‘පාන් නැත්නම් කේක් කාපල්ලා’ යි කී, (එසේ කීවේ යැයි කියන* ප‍්‍රංශයේ මාරි ඇන්ටනෙට් බිසව ගැන අසා නැති කිසිවකු මේ රටේ සිටින්නට බැරි ය. ප‍්‍රංශ ඉතිහාසය ගැන කිසිවක්ම නොදැන සිටින්නෝ ද මේ අවධාරණය අසා දැන සිටිති. මෙය ප‍්‍රකාශයට පත්වූයේ කවර අරමුණකින් ද කියා හෝ භාෂා පරිවර්තනයේදී මේ අදහස විකෘත වී ඇත්තේ ද කියා හෝ හරියටම කියන්නට බැරි ය. කෙසේ වුව ද මේ කියමන දෙස එකඑල්ලේම බැලූව ද පැහැදිලි වන එක ම කරුණ වන්නේ රජබිසවගේ චින්තනයේ දරිද්‍රතාවයි.
චින්තනය පොහොසත් වීමට අත්දැකීම් අත්‍යවශ්‍ය ය. එහෙත් සාම්ප‍්‍රදායික රජමැඳුරක් තුළ රැුකවලූන් මැද සිටින සාම්ප‍්‍රදායික කුමරියකට, බිසවකට ලබාගතහැකි වන්නේ කවර ආකාරයේ අත්දැකීම් ද? ගිලටීනයට ගෙල දෙන තුරුම මාරි ඇන්ටනෙට් රජබිසව ද ජීවත් වී ඇත්තේ රන් කූඩුවක ය. එය මුතු මැණික්, දියමන්තිවලින් අලංකාර කෙරුණකි.

ජීවිත කාලය මුඵල්ලේම කූඩුවක ගත කළ කිරිල්ලියකට එරෙහිව නඩු පැවරීම සාධාරණ ද? ඇය විත්ති කූඩුවකට නැංවිය හැකි ද? ඇය දංගෙඩිය කරා දක්කාගෙන යා හැකි ද? එසේ කළ යුතු ද? මධ්‍යස්ථ මතධාරියකුගේ සිතෙහි මේ ප‍්‍රශ්න උපද්දන මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවගේ ස්වයං චරිතාපදානය එළිදැක ඇත්තේ The Queen’s Confession ලෙස ය. කෘතිය මුද්‍රණයෙන් ප‍්‍රකාශයට පත් කර ඇත්තේ Victoria Holt නම් වූ ලේඛිකාවයි. ‘රජ බිසවකගේ පාපෝච්චාරණය’ ලෙසින් එය සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කරනු ලැබ ඇත්තේ එස්. සේනාධීර සහ ලලිතා සේනාධීර විසිනුයි. පිටු 720 කින් හා කොටස් 2 කින් සමන්විත වන මේ කෘතිය මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවගේ ජීවිතයේ ගිිරිමුදුනේ සිට ගැඹුරු ප‍්‍රපාතය දක්වාම වූ වංගු සහිත වංකගිරිය වෙත පාඨකයා රැුගෙන යයි.

පාඨක සිත් කම්පනයට සහ වේදනාවට පත් කරවයි. ංසඩ වන ලූවී රජුගේ බිසව වන්නට පෙර මාරි ඇන්ටනෙට් සෞභාග්‍යමත් ජීවිතයක් ගත කළේ ඔස්ටි‍්‍රයානු අධිරාජිනියගේ එකම ¥ කුමරිය ලෙස ය. රන්හැන්ද දෙතොලින් අල්ලා ගෙන ඇය මෙලොවට බිහිවූයේ ඇගේ වුවමනාවකට හෝ ඉල්ලීමකට අනුව නොවන හෙයින් රජමැදුරේ උත්පත්තිය සම්බන්ධයෙන් ඇය වගඋත්තරකාරියක කළ හැකි ද නැත.

ඇයට එරෙහිව චෝදනා ගොනු කිරීමට සිදුවන්නේ ඉන් පසුව සිදු වූ හා සිදු කළ දේ අරබයා ය. ඔස්ටි‍්‍රයාවේ මාරි ඇන්ටනෙට්, ප‍්‍රංසයේ ලූවී රජුට යෝජනා කෙරෙන්නේ, ඔවුන්ගේ දෑත් එක්කරන්නේ බලයේ මහන්තත්වය බව නියත ය. කෙසේ වුව ද මාරි ඇන්ටනෙට්ගේ අත ගත් ලූවීරජුට වූයේ ලූවී රාජ පරපුරේ සෙස්සනට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් වූ ගතිපැවතුම් ය. ප‍්‍රංශ ජනතාවගේ මුදල් අවභාවිත කෙරෙමින් සුඛෝපභෝගී ජීවිත ගතකරමින් විවිධ දුරාචාරයන්හි යෙදුණ සෙසු රජවරුන් ආදර්ශයට නොගත් 16 වන ලූවී රජු, ස්වභාවයෙන්ම තරමක් උදාසීන, දුර්වල පුද්ගලයෙක් වූවේ ය. එහෙත් ලූවී රජ පරපුරේ සියලූ පාපකර්ම ශෝධනය කිරීම සඳහා ගෙල දන්දීමට-කුරුසපත් වීමට සිදු වූයේ මේ නිර්දෝෂි, දුර්වල මිනිසාට ය. පෝරකය අබියසදී ඔහුගෙන් මෙවැනි හැගුමක්-හැගුම් ධාරාවක් එළිදකින්නේ ඒ නිසා ය. ප‍්‍රංශ වැසියනි! මා මරණය කරා යන්නේ මා වගකිව යුතු යැයි අසාධාරණ ලෙස චෝදනා කරනු ලැබූ අපරාධවලට කිසිසේත් සම්බන්ධ නොවුණු අහිංසක පුද්ගලයකු ලෙස ය. මගේ මරණය සැලසුම් කළ හා ඊට අණදුන් පුද්ගලයනට මම සමාව දෙන්නෙමි. මගේ රුධිරය ප‍්‍රංශ පොළොව මත පතිත නොවේවා! යි මම දෙවියන් යදිමි. (ංඩස වන ලූවී, 26 පරිච්ෙඡ්දය* සැමියා ගැන සටහනක් තබන මාරි ඇන්ටනෙට් බිසව කියන්නේ ‘වියහියදම් මෙතරම් පහළ මට්ටමකින් පවත්වා ගත් වෙනත් නරපතියකු නොසිටින්නට ඇත’ කියා ය. ජීවිත කාලය මුඵල්ලේ කිසිවිටෙකත් සල්ලාලයකු නොවූ ඔහුට යහපත් පාලකයකු වීමේ පරම වූ අපේක්ෂාවක් වූ බව ය, ඇය වැඩිදුරටත් අවධාරණය කර සිටින්නේ. ඇතැම් විට එය එසේ සිදුවූයේ ඔහුගේ ස්වාභාවික, ශාරීරික දුබලතා හේතුවෙන් ද විය හැකි ය. රටට, රටවැසියාට යහපතක් කිරීම ඔහුගේ අභිප‍්‍රාය වුණ ද ‘යහපත’ ඔහු නියමාකාරයෙන් හඳුනා සිටියේ ද යන ප‍්‍රශ්නය පාඨකයා තුළ පවා නැගෙයි. රජුට මෝපා නම් වූ උපදේශකයෙකු සිටි අතර මෝපාට සවන් දෙන අතරේ ඔහු තමාට ද කන්දුන්නේ යැයි මාරි ඇන්ටනෙට් කියයි. තමාගේ ඉල්ලීම්වලට ද ඔහු හිස නැමූ ආකාරය ඇය නොවළහා පවසයි.

අප දෙදෙනාගෙන් කවරකුට සහාය පළ කළ යුතු දැයි ඔහුට කෙසේවත් නිශ්චය කරගත නොහැකි විය. එවිට ඔහු සිටියේ දෙගිඩියාවකිනි. අප විනාශයට ඇදැ දැමූ හේතුව එය විය හැකි ද?

මාරි ඇන්ටනෙට් බිසව තබන මෙවැනි සටහන් ඔස්සේ ලූවී රජුගේ චරිතය උපකල්පනය කිරීමට පාඨකයාට පුඵවන. ස්වභාවයෙන්ම සාමකාමී, නිහඩ පුද්ගලයකු වූ රජුගේ ඇතැම් යහගුණ ඔහුට ම එරෙහිව නැගී සිටියාක් මෙනි. අහිංසක, හොඳ මිනිසකුට, පාලකයකු විය නොහැකි බවට අපූරු උදාහරණයක් ලබා දෙන්නේ 16 වන ලූවී රජු ය. වසර 175 ක් අකර්මණ්‍යව පැවැති රාජ්‍ය මන්ත‍්‍රණ සභාව රැුස් කරවීමට ඔහු ගත් තීරණය ද ඉල්ලං කෑමක් ම වූ බව පෙනෙයි. සිංහල ජනවහරේ නම් මෙවැනි චරිත ලක්ෂණ සහිත මිනිසුන් හඳුන්වන්නේ ‘හොඳ මිනිහා ඒත්් මෝඩයා’ කියා ය. ඉතා බිහිසුණු අභාග්‍යසම්පන්න අවස්ථාවලදී ද ලූවී රජු මතුරා ඇත්තේ එක ම මන්තරයකි.

‘ඒක හරියාවි. ඒක බොහොම සුඵදෙයක්’ කෙසේ වුව ද දුර්භාග්‍යය කරා කෙමෙන් කෙමෙන් ළගාවෙමින් සිිටියදී ඊට තමා වගකිව යුතු බවක් පැහැදිලිවම හැෙගන්නට වූ බව මාරි ඇන්ටනෙට් බිසව පවසයි. මුදල් අර්බුද සමපාත කරන්නට ගත් සියලූ උත්සාහයන් අසාර්ථකවෙද්දී මුදල් හිගය ගැන කතාකරන්නට වූ ප‍්‍රංශ ජනතාව විසින් මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවට අලූත් නමක් ද පටබඳිනු ලැබ තිබිණ. ඒ ‘ඌනතා මැතිනිය’ යනුවෙනි. ඉතා අගනා දියමන්ති මාලයක් පැළඳ සිටින බිසවගේ පින්තූර සෑම තැන්හිම දකින්නට ලැබුණු අතර ඊට යටින් ලියැවී තිබුණේ ද පෙර කී නාමයයි.
මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවගේ මේ ක‍්‍රියාකරකම් අද දවසේදී වුව ලොව බොහෝ රාජ්‍ය නායකයන්ගේ බිරින්දෑවරුන්ගේ පොදු ක‍්‍රියාකාරකම්වලට වෙනස් වන්නේ දැයි පොත කියවන පාඨකයාට සිතෙයි. අයථා ක‍්‍රියා සාධාරණීකරණය කරගැනීම සඳහා ‘ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය’ ඔවුනට පිරුවටයක්-ආවරණ භූමියක් සැපයුවේ ද කියාත් සිතෙයි. එහෙත් මාරි අන්ටනෙට් යනු ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රාජ්‍යයක, රාජ්‍ය නායකයාගේ ආර්යාවක් නොව රජබිසවකි. ඇය ස්වයං විවේචනයක යෙදෙමින් ඒවා මෙසේ ලියා තබන්නේ එහෙයිනි.

රාජ්‍ය මුදල් තත්ත්වය නිසා නොවන්නට, අපට ඒ මහා ව්‍යසනය වළක්වා ගැනීමේ හැකියාව ලැබෙන්නට අවකාශ තිබිණි. රාජ්‍ය මුදල් තත්ත්වය බංකොලොත්භාවයේ එළිපත්තේ කඩා වැටෙන්නට ඔන්න මෙන්න කියා තිබුණේ අපගේ වැරැුද්ද නිසා ද? එක්තරා ප‍්‍රමාණයකට සමහර විට, වරද මා අත විය. භාණ්ඩාගාරය තුළට මුව පොවා එහි ගැඹුරටම උරා බිව්, කෑදර, විකෘති රාක්ෂසෙයක් විය. මගේ ආදර ටි‍්‍රයනන්, (ටි‍්‍රයනන් මන්දිරය* ධවල හා රත‍්‍රන් වර්ණ ගැන්වූ මගේ රංග ශාලාව, අතිශය මනෝහර උද්‍යානයන් හා මගේ කුඩා ගම්මානය… මේ සියල්ල අධිකතර වියදම් සහිත ඒවා විය. නමුත් මේ සියල්ල අත්‍යලංකාර වූ හෙයින් ද, ඒවා මා පමණක් නොව දහස් ගණන් අන් තැනැත්තන් පවා සතුටට පත් කළ හෙයින් ද ඒවායේ පිරිවැය පිළිබඳව මා සිතන්නට ගියේ නැත. (රජ බිසවකගේ පාපොච්චාරණය, 490 පිටුව*
මුදල් සම්බන්ධ ව්‍යාකුල තත්ත්වයන් තමාට අමතක කරවූ අනෙක් කරුණ වූයේ තමාගේ දරුවන් සිවුදෙනා අතරින් දෙදෙනෙකුම මුහුණ පා සිටි සෞඛ්‍ය ගැටලූ යැයි මාරි ඇන්ටනෙට් කියයි. මහත් ආශාවකින්, බලාපොරොත්තු වුණ ද (කාලයකට පසු* ලැබුණු දරු සම්පත ඇය තුළ අභ්‍යන්තර වියවුලක් හටගන්වා තිබුණි. ඇගේ ලොකු පුතා ලූවී-ජෝශප්ට අස්ථි විකෘති වීමේ රෝගය වැළඳී තිබූ අතර කෙමෙන් එය ඔහුගේ කොඳු ඇට පෙළට ද බලපෑම් කරමින් තිබූ බව කියැවෙයි. ඇගේ කුඩා දියණිය සොෆී ද සිටියේ දිනෙන් දින ම රෝගීව, දුර්වල වෙමිනි. මේ සුරතල් දරුවන් දෙදෙනාම මිය යාමෙන් අනතුරුව මාරි ඇන්ටනෙට් බිසව මෙන් ලූවී රජතුමා ද කාලය ගත කරන්නේ ශෝකාකූලව ය.

දරුවකු ලැබීමේ නොනිත් ආශාවකින් පෙඵණ බිසව ආදේශකයක් ලෙස හදාවඩා ගෙන සිටියේ මහමගදී හමුවූ දරුවෙකි. (ජැක් අමෝ නම් වූ මේ කුඩා කොලූවා ඝාතනය කෙරුණේ රජ පවුලට ද පෙරාතුව ය.* පැරීසියේ ජනතාව වීදි බසින්නේත් රාජ්‍ය නියෝජිත මණ්ඩලයේ තෙවන පෙළ නියෝජිතයන් හා එහි සෙසු පාර්ශ්වයන් අතරේ අරගලයක් හටගැනීමේ පෙරමග ලකුණු පහළ වන්නේත් මේ කාලයේදීම ය. අනතුරුව මේ තුන්වන පන්තිය ‘ජාතික සභාව’ නමින් සංවිධානගත වන්නේ තමන් ප‍්‍රංශ ජාතිකයන්ගෙන් සියයට අනූහයක් නියෝජනය කරන්නේ යැයි කියමිනි. ඉනික්බිතිව ඔවුහු නීති සම්පාදනය අරඹති. ඒ වන විට සෑම දිනකම පාහේ පැරීසියේත් සමස්ත ප‍්‍රංශ රාජ්‍ය තුළත් කලකෝලාහල මතුව නැගෙමින් තිබූ අතර දාමරිකයෝ මාලිගා කොල්ලකමින් සිටියහ යි මාරි ඇන්ටනෙට් ලියා තබයි. ඔවුහු මහමැදුරු ගිනිලති. කිසිවකු රාජකාරී සඳහා වාර්තා නොකළ පසුබිම තුළ පැරීසියට පාන් ගෙන ඒම ද ඇනහිටියි. පාන් බේකරි වසා දැමෙයි. කුසගින්නෙන් පෙළෙන්නෝ බේකරි, කඩා බිඳ දමමින් පාන් සොයන්නට වෙති. පාන් සොයා ගත නොහැකි වූ කළ ගොඩනැගිලි ගිනි ලා මිනිසුන් මරා දමති. (පාන් නැත්තං කේක් කාපල්ලා කතාව සමාජගත වන්නට ඇත්තේ ද මෙකල ය.* ‘පැරිස් හා වර්සේල්ස් පුවත්’ හා ‘ප‍්‍රංශ වැසියා’ වැනි පුවත්පත් රහසින් රජමැදුරට ද ගෙන්වා ගැනුණ අතර මේ සෑම පුවත්පතකම ඉහළින්ම පළ වන්නේ මාරි ඇන්ටනෙට් නාමයයි. කිසිවකු රජතුමාට වෛර නොකළ ද ඔහුට ගර්හා කෙරී ඇත්තේ බිසවගේ පදයට නටන බෙලහීනයකු වශයෙනි. කෙසේ වුව ද 1789 ජූලි 14 දා රාජකීය බලකොටුව වූ බැස්ටීලයට පහර දුන් ජනතාව එය අල්ලා ගත් අතර කැරලිකාර තත්ත්වය වඩාත් භයංකර විණ. වර්සේල් මාලිගයට (Versaille Palace) කඩා වැදුණු විප්ලවවාදීහු රජපවුල සිරභාරයට ගෙන වංශාධිපතියන්ගේ වරප‍්‍රසාද අහෝසි කර දමති. දාසයෝ නිදහස් වෙති. ප‍්‍රංශයේ වර්සේල් රජමාලිගය නරඹන්නට යන ඕනෑම කෙනෙකු තුළ අද දවසේදී වුව සාධාරණ ප‍්‍රශ්නයක් පැනනගියි. දවසකින් බලා නිම කරන්නට බැරි මේ මහා මාලිගයේ අපූරු සිත්තම්, උපභෝග පරිභෝග භාණ්ඩ නරඹන විට සිතෙන්නේ මේ රජුන් ජීවත්වූයේ සුරලෝකයක දැයි කියා ය. ඔවුන් පරිහරණය කර ඇති අඵබඳුන් පවා අපූරු කැටයම්වලින් නිර්මිතව තිබේ. මේ කවරාකාරයේ සූරාකෑමක් ද, කවර ප‍්‍රමාණයේ රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිතයක් මෙහිදී සිදු වන්නට ඇද්දැයි මේවා නරඹන්නන්ට සිතෙයි. එහෙත් ‘රජ බිසවකගේ පාපෝච්චාරණය’ කියවන පාඨකයාට රිදවමින් ඔහුට හමුවන්නේ මේ ප‍්‍රශ්න වුව සසලවනසුලූ අවධාරණයන් ය.

ජනරජය චුදිතයන්ට එරෙහිව පැවරූ නඩු අසා ඇති ආකාරය, ඒවායේ සාක්කි විමසා ඇති ආකාරය, දඩුවම් නියම කර ඇති ආකාරය පුදුමාකාර ය. හාස්‍යජනක ය. චුදිතයන් වෙහෙසවමින් එහිදී ප‍්‍රශ්න කෙරී ඇත්තේ පිළිතුරු දීමට කිසිදු හැකියාවක් නොමැති, නොදන්නා දේ පිළිබඳව ය. ඒ වූ කලි පූර්ව විනිශ්චයක පිහිටා පැමිණිලිකරුවන්, විත්තිකරුවන්, සාක්කිකරුවන් වේදිකාගත කොට සිදු කෙරුණු සන්දර්ශනාත්මක උත්ප‍්‍රාසාත්මක රංගනයක් වැන්නකි. සියලූ ආචාරධාර්මික පරිමිතීන් ආරක්ෂා කෙරෙන කවර වූ හෝ විප්ලවයක් නොවන බව සැබෑ ය. එහෙත් ප‍්‍රංශ විප්ලවය මෙන් ම ලෝකයේ අන් සියලූ දේශපාලන, සමාජ විප්ලවවලට අභිපේ‍්‍රත ඉලක්කය කරා ළගා විය හැකි නොවූයේ පොදු අරමුණට ඉහළින් වෛරය, ද්වේෂය හා පළිගැනීම් ඉස්මත්තට ගැනීමේ මනුෂ්‍ය දුර්වලතාව හේතුවෙන්ම බව පෙනෙයි.

පුද්ගලබද්ධව කරුණු සලකා බැලීමේදී ලූවී රජු නිර්දෝෂි යැයි පෙනී ගිය ද රාජ්‍ය පාලනයේදී සිදුවූ බරපතළ අතපසුවීම්, අක‍්‍රමිකතා හේතුවෙන් ඔහුටත්, ඒවාට පසුබිමක් සැ¥ මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවටත් මරණය හිමි වීම අසාධාරණ නොවේ යැයි තර්ක කළ හැකි වෙතත් බිසවගේ මාතෘත්වය, ඇගේ දාරක පේ‍්‍රමය වැනසූ, කෙළෙසූ ම්ලේච්ඡු ස්වභාවය නම් ශිෂ්ට සම්පන්න කිසිවෙකුටත් අනුමත කළ හැකි නොවේ.

සිරගත කෙරුණු ලූවී රජුට, මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවට හා දරු දෙදෙනාට සෙසු සිරකරුවනට නොවූ කිසිදු වරප‍්‍රසාදයක් හිමි වන්නේ නැත. ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රාජ්‍යයන්හි මෙන් ව්‍යාජ සෞඛ්‍ය ගැටලූ ඉදිරිපත් කරමින් රෝහල් ගතවීමට ඔවුහු වරම් නොලබති. මේ අතර සිය ඥාතිමිත‍්‍රාදීන් ඝාතනය කෙරුණු ආකාරය පිළිබඳ තොරතුරු පමණක් විටින්විට ඔවුනට සම්පාදනය කෙරෙයි. ඒ විශ්වාසවන්ත සේවකයකු ආහාර පාන රැුගෙන එද්දී තොරතුරු ලියූ කොල නවා, ඔතා බෝතල් මූඩි ලෙස සකස් කරගෙන ආ හෙයිනි.

සැකයට භාජනය වූ ඕනෑම සිරකරුවකු ඝාතනය කිරීමේ අවසරය ප‍්‍රකාශයට පත්කිරීමෙන් පසු සිදු කෙරුණ ඝාතන වැල නම් කෙරී ඇත්තේ ‘සැප්තැම්බර් සමූල ඝාතන’ ලෙසිනි. කෙසේ වුව ද අඛණ්ඩ නිරීක්ෂණය හා අඳුරු වටාපිටාව නිසා නොවන්නේ නම් වර්සේල්හි ගත කළ මහේශාඛ්‍ය රාජකීය ජීවිතයට වඩා මේ චාම් ජීවිතය සුවදායක වන්නේ යැයි මාරි ඇන්ටනෙට් ලියා තබයි. ඒ සුවිශාල රජමාලිගයේදීට වඩා දරුවන් දැකීමේ, ඔවුනට සමීපවීමේ අවස්ථාව ‘ටෙම්පල් බන්ධනාගාරය’ විසින් සලසා දෙනු ලැබූ හෙයිනි.

රජ පවුල සිටි කුඩා සිර මැදිරියට දුබල එළියක් ලබාදී ඇත්තේ කුඩා තෙල් පහනකි. මේ අතර එක් සන්ධ්‍යාවකදී ලූවී රජු සෙස්සන්ගෙන් ඉවත් කර වෙනත් සිර කුටියකට රැුගෙන යාම සඳහා මුරභටයෝ පැමිණෙති. මෙය මරු පහරක් වූවේ යැයි බිසව පවසන්නේ එක්ව සිටිනතාක් කල් ඕනෑම ව්‍යසනයක් දරා ගැනීමේ ශක්තියක් ඔවුන් සැම දෙනා තුළම වූ බව සිහි කරමිනි. සමුගන්නට පෙර රජු, බිසව අමතා මෙසේ කියයි.

‘තමන්ගේ මුතුන්මිත්තන් කළ වැරුදිවලට වන්දි ගෙවන්න රජකෙනෙකුට අණකෙරෙන අවස්ථාත් උදාවෙනවා’
පියා මරණයට කැප වී ඇති බව කුඩා පුතු – ලූවී චාල්ස් දැනගන්නේ ඉනික්බිතිව ය. ඒ, රජු දරුවන්ගෙන් සමුගන්නා අවස්ථාවයි.
‘ඇයි?… ඇයි?’ කෝපවී සිටි ඔහු දැඩි අවධාරණයෙන් විමසීය. ‘පපා, ඔබ හොඳ මනුස්සයෙක්. කාටද ඕන කරන්නේ ඔබව මරාදාන්න…? මම ඔවුන්ව මරණවා… මම ඒක කරනවා…’
තමාගේ දණහිස් මත දරුවා තබාගත් මගේ සැමියා ‘මගේ පුතේ, මගේ මරණය වෙනුවෙන් පළිගන්නේ නෑ කියලා මට පොරොන්දු වෙන්න’ යි බැරැුරුම් ලෙස කීවේය.
මා ඉතා මැනවින් දැන සිටි පරිදි මගේ පුතා තම දෙතොල්, මුරණ්ඩුකම විදහාපාන ලෙස එකට තද කරගෙන සිටියේ ය. ලූවී දරුවා දණහිස් මත සිටිද්දීම මෙසේ කීවේ ය. ‘ඉතින් එන්න. ඔයාගේ පපාගේ අවසාන ඉල්ලීම ඉෂ්ඨ කරනවා කියලා ඔයාගේ අත උස්සලා දිවුරන්න.’
ඉදින්, පුංචි දරුවා තම අත ඉහළට ඔසවා, තම පියරජුගේ මිනීමරුවනට අනුකම්පා කරන බවට දිවුරුවේ ය. (රජ බිසවකගේ පාපොච්චාරණය, 691-692 පිටු*

හැඬූ කඳුළින් යුතුව ඒ රැය පහන් කරන මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවට වරින්වර ඇසෙන්නේ ‘ජනරජය දිගුකල් දිනේවා’ ආදි වශයෙන් පිටතින් මතුව නැගෙන ප‍්‍රීතිඝෝෂා ය. රජු ගිලටීනය කරා ගෙන යනු ලබන අයුරු ඇය ශෝකයෙන් උපකල්පනය කරයි. පසුදා ඔවුහු ඇයට කඵ ඇඳුම් ලබා දෙති. ඒ ශෝකවීමේ කාලයේදී ඇගලනු පිණිස ය. මේ අතර කාරුණික මුරභටයකු ඇයට ලූවී රජුගේ කෙස් රොද කිහිපයක්, මුදුවක් හා මුද්‍රාවක් ද හොර රහසේම ලබා දෙයි. කෙසේ වුව ද ඒ වනතුරුත් මාරි ඇන්ටනෙට් ගැලී සිටින්නේ ඔටුන්න හිමි කුමරු වූ කුඩා ලූවී චාල්ස් කෙසේ හෝ සිරගෙයින් පිටමං කොට ංඩසස වන ලූවී රජු ලෙස අනාගත ප‍්‍රංශයේ කිරුළ පැළඳවීමේ සිහිනයෙහි ය. නගරසභා සාමාජිකයන් සිවුදෙනෙකු උන්හිටිහැටියේ සිරකුටියට කඩා වදින්නේ ඇය ඒ බලාපොරොත්තුව මත යැපෙමින් ජීවිතය පවත්වාගෙන ගිය දින කිහිපය අතරේදී ය.

‘අපි ආවේ ලූවී චාල්ස් ඔහුගේ අලූත් සිර මැදිරියට ගෙනයන්නයි. කොමියුනය විශ්වාස කරනවා, ඔහුව ගුරුවරයකුට භාර කරන්න කාලය හරියි කියලා.’
ඒ විප්ලවයේ අනිවාර්ය අංගයක් වූ සාමූහික දැක්ම නිර්මාණය කිරීම සඳහා ය.
පුතා මගේ සාය තදින් අල්ලාගෙන සිටි බැව් මට දැනිණි. නමුත් රඵ අත් විසින් ඔහු ඩැහැ ගන්නා ලදි. ඔවුහු පුතා බලෙන් ඇද ගෙන ගියහ. මා ඔවුන් පසුපස දිවූ නමුත් ඔව්හු මා එලවා දැමූහ. මා වැටෙද්දී එළිසබෙත් සහ මගේ දියණිය මා අල්ලා ගත්හ. ඔවුන් ගොසිනි. මගේ කොලූ පැටියා ඔවුන් විසින් රැුගෙන ගොස් ඇත. මට ඒ හැර අන් කිසිවක් ගැන කල්පනා කළ හැක්කේ නොවීය. මගේ නෑණන්ඩිය සහ දියණිය මා අස්වසාලන්නට උත්සාහ කළහ. සහනය කිසි තැනක නොතිබිණි. ඔවුන් ඇද ගෙන යද්දී මගේ පුතා කෑගසමින් හැඩූ අයුරු මට කිසිදා අමතක නොවනු ඇත. මා අමතා කළ ඔහුගේ විලාපය මට ඇසෙන්නට වන. ‘අම්මේ, අම්මේ ඔවුන්ට ඉඩ දෙන්න එපා…’
එය මගේ සිහින ලොවෙහි හොල්මන් කරයි. මට එය කුමන ආකාරයකින්වත් අමතක කළ නොහේ. මේ විප‍්‍රයෝගයට මා බඳුන් කරවීම ගැන ඔවුන්ට කෙසේවත් සමාවක් දිය හැකි නොවේ.
මෙය තමා දුඃඛ දෝමනස්සයන්හි වූ අතිශය ගැඹුරු ආගාධයෙහි පත්ල. මීට වඩා භීෂණයක් තවත් තිබිය නොහැක. (රජ බිසවකගේ පාපොච්චාරණය – 703 පිටුව*
විප්ලවය විසින් රජ පවුල වෙත මුදාහරින ලද භීෂණයේ උච්චතම අවස්ථාව මෙය ද නොවේ. ඉතා නිහීන අයුරින් ම්ලේච්ඡු ආකාරයෙන් ඔවුුහු කුඩා දරුවා මොළශෝධනයකට ලක් කරති. සති ගණනාවකට පසු දෙදෙනා මුණගැසුණ අවස්ථාවේදී දරුවා හැසිරෙන්නේ මව සැතිරියක ලෙස හඳුනාගත් සේ ය.
මාරි ඇන්ටනෙට්ගේ නඩු විභාගයේදී-විප්ලවීය විනිශ්චය සභාවේදී ඔවුන් ඇයට ගොනු කරන චෝදනා (විදේශ බලවේග සමග දේශපාලන සබඳතා පැවත් වීම, ප‍්‍රංශයේ මුදල් නාස්ති කිරීම ආදි චෝදනාවලට අමතරව* අතරට එක්වන බරපතළ නින්දිත චෝදනාව වන්නේ ව්‍යභිචාරයයි. අට හැවිරිදි කුඩා පුතු ෙලෙංගික ක‍්‍රියාකාරකම්හි යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් ඇගෙන් ප‍්‍රශ්න නගන්නේ හර්බෙයා නම් වූ පුද්ගලයා ය. මට මේවා ලිවීමට පවා ලැජ්ජාව ඉඩ නොදේ... මා ඉගැන්වූ බවත් මේ හර්බෙයා නම් වූ ප‍්‍රභුලා, මේ කුරිරු සත්ත්වයා, මේ නිර්ලජ්ජි පාදඩයා උසාවිය ඉදිරියේ කියන්නේ කෙලෙස දැයි විශ්වාස කිරීමට පවා හැකි නොවේ. යි ඇය ලියා තබයි. මව සමග පැවැත් වූ කායික සම්බන්ධතා පිළිබඳව කියවා ගැනීම සඳහා ඔවුන් ඔහු කෙබඳු වධබන්ධනවලට ලක්කරන්නට ඇත්තේ දැයි කඳුළින් ලියා තබන ඇය, මරණයට අත වනමින් මරණය වැළඳගැනීමේ සූදානමින් පසුවන්නේ එතැන් සිට ය. පෑන අතට ගෙන ඇය අවසන් වරට ලියන ලිපියේ (එළිසබෙත් අමතමින්* මෙවැනි සඳහනක් ද තිබේ.

මගේ අවසන් ගමනට වේලාව ආසන්නයටම පැමිණ ඇත. කරත්තය මා රැුගෙන යන්නට පැමිණෙයි. ඔවුන් මගේ කෙස් වැටිය කපා දමාවි. මගේ දෑත් පිටිපසට කොට බැඳ දමාවි:
පෙර බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී කළාක් මෙන් ඔවුන් මට කෑකොස්සන් ගසනු ඇත. කරත්තයෙහි ගෙන යනු ලබද්දී මා කරනු ඇත්තේ මගේ ජීවිතය ගැන සමාලෝචනයෙහි යෙදීමයි. මගේ රුධිරයම ඉල්ලා අත්පා විදහා මොර ගසමින් ජන කණ්ඩායම් රැුස් කකා සිටින විථීන් දෙස මම නොබලන්නෙමි. (රජ බිසවකගේ පාපොච්චාරණය – 719-720 පිටු*

ප‍්‍රංශ විප්ලවය මෙන් ම ශ්‍රේෂ්ඨ ඔක්තෝබර් විප්ලවය ද අපේක්ෂිත අරමුණු කරා ගමන් නොකළ බව ඓතිහාසිකව පිළිගැනෙයි. ප‍්‍රංශ රජපවුලේ හිස් වෙන්කරනු ලැබූ ගිලටීනයෙන් ම ප‍්‍රංශ විප්ලවය ද ගෙල සිඳගත් බවක්, එවැනි අදහසක් පසුකලෙකදී ඉතිහාසඥයකු විසින් පළකරනු ලැබ තිබේ. රුසියාවේ සාර් රජමාලිගයට කඩාවැදුණු විප්ලවවාදීන් විසින් මුලින්ම ඝාතනය කරන ලද්දේ මාලිගයේ සුනඛයා ය. ප‍්‍රංශයේ මාරි ඇන්ටනෙට් බිසවට කලින් ඝාතනය කෙරුණේ ඇය විසින් හදා වඩා ගනු ලැබූ පැල්පතේ දරුවා ය.
කෙසේ වුව ද ‘රජබිසවකගේ පාපෝච්චාරණය‘ විප්ලවය, ප‍්‍රතිවිප්ලවය මෙන් ම මිනිසා දෙස ද බලන්නට කුඩා කවුඵවක් විවර කරන බව අපගේ හැගීමයි. එහිදී විශේෂයෙන්ම විනිවිද දැකිය හැකි වන්නේ මිනිසා සහ මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳවයි.

කැත්ලීන් ජයවර්ධන

සියල්ල චමත්කාර ජනක ය. සදාතන වසන්තය සදා හරිත තුරුපත් මත නිදන්ව ඇත. සියල්ල එක්වන්ව අවදි වේ. නිද්‍රාවට පත්වන්නේ ද එක්වන්ව ය. ඈත ගිරි හිස් මතින් ඇදී එන මුදු පවන් රළ මිහිදුමාරය තුනී සළුවක් කොට හාත්පස අතුරයි. සියල්ල සන්සුන් ය. විඩා නිවන්නට තරම් සිහිල් ය. ඔබ මොහොතක් නිශ්චලව සවන් දෙන්න. කුරුළු කූජනය පමණක් නොවේ. පළා පෙත්තන්ගේ සසඟ කෙඳිරිලි පවා ඇසෙන මොහොතක් උදා වනු නිසැකය. සොබා දම් සිත්තරා ඇඳි සිත්කලුම සිතුවමක් ගැන ඉඩක් ලැබුණොත් මං කියන්නෙ එහෙමයි. ඔය ගමන් සැහැල්ලුවත් එක්ක එන්න අපි යමු බඹරකන්දට එතැනින් ලංකා ඇල්ලට.

පාර පටන් ගන්නෙ 99 කොළඹ බදුල්ල පාරට බෑවුමකින් අමුණලා හරියටම කියනවා නම් කලු පහන ඩබල් බ්‍රිජ් පහු කරපු ගමන්. බස් එකේ එනවනම් එතැන බැස්සොත් කඩ පොඩ්ඩකින් ඉඟුරු කහට කෝප්පයක් එක්ක පොල් රොටියකින් සප්පායම් වෙන්න පුලුවන්. මේ පාරෙ කොළඹ පැත්තට පල්ලම් බහින හුඟ දෙනෙක් තමන්ගෙම වාහනයකින් එනවනම් නැවතිලා වතුර ඩිංගක් නාගෙන යන්නෙ. සමහරු පොඩි අඩියකුත් ගහලා ගඟට බහිනවා. ගං දියට වඩා සීතල ළඟපාත පීල්ලක වතුර. බෙලිහුල්ඔය ගලගමෙන් පටන් ගත්තම හපුතලේට එනකම් සීතල දිය දහර ගලන පීලි විස්සකට කිට්ටු ගාණක් පහු කරන්න පුලුවන්. කන්ද උඩට එද්දි තමයි සීතල ටිකෙන් ටික වැඩි වෙන්නෙ.

පැරණි ගම්වල අලුත් හීන

බඹරකන්දට යන ගමන ගැන කියන්න කළිං වල්හපුතැන්න ඉස්කොලෙ ළඟට ගිහින් එමු. මේ ඉසව්වෙ තමන්ගෙ පිරිවර එක්ක හක්කලං කරපු මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව ඉතිහාසයේ අලුත් පිටුවක් පෙරළුවා. ඔහු කිව්වෙ හල්දුම්මුල්ල ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයෙත් ජනාවාස වෙලා තිබ්බා කියලා. ශිලා මෙවලම් විතරක් නෙවෙයි පස්සෙන් පහු කාලෙ යකඩ භාවිතා කරපු කාලෙත් සාපේක්ෂව පුරාණ ජනාවාසයක්. ඇත්ත මේ ගම් බොහෝම පරණයි.

සොරගුණු දේවාල පුවතට අනුව යාපා මහ රජ්ජුරුවන්නෙ කාලෙත් මේ ගම්වල මිනිස්සු හිටියා. පාරෙන් උඩ පැත්තට වීරකෝන්ගම, ගිනිගත්ගල වගේ පරණ ගම් තියනවා. ඒත් අවිචාරවත් පයිනස් වගාවයි, මෑත කාලෙක බර යන්ත්‍රෝපකරණ යොදාගෙන කළ වන වගා හෙළි කිරීමයි නිසා ගිනිගත්ගලට යන්න තිබුණු පහසු මාර්ගය නාය ගියා. දැන් ආයෙමත් මහජන මුදල් වියදම් කරලා පාර හදනවා. කතාව ඒක නෙවෙයි. පාර නාය ගියාම එ ඉසව්වෙන් යකාගෙ කොරිඩෝව දිගේ උඩවේරිය ලෝකාන්තෙ පැත්තට යන සෙනඟ අඩු වුණා. හරියට බැලුම් ගලක එල්ලිලා තියනවා වගේ කදිම නවාතැනක් වුණු වර්ල්ඩ්ස් එන්ඩ් ලොජ් එකට යන පිරිසත් සීමා වුණා. ඒ මාත් හරිම ආස තැනක්. සීතල දිය තඩාගය ළඟ හිටගත්තම ඈතින් කලු පීත්ත පටියක් එළලා වගේ තියෙන කොළඹ බදුල්ල පාර පේනවා. සමනල වැව, උඩවළව ඉසව්ව බෝගහපට්ටිය කැලෑ කුට්ටිය මේ හැම දේම සිතුවමක් වගේ. නාය ගිය පාර හදනකම් මේ චිත්‍රය බලන්න එනවනම් බඹරකන්ද දිය ඇල්ලට යන පාරෙ අතරමඟකින් හැරිලා එන්න පුලුවන්. හැබැයි මේ පැරණි ගම්වල මිනිස්සුන්ට තියෙන්නෙ අලුත් හීන. කඳු මැද්දෙ කැලෑ පාරවල්වලින් සොබාදහමෙ තුරුලට යන සංචාරකයො එක්ක නිදහසේ ගණුදෙනු කරන හීන. ඔවුන් ආණ්ඩුවෙන් ඉල්ලන්නෙ සංවර්ධනයට මුවා වෙලා සොබා මව කෝප ගන්වන්න එපා කියලා. නාය යෑම් පවා ටෙලිග්‍රෑම් ගහලා ගෙන්න ගන්න විපත් හැටියටයි මිනිස්සු දකින්නෙ.

ආසයි නම් පයින් යන්න

බඹරකන්ද දිය ඇල්ල පේන තෙක් මානයට වාහනයකින් යන්න පුලුවන්. පාර පටු වුණත් සුන්දරයි. කතා දෙකක් නැහැ කවුරු වුණත් දෙතුන් පලක බහිනවා කැමරාවෙ අලවාගන්න වටින තැන් දැක්කම. තැනක දෙකක එළිමහන් දෙණිවල හෙල්මලු කුඹුරු. දියදහරවල සිරි සිරිය. ඉතිං මේවා විඳගන්න ආස නම් හොඳම දේ පයින් යන එක. ජෝති අයියගෙ කඩේ පහු වුණාට පස්සෙ වාහනවලින් යන අයට නම් නැංගුරම්පළක් තියෙනවා. පයින් යද්දි අමුතුවෙන් තැන් හොයන්න ඕන නැහැ නැංගුරම් දාන්න. ඇවිදලා මහන්සි නම් ජෝති අයියගෙන් උණු කහට කෝප්පයක් බොන්න ඉඟුරු දාපු. නයිමිරිස් සම්බෝල එක්ක උණු පොල් රොටියක් හරි තිබ්බොත් තම්බපු මඤ්ඤොක්කා හරි කන්නත් පුලුවන්. මේ සාවියට නයි මිරිස් ආගමක් වගේ.

දිය ඇල්ල ගාවට යන්න ප්‍රවේශ පත්‍රයක් ගන්න වෙනවා. පිවිසුම් කවුන්ටරය  පාලනය කරන්නෙ හල්දුම්මුල්ල ප්‍රාදේශීය සභාව. ඔවුන් එතැන සුන්දරව නඩත්තු කරන හින්දා එහෙම සුලු මුදලක් ගෙවුවට වරදක් නැහැ. තැනේ හැටියට හොඳ වැසිකිලි කැසිකිලි පහසුකමුත් තියෙනවා. ආපහු මේ පැත්තෙන්ම එනවනම් ජෝතිට කිව්වොත් උණු කැකුළු බත් උයලා තියයි. එහෙම දවසක් බත් කන්න මාත් එක්ක ආවා ගිතාර වාදකයා මහේන්ද්‍ර පැස්කුවල්. ආපහු මේ පැත්තෙන්ම එනවනම් කියලා කිව්වෙ සමහරු එහෙම එන්නෙ නැති හින්දා. කැලේ පුරුදු අය කුඩාරමකුත් අරගෙන ඇවිත් දිය ඇල්ල උඩහට නැඟලා බාගෙදා රෑ නැවතිලා පහුවදා උඩවේරිය පැත්තෙන් ඔහියට පල්ලම් බහිනවා. ඔහියෙදි කොළඹ යන්න කෝච්චිය අල්ලගන්න පුලුවන්. සමහරු ගමන කෙළවර කරන්නෙ හොර්ටන් තැන්නෙන්. සුද්දොත් රංචු පිටින් එන මේ පාරෙ ඇත්තටම එක දවසකින් යන ගමනක් හොයාගන්න පුලුවන්. දැන් නම් කැලේ කඳවුරු බඳින්න අවසර දෙන්නෙ නැහැ කියලයි කියන්නෙ.

ඒ බිඟු නදය.

බඹරකන්ද තමයි  ලංකාවේ උසම දිය ඇල්ල. දැන් නම් වතුර අඩුයි උඩවේරිය පැත්තෙ මිනිස්සු වගා කරන්න අතර මැද්දෑවෙන් හරස් කරන හින්දා. මේ කන්දෙ පර්වත ප්‍රාන්තයන් දැක්කම සීගිරියෙ ශිලා බෑවුම් මතක් වෙන්න පුලුවන්. ඒවයෙ එල්ලිලා තියෙන බඹර වද හින්දා කන්දට ඒ නම ලැබෙන්න ඇති. මට නම් ඇල්ල පාමුල නොගැඹුරු සීතල දිය තටාකයේ කරවටක් ගිලිලා ඉද්දි ඇහෙන්නෙත් මෘදු බිඟු නදක්. එතැන කිසිම අනතුරක සේයාවක් නැති තටාකයක්. පුලුවන්නම් දිය ඇල්ලෙ මුදුන් ඉම දිහා බලාගෙනයි ඉන්න ඕන. සැබෑ සෞන්දර්යකාමීන්ට නන්දන උයනෙ දොරටුව දර්ශනය වෙනවා. සියල්ලෙන් මිදිලා සීත දියේ සිතුවිලි මිදෙන්න සළස්වනවානම් නියම තැන ඇල්ල පව්වෙන් බිමට පනින්න ඉස්සර ගිමන් නිවන මුදුන් තැන මුදුන් තටාකය. එතැනට යන එක ලේසි නැහැ. හැබැයි ඒ දළ බෑවුම නගිද්දි වෙහෙසක් දැනෙන්නෙ නැති තරමට පරිසරය සුන්දරයි. හරිම පවිත්‍රයි. පපුව පිරෙන්න හුස්මක් අරගත්තම ආයුෂ ගෙවෙන පවු හේදෙනවා. තව තත්පර දෙක තුනකින් ජීවන අපේක්ෂාව ඉහළ යනවා. වැඩි දුරක් පයින් වනාන්තරය මැද්දෙන් යන්න තියන ගමන පරිස්සමෙන් යන එක කාගෙත් වගකීමක්. අතරමගදි කන්දෙන් එබිලා පහළ බලන්න හිතෙන්න පුලුවන්.

මං නම් කියන්නෙ ඇල්ල ඉහත්තාවට ගියාම හැම දේම නිස්කාන්සුවේ බලා ගන්න පුලුවන් නිසා එහෙම එබෙන්න වුවමනා නැහැ. මොකද කන්දෙන් එබිකම් කරපු සමහරුන්ගෙ ජීවිත ගමනත් මේ ගමනෙදි කෙළවර වුණ නිසයි එහෙම කියන්නෙ. හෝරා දෙකක් යන්නෙ නැහැ ඒ බිඟු නද ඇරඹෙන තැනට යන්න. ඇත්තටම එතැන විස්මයක්. මුණ ගැහෙන්නෙ සෞන්දර්යය විතරක් නෙවෙයි. නිවීම අත් දකින්න පුලුවන්. කැමැත්තෙන් වරුවක් නවතින්න පුලුවන් තැනක්. කැමතිනම් ආයෙත් පල්ලම් බහින්නෙ නැතිව උඩවේරිය පැත්තට කන්ද නඟින්න. එහේදි මුණ ගැහෙන්නට නියමිතයි දිව්‍ය ලෝකය මැද දුක. ඒ ඌව පළාතෙ කෙළවරක්. දෙමළ වතු කම්කරුවො අපා දුක් විඳිනවා සීතලයි හුළඟයි එක්ක ඔට්ටු වෙවී. හැම ලැයිමකම වහළෙට මහ ගල් කුට්ටි නග්ගලා තිබ්බෙ හුළඟ තහඩු හොරකම් කරගෙන යන්න ඉඩ තිබ්බ හින්දා. උඩවේරියෙ මිනිස්සුන්ට හපුතලේ, බණ්ඩාරවෙල කියන්නෙත් සිංගප්පූරුවක්. ඔවුන් තවම ගෙවන්නෙ සුද්දගෙ යුගය.

හරිත පැහැ රහසක්.

ආයෙමත් පල්ලම් බහිද්දි අතරමැද්දෙන් හැරිලා ලංකා ඇල්ල පැත්තට යන්නෙ නැත්නම් මේ ගමනෙ වටිනාකම අඩු වෙන්න පුලුවන්. හැබැයි එක දවසකින් ලංකා ඇල්ලයි බඹරකන්දයි දෙකම බලනවා කියන්නෙ සීරුවට කරන්න ඕන දෙයක්. කන බොන දේවලුත් එක්ක උදේ පාන්දර පටන් ගත්තොත් බැරි වෙන්නෙ නැහැ. ලංකා ඇල්ල පැත්තට යද්දි ගෙවන වන මං පෙත හෝර්ටන් තැන්නටම ඇදිලා යනවා. එක පැත්තකින් හෝර්ටන් තැන්නෙ මායිම් කඳු පෙනෙද්දි අනෙක් පැත්තෙන් පයින් යන්නන්ගෙ තවත් ගමනාන්තයක් වුණ වංගෙඩි ගල පේනවා. ඈත කඳු පාමුල හුදෙකලා කුඩා තේවත්තක ඉඳලා පල්ලම් බහින ගැමියෙක් අමු තේ දළු බරක් එක්ක මුණ ගැහෙන්නත් ඉඩ තියෙනවා. මේ පාරෙත් සමහර තැන්වල කදිම කඳවුරු බිම් තියෙනවා හැබැයි දැන් ඒවායෙ නවතින්න අවසර ගන්න බැරි බවයි ගම්මු කියන්නෙ. එක කාලෙකට මේ මග දෙපැත්ත ලස්සන නෙළු මල් යායක් වෙනවා.

දුර්ලභ මීවන වර්ග කඳුකර ඕකිඩ් වර්ග ගණනාවක් තියෙනවා. කඳුකර තෙත් නිවර්තන වනාන්තරය හෝර්ටන් තැන්න පැත්තට ඉහළ නගිද්දි වළාකුළු වනාන්තර සහ පිග්මි වනාන්තර බවට පරිවර්තනය වෙනවා කියලයි මහාචාර්ය පියල් මාරසිංහ කිව්වෙ. අඩි සිය ගාණක් ඉහළ ඉඳලා පහළ දෙණිය දිහා බලද්දි ගලන දිය පහරවල පතුළෙ ගල් කැට ගණින්න පුලුවන් තරමට වතුර පැහැදිලියි. සොබාදහමේ මදිරාව පානය කළා වගේ මත් වෙලා නිසොල්මනේ ඉන්න රිළවු මොකක්දෝ දැහැනක. උන්ට බාධා කරන්න හිත ඉඩදෙන්නෙ නැහැ. අන්තිමට ලංකා ඇල්ල අසබඩට ගියාම පුංචි දිය ඇලි දියණියක්. හෝර්ටන් තැන්නෙන් ගලන දිය දහර හරිම සීතලයි. හැබැයි මෙතැන ගල මත්තෙ හැදිලා තියෙන තටාකයේ එබෙන්න හිතන්න එපා. පෙනුමෙන්ම බොහොම ගැඹුරුයි. ලංකා ඇල්ල පාමුලට එන්න කළියෙං අතරමඟින් හැරුණම තවත් ලස්සන දිය ඇල්ලක දෙනෙත් අලවගන්න පුලුවන්. හැබැයි ඒක වෙනම ගමනක්. ඔබ මේ ගමන යනවනම් පිය සටහන් විතරක්ම ඉතිරි කරලා එන්න. මොකද මේ පරිසරය හරිම පවිත්‍රයි.

ලසන්ත ද සිල්වා.   

වසර දහයක කාලයක් පුරා ඇගේ හිතේ පැළපදියම් වී තිබුණු නිමිත්ත නවකතාවක් බවට පත්වී ඉතා කෙටිකලකින්ම ලෝක සම්භාවනාවට ලක්වෙනවා. ඒ මෑන් බුකර් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ප‍්‍රථම අරාබි ජාතික ලේඛිකාව බවට පත්වෙමිනුයි. ජෝකා අල්හාති නම් ඇය පසුගිය මැයි 21 වැනිදා පැවති බුකර් සම්මාන උළෙලේදී ක්‍ැකැිඑස්ක ඊදාසැි නවකතාව වෙනුවෙන් ඇගයීමට ලක්වෙනවා. මේ කෘතිය ඉංග‍්‍රීසියට පරිවර්තනය කරන්නේ මැරිලින් බූත් විසිනුයි.

ජෝකා ගේ හිතේ මේ නවකතාව ගැන මූලික අදහස පහළ වෙන්නේ එඩින්බර්ග් සරසවියේ සම්භාව්‍ය අරාබි කාව්‍යයන් ගැන ආචාර්ය උපාධිය හදාරන අතරතුරේදීයි. සොහොයුරියන් තිදෙනෙකු අතර පවතින සමීප සම්බන්ධය මෙන්ම වෙනස් වන ඕමානයේ ජීවිත අළලා නවකතාවක් රචනා කිරීමේ අදහස යථාවක් බවට පත්වෙන්නේ ඉන් වසර දහයකට පසුවයි.
‘මේ නවකතාවේ කතා වස්තුව වගේම චරිත ගැන වුණු මූලික අදහස මගේ හිතේ ගැබ්වී තිබුණා.

නමුත්, ඇත්තටම, මගේ Celestial Bodies නවකතාවේ ආරම්භය සිද්ධ වුණේ ගෙදරට වෙලා ඔහේ කාලය ගතකරන කාලයේදී යි. ඕමානයේ මිනිස්සු ගැන ලෝකයට පැවසීමේ දැඩි කැමැත්තක් තිබුණා. මේ කෘතිය ලොවපුරා ඉන්න පාඨකයෝ කියවාවි යැයි හිතනවා. විශේෂයෙන්ම, අරාබි සාහිත්‍යය පරිශීලනය කරන ගල්ෆ් කලාපයේ ඉන්න ලේඛකයින් ගැන දැනගන්න ඔවුන් උනන්දු වේ යැයි විශ්වාස කරනවා.’ යනුවෙන් ජෝකා සිය කෘතිය ගැන අදහස් පළකරමින් පවසනවා.

ප‍්‍රංශ, ස්පාඤ්ඤ, ජර්මන් හා පෝලන්ත ලේඛකයින් පරදමින් බුකර් සම්මානය දිනාගත් ජෝකා ලද ජයග‍්‍රහණය අරාබි හා ගල්ෆ් සාහිත්‍යයේ පිබිදීමට ද හේතු වනු ඇති බවට විචාරක මත පළවෙනවා.

ඕමානයේ අල් අවාෆි ගමේ ජීවත්වෙන සොහොයුරියන් තිදෙනෙකුව වන මයියා අස්මා හා කෞලා යන චරිත මේ කෘතියේ සිටින ප‍්‍රධාන චරිතයන්ය. මයියා දැඩි කම්පාවට පත්වීමෙන් අනතුරුව අබ්දුල්ලා හා විවාහ වන අතර අස්මා අනිවාර්යයෙන්ම කළයුත්තක් සේ සලකා විවාහ ජීවිතයට ඇතුළත් වන්නීය. මේ අතර තමන් වෙත එන සියළු විවාහ යෝජනා ප‍්‍රතික්ෂේප කරන කෞලා කැනඩාවට සංක‍්‍රමණිකයෙකු ලෙස ගිය තම පෙම්වතා පැමිණෙන තුරු බලා ඉන්නවා. මේ කාන්තාවන් තිදෙනා වහල් හිමි සාම්ප‍්‍රදායික ඕමාන් සමාජය අධිරාජ්‍යවාදී යුගයෙන් පසු ක‍්‍රමයෙන් පරිවර්තනය වන අන්දම දැකගත් සාක්ෂිකරුවන්ය.

ජෝකා මේ සොහොයුරියන් තිදෙනා ගැන සිහිපත් කරමින් පවසන්නේ,ිමයියා, අස්මා හා කෞලා කියන සොහොයුරියන් තුන්දෙනාට දැන් බොහොම සතුටු ඇති. ඒත්, මං මේ ගැන වැඩිදුරටත් හිතන්න වෙනවා. ඔවුන් හැමදෙනාම ආදරයෙන් වෙලෙමින් ආත්මීය වශයෙන් ස්වාධීනව කටයුතු කරනවා. ඒවගේම බොහොම සංකීර්ණ චරිත වන මේ තුන්දෙනා දැඩි ධෛර්යයකින් ජීවිතයට මුහුණදෙනවා. මං හිතන්නේ, ඇත්තටම අද කාලේ ඕමානයේ ජීවත් වෙන කාන්තාවෝ ගෙවන්නෙත් මොවුන් වැනිම වු ජීවිතයක් බවයි’ යන්නයි.

Celestial Bodies කෘතියේ විස්තර කෙරෙන පවුලේ ඉතිහාසය සොයා යනවිට ඕමානය වෙනස්වී තිබෙන අන්දම දැකගත හැකිවේ. ඕමානයේ වහල් මෙහෙය අවසන් කෙරෙන්නේ 1970 වසරේදීය.

‘මේ නවකතාවේදී වහල්භාවය වගේ තහනම් මාතෘකාවක් ගැන ලිවීම පවා ඕමානයේ සමහර පාඨකයින්ට සතුටට හේතුවන කරුණක්. නමුත්, සමහර පාඨකයෝ මේ ගැන ඒ තරම් සතුටට පත්වුණේ නැහැ. මෙමගින් විෂයාත්මක වශයෙන් පිළිගැනීමක් ලැබුණු බව ඇත්ත වුණත් ඉතිහාසයට මුහුණදෙන්නත් අපිට සිද්ධ වෙනවා. මගේ ලේඛනය තුළින් සමහර අත්දැකීම් ගැන හඬ නගන්නට උත්සහ ගැනීමත් අතිශය වැදගත් වුණා. විශිෂ්ඨ කතාවකින් පාඨකයින්ට ඉතිහාසය ගැන දැනගන්න හැකිවෙන නිසා ප‍්‍රබන්ධ කතා වැදගත් වෙනවා. සමහරවිට, ඉතිහාසය නවකතාවත් සමග සන්ධානගත වෙමින් තමන්ටම අනන්‍ය විදියට කටයුතු කරනවා.

අබ්දුල්ලා කියන්නේ අතිසාර්ථක වෙළෙන්දෙකුගේ පුතෙක්, ඒ වගේම මයියාට ගැළපෙන හොඳ අනාගත ස්වාමි පුරුෂයෙක්. නමුත්, අබ්දුල්ලා හැදී වැඩෙන්නේ මේ වෙළෙන්දාගේ නිවසේ ශේෂ වී ගියපු වහල්බවින් නිදහස ලැබූ සරීෆාගේ සෙවණේ. මේ එකිනෙක සබඳතා ගැන පාඨකයින්ට ප‍්‍රසිද්ධියේ පැවසිය යුතු නොවූවද මේ තුළ ගැබ්ව තිබෙන ඉතිහාසය කෘතිය පුරා ඉදිරිපත් කිරීම අතිශය වැදගත් වෙනවා’ වහල් මෙහෙය අවසන් කළ ඕමානය හා සමාජයේ කොන් කිරීමට ලක්වූ වහල්බවින් පීඩා විඳි මිනිසුන් මෙන්ම වහල් බවින් මිදුනු මිනිසුන් ගැන Celestial Bodies කෘතියේ ගැබ්වී තිබෙන තොරතුරු ගැන ජෝකා විස්තර කරන්නේ එලෙසයි.

මේ වනවිට 41 හැවිරිදි වියේ පසුවන ජෝකා, මස්කට් සුල්තාන් සරසවියේ කලා හා සමාජ විද්‍යා අංශයේ සහකාර කථිකාචාර්යවරියක ලෙස සේවයේ යෙදෙනවා. ඇය මීට පෙර 2004 වසරේදී Manamat (Dreams හා 2016 දී Narinjah (Bitter Orange) * නමින් කෘතීන් දෙකක් පළකර තිබෙනවා.
‘මං අරාබි භාෂාවට දැඩිව ඇළුම් කරනවා. ලේඛිකාවක තමන්ගේ භාෂාවට ආදරය කරන අතරතුරදී අරාබි භාෂාව බොහොම නිවැරදිව භාවිත කරන්න උත්සහ ගන්න නිසාම අනෙක් භාෂාවන් අතිදුෂ්කර බව වැටහෙනවා. එක භාෂාවකට දැඩිව ආදරය කරද්දී තවත් භාෂාවක් හැදෑරීම මහත් පීඩාවක් වෙන්න පුළුවන්. මං පාසල් අවදියේදී ඉංග‍්‍රීසි භාෂාව ගැන ලොකු උනන්දුවක් දැක්වූවේ නැතිවුණත් මගේ ආචාර්ය උපාධියේදී ඉංග‍්‍රීසි බසින් ලියන්න සිද්ධ වීමත් අතිශය අසීරු වුණා. මට තවත් භාෂාවකින් ලියන්න සිද්ධ වේවි කියලා කවදාවත් හිතුවේ නැහැ.’ යනුවෙන් අරාබි හා ඉංග‍්‍රීසි භාෂා වලින් කටයුතු කිරීමේදී තමන් අත්විඳි දුෂ්කරතා පෙන්වාදෙමින් ජෝකා පවසන්නීය. ඇගේ විශ්වාසය වී තිබෙන්නේිඅත්දැකීම් ප‍්‍රකාශ කළ හැකි හොඳම මාර්ගය සාහිත්‍යයි’ යන්නයි.

වින්ධ්‍යා ගම්ලත්

දෙරණ සිනමා උලෙළේ ‘හෙට දවසේ සිනමාව’ තරග අංශය නියෝජනය කරමින් තිරගත වුණු ‘නයිට් රයිඩර්’ චිත‍්‍රපටය තුළ කතා කළ යුතු කාරණා තියෙනවා සහ එ්ක අලූත් ප‍්‍රවිශ්ටයක් විධියට විශේෂත්වයක් දරණවා කියල මට හිතෙනවා. කෙටියෙන්ම කියනවා නම් මේක හොඳ අයිරනි එකක් තියෙන ෆිල්ම් එකක් කියලා සහසුද්දෙන් කියන්න පුළුවන්්.

‘නයිට් රයිඩර්’ කසුන් පතිරණගේ කුළුඳුල් චිත‍්‍රපටය. චිත‍්‍රපටයක් කරන්න බලාපොරොත්තු වෙන අලූත් කෙනෙක් එ් ගැන කල්පනා කරන්න නියමිත තරමක මහේක්ෂ තලයක හිටගෙන. සමහර විට එ් සිතුවිල්ල එනකොටම හයිබජට්, ටෙක්නොලොජි වගේ කාරණාත් එක්ක වැඩිදුර හිතන්න, එක්කෝ එ්වා වැඬේ නොකෙරෙන තැනට බැරියර් එකක් කරගන්න බොහෝ අය වග බලා ගන්නවා. එතකොට සිනමා හීනය තවත් දුර යනවා. අනික් පැත්තෙන් මේ බජට් කතාව සහ තාක්ෂණය කියන්නෙ ආකර්ශණීය සිනමාකාරයෙක් වෙන්න තියෙන ප‍්‍රධාන බාධාව නෙවෙයි කියල හිතෙන්නෙ, මේ දෙක යම් පමණකට සාක්ෂාත් කරගෙනත් බල්ලෙකුට කටේ තියන්න බැරි චිත‍්‍රපටි හැදෙන හැටි අපි ඕන තරං දැකල තියෙන හින්දා. නමුත් නිර්මාණශීලි සිතීම අංක එකට තියා ගත්තොත් අනික් කාරණා විසඳා ගන්න විකල්ප හදා ගන්න හැකි බව ඔප්පුකරන සාක්කි කාරයෙක් විධියට ‘නයිට් රයිඩර්ව’ නම් කරන්න පුළුවන් කියලා හිතුණෙ ෆිල්ම් එක අවසානෙ තිබ්බ සාකච්ඡුාවෙදි කසුන් මතු කරපු කාරණා එක්කයි. මේකෙදි ඔවුන් ප‍්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන්ට හයියක් වෙලා තියෙන්නෙ මිතුරු කණ්ඩායමක් විධියට ෂෙයාර් කර ගැනීම. කේ කේ ශ‍්‍රීනාත් චතුරංග කසුන් එක්ක එකතු වෙලා ස්ක‍්‍රිප්ට්එක ලියනවා. යාළුවො එකතු වෙලා වැඩ කරනවා. මට හිතෙන විධියට මෙතනදි ගොඩක් පැක්ටි‍්‍රකල් වෙලා තියෙන්නෙ කි‍්‍රයේට් කරගෙන තියෙන විෂුවල් පැටර්න් එක නිසා කියල හිතෙනවා. තාක්ෂණික බොරු ගොඩක් ක්ෂේත‍්‍රය ඇතුළෙ පවත්වගෙන යද්දි කසුන්ලා එ්ක ජය අරගෙන තියෙන විධියෙන් අනාගතයෙ චිත‍්‍රපටි කරන්න බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්න අලූත්ම අයට යම් අදහසක් ගන්න පුළුවන්.

සිනමාමය වර්ගීකරණයක් ඇතුළෙ ගත්තොත් මේක ත‍්‍රිලර්/රෝඞ් මූවි වගේ ෂානරයක් ඇතුළෙ ස්ථාන ගත කරන්න පුළුවන් එකක්. පළවෙනි තත්පරේම ප්‍රෙක්ෂකයාව තිරය විසින් ඇදලා ගන්න ස්වරූපයක් චිත‍්‍රපටය තුළ තියෙනවා එන්ටටේර්නිං ගුණයක් සහ දේශපාලන මානයකුත් සහිතව. යටිපෙළක් හැටියට එන එ් මානය නැතුව වුණත් කෙනෙකුට එ්කෙන් රසවත් වෙන්න බැරිකමක් නෑ. ඇත්තටම එහෙම චිත‍්‍රපටියක් කරනවා කියන එක මම හිතන්නෙ නෑ ලේසි දෙයක් කියලා. එ් අතින් කසුන් තමන්ගෙ පළවෙනි නිර්මාණය තුළින්ම වැඩ පෙන්වල තියෙනවා.

සම්පූර්ණ චිත‍්‍රපටයම ගලායන්නෙ එක් රාත‍්‍රියක් තුළයි. ළඟදී විවිවාහ වන්නට නියමිතව ඉන්න ටැක්සි රියදුරෙක් (කලණ ගුණසේකර* තමාගේ රථයට රාති‍්‍රයේ කඩා වදින තරුණියක් (යුරේනි නොෂිකා* එක්ක යන්න වෙන ලොමුදැහැගැන්වෙන ගමනක් තමයි චිත‍්‍රපටය ඇතුළෙ තියෙන්නෙ. එ් ගමන ඇතුළෙ රෝවර් ජීප් දෙකකින් කෙල්ලව හඹාඑන පිස්තෝල කරුවන් වෙඩි තියද්දි, පාර හරස් කරද්දි ත‍්‍රාසයට පත්වෙන ගමන්, සිනමා පේ‍්‍රක්ෂාවෙදි අනුන්ගෙ ජීවිතවල අනුරාගික මොහොතවල් දකින්න රිසි අපේ දර්ශාස්වාදන මානසිකත්වය, මුන් දෙන්නා අතරෙ කොයි මොහොතක හරි එහෙම දෙයක් වෙයි කියල බලාපොරොත්තු වෙනවා. යුරේනි අපේ ආශාවෙ වස්තුව වෙනවා. එ් එක්කම රියදුරා තරුණියගෙන් අහන්නෙත්, අපිට හිතෙන්නෙත් මේ පස්සෙන් පන්නන එවුන් මොක්කු ද? කියලයි. ඇය මාධ්‍යවේදිනයක් බවත්, රටේ පාලනයට සම්බන්ධ බලවත් පවුලක් නියෝජනය කරන ‘භේරුණ්ඩ කල්ලිය’ නම් සංවිධානයක රහස් සෙවීමට කළ උත්සාහයක් නිසා ඔවුන් ඇය ලූහුබැඳ එන බවත් පසුව දැනගන්න ලැබෙනවා. කොහොම වුණත් ඇය කියන කතාව තුළ අපට මුණගැහෙන්නෙ අපි ගෙවපු පහුගිය කාලය සහ එ් ඔස්සෙ පැණනැගුණ වර්තමානය. කොටින්ම යුද්ධය, අපි ජීවත්වෙන නගර, වර්තමානය සහ මුසල්මානුවන් කෙරෙහි වෛරී මානසිකත්වයක් වැපිරීම වගේ කාරණා පිටිපස්සෙ මේ කල්ලියට තියෙනවාය කියන දායකත්වයක් ගැන ඇය කියනවා. නමුත් අන්තිමට අපිට වැටහෙන්න ගන්නවා ඇය ඔහුගේ අවංක බව, නැත්නම් හෘද සාක්ෂිය වගේ නාස්ති නොවුනු යමක් තමන්ගේ නොවන එක්තරා වුවමනාවක් වෙනුවෙන් පාවිච්චි කළා කියලා. මම හිතන්නෙ මේක තමයි චිත‍්‍රපටය විසින් අපිව ගෙනියන කේන්ද්‍රය. එ්ක අපි මේ ගෙවමින් ඉන්න වර්තමානය හා වඩාත් ගැටගැහෙන තැන.

එ්ක තරමක් දුරට මෙහෙම පැහැදිළි කරගන්න පුළුවන්. මේ වෙලාවෙ අපි ජීවත් වෙන්නෙ ‘මාධ්‍ය දෛවවාදයකට’ :ඵැාස් ත්‍්ඒකසිප* නතුව. සාමාන්‍යයෙන් අපි දෛවය කියන්නෙ අපිට නොපෙනෙන බලවේගයක් කියලා නිර්වචනය කරගත්තු දේකට. අපිව පාලනය කරනවා සහ ජීවිතවල දේවල් තීරණය කරනවා කියල හිතන පාරභෞතිකයකට. එ්ක දෙවියන් හෝ හෝ ලෝකධර්මය වැනි අපි විහිින්ම හදාගත්ත යමක් වෙන්න පුළුවන්. එ්ත් ‘මාධ්‍ය දෛවවාදය’ කියන්නෙ එහෙම එකක් නෙවෙයි. සම්පූර්ණ සැලසුම් සහගතව අපිව ගොදුරු කර ගන්නා දෙයකට. වීරයින් කවුද? ද්‍රෝහීන් කවුද? මේ දෙවර්ගයම මාධ්‍ය ලෝකයේ සර්ව බලධාරීන් විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබනවා. ජාතිය වඳ කරන ෙදාස්තර සාෆිලා ද, ජාතිය බේරා ගන්නා ධර්මපාල පන්නයේ ඊනියා ජාතික වීරයින් ද ඔවුන් විසින් නිර්මාණය කරනවා. එතැනදී තර්ක බුද්ධිය හෝ විද්‍යාව වලංගු නැහැ. අපිට තියෙන්නෙ විශ්වාස කරන්න විතරයි. සුපිරිතරු බවට පත්වී ජීවිතය ගොඩදා ගැනීමේ වරය ඔවුන් අපවෙත ලබා දෙනවා. ඉතින් අපට තියෙන්නේ මේ හදලා දීලා තියෙන ලෝකය ඇතුලේ ඔවුන්ට ඕන විදියට හැසිරෙන්න. ඔවුන් කියන විධියට කන්න-බොන්න, අඳින්න-පළඳින්න, රමණය කරන්න. චිත‍්‍රපටයෙ තරුණ ටැක්සි රියදුරාටත් වෙන්නෙ එ්කම තමයි. තවත් විධියකට කියනව නම් මෙහෙමයි.

උපාධිලෝගු දාගත්ත කෙල්ලො-කොල්ලොන්ගෙ රූප තියෙන ලස්සන සයින්බෝර්ඞ් එකක් ළඟ මහ? කොම්පැනි ටැක්සියක් තියාගෙන හයර්එකක් එනතුරු බලාගෙන ඉන්න කොල්ලෙක්.., උගේ කාර් එකට හදිස්සියේ කොහෙන්දෝ දුවගෙන ඇවිත් නැගලා, ඉක්මණට යමු කියන පොෂ් කෙල්ලෙක්. කෙල්ල ඌව ඇදලා විසි කරන්නනෙ ප‍්‍රබන්ධ ලෝකෙකට. ඇයට එරෙහිව එන මාරාන්තික අභියෝගයට එරෙහිව සටන් කරලා බේරාගෙන වීරයෙකු වීම හෝ ඊට පිටුපා නිවටයෙකු වීම තමයි කොල්ලට කරන්න තියෙන්නේ. අපිට තියෙන්නෙ නරඹන්න. මේ විධියට මාධ්‍ය නම් දෛවය විසින් අපව, නැතිනම් සමාජ සංස්ථාවේ පවුල කියන එ්කකය ගොදුරු කරගන්නවාය කියන එක තමයි ‘නයිට් රයිඩර්’ සිම්බොලික් තලයකින් අපට කියන්නේ.

මේක ඡුැඑැර උැසරගෙ ඔයැ ඔරමප්බ ීයදඅ ඇසුරින් හදපු ‘නිනෝ ලයිව්’ වගේ චිත‍්‍රපටයකත් හොඳින් දකින්න තිබුණා තමයි. නමුත් ‘නයිට් රයිඩර්’ මේක පවුල පැත්තට ඩඩාත් බරව සංකේතකරණය කරන බවක් පෙනෙනවා. මාධ්‍ය විසින් නිර්මාණය කරපු ප‍්‍රබන්ධයක් ඇතුළේ යන ලාංකේය පවුලේ ගමනාන්තය ඇත්තටම මොකක් වෙන්න පුළුවන්ද? කියන හැඟවුම චිත‍්‍රපටය ඉවර වෙද්දි හොඳින් මතු වෙනවා. කෘතියෙ සමස්ත සාරයම හකුළා පෙන්වීමක් වගේ කියලා හිතෙන එ් අවසන් දර්ශනය මම මෙතන නොලියන්නේ තවම මෙය සිනමා ශාලා කරා මුදා නොහැරපු චිත‍්‍රපටයක් නිසා කුතුහලය ඉතිරි කරන්න.
අජිත් කුමාරසිරිගෙන් ෆිල්ම්එකට ලැබිලා තියෙන දායකත්වයත් මතක් කරන්නම ඕනෙ එකක්. මේකේ වේගවත් ගලා යෑමට අජිත් හොඳ ගැම්මක් දීලා තියෙන නිසාම නෙවෙයි. සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයාගේ වගකීම ඊට වඩා පුළුල් තැනකින් දනවමින් ඇතුළෙන් එන වැලපීමක් වගේ හැඟීමක් දෙයක් සියුම්ව දනවනවා.

තව මම ගොඩක් කැමති තැනක් තමයි, මාධ්‍යවේදිනියගේ හැඳුනුම්පත, ඇය හඳුනාගත්තාට පසු කොල්ලා කුණු-මඩවලකට වීසි කරන එක. කුණු වතුර අස්සෙන් ‘මීඩියා’ කියලා පෙනෙද්දි මතු කරන උත්ප‍්‍රාසය අපේ සමාජයේ මේ මොහොත පෙනෙන හොඳ හරස් කැපුමක්.

මේක ප‍්‍රදර්ශණය කළේ ජාතිවාදී මත වපුරන නරක නමක් දරණ නාලිකාවක් සංවිධානය කරන සම්මාන උලෙළක. විදර්ශණ කන්නන්ගරත් එ්ක චිත‍්‍රපටිය ඉවර වෙලා කෙරුණු සාකච්ඡුාවෙදි මතු කළා. කසුන් එ් ගැන කිව්වෙ මෙහෙමයි.

”අපිට ඕන වුණේ ඌරගෙ මාළු – ඌරගෙම ඇෙඟ් තියලා කපන්න.”
සතුටුයි. කොන්දක් තියෙන අධ්‍යක්ෂවරයෙක් විදිහට කසුන් කරපු එ් ප‍්‍රකාශනය ගැන. x

විකුම් ජිතේන්ද්‍ර

තීන්දු ගැනීමේ කටයුත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන ලිබ්රා සංගමයට පැවරෙනවා.

මාස්ටර්කාර්ඞ්, පේපැල් හා වීසා ආදී මුදල් හුවමාරු කරන ආයතන ලිබ්රා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ගෙන තියෙනවා

ලෝක ආර්ථික ක‍්‍රමයටම විශාල බලපෑමක් සිදුවේවි

මුලින්ම ඔවුන්ට ඔබේ නම ලැබුණා. ඉන්පසුව ඔබේ ඡුායාරූප. වීඩියෝ. තවත් කල්යද්දී දිනපොත බවට එය පත්වුණා. ඔබේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ රහස් රැුසක් ඔවුන් සතුවුණා. පෞද්ගලික සම්බන්ධතා එතැන ගොඩනැඟුණා. ඒ සියල්ලෙන් පසුවත් ෆෙස්බුක් සමාගමට ඔබේ ජීවිතය එක්ක ගැටගැසීමේ ආශාව නතරවී නැහැ. දැන් ඔවුන්ට ඔබේ පොකැට්ටුවට රිංගන්නත් ඕනෑ වෙලා. ෆෙස්බුක් සමාගම විද්‍යුත් මුදල් ඒකකයක් හඳුන්වාදී තියෙනවා. පසුගිය සතියේ එහි ආකෘතිය හඳුන්වා දුන්නා. තවමත් එය නිල වශයෙන් ප‍්‍රකාශයට පත්කොට නැහැ. කෙසේ වෙතත් ආර්ථික ලෝකයේත්, තාක්ෂණික ලෝකයේත් විශාල ප‍්‍රවෘත්තියක් බවට එය පත්වුණා.

බිට්කොයින් ගැන ඔබ අසා ඇති. බිට්කොයින් යනු ලොව විද්‍යුත් මුදල් ඒකකවල ජනප‍්‍රියම මුහුණතයි. විද්‍යුත් මුදල් ඒකක ක‍්‍රිප්ටොකරන්සි යන නමෙන් හඳුන්වනවා. ෆෙස්බුක් ආයතනය හඳුන්වාදෙන ක‍්‍රිප්ටොකරන්සි වර්ගයේ නම ලිබ්රා. විද්‍යුත් මුදල් ඒකක වර්ග දසදහස් ගණනක් ලොවපුරා තියෙනවා. එක් එක් මුදල් ඒකකවලට අගය එකිනෙකට වෙනස්. ඩොලරය, යුරෝ, පවුම්, රුපියල් වගෙයි. එහෙත් අප ඉහතින් කී ඩොලර්, රුපියල් වැනි මුදල් ඒකකවලට වටිනාකමක් ලබාදෙන්නේ රාජ්‍යයන්ගෙන්. ඒ ඒ රාජ්‍යයන් නැතිව ඒ මුදල් ඒකකවලට පවතින්න බැහැ. රාජ්‍යයක් කඩාවැටුණොත් මුදලත් කඩාවැටෙනවා. ලංකාවේ අප එය හොඳින්ම දන්නවානේ. ක‍්‍රිප්ටොකරන්සිවල වටිනාකම ලැබෙන්නේ රාජ්‍යයන්ගෙන් නොවෙයි. එයට පාවිච්චි වෙන්නේ බ්ලොක්චේන් නම් තාක්ෂණය.

වැඩි විස්තර නොතේරෙන කෙනෙකු සිටිනවානම්, මේ ක‍්‍රිප්ටොකරන්සි හා පේපැල් වැනි මුදල් හුවමාරු කරන වේදිකා අතර වෙනසක් තියෙන බව පැහැදිළි කරගන්න ඕනෑ. පේපැල් වගේ වේදිකාවලින් අප මුදල් හුවමාරු කරන්නේ ඩොලර් වැනි දැනට පවතින රාජ්‍ය ආයතනවලින් පිළිගත් මුදල් ඒකක වලිනුයි. වෙනසකට ඇත්තේ මුදල් නෝට්ටු නැතිව විද්‍යුත් මාධ්‍යයෙන් ඒ මුදල් හුවමාරු කිරීමයි. ඒ අනුව පේපැල් වැනි මාධ්‍යවලින් ඔබ මුදල් හුවමාරු කරද්දී මුදල් නෝට්ටුවක් අතට නොලැබුණත්, ඒ මුදල් වටිනාකමෙන් යුත් මුදල් නෝට්ටුවක් රාජ්‍යයකින් මුද්‍රණය කර තිබිය යුතුයි. ගූග්ල් ආයතනය මෙන්ම ෆෙස්බුක් වැනි ආයතනවලින්ද සිය පරිශීලකයන්ගේ දැන්වීම් පළකිරීම් වගේ කටයුතුවලදී කලින් පාවිච්චි කළේ ඩොලර්, යුරෝ වැනි රාජ්‍යයන් වලින් පිළිගත් මුදල් ඒකක. එහෙත් මේ ක‍්‍රිප්ටොකරන්සිය ක‍්‍රියාත්මක වීමෙන් පසුව ෆෙස්බුක්හි දැන්වීමක් පළකරවාගැනීම වැනි කටයුතුවලට ක‍්‍රිප්ටොකරන්සි පාවිච්චි කළ හැකියි.

ෆෙස්බුක් ආයතනය ක‍්‍රිප්ටොකරන්සි වර්ගයක් නිකුත් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන බව කාලයක පටන් ආරංචි තිබුණා. ග්ලෝබල්කොයින්, ෆෙස්බුක්කොයින් විවිධ නම් පවා ඒ ක‍්‍රිප්ටොකරන්සිවර්ගයට යෝජනා වී තිබුණා. එහෙත් ෆෙස්බුක් ආයතනය ක‍්‍රිප්ටොකරන්සියක් දියත් කරනු ඇතැයි බොහෝ අය අපේක්ෂා කළේ නැහැ. කේම්බි‍්‍රජ් ඇනලටිකා සිදුවීමේදී ෆෙස්බුක් පරිශීලිකයන්ගේ පෞද්ගලික දත්ත තුන්වැනි පාර්ශ්වයකට ලැබෙන්නට සලස්වා අතටම හසුවී ලැජ්ජාවෙන් මුහුණ වසාගෙන සිටින ෆෙස්බුක් ආයතනය ක‍්‍රිප්ටොකරන්සියක් සමාජගත කරන්නේ කෙලෙසද. මීට පෙර පරිශීලිකයන්ගේ විශ්වාසය කැඩූ ෆෙස්බුක් කටක් ඇර ඔබේ මුදල් ගැන අපේ මත විශ්වාසය තබන්න කියා ඉල්ලන්නේ කෙසේද.

කෙසේවෙතත් මේ වෙද්දී ආරංචි ඇත්ත වී ෆෙස්බුක් සමාගමෙන් ක‍්‍රිප්ටොකරන්සියක් හඳුන්වාදීමට සූදානම් බව නිලවශයෙන් ප‍්‍රසිද්ධ කර තිබෙනවා. ලිබ්රා යන නමෙන් යුතුව වෙබ් අඩවියක්ද, ඒ වෙබ් අඩවියෙහි නව ක‍්‍රිප්ටොකරන්සිය පිළිබඳ දළ සටහනක් හෙවත් ධවල පත‍්‍රිකාවක්ද තියෙනවා. ඒ අනුව ෆෙස්බුක් සමාගමේම කොටසක් ලෙස නැතිව, ස්වාධීන ලිබ්රා සංගමය නම් ලාභ නොලබන සංවිධානයකින් එය ක‍්‍රියාත්මක වන බව ධවල පත‍්‍රිකාවේ සඳහන් වෙනවා. අප පෙර කී පරිදි ක‍්‍රිප්ටොකරන්සියකට රාජ්‍යයක් නැතිව පවතින්නට බ්ලොක්චේන් එකක් අවශ්‍යයි. ලිබ්රා බ්ලොක්චේන් නම් බ්ලොක්චේන් එකක් මත එය ගොඩනැෙÛන බව සඳහන්. එය බිට්කොයින් පාවිච්චි කරන තාක්ෂණයෙන්ම යුක්ත වුණත් හැසිරීම අතින් එය වඩා වෙනස් වේවි. මේ වෙද්දී බිට්කොයින් මුදල් ඒකකය එදිනෙදා මුදල් පාවිච්චි කරන ආකාරයෙන් පාවිච්චි වෙනවාටත් වඩා ව්‍යාපාරයක් ලෙසයි පාවිච්චි වෙන්නේ. ඊට වඩා ලිබ්රා මුදල් ඒකකයක් ලෙස හැසිරෙනු ඇති.

ෆෙස්බුක් ආයතනයෙන් ලිබ්රා බ්ලොක්චේන් එක පිහිටුවීමේ වැඩකටයුතු කිරීමෙන් පසුව, එහි තීන්දු ගැනීමේ කටයුත්ත සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන ලිබ්රා සංගමයට පැවරෙනවා. ඒ සංගමයේ සාමාජිකත්වය ඩොලර් මිලියන 10ක් ගෙවා ලබාගත හැකියි. එසේ සාමාජිකත්වය ලබාගන්නා සමාගම්, ආයතන, සංවිධානවලට තීන්දු ගැනීමේදී එක් ඡුන්දයක් හිමිවෙනවා. ෆෙස්බුක් ආයතනයටද ඒ ආකෘතියෙහි හිමිවන්නේ එක් ඡුන්දයක් පමණයි. ඒ අනුව ඒ සංගමයට පාලන කවුන්සිලයක්ද බිහිවෙනවා. තීන්දු ගැනීම ඒ පාලන කවුන්සිලයෙන් සිදුකරන නිසා අවදානම අඩු වන බව කිව හැකියි.
මේ වෙද්දීත් මාස්ටර්කාර්ඞ්, පේපැල් හා වීසා ආදී මුදල් හුවමාරු කරන ආයතන ලිබ්රා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ගෙන තියෙනවා. ඊට අමතරව වොඩාෆෝන් වැනි ආයතන එහි සාමාජිකත්වය ගෙන තියෙනවා. උබර් පවා ලිබ්රා සංගමයට ඇතුලත්. ඉතින්, ලිබ්රා ගැන තීන්දු ගනිද්දී ෆෙස්බුක් ගැන අවිශ්වාසයක් තිබුණත්, ඉහත කී ආයතන සමඟ අඩු වැඩි වශයෙන් ගොඩනඟාගෙන තිබෙන විශ්වාසයන් නිසා ලිබ්රා මුදල් ඒකකයට යම් විශ්වාසයක් හිමිවෙනවා. ඉදිරියේදී ඒ ආයතන සමඟ ගණුදෙනු කරද්දී ලිබ්රා පාවිච්චි කළ හැකියි.

මාර්ක් සකර්බර්ග් ඇතුලූ නඩය කිසිවෙක් විශ්වාස නොකරන පසුබිමක මුදල් ඒකකයක් ප‍්‍රසිද්ධ කිරීමේ අභියෝගය ෆෙස්බුක් ආයතනය බාරගැනීමත් අපූරුයි. තමන්ව අවිශ්වාස බව හොඳින් දන්නා නිසාම, එයට වෙනම ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීමත් ෆෙස්බුක් ආයතනය සිදුකළ බුද්ධිමත් ක‍්‍රියාවක්.

ලිබ්රා 2020 මුල් කාලයේදී එළිදක්වන බව ෆෙස්බුක් ආයතනය කියනවා. එය එළිදැක්වීමෙන් පසුව මුදල් ඒකකයක් ලෙස ලොව අන් කිසිදු මුදල් ඒකකයකට නැති බලයක් ගොඩනගාගැනීමේ හැකියාවකුත් එයට තියෙනවා. ලොව හැම මුදල් ඒකකයක්ම තමන්ගේ රාජ්‍යයෙහි සීමාවල සිරවී සිටිනවා. සාපේක්ෂව වැඩිපුර හුවමාරු වෙන්නේ අන්තර්ජාතික මුදල් ඒකක වශයෙන් නිතර පාවිච්චි වෙන ඩොලර්, යුරෝ, යුවාන් වැනි ඒකක. එහෙත් ඒ මුදල් ඒකකවලට පවා යා හැකි සීමාවක් තියෙනවා.

රාජ්‍යයන්ගේ ඒ සියලූ සීමා කඩා බිඳගෙන ෆෙස්බුක් පාවිච්චිය සිද්ධවෙනවා. බිලියන 2.2කට වැඩි ෆෙස්බුක් ප‍්‍රජාව අතරේ මේ අලූත් මුදල් ඒකකය පැතිරෙද්දී දේශසීමා බිඳවැටෙනවා. ඒ අනුව ලොව වැඩිපුරම පාවිච්චි වෙන මුදල් ඒකකය බවට පත්වීමේ හැකියාවකුත් ලිබ්රාවලට තියෙනවා.

ලිබ්රා වල අනාගතය දැන්ම පුරෝකථනය කළ නොහැකියි. සාමාන්‍ය මිනිසුන් ලිබ්රා කෙලෙස, කෙතරම් වේගයකින් බාරගනු ඇතිදැයි දැන්ම කිව නොහැකියි. කෙසේ වෙතත් ලිබ්රා වලට ලොව සියලූ රාජ්‍ය ක‍්‍රම, බැංකු ක‍්‍රම උඩුයටිකුරු කළ හැකියි. සාමාන්‍ය මුදල් ඒකකයක් ලෙස ලිබ්රා පාවිච්චි වෙන්නට පටන්ගත්තොත් ලොවපුරා රාජ්‍යයන්ගේ මහබැංකු දැවැන්ත අර්බුදවලට මුහුණදෙන්න පවා ඉඩ තියෙනවා. ලෝක ආර්ථික ක‍්‍රමයටම විශාල බලපෑමක් සිදුවේවි. එහෙත් ඒ බලපෑම සාමාන්‍ය ජනතාව වන අපට නරක එකක්ද, හොඳ එකක්ද යන්න තිතටම කිව නොහැකියි.

තවත් පැත්තක් වනුයේ මෙවැනි අලූත් මුදල් ඒකක සාමාන්‍ය රාජ්‍යවලින් පාලනය කරන මුදල් ඒකකවලට වඩා වෙනස් වීමයි. මේ විද්‍යුත් මුදල් ඒකකවලට හරි පාලනයක් නැතිවුණොත් ජාවාරම්වලට, කළුසල්ලි සුදු කිරීමට මේ මුදල් පාවිච්චි කිරීමේ ඉඩක් තියෙනවා. දැනටමත් එවැනි කටයුතුවලට විද්‍යුත් මුදල් අඩු වැඩි වශයෙන් පාවිච්චි වෙනවා.

කෙසේ වෙතත් අප මෙවැනි අලූත් තාක්ෂණික උපාංගවලට බිය විය යුතු නැහැ. ආර්ථිකය කඩාවැටේවි, මහබැංකු කඩාවැටේවි ආදිය කියමින් කලබල විය යුතු නැහැ. අලූත් තත්වයන්ට මුහුණදෙමින් අඩුපාඩු අවම කරගැනීමයි අප කළ යුත්තේ. ලිබ්රා සංගමය ඒ කටයුතුවලදී කෙබඳු විකල්ප හඳුන්වාදෙනු ඇතිදැයි අප විමසිල්ලෙන් බලා සිටිය යුතුයි.

අනුරංග ජයසිංහ