරුම් ගන්න බෑ. ලංකාවේ තියෙන අධ්යාපන ක්රමය ඇතුළේ ග්රැෆිටි වගේ කලාවක් ගැන අවබෝධයක් ගන්න ඉඩක් නැහැ. බැන්ස්කි ගැන කතාකරන්න ඉඩක් නැහැ. මූර්තියෙන්, චිත්රයෙන් එහාට දෘශ්ය කලාව ගැන පුළුල් සංවාදයක් නැහැ. අපි තවම අජන්තා චිත්ර ගැන කතා කරකර ඉන්නවා. ලංකාවේ බිත්තිවල ඇඳීමේ දීර්ඝ සම්ප්රදායක් නම් තියෙනවා. බොහෝවිට ඒවා තියෙන්නේ ටොයිලට් එකක බිත්තියේ.
බොහෝ අයට වැසිකිළිය කැන්වස් එකක්..
මම මාධ්යවේදිනියෙක් වන ජයනි අබේසේකර විශ්වවිද්යාලයේදී කළ රිසර්ච් එකකට උදව් කළා. ඇයත් එක්ක වැසිකිළි සාහිත්යය ගැන නිරීක්ෂණය කළා. අපි දැක්කා විවිධ චිත්ර. උදාහරණයක් විදියට එක් චිත්රයක් තියෙනවා කාන්තාවකගේ නිරුවත් සිරුර ඇඳලා, තනපුඩු සිගරැට්ටුවකින් පුච්චලා. ඒ තියෙන්නේත් මනුස්සයෙකුගේ පීඩනයක්. ඒත් ඔහු ඒක පිට කරලා තිබුණෙ අශිෂ්ට විදියට. ලිංගි කත්වය කියන්නේ ජෛව විද්යාවට අනුවම මිනිස්සුන්ට එන හැඟීමක්. එවැනිම පීඩනයක් වඩා ශිෂ්ට විදියට, වඩා කලාත්මක විදියට පිට කරගන්න පුළුවන්. කලාකාරයා වෙනස් වෙන්නෙ එතැනදීනේ.
මේ වගේ වැසිකිළි චිත්ර, මත්පැන් බොන්න එපා වගේ විවිධ සදාචාරවාදී පණිවුඩ රැගත් චිත්ර, පන්සල්වල චිත්ර වගේ ඒ වායින් ඔබ කතාකරන වීදි චිත්රය වෙනස් වෙන්නේ කො හොමද?
ඒක වෙනස් වෙන්නෙම විරෝධාකල්පය නිසා, මතුකරන පණිවුඩයේ ස්වභාවය නිසා වෙන්න ඇති. ග්රැෆිටි කියන්නෙ වඩා දේශපාලනික කලාවක්. මහින්ද රාජපක්ෂට එරෙහිවෙමු කියලා බිත්තියක ලිවීම දේශපාලනික වැකියක් වෙන්න ඇති. ඒත් ඒක කලාකෘතියක් නෙවෙයි. නිකන්ම චිත්රයක් බිත්තියක ඇඳීම කලාකෘතියක් වෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒක දේශපාලනික නැහැ. ග්රැෆිටියක් පවතින්නෙ සමාජය එක්ක දේශපාලනික සංවාදයක් කිරීම ඇතුළේ.
මුල් යුගයට වඩා මේ වෙද්දි ලෝකයේ ග්රැෆිටි කලාවේ වටිනාකම් වෙනස් වෙලාද?
නීතිවිරෝධී විදියට, පොදු ස්ථානයක රහසේ ඇඳලා යන ග්රැෆිටි කලාව තමයි මුලින් ලෝකයේ ප්රසිද්ධ වුණේ. ඒත් ලෝකය මේ වෙද්දී ග්රැෆිටි කලාව ඉහළින් පිළිග න්නවා. ප්රංශය වගේ රටවල ප්රසිද්ධියේ දැවැන්ත ග්රැෆිටි නිර්මාණ බිහිවෙනවා. මම කළ ග්රැෆිටි නිර්මාණවලටත් මේ වෙද්දී ඉහළ ඉල්ලුමක් තියෙනවා. නිවෙස් ඇතුළේ පවා ග්රැෆිටි නිර්මාණය කරලා තියෙනවා. නිවෙස් ඇතුළේ චිත්ර වෙනුවට ග්රැෆිටි ඉල්ලන තැනට ඇවිත් තියෙනවා.
ඔබ ග්රැෆිටි පටන්ගත්තේ කොහොමද?
ටෙහාන් පෙරේරා කියන ගායකයාගේ මියුසික් වීඩියෝ එකකට තමයි මුලින්ම වැඩක් කරන්න යෝජනා වුණේ. අවුරුදු තුනකට විතර කලින්. එතකොට තමයි ප්රසිද්ධ ස්ථානයක ග්රැෆිටි එකක් කළේ. බෙලෙක් කඬේ හන්දියේ. ඔවුන්ටම අයිති තාප්පයක. ඊට කලිනුත් මම කොල්ලුපිටියේ කාර්යාලයක ඇතුළේ වැඩක් කරලා තිබුණා. ඒක දැකලා තමයි ටෙහාන් මට කතාකළේ. ඊට පස්සෙ මම ගොඩක් තැන්වල වැඩ කරන්න ගත්තා. මම අවකාශයට දාපු නැති ඒවාත් ගොඩක් තියෙනවා. දැන් මිනිස්සු කලාවක් විදියට මේක වැළඳගන්නවා. ලොකු ඉල්ලුමක් හැදිලා තියෙනවා.
කොහොම වුණත් ඔබ කලිනුත් කීවා වගේ ග්රැෆිටි කියන්නේ පොදු ස්ථානයක, රහසිගතව විරෝධාකල්ප වෙනුවෙන් කල වැඩක්. ඒත් අද ඔබ වැඩිපුර ග්රෆිටි කරන්නේ කාගේ හෝ ආරාධනාවෙන් පෞද්ගලික බිත්තියක. පොදු ස්ථානවල වැඩ කරන්න අදහසක් නැද්ද?
මම එහෙම සාකච්ඡාවක ඉන්නවා. ඒක රහසින් කරන දෙයක්. ඒ නිසා මම එහෙම වැඩ කරනවාද නැද්ද කියන එක ගැන වැඩිපුර කතාකරන්න බැහැ. මට කියන්න පුළුවන් අදහසක් තියෙනවා කියලා තමයි. කොහොම වුණත් ආර්ථිකයත් අපට බලපානවා. මම ස්වේච්ඡාවෙන් වැඩ කරන්න මොනතරම් ආස වුණත්, සීමාවක් තියෙනවා. මේ කලාවට දැන් ව්යාපාරික වශයෙන් වටිනාකමක් තියෙන හින්දා, මම එහෙම වැඩ ගොඩක් කරනවා.
එහෙම කරද්දී ඔබේ නිර්මාණශීලී නිදහසට සහ විරෝධාකල්පවලට බාධාවක් වෙනවාද?
සමහරවිට අද ග්රැෆිටි එකක් කරන්න වෙන්නෙ යම් පුද්ගලයෙකුගේ ව්යාපෘතියක් වෙනුවෙන්. චිත්රපටියක්, සංගීත වීඩියෝවක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ අවශ්යතා ගැනත් හිතන්න වෙනවා. තවත් සමහර වෙලාවක මට අවකාශය පෙන්වලා, එයාලාගේ අදහස කෙටියෙන් කියනවා. මට කැමති දෙයක් කරන්නට ආරාධනා කරනවා. කොහොම වුණත් යම් ප්රකාශනයක් නැත්නම් මේක ආට් එකක් නෙවෙයි. මම ගොඩක් වෙලාවට නිශ්චිත දේශපාලන සිදුවීමකට විරෝධය පළකිරීම වෙනුවට ආත්මීය ප්රකාශනයක් තමයි කරන්නේ. මගේ දේශපාලනය දන් තියෙන පක්ෂ දේශපාලනයට සම්බන්ධයක් නෑ. ඒත් මට කලාවෙන් කියන්න ගොඩක් දේවල් තියෙනවා. දේශපාලනිකව දරුණු අවුලක් මගේ ඔළුවෙ තියෙනවා. මට කතාකරන්න ඕනෑ. මම හිතනවා කවියට වඩා ස්ටී්රට් ආට්වලින් දෙයක් දෙන්න පුළුවන් කියලා.
ඔබ ප්රකාශන මාධ්යය විදියට කවිය වගේ ආකෘතියක් පාවිච්චි කරලා සමාජයේ නමක් දිනාගත්ත කෙනෙක්. වීදි චිත්ර වගේ නෙවෙයි, සමාජය කවිය පිළිගන්නවා. සම්මාන වැනි ඇගයීම් ක්රම පවා තියෙනවා. වීදි චිත්ර වගේ මැකී යෑමේ ඉඩක් තියෙන කලා මාධ්යයකට යන්නෙ ඇයි?
අපි වීදි චිත්රයක් අඳින්නේ කවදාහරි වීදියේම මැකිලා යන්න. ඉතින්, අපි ආත්මයක් නඩත්තු කරනවාට වඩා ප්රකාශනය කරන එකයි වැදගත්. අද මේකට පිළිගැනීමක් නැතත්, මම කරන කලාව හරි නම් මේකට සංවාදයක් හැදෙයි. කවදා හරි මේක නඩත්තු වෙයි. ඩාවින්චිලා චිත්ර ඇන්දෙ එක් කාලයක හිටපු ධනවතුන් වෙනුවෙන්. ඒත් බැන්ස්කිලා වැඩ කළේ පීඩිත මිනිස්සු වෙනුවෙන්. හරියට කිව්වොත්, වීදි චිත්රයක් කියන්නෙ ජනකවියක් වගේ. අද තමයි බැන්ස්කිගේ චිත්රයකට වටිනාකමක් තියෙන්නේ. මුල් කාලෙ බැන්ස්කි ඇන්ද චිත්ර මැකිලා ගියා. උඩින් පෝස්ටර් ගැහුවා. බැන්ස්කි ඒක ගැන අවබෝධයෙන් හිටියේ.
ලංකාවේ ඉන්න දේශපාලන පක්ෂ, සිවිල් සංවිධාන, වාමාං ශික සංවිධානවල දේශපාලනය වෙනුවෙන් වීදි චිත්ර පාවිච්චි වෙන්නේම නැති තරම් නේද?
ඔවුන්ගේ අප්ඬේට් එකක් නැතිකම. ඔබ කීවා වගේ ලංකාවෙ ඉන්න පෙරටුගාමී පක්ෂය වගේ කණ්ඩායමකට ලොකු දේශපාලන කැම්පේන් එකක් කරන්න පුළුවන් වීදි චිත්රවලින්. පෝස්ටර් කෝටියක් ගහනවාට වඩා ශක්තිමත් වීදි චිත්රයක් බලවත්. ඒත් එහෙම එකක් හිතන්න තරම් කැපෑසිටි එකක් ඒ පක්ෂවලට නැහැ. තවම ඉන්නෙ අට්ටාලයක් ගහලා, උපවාසයක් කරලා අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීමේ දේශපාලනයක. මෑත කාලයෙ මලියදේව පිරිමි විද්යාලයේ කොල්ලො ටිකක්, බාලිකා විද්යාලයට පැනලා වැසිකිළියේ කුණුහරුප ලියලා ඇවිල්ලා. මේ කොල්ලන්ට වීදි චිත්ර ගැන දැනුමක් තිබුණා නම් ටොයිලට් එකේ වීදි චිත්රයක් ඇඳලා යයි. කොල්ලන්ව පැත්තකින් තියමු, කුමාර ගුණරත්නම්ව නිදහස් කරමු කියලා කොළඹ තාප්පවල ඇඳපු අයට වීදි චිත්ර ගැන දැනුමක් තිබුණා නම් මොනවා කරන්න බැරිද? ජපන් බඩු එපා කියලා ස්ප්රේ කරන අයට දැනුමක් තිබුණා නම් මොනවා වෙයිද?■