ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (ලංවිම) අහෝසි කර නව සමාගම් හයකට එහි කාර්යයන් පවරාදීමෙන් පසු ආරම්භ වූ විදුලි සේවක වෘත්තීය සමිති ක්රියාමාර්ගය අත්හිටුවීමට වෘත්තීය සමිති මේ වන විට තීරණය කර තිබේ. විදුලි වෘත්තීය සමිති 24ක එකමුතුවෙන් පසුගිය මාර්තු 09 වැනිදා පස්වරු 3ට පමණ ආරම්භ කළ මෙම වර්ජන ක්රියාමාර්ගය මාර්තු 11 වැනිදා පස්වරුවේ නතර කිරීමට පියවර ගනු ලැබිණ.
එම තීරණය ගෙන ඇත්තේ කම්කරු කොමසාරිස්වරයා, කම්කරු නියෝජ්ය අමාත්යවරයා සහ අලුතින් ස්ථාපිත කළ විදුලි සමාගම්වල සභාපතිවරුන් සමඟ පැවති දීර්ඝ සාකච්ඡාවකින් අනතුරුවය. එම සාකච්ඡාවේදී මාර්තු 12 වැනිදා වෘත්තීය සමිති නියෝජිතයන්ට ජනාධිපතිවරයා සමඟ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීමට අවස්ථාව ලබා දීමටද එකඟතාවට පැමිණ ඇත.
ලංවිම අහෝසි කිරීම සහ නව සමාගම්
ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්රය තුළ දශක ගණනාවක් පුරා ක්රියාත්මක වූ ආයතනික ව්යුහය 2026 මාර්තු මාසයේදී විශාල වෙනසකට ලක්විය. 1969 අංක 17 දරන ලංකා විදුලිබල මණ්ඩල පනත යටතේ ස්ථාපිත වූ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (ලංවිම) නීත්යනුකූලව අහෝසි කර එහි කාර්යයන් නව සමාගම් හයකට පවරාදීමට රජය පියවර ගත්තේය. 2024 අංක 36 දරන ශ්රී ලංකා විදුලිබල පනත යටතේ මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීම 2026 මාර්තු 09 වැනිදා සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි ක්රියාත්මක කර ඇත.
මෙය ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ වසර පනහකට ආසන්න ඉතිහාසයක් ඇති ආයතනික ව්යුහයක අවසානයක් ලෙසත්, නව ආර්ථික සහ පාලන ව්යුහයක් හඳුන්වා දෙන පියවරක් ලෙසත් සලකනු ලබයි. රජය පවසන්නේ මෙම ප්රතිසංස්කරණය මගින් විදුලි ක්ෂේත්රයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කර දිගුකාලීනව විදුලි ගාස්තු අඩු කළ හැකි බවයි. එහෙත් වෘත්තීය සමිති සහ ක්ෂේත්රයේ විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීම ඉක්මන් සහ අවුල් සහගත ලෙස ක්රියාත්මක කර ඇති බවත්, එය අවසානයේ විදුලි ක්ෂේත්රයේ පුද්ගලීකරණයට මග පෑදිය හැකි බවත්ය.
ලංවිම වෙනුවට නව සමාගම් හයක්
මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීම යටතේ විදුලි උත්පාදනය, සම්ප්රේෂණය, පද්ධති මෙහෙයුම් සහ බෙදාහැරීම වැනි කාර්යයන් වෙන වෙනම සමාගම් හයකට බෙදා ඇත. ඒ විදුලි ජනන ලංකා සමාගම, ජාතික සම්ප්රේෂණ ජාල සේවා සපයන්නන්ගේ සමාගම, ජාතික පද්ධති ක්රියාකරු සමාගම, විදුලි බෙදාහැරීම ලංකා සමාගම, සේවක අරමුදල සමාගම, එනර්ජි වෙන්චර්ස් ලංකා සමාගම ලෙසය.
මෙතෙක් ලංවිම විසින් එකම ආයතනයක් යටතේ සිදු කළ විදුලි උත්පාදන, සම්ප්රේෂණ සහ බෙදාහැරීමේ සියලු කාර්යයන් ඉදිරියේදී මෙම සමාගම් මගින් ක්රියාත්මක කිරීමට නියමිතය. රජය මෙම ව්යුහය “මබඉමබාකසබට” ලෙස හඳුන්වමින් පවසන්නේ විදුලි ක්ෂේත්රයේ පාලන ව්යුහය වෙන් කිරීම මගින් පද්ධතිය වඩාත් කාර්යක්ෂමව පවත්වාගෙන යා හැකි බවයි.
විදුලි පද්ධතියේ පවතින ගැටලු විසඳීම සහ වෘත්තීය සමිති ක්රියාමාර්ගය අවසන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් තම ස්ථාවරය දක්වමින් ලංකා විදුලිබල මණ්ඩල ඉංජිනේරු සංගමය මාර්තු 11 වන දින බලශක්ති අමාත්යවරයාට ලිපියක් යොමු කර තිබිණි.
ලංවිම ප්රතිව්යුහගත කිරීමේදී සේවකයන් භුක්ති විඳි වරප්රසාද අඩු නොවිය යුතු බවට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කර ඇති බව තීන්දුවේ තිබියදී සේවක අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරමින් ඔවුන් අනුප්රාප්තික සමාගම් වෙත අනුයුක්ත කිරීමට සූදානම් වන බවට සංගමය එමගින් චෝදනා කර ඇත.
වෘත්තීය ක්රියාමාර්ගයට හේතුව ලෙස ලිපියෙහි වෘත්තිය සමිති සඳහන් කර ඇත්තේ සේවක අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත කිරීමට කළ ඉල්ලීම් අසාර්ථක වීම නිසා මෙම වෘත්තිය ක්රියාමාර්ත ගත් බවය. යෝජිත සාමූහික ගිවිසුමේ වගන්ති සම්බන්ධයෙන් අනුප්රාප්තික නව සමාගම්වල අධ්යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයන් සමඟ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වූ නමුත් එහිදී එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකි වූ කරුණු පිළිබඳව බලශක්ති අමාත්යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කර අවසන් තීරණයක් ලබාදීමට සමාගම් හතරක සභාපතිවරුන් එකඟ වූ බවත් එහි සඳහන් කර ඇත.
සේවක ඉල්ලීම් සහ වර්ජනයේ පසුබිම
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය යටතේ සේවය කළ සමයේ තමන්ට හිමි වූ වරප්රසාද නව සමාගම් යටතේද ඒ ආකාරයෙන්ම සුරක්ෂිත කළ යුතු බවත්, සේවකයන්ට සියයට 40ක වැටුප් වර්ධකයක් ලබා දිය යුතු බවත් බලකරමින් මෙම වෘත්තීය ක්රියාමාර්ගය ආරම්භ කර තිබුණි. ලංවිම ප්රතිව්යුහගත කිරීමෙන් පසු එහි සේවකයන් නව සමාගම් වෙත අනුයුක්ත කිරීම ආරම්භ වූ අතර එම ක්රියාවලිය තුළ සේවක අයිතිවාසිකම් සහ වරප්රසාද සම්බන්ධයෙන් ගැටලු මතුව ඇති බව වෘත්තීය සමිති පෙන්වා දී ඇත.
මෙම වෘත්තීය ක්රියාමාර්ගය හේතුවෙන් දිවයිනේ ප්රදේශ ගණනාවක විදුලි බිඳවැටීම් වාර්තා වූ අතර විදුලි පද්ධතියේ නඩත්තු කටයුතු ද සැලකිය යුතු ලෙස අඩාල වූ බව වාර්තා වේ.
අත්යවශ්ය සේවාවක්
මෙම තත්ත්වය අතරතුර විදුලිය අත්යවශ්ය සේවාවක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇති බැවින් සේවයට වාර්තා නොකරන සේවකයන්ට එරෙහිව දැඩි විනය ක්රියාමාර්ග ගන්නා බව බලධාරීන් අනතුරු අඟවා තිබුණි. ඉලෙක්ටි්රසිටි ඩිස්ටි්රබියුෂන් ලංකා පුද්ගලික සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී කේ.එස්.අයි. කුමාර සහ ඉලෙක්ටි්රසිටි ජෙනරේෂන් ලංකා පුද්ගලික සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී සාලිය පණ්ඩිතරත්න නිකුත් කළ නිවේදන මගින් සේවයට නොපැමිණෙන සේවකයන්ට එරෙහිව දැඩි විනය පියවර ගන්නා බව දැනුම් දී තිබුණි.
විදුලි බල මණ්ඩලයේ හිටපු සියලු සේවකයන් අමතමින් නිකුත් කර තිබූ එම නිවේදනයේ විධායක නිලධාරීන්ගේ නම හෝ නිල මුද්රාවක් නොතිබීම විශේෂත්වයක් වන අතර සේවකයන්ගේ ඉල්ලීම්වලට එකඟ වීම සලකා බලා විදුලිය අත්යවශ්ය සේවාවක් ලෙස නම් කර ඇති මොහොතක මහජනතාව අපහසුතාවට පත් නොකර වෘත්තීය සමිති ක්රියාමාර්ග නවතා දෛනික රාජකාරීවලට වාර්තා කරන ලෙස සමාගම් ඉල්ලා තිබිණි.
මේ අතර බලශක්ති අමාත්යාංශයේ ලේකම් මහාචාර්ය කේ.ටී.එම්. උදයංග හේමපාලද නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් රාජකාරී පැහැර හැරීම අත්යවශ්ය සේවා රෙගුලාසි යටතේ අපරාධමය නඩු පැවරිය හැකි බරපතළ වරදක් බව අවධාරණය කර තිබුණි.
පත්වීම් ලිපි නැහැ
නව සමාගම්වලට සේවකයන් අනුයුක්ත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද සේවක පාර්ශ්වය දැඩි විවේචන ඉදිරිපත් කරයි. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ කාර්මික ශිල්පීන්ගේ සංගමයේ සභාපති කෝසල අබේසිංහ පැවසුවේ නව විදුලි බල පනත අනුව මෙතෙක් සේවකයන් භුක්ති විඳි සියලු වරප්රසාද ආරක්ෂා කළ යුතු බව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් නියම කර තිබියදීත්, කිසිදු සාමූහික ගිවිසුමක් හෝ ලිඛිත එකඟතාවක් නොමැතිව සේවකයන් නව සමාගම්වලට අනුයුක්ත කර ඇති බවය.
ඔහු වැඩිදුරටත් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ ලංවිම අහෝසි කළ දිනට පසු සේවකයන්ගේ නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳ අවුල් සහගත තත්ත්වයක් මතුව ඇති බවය.
‘විදුලි බල මණ්ඩලය මාර්තු 08 වෙදා දා රාත්රී 12න් පස්සේ ඈවර කළා. ඒ ඈවර කිරීමත් සමඟම විදුලි බලමණ්ඩලයේ සේවය කළ අපේ රැකියාවත් අහෝසි වෙලා ගියා. දැන් විදුලි බල මණ්ඩලයේ සේවකයෝ නැහැ. අලුත් සමාගම්වලට සේවකයන් වැඩ කරනවා නම්, ඒ සේවකයන්ට පත්වීම් ලිපි ලබා දීලා තියෙන්න ඕනෑ. හැබැයි මාර්තු 11 වෙනිදා වෙනතෙක් කිසිම සේවකයෙකුට ඒ පත්වීම් ලිපි ලැබිලා තිබුණේ නැහැ’ ඔහු සඳහන් කළේය.
‘පත්වීමක් නැති, වගකීමක් නැති ආයතනයක ගිහින් සේවය කරන්න අපිට බැහැ. සේවකයන්ගේ අයිතිවාසිකම්වලට ප්රශ්නයක් වුණොත් ඒකේ වගකීම කවුරුත් ගන්නේ නෑ’ යැයි කෝසල අබේසිංහ වැඩිදුරටත් පැවසීය. ඔහු පැවසුවේ මෙම ගැටලු පිළිබඳව අදාළ සමාගම්වලට පත් කර ඇති සමාන්යාධිකාරීවරුන් සමඟ සාකච්ඡා පැවැත්වූ නමුත් එකඟතාවන් ලිඛිතව ලබා දීමට ඔවුන් අකමැති බවය.
නව සමාගම්වලට සේවකයන් පත් කිරීමට අදාළ පත්වීම් ලිපි ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් ජාතික පද්ධති ක්රියාකරු පුද්ගලික සමාගමේ සභාපති නුසිත් කුමාරතුංගගෙන් අප විමසීමක් කළ අතර ඔහු පවසා සිටියේ ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයට අනුයුක්තව සේවය කළ සියලුම සේවකයන්ට මේ වන විට පත්වීම් ලිපි යවා ඇති බවය.
‘මගේ සමාගමට සේවකයෝ දහසය දාහකට කිට්ටු ප්රමාණයක් අනුයුක්ත වෙලා ඉන්නවා. ඒ පත්වීම් ලිපි දාසය දාහ සකස් කරන්න අපිට දවස් හතක කාලයක් ගියා. මාර්තු 9 වෙනිදා හවස වෙද්දි ඒ සියලුම පත්වීම් ලිපි මුද්රණය කරලා අදාළ ප්රාදේශීය කාර්යාලවලට යවන්න ක්රමයක් තිබුණේ නැහැ. ඒත් අපි දැන් ඒ සියලුම පත්වීම් ලිපි ප්රාදේශීය කාර්යාලවලට යවලා තියෙනවා. පත්වීම් ලිපි යවන ක්රියාවලියේදී පොඩි ප්රමාදයක් තියෙන බව මම පිළිගන්නවා. නමුත් මේ පත්වීම් ලිපි සේවකයන් ලබා දීම අනිවාර්ය නැහැ මොකද ඇත්තටම මේ සමාගම් හදලා තියෙන්නේ ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලය වෙනුවට. කිසිම සේවකයෙකුට තමන්ගේ රැකියාවේ හෝ සේවා රාජකාරයේ කිසිදු වෙනසක් වෙන්නේ නැහැ. හැම සේවකයෙකුටම තමන්ගේ ඒ තැන ඒ විදියටම අනුයුක්ත වීමක් පමණයි සිද්ධ වුණේ’ ඔහු පැවසීය.
විදුලි බිල දෙගුණ වීමේ අවදානම
මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීම සිදුවන අතරතුර විදුලි ගාස්තු වැඩි කිරීම පිළිබඳ යෝජනාවක් ද ඉදිරිපත් වී ඇත. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය 2026 අප්රේල් 01 සිට ජුනි 30 දක්වා කාලය සඳහා විදුලි ගාස්තු සියයට 13.56කින් ඉහළ දැමීමට යෝජනා කර ඇති අතර එය ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව වෙත ඉදිරිපත් කර තිබේ. නව යෝජනාවට අනුව විදුලි ඒකකයක මිල සියලු පරිභෝජන කාණ්ඩවලම ඉහළ යාමට නියමිතය.
මාර්තු 11 වන දින කොළඹදී පැවැත්වුණු විශේෂ මාධ්ය සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් නව විදුලිබල සමාගම්වල සභාපතිවරුන් පෙන්වා දුන්නේ, විදුලිබල ක්ෂේත්රයේ වෘත්තීය සමිති විසින් ඉල්ලා සිටින සියලුම කොන්දේසි ඒ ආකාරයෙන්ම ඉටු කිරීමට ගියහොත් පාරිභෝගික විදුලි බිල 100% කින් පමණ වැඩිකිරීමට අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවන බවයි. වෘත්තීය සමිති මගින් බලධාරීන් වෙත ඉල්ලීම් 64ක් යොමු කර තිබූ අතර, ඉන් 62ක් මේ වන විටත් ලබාදීමට කටයුතු සම්පාදනය කර ඇති බවයි. එමෙන්ම, විසඳීමට ඉතිරිව පවතින අනෙක් ඉල්ලීම් ද්විත්වය පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයා සමඟ ඍජුවම සාකච්ඡා කිරීම සඳහා ඉදිරි දින කිහිපය ඇතුළත අවස්ථාව සලසා දී ඇති බවද එම මාධ්ය හමුවේදී ප්රකාශ විය. ඔවුන් කියන පරිදි සේවක පාර්ශ්වය විසින් අපේක්ෂා කරන 40% ක දැවැන්ත වැටුප් වර්ධකය ලබාදීම වෙනුවෙන් පමණක් මාසිකව රුපියල් බිලියන 1.8 ක අමතර මුදලක් වැයවන අතර, වාර්ෂිකව එම අගය රුපියල් බිලියන 22 ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇත.
2025 වර්ෂය සඳහා ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයේ අපේක්ෂිත පාඩුව රුපියල් බිලියන 34 ක් බවට මේ වන විටත් ගණනය කර තිබේ. මෙවන් පසුබිමක් තුළ සමස්ත ජනතාවට මෙන්ම කර්මාන්ත හා සුළු හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරිකයන්ටද මෙම දැවැන්ත මූල්ය බර කිසිසේත්ම දරාගත නොහැකි වනු ඇති බව බලධාරීහු අවධාරණය කරති. මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගතව ඇති යුදමය තත්ත්වය හා ගෝලීය ගෑස් මිල ඉහළ යාම වැනි කරුණු මත මේ වන විටත් පීඩාවට පත්ව සිටින සාමාන්ය ජනතාව මතට, විදුලි ගාස්තු වැඩි කිරීමේ බරද පැටවීම කිසිසේත්ම යුක්ති සහගත නොවන බව ඔවුන්ගේ ස්ථාවරය වී තිබේ. ඊට අමතරව, ජීවන වියදම් දීමනාව මූලික වැටුපට අන්තර්ගත කරන ලෙස කෙරෙන ඉල්ලීම මෙරට නීතිමය ප්රතිපාදනවලට පටහැනි වනවාක් මෙන්ම, එය සෙසු රාජ්ය සේවකයින් පහළොස් ලක්ෂයක් වෙනුවෙන් සිදුකරන බලවත් අසාධාරණයක් බවද පෙන්වා දෙනු ලැබිණි.
විශ්රාමිකයන් වෙනුවෙන් 150% ක දීමනාවක් ඉල්ලා සිටියද, අතීතයේදී වෘත්තීය සමිති නායකයින් විසින් සිදුකරන ලද දුර්වල කළමනාකරණ ක්රියාවලිය හේතුවෙන් මේ වන විටත් විශ්රාම වැටුප් අරමුදල තුළ රුපියල් බිලියන 29.5 ක දැවැන්ත හිඟයක් නිර්මාණය වී ඇති බව සභාපතිවරු අනාවරණය කළහ. තම ඉල්ලීම්වලින් අතිමහත් බහුතරයක් මේ වන විටත් ඉටුකර දී ඇති පසුබිමක සහ ජනාධිපතිවරයා සමග සාකච්ඡා මාර්ගයට එළඹීමට අවස්ථාව හිමිව තිබියදීත්, අඛණ්ඩවම වෘත්තීය ක්රියාමාර්ගවල නිරත වීම හරහා වෘත්තීය සමිති බලාපොරොත්තු වන සැබෑ අරමුණ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව බරපතළ සැකයක් මතු වන බව ඔවුන් ප්රකාශ කර සිටියහ.
අපි ඉල්ලීම් 62කට එකඟ වුණා
වර්ජනයේ නිරතව සිටින විදුලි බල වෘත්තිය සමිති විසින් 40%ක වැටුප් වැඩි කිරීමක් ඉල්ලා සිටින අතර, එම ඉල්ලීම ඉටු කළහොත් විදුලි බිල 100%කින් ඉහළ දැමීමට සිදුවිය හැකි බව ජාතික පද්ධති ක්රියාකරු පුද්ගලික සමාගමේ සභාපති නුසිත් කුමාරතුංග මහතා පැවසීය. වෘත්තිය සමිති ඉල්ලා සිටි ඉල්ලීම් 64න් ඉල්ලීම් 62ක් ලබා දීමට එකඟ වූ බවද කුමාරතුංග මහතා පැවසීය.
අධ්යක්ෂවරුන්ට සහ විෂය භාර අමාත්යවරයාට විසඳුම් ලබා දිය හැකි ඉල්ලීම්වලට පමණක් පාලනාධිකාරිය එකඟ වූ බවත් වෘත්තීය සමිති නියෝජිතයන්ට ජනාධිපතිවරයා සමඟ සාකච්ඡාවක් දී ඇති බවත් ඒ මහතා පැවසීය.
අදාළ කාරණා 64න් බහුතරයක් විදුලිබල මණ්ලඩය සතු වරප්රසාද ඒ අයුරින්ම අවශ්ය බවට කළ ඉල්ලීම් වන අතර ඉන් 59ක්ම මුල් සාකච්ඡාවෙදී අධ්යක්ෂ මණ්ඩලය විසින් ලබා දීමට එකඟ වූ බවත් ඒ මහතා පැවසූ අතර අනෙක් කාරණා 5ක් ඉතුරු වූ අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් අමාත්යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කර තීරණයක් ලබා දෙන බවට අදාළ වෘත්තීය සමිතිවලට දැනුම්දුන් බවද ඔහු පැවසීය.
‘වෘත්තිය සමිති ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය විසින් ගෙවූ ආකාරයටම ප්රසාද දීමනාව ඉල්ලුවා. කාර්යසාධන ක්රමයක් හඳුන්වා දෙන තුරු ඒ සඳහා එකඟ වුණා. වැටුපට දීමනා වශයෙන් රුපියල් 11,000ක් සහ ඊට අමතරව ජීවන වියදම් දීමනාව එකතු කර සාමන්යයෙන් රුපියල් 17,000ක මුදලක් ලබා දීම සඳහා ද එකඟවුණා.’ ඔහු පැවසීය.
‘ඇමතිවරයාගේ මට්ටමෙන් එකඟ විය හැකි සියලු ඉල්ලීම් වලට අපි එකඟ වුණා. සමිතිවල ඉල්ලීම් කොටස් තුනක් තිබුණා. විදුලිබල මණ්ඩලය වශයෙන් තිබියදී ලැබිච්ච වරප්රසාද අඩු වෙන්න බෑ කියන එක.. ඔවුන් කාරණා හැට හතරක් ඉල්ලුවා. ඒ හැට හතරෙන් බහුතරයක් තිබුණේ විදුලිබල මණ්ඩලය සතුව තිබුණු වරප්රසාද ඕන කියලා. ඒ හැට හතරෙන් මුල් සාකච්ඡාවේදී, අධ්යක්ෂ මණ්ඩලවලට දෙන්න පුළුවන් 59ක් අපි ලබාදුන්නා. පහක් ඉතුරුයි. ඒ ගැන අමාත්යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කරන්නම් කියලා අපි ඔවුන්ට දැනුම් දුන්නා.
එම පදනම පැහැදිලි කළ ද වෘත්තිය සමිති ඒ සඳහා ඇහුම්කන් නොදුන් බව ද ඒ මහතා සඳහන් කළේය. එමෙන්ම ඔහු වැඩිදුරටත් පැවසුවේ රජයක් ලෙස විදුලි බල මණ්ඩලයේ සේවකයින් 23,000 ගැන පමණක් සිතිය නොහැකි අතර එය රජයේ සේවයේ නියුතු අනෙක් සේවකයින්ට කරන අසාධාරණයක් වන බවය.
‘සීයට හතලිහක පඩි වැඩි කිරීමක් ඉල්ලනවා. සියයට හතළිහක් කියන්නේ මාසෙකට ගත්තොත් බිලියන 1.8 වැඩිවීමක්. අවුරුද්දකට බිලියන 22ක්. එතකොට 2025 දෙසැම්බර් 31 ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය පෞද්ගලික ගිණුමේ පාඩුව පමණක් බිලියන 35ක්. අපි විදුලිබල මණ්ඩලය, නැත්නම් කම්පැනි වගේ හිතනවා වගේම රටේ ජනතාව ගැන, මහජනතාව ගැන, මේ කර්මාන්තය ගැනත් හිතන්න ඕන. මේ ටික එකතු කළොත් විදුලි බිල සීයට සීයකින් විතර වැඩි කරන්න වෙයි.’
‘අපි වෘත්තිය සමිතිවලින් පොඩි සහන කාලයක් ඉල්ලුවා. වැටුප් වර්ධකයක් තිබුණා සියයට විසිපහක. ඒ කියන්නේ 2024 අගෝස්තු ඉඳලා සීයට විසිපහක වැටුප් වර්ධකයක් තිබුණා. ඒක විධායක ඉහළ නිලතලවල සියලු දෙනාම ලබාගත්තා. තීරණ ගන්න හැකියාවක් තියෙන ටික ඔක්කොම සීයට විසිපහ අරගෙන තිබුණා. ඒත් තීරණවලට සම්බන්ධ වෙන්න බැරි සේවකයෙක්ගේ වැටුප් වැඩි වෙලා තියෙන්නේ සීයට හතයි, අටයි, දහයකින්. ඒ වරදත් අපි හැදුවා. ඒක හැදුවේ 2025 ජනවාරි පළවෙනිදා ඉඳලා’ යැයි ඔහු පැවසීය.
‘සියලුම සේවකයන්ට රාජකාරියට වාර්තා කරන්න කියලා නිකුත් කළ නිවේදනය ගැන වෘත්තිය සමිති ප්රශ්න කරනවා. අධ්යක්ෂවරු නෙවෙයි අත්සන් කරන්න ඕනෑ, බලශක්ති අමාත්යවරයා කියලා. එහෙම දෙයක් නෑ. සමාගම් පනතේ කම්පැනියක් රෙජිස්ටර් කළාම අධ්යක්ෂවරුන්ට ඒ සමාගමේ බලය තියෙන්නේ.’
ඇමති නැහැ
මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව අදහස් දැක්වූ විදුලි තාක්ෂණික ඉංජිනේරු සහ අධිකාරී සංගමයේ උප සභාපති නන්දන උදයකුමාර මහතා සඳහන් කළේ, අලුතින් පිහිටුවන ලද සමාගම්වල පාලනාධිකාරිය සහ සේවක වෘත්තීය සමිති අතර සාමූහික ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීම ඇතුළු ඉල්ලීම් 8ක් සම්බන්ධයෙන් මෙහිදී අවධානය යොමු වූ බවයි.
සාකච්ඡාව නව සමාගම්වල සභාපතිවරුන් සහ ප්රධාන විධායක නිලධාරීන් සමඟ පැවැත්වුණු අතර, එහිදී සාමූහික යෝජනා පිළිබඳව සාධනීය ලෙස අදහස් හුවමාරු වුවද තීරණාත්මක ගැටලු කිහිපයක් ඉතිරිව පවතින බව ඔහු පැවසීය.
කෙසේ වෙතත්, ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම් අතරින් ප්රධාන කරුණු 6ක් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි පිළිතුරක් ලබා දීමට සාකච්ඡාවට සහභාගි වූ නිලධාරීන්ට හැකියාවක් නොමැති බව ඔවුහු පැවසූහ.
‘සමාගම්වල සාමාන්යාධිකාරීවරුන් අපි සමඟ සාකච්ඡා කළේ, අපිට තේරෙන්නේ නැහැ ඇයි විෂය භාර ඇමතිවරයා ඇවිත් අපේ එක්ක සාකච්ඡා කරලා මේ ප්රශ්නය විසඳන්නේ නැත්තේ කියලා. අපිට හිතාගන්න බැරි විෂය භාර අමාත්යවරයා අපේ ඉල්ලීම් මඟ හරිනවාද එහෙම නැතිනම් ඔහුගේ උද්දච්චකමට මඟ හරිනවාද කියා අපිට හිතාගන්න බැහැ’ යැයි ඔහු පැවසීය.
විදුලි බිඳ වැටීම්
කිසි සේවකයෙකු හිතාමතා විදුලිය බිඳ වැට්ටවිමේ කඩාකප්පල්කාරී ක්රියාවක් කර නොමැති බව අවධාරණය කළ ලංවිම පරිවර්තන කාර්ය සාධක බලකායේ නිරෝෂන් හැඩිගල්ල කියා සිටියේ, සිදුව ඇත්තේ වෘත්තීය සමිති ක්රියාමාර්ග හේතුවෙන් බිඳ වැටීම් යථා තත්ත්වයට පත් නොකිරීම පමණක් බවය.
“විදුලි බිඳවැටීම් ඕන වෙලාවක වෙනවා. සමහර වෙලාවට රෑට කරන්ට් එක ගියාම උදේ මිනිස්සු නැගිටිනකොට කරන්ට් එක ගියාද නැද්ද කියලා දන්නේ නැහැ සමහර විට ඒක හදලා. අපේ වෘත්තිය ක්රියාමාර්ග වූ කාලය ඇතුළත කාලය තුළ කිසිම ඉංජිනේරුවෙක්, ඩ්රයිවර් කෙනෙක් හෝ ගෝලයෙක් ගිහිල්ලා බෙදා හැරීමේ පද්ධතියේ කරන්ට් කපලා නැහැ. වෘත්තිය සමිතිවලට අයිතියක් තියෙනවා ඒගොල්ලන්ගේ සටන ඇතුළේ පෙනී සිටින්න” යැයි ඒ මහතා පැවසීය.
“විදුලි සේවකයෝ 16,000ක් වර්ජනයට එකතු වුණා. තවත් විදුලි සේවකයන් 4000ක් අත්යවශ්ය සේවා සඳහා අපි යොදවලා තිබුණේ. කිසිම අවස්ථාවක අත්යවශ්ය සේවා වල විදුලිය බිඳ වැටීමට අපි ඉඩ තිබ්බේ නැහැ. අපි රටේ පුරවැසියන්ව අපහසුතාවකට පත් කළේ නැහැ. මේ රජයයි ජනතාව අපහසුතාවට පත් කළේ යැ”යි විදුලි තාක්ෂණික ඉංජිනේරු සහ අධිකාරී සංගමයේ උප සභාපති නන්දන උදයකුමාර පැවසීය.
රජයේ ස්ථාවරය
ජීවන වියදම් දීමනාව මූලික වැටුපට ඇතුළත් කරන ලෙස කරන ඉල්ලීම මෙරට නීතිමය ප්රතිපාදනවලට පටහැනි බවද බලධාරීන් පෙන්වා දී ඇත. එමෙන්ම විශ්රාමිකයන් වෙනුවෙන් 150% ක දීමනාවක් ලබාදීමට ඉල්ලීම් කර තිබුණද විශ්රාම වැටුප් අරමුදල තුළ මේ වනවිටත් රුපියල් බිලියන 29.5ක හිඟයක් පවතින බවද අනාවරණය කර තිබේ.
රජය පවසන්නේ මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීම විදුලි ක්ෂේත්රය කාර්යක්ෂම සහ ආර්ථික වශයෙන් තිරසාර කිරීම සඳහා ගත් අත්යවශ්ය ප්රතිසංස්කරණයක් බවයි. මුදල් නියෝජ්ය අමාත්ය අනිල් ජයන්ත ප්රනාන්දු පෙන්වා දෙන්නේ විදුලි ගාස්තු සංශෝධනය තාවකාලික පියවරක් වන අතර දිගුකාලීනව විදුලි ගාස්තු අඩු කිරීම රජයේ අරමුණ බවයි.
කෙසේ වෙතත් ලංවිම ප්රතිව්යුහගත කිරීම ශ්රී ලංකාවේ බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ දශක ගණනාවක් පැවති ආයතනික ව්යුහය වෙනස් කරන විශාල ප්රතිසංස්කරණයක් ලෙස සැලකේ. එහෙත් මෙම ප්රතිසංස්කරණය විදුලි පද්ධතිය කාර්යක්ෂම කිරීමට ගත් අවශ්ය පියවරක්ද, නැත්නම් අවසානයේ සේවක අර්බුදය සහ විදුලි ගාස්තු ඉහළ යාම හරහා මහජනතාවට නව ආර්ථික බරක් පැටවෙන ප්රතිපත්තියක්ද යන්න පිළිබඳ ප්රශ්නය තවමත් විවෘතව පවතී. එබැවින් මෙම ප්රතිව්යුහගත කිරීමේ සැබෑ ප්රතිඵල පැහැදිලි වන්නේ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ විදුලි ක්ෂේත්රයේ සිදුවන වර්ධනයන් මතය.
