ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයා හා ආරක්ෂක අංශ ප්‍රධානීන් අතර මේ මස මුලදී රැස්වීමක් පැවැත්වුණි. මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව මෙම රැස්වීමේ අරමුණ වූයේ රුසියානු-යුක්‍රේන යුද්ධයට කුලී හේවායන් ලෙස මැදිහත් වී ඇති විශ්‍රාමික ලාංකික ආරක්ෂක හමුදා සාමාජිකයන්ගේ ඛේදවාචකය පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමය. විශ්‍රාමික හමුදා සාමාජිකයන්ගේ විශ්‍රාම වැටුප්වලත් හමුදා සාමාජිකයන් සඳහාවූ වැන්දඹු හා අනත්දරු විශ්‍රාම වැටුප් ක්‍රමයේත් පවතින දීර්ඝකාලීන ප්‍රශ්න පිළිබඳව මෙහිදී කතා වූ බව වාර්තා විය.

රුසියා-යුක්‍රේන යුද්ධයට විශ්‍රාමික ලාංකික හමුදා භටයන් 554ක් පමණ කුලී හේවායන් ලෙස සම්බන්ධව ඇති බවත් ඉන් 59ක් මියගොස් ඇති බවත් මේ වසරේ ජනවාරියේදී විදේශ ඇමතිවරයා ප්‍රකාශ කළේය. ප්‍රශ්නයේ මුලට ඇත්තේ මුදල් බවද නොරහසකි. ඇතැමුන් රුසියානු හෝ යුක්‍රේන හමුදාවලට සම්බන්ධ වීම සඳහාම ලංකා හමුදාවෙන් විශ්‍රාම ලැබූ බවද වාර්තා විය. තමන් ලබන වැටුප හෝ විශ්‍රාම වැටුප තම ජීවිතය ගෙනයාමට ප්‍රමාණවත් නොවීම මෙම ප්‍රශ්නයට මූලිකම හා එකම හේතුවයි. ඇතැම් වෘත්තීයමය කුලී හේවායන් මෙන් මෙම ලාංකිකයන් රුසියාවට හෝ යුක්‍රේනයට ගියේ යුද්ධයක් නැතිව තමන්ට ජීවත්වීමට බැරි නිසා නොවේ; ලැබෙන ආදායමෙන් ගෙයක් හදා, ළමුන්ට උගන්වා, ණය නොවී ජීවත්වීමට නොහැකි නිසාය. ඊළාම් යුද්ධය අවසන්වූ මැයි 19දා පැවති ‘නිල රණවිරු’ සමරුවේදී හෝ ඒ දිනවල විවිධ පාර්ශ්වයන්ගෙන් සිදුවූ ‘රණවිරු’ ප්‍රණාමයන්හි මෙම ප්‍රශ්නය කතා වූ බවක් වාර්තා නොවිණි.

ත්‍රිවිධ හමුදා නිල ඇඳුම් ලා ගන්නා සියල්ලන් සදාකාලික ‘රණවිරුවන්’ය යන මතය නිර්මාණය කළේ රාජපක්ෂවරුන්ය. ඒ මානසික රාමුවට කොටු වූ පසු පෙනෙනුයේ, දකිනුයේ, වැදගත් වනුයේ උත්කර්ෂයට නැගෙන රණවිරුවා නම් ප්‍රපංචය විනා ලෙයින් මසින් සැදුණු සොල්දාදුවා නොවේ. ඒ රාමුවට කොටු වූ විට පෙනෙනුයේ ‘රණවිරුවාගේ’ කැපවීම, වීරත්වය පමණි. සාමාන්‍ය සොල්දාදුවා මුහුණ දෙන (අනෙක් පුරවැසියන්ටද පොදු වූ) ලැබෙන ආදායමෙන් ජීවිතය ගැට ගසා ගැනීමේ ප්‍රශ්නය එවිට නොපෙනේ.

රාජපක්ෂවරුන් අපට දායාද කළ අනෙක් චින්තනමය විකෘතිය නම් ‘රණවිරුවා’ කිසිදාක වැරදි නොකරන්නෙක්ය යන ඇදහිල්ලයි. මේ ඇදහිල්ල ප්‍රශ්න කරන්නන් අදටත් සැලකෙනුයේ ‘දේශද්‍රෝහීන්’ ලෙසය. ආර්ථික හේතූන් නිසා රුසියානු-යුක්‍රේන යුද්ධයට යන විශ්‍රාමික හමුදා සාමාජිකයන් එසේ කරනුයේ රටේ නීතිය උල්ලංඝනය කරමිනි. ඔවුන් කරනුයේ නීති විරෝධී ක්‍රියාවකි. කිසිදා වරදක් නොකරන ‘රණවිරුවන්’ මෙලෙස (තම ආර්ථික පැවැත්ම වෙනුවෙන්) රටේ නීතිය කැඩීම ගැන ‘රණවිරුවන්’ දේවත්වයෙන් පුදනවුන් කතා කරන්නේ නැත.

යුද්ධයෙන් පසු මේ වන විට වසර 16ක් ගතව ඇත. මෙයින් 9ක් පමණ ඍජුවම රට පාලනය කළේ ‘රණවිරුවන්ගේ’ අසහාය ආරක්ෂකයා වූ රාජපක්ෂවරුන්ය. එසේ නම් හමුදා සාමාජිකයන්ගේ විශ්‍රාම වැටුපේත්, හමුදා සාමාජිකයන් සඳහා වූ වැන්දඹු හා අනත්දරු විශ්‍රාම පැටුප් ක්‍රමයේත් දීර්ඝකාලීන ප්‍රශ්න තිබිය හැකිද? ‘රණවිරුවන්ට’ වඳින පුදන මේ නායකයන් ඔවුන්ගේ විශ්‍රාම වැටුපේ ප්‍රශ්නය නොවිසඳුවේ මන්ද?

ලංකාවේ ‘රණවිරු’ වන්දනාව සත්‍යයක් නම් විශ්‍රාමික හමුදා සාමාජිකයන්ට හෝ මියගියවුන්ගේ පවුල්වලට විශ්‍රාමික වැටුප් ගැටලු තිබිය හැකිද? විශ්‍රාමික හමුදා සෙබළුන් රුසියා-යුක්‍රේන් යුද්ධයට කුලී හේවායන් ලෙස මැදිහත් විය හැකිද?
අපේ ‘රණවිරු’ වන්දනාව දේශපාලකයන් ප්‍රමුඛ විවිධ සමාජ කොටස් (ඇතැම් ඉහළ හමුදා නිලධාරීන්ද ඇතුළුව) තම උවමනාවන් වෙනුවෙන් කරන නර්තනයක් බව ඉහත නොවිසඳුණු ගැටලු දෙකෙන් නොපෙනේද?

සත්‍ය කතාව නම්, හමුදා සේවයට බැඳෙන අති බහුතරය (විශේෂයෙන්ම සාමාන්‍ය සොල්දාදුවන් ලෙස) එසේ කරනුයේ වෙනත් රැකියාවක් හෝ වඩා හොඳ රැකියාවක් නොමැති නිසා බවය. ඔවුන්ට ඇත්තේද අනෙකුත් කම්කරු හා පහළ ශ්‍රේණි රැකියා නියුක්තිකයන්ට ඇති ප්‍රශ්නමය. වසරකට වරක් ප්‍රතිමාවන් මලින් පුදනවාට වඩා, සාමාන්‍ය වෘත්තිකයන් සතු බොහෝ වෘත්තීය අයිතීන් නොමැති මෙම රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ වැටුප් හා විශ්‍රාම වැටුප් ප්‍රශ්න විසඳීම වඩා කාලෝචිත නොවන්නේද? ඒ ප්‍රශ්න තිරය පිටුපස පල්වෙන්නට ඉඩ හැර තිරය ඉදිරිපිට කරන මේ වන්දනාව තම තමන්ගේ දේශපාලන අරමුණු වෙනුවෙන් ගෙනයන ව්‍යාජයක් නොවේද?

යුද්ධයෙන් එහා

රිචඩ් වැන් එම්ඩන් යනු පළවන ලෝක මහා යුද්ධය පිළිබඳ ඉතිහාසඥයෙකි. 2008දී ඔහු The Soldier’s War; The Great War Through Veteran’s Eyes– සොල්දාදුවාගේ යුද්ධය) නමින් පොතක් පළකළේය. මෙයට පදනම් වූයේ පළවෙනි ලෝක යුද්ධයට සහභාගි වූ සාමාන්‍ය බි්‍රතාන්‍ය සොල්දාදුවන්ගේ ලිපි, දිනපොත් හා ඔවුන් ගත් ඡායාරූපය.
යුද්ධය අතරතුර බි්‍රතාන්‍ය දේශපාලකයන් තමන් ‘විරුවන්ට සරිලන දේශයක්’ නිර්මාණය කරන බවට පොරොන්දු වූ අයුරු පොතේ සඳහන් වේ. නමුත් යුද්ධය නිමාවී පැමිණි සාමාන්‍ය සොල්දාදුවන් මුහුණ දුන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් යථාර්ථයකටය. ඔවුන්ට විශ්‍රාමික වැටුප්, නිවාස හා සුබසාධන ප්‍රශ්න විය. ආබාධිත වූවන්ට දිවි ගැටගසා ගැනීමත්, ආබාධිත නොවූවන්ට සිවිල් රැකියාවක් ලබාගැනීමත් අපහසු විය. යුද්ධ බිමේ මියගිය සෙබළුන්ගේ පවුල්වල තත්වය මීටද කටුක වූ බව පොත විස්තර කරයි.

අන්තර්ජාලයේ දැකිය හැකි ප්‍රසිද්ධ ඡායාරූප දෙකකින් මෙම කටුක යථාර්ථය පැහැදිලි වේ. එකක් පළවෙනි ලෝක යුද්ධයේ එක් පාර්ශ්වයක නායකයා වූ ජ’මනියෙනි. 1923 ගත් මෙම ඡායාරූපයෙන් ආබාධිත ජ’මන් සෙබළෙකු (ඔහුට පාදයක් අහිමිව ඇත) තම නිල ඇඳුමෙන් බර්ලින් වීදියක සිඟමන් යදිනු දැක්වේ. දෙවන ඡායාරූපය යුද්ධයේ අනෙක් පාර්ශ්වයේ නායකත්වය ගත් බි්‍රතාන්‍යයේ සෙබළෙකු තම නිල ඇ`ඳුමෙන් කැන්ටබරි නගරයේ වීදියක ගිනිපෙට්ටි විකුණනු දක්වයි. එයද 1930 ගණන්වල ගැනුණු ඡායාරූපයකි.

දෙවන ලෝක මහා යුද්ධ සමයේදී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයත්, බි්‍රතාන්‍යයත් අනාගත විශ්‍රාමික සෙබළුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් සැලසුම් සකස් කළේ යුද්ධය අතරතුරය. මේ අතුරින් ඇමරිකාවේ ඨෂ පනත  සුවිශේෂය. පක්ෂ දෙකේම ඒකමතිකයෙන් 1944 සම්මත වූ මෙම පනතේ අරමුණ වූයේ විශ්‍රාමික සොල්දාදුවන්ට සිවිල් ජීවිතය ජයගැනීමට උදව් කිරීමයි. එහි අඩංගු වූ වැඩසටහන් අතර, සරසවියක හෝ වෙනත් තෘතීයක අධ්‍යාපන ආයතනයක සිව් වසරක් ඉගෙනුම ලැබීමට අවස්ථාව සැලසීම, ඒ සිව් වසර සඳහා මාසික ශිෂ්‍යාධාරයක් ගෙවීම හා නිවසක්, ව්‍යාපාරික ස්ථානයක් හෝ ගොවිපලක් ඉදිකිරීමට හෝ මිලට ගැනීමට අඩු පොලී ණයක් ලබාදීම විය.

මෙම පනත අතිශයින් සාර්ථක වූ බව දත්ත පෙන්වා දේ. යුද්ධයෙන් පසු විශ්‍රාම ගිය සෙබළුන්ගෙන් 51%ක් පනතින් දුන් අධ්‍යාපන අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත්හ. බොහෝ විට තම පවුලෙන් මුලින්ම තෘතීයක අධ්‍යාපනයක් ලැබුවෝ ඔවුහු වූහ. ඉහළ අධ්‍යාපන කුසලතා හා නිපුණතා නිසා වැඩි වැටුප් හා දියුණු වීමේ අවස්ථා සහිත රැකියා සොයාගැනීමට ඔවුන්ට හැකිවිය. විශ්‍රාමිකයන් මිලියන 4ක් නිවාස මිලට ගැනීම/ඉදිකිරීම කළ අතර ලක්ෂ දෙකක් ව්‍යාපාරික ස්ථාන හෝ ගොවිපළවල් මිලට ගත්හ. ඔවුන්ගෙන් අති බහුතරයකට මධ්‍යම පන්තියට ඇතුළත් වීමට මේ තුළින් හැකිවිය.

නමුත් වියට්නාම් යුද්ධයෙන් පසු ඇමරිකාව සම්බන්ධවූ කිසිදු යුද ගැටුමක සාමාජිකයන් වෙනුවෙන් මෙවැනි සැලසුමක් එරට නායකයන් ක්‍රියාත්මක කළේ නැත. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ විශ්‍රාමික සෙබළුන්ගේ පශ්චාත් යුද්ධ ජීවිතය දරිද්‍රතාවට හා අපරාධයන්ට ගොදුරු වීමයි.

ලංකාවේ ‘රණවිරු වන්දනාව’ සත්‍යයක් නම් යුද්ධයෙන් පසු කළ යුතුව තිබුණේ ඇමරිකාවේ ඨෂ පනත වැනි පනතක් තුළින් විශ්‍රාමික සොල්දාදුවන්ට සිවිල් ජීවිතය ජයගැනීමට උදව් කිරීමයි. නමුත් එවැන්නක් සිදු නොවීය. එහි ප්‍රතිඵල අතර විශ්‍රාමිකයන් අගහිඟකම්වලින් මිරිකීම, හමුදාවෙන් පළායාම දිගටම සිදුවීම, පළායන ඇතැමුන් අපරාධවලට යොමුවීම හා විශ්‍රාමිකයන් රුසියා යුද්ධයට කුලී හේවායන් ලෙස එක්වීමද විය.

එක් උදාහරණයක් සලකා බලමු. අපරාධ කල්ලි රුපියල් 10,000 සිට 150,000 දක්වා මුදලකට ඝාතකයන් කුලියට ගන්නා බවත්, මේ අතර හමුදාවෙන් පැනආවුන් බොහොමයක්ද සිටින බවත් පොලිස් විශේෂ කාර්ය බලකා (එස්ටීඑෆ්) ප්‍රධානියා 2023 සැප්තැම්බරයේදී පුවත්පතකට පැවසීය. යුද්ධයෙන් පසු හමුදාවෙන් ඉවත්වීමට උවමනා සාමාජිකයන්ට සිවිල් ජීවිතයට ඇතුළු වීමට අවසර, අධ්‍යාපන හා පුහුණු අවස්ථා හා ජීවනෝපායන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ණය ආධාර ලබා දුන්නා නම් මේ තත්වය වළක්වා ගත හැකිව තිබුණා නොවේද? මේ කළ යුත්ත නොකිරීම අපරාධ රැල්ල අහස උසට වර්ධනයට දායක නොවූයේද?

ඇමරිකාව දියුණු රටක් බැවින් විශ්‍රාමික සෙබළුන් වෙනුවෙන් මහා ධනයක් වැය කළ හැකි බවත් ලංකාවට එවන් මූල්‍යමය ශක්තියක් නොමැති බවත් යමකු කියන්නේ නම්, ඊට පිළිතුර අකුරේගොඩ ආරක්ෂක හමුදා මූලස්ථානය සලකා බලන ලෙසය.
ඇමරිකාවේ පෙන්ටගන් ගොඩනැගිල්ල කොපි කරමින් නිර්මාණය වන මෙම මූලස්ථානයේ ඉදිකිරීම් කටයුතු තවමත් නිම කර නොමැති බව වාර්තා වේ. 2019දී තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත යටතේ කළ ඉල්ලීමකට ලැබුණු ප්‍රතිචාරය අනුව, ඒ වන විට ඉදිකිරීම සඳහා රුපියල් බිලියන 64ක් වැය වී ඇති බවත් ඉදිකිරීම් නිමකිරීමට තවත් රුපියල් බිලියන 100ක් අවශ්‍ය බවත් වාර්තා විය.

අපේ පාලකයන් ඇමරිකාවේ පෙන්ටගනය කොපි කරනවා වෙනුවට ඇමරිකාවේ ඨෂ පනත අනුකරණය කළා නම් ඉන් රණවිරු වන්දනාවට කෙසේ වෙතත් සැබෑ සොල්දුදාවන්ට වඩා යහපතක් වනවා නොවේද?

අකුරේගොඩ ගොඩනැගිල්ලේ ගෘහ නිර්මාණ උපදේශක කටයුතු බාරදී තිබුණේ මුදිත ජයකොඩි සමාගමටය. ඒ මහින්ද රාජපක්ෂ පාලන සමයේය. සමාගම තෝරාගැනීමත් ඊට මුදල් ගෙවීමත් සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලබාගෙන ඇත්තේ නිසි දැනුවත් කිරීමකින් තොරව බව 2016දී එවකට කැබිනට් ප්‍රකාශක වූ රාජිත සේනාරත්න මහතා ප්‍රකාශ කළේය. මුදිත ජයකොඩි සමාගමට මේ වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන 606ක් ගෙවා ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය.

කුප්‍රකට මල්වානේ නිවසේ මුල් හිමිකරු බව කියවුණේද මෙම මුදිත ජයකොඩිමය. නිවසේ අයිතිකාරිත්වය පිළිබ`ඳ විවිධ අවස්ථාවල ඔහු පරස්පර විරෝධී ප්‍රකාශ සිදුකළේය. 2022 ජනවාරි 25දා ඔහු උසාවියේදී කියා සිටියේ අක්කර 61ක් වු මල්වානේ ඉඩමේ නිවස සැදුවේ තම මුදලින් නොවන බවත් ඒ සඳහා තමන්ට මුදල් දුන්නේ බැසිල් රාජපක්ෂ මහතා බවත්ය. පසුව අධිකරණය බැසිල් රාජපක්ෂ මහතා චෝදනාවලින් නිදහස් කළේය.

මේ දිනවල විභාග වන මාතර එළියකන්ද ප්‍රදේශයේ අක්කර එකහමාරක ඉඩමක් රුපියල් මිලියන 50කට මිලදී ගැනීම සම්බන්ධයෙන් පැවැත්වෙන නඩුවේ තෙවන විත්තිකාරයා බැසිල් රාජපක්ෂ මහතාය. දෙවැනි විත්තිකරු අකුරේගොඩ ගොඩනැගිල්ලේ ගෘහනිර්මාණ උපදේශක කොන්ත්‍රාතුවෙන් පිදුම් ලැබූ මුදිත ජයකොඩි මහතාය.

ඇමරිකාවේ ඨෂ පනත අනුකරණය කරනවා වෙනුවට ඇමරිකාවේ පෙන්ටගන් ගොඩනැගිල්ල කොපි කිරීමට රාජපක්ෂවරුන් 2010දී තීරණය කළේ මන්ද යන්න පැහැදිලි විය යුතුය.

2012 පැවැති ‘රණවිරු සැමරුම’ අමතමින් මහින්ද රාජපක්ෂ ජනපතිවරයා උදම් ඇනුවේ ලෝකයේ හොඳින්ම ‘රණවිරුවන්’ රැකබලා ගන්නේ ලංකාව බවයි. ඒ වන විටත් ‘රණවිරුවෝ’ දහස් ගණනක් රාජපක්ෂ පවුලේ නිවෙස්වල අන්තේවාසිකයන් ලෙස කටයුතු කරමින් සිටි බව වාර්තා වේ.

ආබාධිතයන්ට කෘත්‍රිම අත් පා සැපයීමේ වැඩපිළිවෙළක් 2024 මැයි මස ඉන්දීය ආධාර සහිතව ඇරඹුණු බවත් ඒ යටතේ යුද්ධ හමුදාවේ 375 දෙනකුටත්, ගුවන් හමුදාවේ, නාවික හමුදාවේ හා පොලිසියේ 75 දෙනකුටත් කෘත්‍රිම අත් පා ලබාදීමට සැලසුම් කරන බවත් මාධ්‍ය වාර්තා කළේය. ඒ 2024 වසරයි; යුද්ධය නිමාවී වසර 15කට පසුවය. එයින් අදහස් වනුයේ යුද්ධයෙන් වසර 15කට පසුත් යුද්ධයෙන් අත්පා අහිමිවූ ආරක්ෂක හමුදා හා පොලිසි සාමාජිකයන් අවම වශයෙන් 450ක් අත් පා නොමැතිව සිටි බව නොවේද?

මේ ‘රණවිරුවන්’ පුදන රටේය; ලොව කාටත් වඩා ‘රණවිරුවන්’ රැකබලා ගන්නා රටේය; පෙන්ටගන් පන්නයේ ආරක්ෂක හමුදා මූලස්ථානයක් වෙනුවෙන් 2010 සිට 2015 දක්වා රුපියල් බිලියන 64ක් වැයට කළ රටේය.

අනුන්ගේ පව් කරගැසීම

ලංකාවේ පශ්චාත් කම්පන ආතති ආබාධය  පිළිබඳ පළමු අධ්‍යයනය සිදු කළේ නීල් ප්‍රනාන්දු හා රුවන් එම් ජයතුංග යන වෛද්‍යවරුන් විසිනි. මේ අධ්‍යයනයට අනුව යුද්ධයට සම්බන්ධ වූවන්ගෙන් 8%-12%ක් පමණ බරපතළ ගැටුම් ආතතියෙන් පෙළෙන බව අනාවරණය විය.

2009 මැයි මස සිට 2012 දෙසැම්බර් අතර පමණක් හමුදා සාමාජිකයන් 400කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් දිවි නසා ගත් බව නිල වාර්තා සඳහන් කරයි.

‘රණවිරු’ වන්දනාවට කැප වෙන දේශපාලන නායකයන් යුද්ධයට ක්‍රියාකාරී ලෙස සම්බන්ධ වූ හමුදා සාමාජිකයන්ගේ ඡඔීෘ හා අනෙක් මානසික ගැටලු ගැන වැඩි යමක් කියන්නේ නැත.

ඡඔීෘ යනු ගැටුමකට සම්බන්ධ වූ ලොව සියලුම හමුදාවල සාමාජිකයන් විවිධ මට්ටම්වලින් මුහුණ දෙන පොදු ප්‍රශ්නයකි.
අවියාහි ලෙවී (්ඩය්ස ඛැඩස) යනු මින් පෙර පැවති ගාසා ප්‍රහාරයකදී ආබාධිත වූ ඊශ්‍රායල් හමුදා සාමාජිකයෙකි. ආබාධිත හා විශ්‍රාමික සෙබළුන්ට ලබා දෙන දීමනා කප්පාදු කිරීමට ඊශ්‍රායල් ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය කළ යෝජනාවක් පිළිබඳව 2024 දෙසැම්බර් 23 දා ඊශ්‍රායල් පාර්ලිමේන්තුවේ පැවති සාකච්ඡාවකට ලෙවී මහතාද සහභාගි විය. ‘මට මළමිනිවල සුවඳ දැනෙනවා’ ඔහු එහිදී කියා සිටියේය. රාත්‍රියට නිදැගැනීමට මත්පැන් පානය අවශ්‍ය බවත්, ණයට වැටී ඇති තම පවුල බංකොලොත් භාවය අබියස සිටින බවත් ඔහු කීවේය. තම බිරිඳ පෙන්වමින්, “මේ මගේ බිරිඳ. ගිය අවුරුද්දේ මම කීප වතාවක් මේ අත්දෙකින් ඇයව මරා දැමීමට උත්සාහ කළා” ඔහු කෑගැසුවේය. ඊශ්‍රායල් ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ නියෝජිතයා දෙසට හැරුණු ඔහු ‘ඔබ මේ තත්වයේ වගකීම බාර ගෙන මා වැටී ඇති කුණු ගොඩින් මුදා නොගන්නේ මන්දැ’යි ඇසුවේය.
ඉතාමත් අනුවේදනීය මේ කතාවෙන් පසු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ නියෝජිතයා කියා සිටියේ ආබාධිත හා විශ්‍රාමික සෙබළුන්ගේ දීමනා කප්පාදුව සිදුවන බවය.

මේ සිදුවීම වූයේ ගාසා ජන සංහාරක යුද්ධය ආරම්භ වී දෙමසකට පසුවය. දැන් ඒ ජනසංහාරක යුද්ධයට මාස 19ක් ගතව ඇත. ඊශ්‍රායල් හමුදා යුද්ධ අපරාධ සිදුකරන බව ජාත්‍යන්තර සංවිධාන හා ලොව බොහෝ රටවල් පමණක් නොව ඊශ්‍රායල් දේශපාලන නායකයෝද පිළිගනිමින් සිටිති. හිටපු ඊශ්‍රායල් අගමැතිවරයකු වූ එහුඩ් ඔල්මර්ට්  මහතා ඊශ්‍රායලයේ හරෙට්ස් පුවත්පතට 2025 මැයි 27 වැනිදා ලිපියක් ලියමින් ‘ඔව්, ඊශ්‍රායලය යුද්ධ අපරාධ සිදුකරමින් සිටී’යැයි පිළිගත්තේය.

මෙම එක් යුද්ධ අපරාධයක් නම් 5 හැවිරිදි හින්ඩ් රජාබ් දැරියගේ ඝාතනයයි. 2024 ජනවාරි 29 වෙනිදා හින්ඩ් හා ඇගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ඊශ්‍රායල් ප්‍රහාරයන්ගෙන් මිදීම සඳහා පලායමින් සිටියදී ඔවුන් ගමන්ගත් මෝටර් රථයට ඊශ්‍රායල් යුද්ධ ටැංකි ප්‍රහාරයක් එල්ල විය. ඇගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ක්ෂණිකව මියගියද තුවාල ලැබූ හින්ඩ් පැය ගණනක් ජීවත් වූවාය. ඒ කාලය ඇය ගත කළේ ගමන් අසල වූ ඡඍක්‍ී පණිවිඩ හුවමාරු සබඳතා ඇති දූරකථනයට ‘මට බයයි… අනේ එන්න.’ යයි කොඳුරමිනි. ඇයගේ ඉල්ලීම දැනී ඇයව මුදා ගැනීමට පැමිණි පලස්තීන රතු කුරුස ගිලන් රථය එම හමුදා ඛණ්ඩයේම වෙඩිවලින් විනාශ විය. රථය තුළ සිටි වෛද්‍ය සේවකයෝ දෙදෙනාද මියගියහ.

බෙල්ජියමේ බ්‍රසල්ස් නගරයේ පිහිටුවා ඇති හින්ඩ් රජාබ් පදනමේ අරමුණ යුද්ධ අපරාධ කරන්නවුන් අධිකරණය ඉදිරියට පැමිණවීමත්, ඔවුන්ව ලෝකයට හෙළිදරව් කිරීමත්ය. මේ යටතේ යුද අපරාධ චෝදනාවලට බඳුන්ව ඇති ‘විනාශකයා’  යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වෙන ගැල් ෆෙරෙන්බුක්  නම් ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවා තම නිවාඩුව ගත කිරීමට පැමිණියේ ලංකාවටය. ඒ ගතවූ දෙසැම්බරයේය. මේ බව හෙළිදරව් වීමෙන් පසු ඊශ්‍රායල් ආණ්ඩුව ඔහුව යළි ගෙන්වා ගත්තේය. අනුර කුමාර දිසානායක ආණ්ඩුව අඳ ගොළු බිහිරි රඟපෑමක් කරන අතරතුරය.

ඒ දෙසැම්බරයේම අහංගම ප්‍රදේශයේදී ඊශ්‍රායල් සංචාරකයන් පිරිසක් පලස්තීන අයිතීන් ගැන කතාකරන ලාංකික පවුලක නිවසකට පහරදුන් බව අල් ජසීරා පුවත් සේවය සඳහන් කළේය. ඊශ්‍රායල් සංචාරකයන් පලස්තීන ප්‍රශ්නය අල්ලාගෙන ලාංකිකයන්ට පහර දෙන තවත් සිදුවීම් දෙකක් වාර්තා වී ඇති බවද පුවත් සේවය වාර්තා කරයි.

ඊශ්‍රායල් සංචාරකයන් හා අරුගම්බේ ප්‍රදේශවාසීන් අතර ප්‍රශ්න හටගෙන ඇත්තේ පලස්තීනය අරබයා නොව සර්ෆින් අරබයාය. අන් ඕනෑම ක්‍රීඩාවක මෙන්ම සර්ෆින්වලද නිවැරදි ක්‍රියා පටිපාටියක් තිබේ. ඒ අතර මුහුදු රැලි අන් අය සමග බෙදාගැනීම හා ප්‍රදේශවාසීන්ට මුල් තැන දීමද වේ. ප්‍රසිද්ධ ලාංකීය සර්ෆින්කරුවකු වන ජීවන් හෝල් මහතා ඊශ්‍රායල් සංචාරකයකු මුහුදු රැලි බෙදා නොගෙන දිගින් දිගටම සර්ෆ් කරනු දැක ඒ ගැන ඔහුට මතක් කිරීමක් කර ඇත. මේ ඊශ්‍රායල් සංචාරකයා ඊශ්‍රායල් හමුදා සාමාජිකයෙකි. ඔහු හෝල් මහතා සමග බහින්බස් වී ඔහුගේ මිතුරන් වූ තවත් සොල්දාදුවන් දෙදෙනකු සමග තර්ජනාත්මකව හැසිරෙන්නත් හීබෲ බසින් බැණවදින්නටත් පටන්ගෙන ඇත. ඔවුන් හෝල් මහතා අත්හැර ඇත්තේ අනෙක් ප්‍රදේශවාසීන් මැදිහත් වීමෙන් පසුවය.

මෙවැනි සිදුවීම් නිසා ප්‍රදේශයේ යම් අනාරක්ෂිත තත්වයක් හටගෙන ඇති බව එහි දිගුකාලීන නිවැසියකු වූ ඕස්ටේ්‍රලියානු ජාතික ජැක් කැම්බෙල් මහතා අල් ජසීරා පුවත් සේවයට කියා සිටියේය. ප්‍රදේශයේ සංචාරකයන් ලෙස පැමිණෙන යුද්ධ අපරාධ චෝදනා ලත් ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන් ‘කණ්ඩායම් මානසිකත්වයෙන්’ හැසිරෙන බැවින් තම පවුල මෙහි ආරක්ෂිත නැතැයි තමන්ට හැඟෙන බව ඔහු කියයි.

ලංකාවේ ඡඔීෘ ප්‍රශ්නය ගැන කතා කරමින් මනෝ විද්‍යාඥ ප්‍රභාත් ගම්මන්පිල මහතා 2014දී කියා සිටියේ, යුද්ධයේදී කරන පුද්ගල ඝාතන සම්බන්ධයෙන් සොල්දුදාවන් ප්‍රශංසා ලබන බවත් එබැවින් තමන් සිටිනුයේ නීතියට උඩින්ය යන හැඟීම ඔවුන්ට හටගන්නා බවත්, ඒ හරහා අපරාධවලට සම්බන්ධ වීමට ඇති ඉඩ වැඩි වන බවත්ය. ලංකාවේ වත්මන් අපරාධ රැල්ලට පලාගිය හමුදා සාමාජිකයන්ගේ සක්‍රිය දායකත්වය සලකා බලන විට මෙම කතාවේ සත්‍යතාව පැහැදිලි වේ.

2023 ඔක්තෝබරයේ සිට මාස 19ක් විනාශකාරී ජන සංහාරක යුද්ධයක යෙදී සිටින ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන් තුළ -විශේෂයෙන්ම යුද්ධ අපරාධ කළවුන් තුළ- මෙම මානසිකත්වය කෙතරම් ක්‍රියාත්මකදැයි අනුමාන කළ හැක.

ජීවන් හෝල් මහතාගේ හෝ වෙනත් එවැනි සිදුවීමකදී මෙම සංචාරක ඊශ්‍රායල් සොල්දාදුවන් ප්‍රදේශවාසියකුට දරුණු තුවාලයක් හෝ ජීවිත හානියක් කළහොත් ඇතිවිය හැකි තත්වය ගැන ආණ්ඩුව සිතා බැලුවාද? එවැනි පිපිරීමකින් ජනතාවටත්, ආර්ථිකයටත්, රටටත්, ආණ්ඩුවටත් කෙතරම් නම් හානියක් වේද?

අපේ ‘රණවිරුවන්ගේ’ ප්‍රශ්න විසඳාගැනීමටවත් බැරි අප, අනුන්ගේ ‘රණවිරුවන්ගේ’ ප්‍රශ්න සංචාරක ව්‍යාපාරයේ නාමයෙන් ඔළුවට දමාගන්නේ මන්ද? ඊශ්‍රායල් හමුදා සාමාජිකයන් ලංකාවට පැමිණීම නතර කළහොත් සංචාරක ව්‍යාපාරය බිඳවැටේද? නියපොත්තෙන් තවමත් කඩන්නට හැකි (අපේ වත් නොවන) තවත් ප්‍රශ්නයක් පොරවෙන් කපන්නට බැරි තත්වයට පත්වන තෙක් මේ ආණ්ඩුවත් බලා සිටීද?

ජුනි 06 වන දින, ආචාර්ය එන්.එම්. පෙරේරාගේ 120 වන ජන්ම සංවත්සරයයි. එන්.එම්. උපත ලැබුවේ පළමුවන රුසියානු විප්ලවය සිදු වූ 1905 වසරේදීය. 1979 අගෝස්තු 14 වන දින ඔහු අභාවප්‍රාප්ත වූයේ තමා සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටුකළ 1953 හර්තාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රගතිශීලීන් සමරන මාසයේ දීය. මෙම වසරේ එන්.එම්. සහ ඔහුගේ සගයන් ආරම්භ කළ ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ 90 වන සංවත්සරය ද සනිටුහන් වේ.

එන්.එම්. බහුවිධ හැකියාවන් ඇති මිනිසෙක් විය: “‍රාජකීය වික්‍රමය”‍ නම් පළමුවන සිංහල චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නළුවා; 1925 දී නාලන්දාවට එරෙහිව පැවති මංගල ලෝහිත සංග්‍රාමයේ ආනන්ද විද්‍යාලයේ නායකයා; ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු දේශපාලන පක්ෂයේ නිර්මාතෘ, සාමාජික සහ නායකයා; නොන්ඩිස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් සමාජයේ (භක්‍ක්‍) සභාපති; ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් පාලක මණ්ඩලයේ සභාපති; 1946-47 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පළමු සහ තුන්වන පාර්ලිමේන්තුවල විපක්ෂ නායක; සහ මුදල් අමාත්‍ය (1964 සහ 1970-75).

ඔහු ලන්ඩන් ආර්ථික විද්‍යා පාසලෙන් ආචාර්ය උපාධි දෙකක් ලබා ගත්තේය. මහාචාර්ය හැරල්ඩ් ලැස්කිගේ අධීක්ෂණය යටතේ ජර්මනියේ වයිමර් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ ඔහුගේ නිබන්ධනය සඳහා ආචාර්ය උපාධියක් සහ එක්සත් රාජධානිය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ප්‍රංශය සහ ජර්මනියේ පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියා පටිපාටි පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනය සඳහා ඩී.එස්සී. උපාධියක් ලබා ගනිමින්, ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉහළ ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත් පළමු ශ්‍රී ලාංකිකයා බවට පත්විය. එන්.එම්. බි්‍රතාන්‍යයේ විශිෂ්ට භාණ්ඩාගාර චාන්සලර්වරයෙකු වනු ඇතැයි ලැස්කි සිතූ අතර, සර් අයිවර් ජෙනිංස් පැවසුවේ ඔහු කැපී පෙනෙන කම්කරු පාක්ෂික අගමැතිවරයෙකු වනු ඇති බවයි. අජිත් සමරනායකට අනුව, එන්.එම්. “ශ්‍රී ලංකාවට කවදාවත් නොලැබුණු හොඳම අගමැති” විය. එන්.එම්.ගේ කීර්තිමත් පොත් පිංච වන “1978 ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ විවේචනාත්මක විශ්ලේෂණයක්” සඳහා පෙරවදන ලියමින් ඔහුගේ සටන් සගයා වූ ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, එන්.එම්. ව්‍යවස්ථා නීතිය පිළිබඳ විද්වතෙකු ලෙස පිළිගෙන ඇති බව දක්වා ඇත.

මෙම ලිපියේ අරමුණ වන්නේ වත්මන් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව පොරොන්දුවූ ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියට ව්‍යවස්ථාමය කරුණු පිළිබඳ එන්.එම්.ගේ චින්තනය යෙදිය හැකි ආකාරය ගවේෂණය කිරීමයි. ජාතික ජන බලවේගයේ ප්‍රධාන පක්ෂය වාම නැඹුරුවක් ඇති ජනතා විමුක්ති පෙරමුණයි. සාම්ප්‍රදායික වමේ මූලයන් ඇති සාමාජිකයින්ද ජා.ජ.බ. යේ සිටින අතර ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ හැදී වැඩුණු සහ එන්.එම්.ගේ මතකය සමඟ ශක්තිමත් චිත්තවේගීය බැඳීම් ඇති කිහිප දෙනෙකු ද ඊට ඇතුළත් ය.

විධායක ජනාධිපතික්‍රමය අහෝසි කිරීම

ලොව පුරා පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියා පටිපාටි පිළිබඳ එතරම් දැනුමක් ඇති, අතිවිශිෂ්ට පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ එන්.එම්. පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්‍රමයේ දැඩි ආරක්ෂකයෙකු වීම පුදුමයක් නොවේ. බොහෝ බටහිර නිරීක්ෂකයන් පුදුමයට පත් කළ, තරමක සාර්ථකත්වයක් ඇති පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් ශ්‍රී ලංකාවේ වසර තිහක් තිස්සේ ක්‍රියාත්මක වූ බව එන්.එම්. 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ ගැඹුරු විශ්ලේෂණයක් අඩංගු තම පොත් පිංචෙන් පෙන්වා දුන්නේය.

ඔහු මෙසේ අනතුරු ඇඟවීය: “සීමිත කාලයක් සඳහා වුවද, නිරපේක්ෂ බලතල භාවිත කිරීමට ජනාධිපති ක්‍රමය අසීමිත ඉඩක් ලබා දෙයි. නමුත් අසීමිත බලයේ රසය පෝෂණය සමඟ වර්ධනය වන අතර එයින් මතුවන ආශාව පහසුවෙන් තෘප්තිමත් කළ නොහැක. පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය තුළ සැලකිය යුතු අත්දැකීම් රැස් කරගෙන ඇති සහ කිරිදත් හා සමාන මුල් යුගයේ අපහසුතා සාර්ථකව ජයගෙන ඇති ශ්‍රී ලංකාව දැන් ව්‍යවස්ථාමය ව්‍යාකුලත්වයේ බෑවුමෙන් පහළට ඇද දමා අවසානයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයම අනතුරේ හෙළීම කනගාටුවට කරුණකි.”

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමේ යෝග්‍යතාව පිළිබඳව සැක පහළ කරන්නන් සිටියේ නම්, මෑත කාලයේ ජනාධිපතිවරුන් වන රාජපක්ෂ දෙබෑයන්, මෛත්‍රීපාල සිරිසේන සහ රනිල් වික්‍රමසිංහ යන අයගේ ක්‍රියාමාර්ග ඔවුන්ගේ එම සැක දුරුකිරීමට ඉවහල් වන්නට ඇත. ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සාමකාමීව බලයෙන් පහ කිරීමෙන් අවසන්වූ අරගලයේ ප්‍රධාන ඉල්ලීමක් වූයේ ජනාධිපති පාලන ක්‍රමය අහෝසි කිරීමයි. අහෝසිය 2024 ජනාධිපතිවරණයේදී ජාතික ජන බලවේගයේ වේදිකාවේ සහ පෙර පැවති සියලු‍ම මැතිවරණවලදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ වේදිකාවේ කේන්ද්‍රීය අංගයක් විය. විපක්ෂයේ ප්‍රධාන පක්ෂය වන සමගි ජන බලවේගය මෙන්ම ප්‍රධාන වශයෙන් දෙමළ, මුස්ලිම් සහ කඳුකර දෙමළ ජනතාව නියෝජනය කරන පක්ෂ ජනාධිපති පාලන ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට සහාය දක්වයි. එය තබා ගැනීම සඳහා පැහැදිලිවම පෙනී සිටින්නේ රාජපක්ෂලාගේ ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ පමණි.

මීට පෙර ජනාධිපති පාලන ක්‍රමය අහෝසි කිරීමේ උත්සාහයන් විවිධ හේතු නිසා අසාර්ථක විය. එසේ අහෝසි කිරීම සඳහා විධිවිධාන සලසන නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සඳහා වූ ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංගගේ පනත් කෙටුම්පත 2000 මහ මැතිවරණයට ඉතා ආසන්න විය. එයට මුලින් සහයෝගය ප්‍රකාශ කළ එක්සත් ජාතික පක්ෂය, ජනාධිපති කුමාරතුංගට ඇගේ දෙවන ජනාධිපති ධුර කාලය සම්පූර්ණ කිරීමට ඉඩ සලසන අන්තර්-කාලීන විධිවිධානය පිට දමා පසුව ඊට විරුද්ධ විය. එම ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධවූ අය දන්නා පරිදි තම දෙවන ධුර කාලය වසරකට කෙටි කිරීමට ජනාධිපති කුමාරතුංග කළ යෝජනාවට එක්සත් ජාතික පක්ෂ නායකත්වය ප්‍රතිචාර නොදැක්වීය. 2015 දී මෛත්‍රීපාල සිරිසේනට සහාය දුන් බලවේගවල ප්‍රබල ඉල්ලීමක් වූයේ ජනාධිපති පාලන ක්‍රමය අහෝසි කිරීමයි. කෙසේ වෙතත්, එය අහෝසි කිරීමට ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රතිඥා දීමෙන් පසු, ඔහු ජනමත විචාරණයක් අවශ්‍ය වන කිසිදු ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ඉදිරිපත් නොකරන බවට එකඟ වෙමින් පසුදාම ජාතික හෙළ උරුමය සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය. ජනාධිපති සිරිසේන සහ අගමැති වික්‍රමසිංහ අතර ඇති වූ ආතතිය යහපාලන රජයේ ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය බිඳ වැටීමට හේතු විය.

ජනවාර්ගික ගැටලුවට ව්‍යවස්ථාමය විසඳුමක්

මුල් දෙමළ ඉල්ලීම වූයේ ව්‍යවස්ථාදායකයේ සහතික කළ නියෝජනයක්ය. ඩොනමෝර් කොමිසම ඉදිරියේ ෆෙඩරල් ක්‍රමයක් ඉල්ලා සිටි උඩරට ප්‍රධානීන් සමඟ දෙමළ නායකයෝ එක් නොවූහ. චෙල්වනායගම් ෆෙඩරල් ක්‍රමයක් සඳහා ඉල්ලීම මතු කළේ ඔවුන්ගේ කඳුරට දෙමළ ඥාති සහෝදරයන්ගේ ඡන්ද අයිතිය අහිමි කිරීම වැළැක්වීමට ආණ්ඩුවේ සිටි දෙමළ කොංග්‍රසය අපොහොසත් වූ විටය. 1952 මැතිවරණයේදී දෙමළ ජනතාව ෆෙඩරල් ක්‍රමයක් ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, කන්කසන්තුරේ අසුනින්ද චෙල්වනායගම්ව එක්සත් ජාතික පක්ෂ අපේක්ෂකයෙකුට පරාජය කළහ. පැහැදිලිවම, දෙමළ ජනතාව ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලනයට වඩා කොළඹදී බලයට හවුල්වීමට කැමතිවූහ. දකුණේ ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක භාෂා දෙකට සමතැන ප්‍රතිපත්තියෙන් සිංහල පමණක් රාජ්‍ය භාෂාව කිරීමට මාරුවීමෙන් පසුව 1956 මැතිවරණයේදී ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි උතුරු හා නැගෙනහිර ජය ගත්තේය.

දෙමළ ජනතාව මුලදී ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලනයට වඩා මධ්‍යයේ බලය බෙදා ගැනීමට කැමැත්තක් දැක්වූ පසුබිමක, සමානාත්මතාවෙන් වාර්ගික සමගිය සහතික වනු ඇතැයි වාමාංශිකයන් සිතීම පුදුමයක් නොවේ. කඳුකර දෙමළ ජනතාවගේ ඡන්ද අයිතිය අහිමි කිරීමට වාමාංශිකයන් විරුද්ධ වූ අතර භාෂා දෙක අතර සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටියහ. එනිසාම එන්.එම්. සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය නොයෙකුත් අපහාසවලට ලක්විය. සමසමාජයෙන් කැඩී ගිය පිලිප් ගුණවර්ධනගේ ආධාරකරුවෝ මැයි දින පෙළපාලියකදී “එන්.එම්. පැටව් කොච්චි පැටව්, පිලිප් පැටව් සිංහ පැටව්” කියමින් ඔහුට පරිභව කළහ.

වාර්ගික ගැටුම උත්සන්න වීමෙන් පසු, එන්.එම්. තම මරණයට මාස කිහිපයකට පෙර ලියූ ඔහුගේ පොත් පිංචේ මෙසේ පැවසීය: “ලංකා සම සමාජ පක්ෂය ලෝක දෙකෙහිම නරකම තත්වයකට මුහුණ දුන්නේය. එක අතකින් සිංහලයින් අපව පොදුවේ ජාතික විරෝධීන් ලෙසත්, විශේෂයෙන් සිංහල විරෝධීන් ලෙසත් සැලකූහ. භාෂා දෙකට සමතැන දීමේ අපගේ ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරය අපව දේශපාලනික කාන්තාරයකට ඇද දැමීය. අනෙක් අතට අප පක්ෂය ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල පක්ෂයක් ලෙස සලකනු ලැබීමෙන් දෙමළ ජනතාවද අපව සැක කළහ. දෙමළ ප්‍රජාවට පමණක් නොව ඇත්ත වශයෙන්ම කුල හා ආගම් ඇතුළුව සියලු‍ම සුළු ජාතීන්ට සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් අඛණ්ඩව පෙනී සිටීමේ අපගේ අතීත වාර්තාව, පහසුවෙන් අමතක කර හරින ලදි.”‍

වාර්ගික ගැටුමට විසඳුම ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලනය බව ඒත්තුගත් එන්.එම්. මෙසේ ලිවීය: “අවාසනාවකට මෙන්, සිංහල හිතවාදී නායකයින්ට තේරුම් යනවිට, තරුණ අන්තවාදීන් වෙනම රාජ්‍යයක් ඉල්ලා සිටීමට පෙරමුණ ගෙන තිබුණි. වසර විස්සකට පෙර දෙමළ ප්‍රජාව තෘප්තිමත් කළ හැකි දේ වසර විස්සකට පසුව ප්‍රමාණවත් විය නොහැක. සුහද සබඳතා නැවත ඇතිකිරීමට නම්, ඉදිරියේදී ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලනය ඔස්සේ සහන දීමට සිදුවනු ඇත.”

එන්.එම්.ගේ අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ අනුගාමිකයෝ ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලනයක් සඳහා වූ එන්.එම්.ගේ ඉල්ලීම ඉදිරියට ගෙන ගියහ. 1983 ජූලි මාසයේ කටුක අත්දැකීම්වලින් පසුව කැඳවන ලද සර්ව පාක්ෂික සමුළුවේදී කොල්වින් ප්‍රකාශ කළේ ජනවාර්ගික ප්‍රශ්නය “ශ්‍රී ලංකා ජාතියේ සහ රාජ්‍යයේ ගැටලු‍වක් මිස ඒ ප්‍රජාවේ හෝ මේ ප්‍රජාවේ ගැටලු‍වක් නොවන”‍ බවයි. ශ්‍රී ලංකාව තනි රාජ්‍යයක් සහිත තනි රටක් ලෙස පැවතිය යුතු බවට ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ස්ථාවරය නැවත තහවුරු කරන අතරම, දෙමළ ජනයාගෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් භූගෝලීයව ඒකරාශීව ජීවත් වන බැවින්, විශේෂයෙන් රාජ්‍යය, ජාතිය සහ ආණ්ඩුව සම්බන්ධයෙන් වර්තමාන රාජ්‍ය ව්‍යුහය සමානාත්මතාවේ අරමුණු ඉටු නොකරන බව ඔහු අවධාරණය කළේය. වාමාංශික පක්ෂ ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් දහතුන්වන සංශෝධනයට සහාය දැක්වීය. විජය කුමාරතුංග ඇතුළු වාමාංශිකයින් 200කට වැඩි පිරිසක් ඒ වෙනුවෙන් තම ජීවිතවලින් වන්දි ගෙවූ අතර, ඉන් 25 ක් සමසමාජවාදීහු වූහ.

ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් පත් කරන ලද සහ සමසමාජ පක්ෂ අමාත්‍ය තිස්ස විතාරණගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් සර්ව පාක්ෂික නියෝජිත කමිටුව  2006 සිට 2009 දක්වා රැස්විය. සිංහල ජාතිකවාදී පක්ෂ විවිධ අවස්ථා වලදී ඉවත්ව ගිය නමුත් ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන පක්ෂය වූ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය රැඳී සිටියේය. කමිටු සභාපති තිස්ස විතාරණ 2009 දී කමිටු යෝජනාවල සාරාංශයක් ජනාධිපතිවරයාට ඉදිරිපත් කළේය. ඒකීය රාජ්‍යයක් තුළ පුළුල් බලය බෙදීමක් සහ කේන්ද්‍රයේ බල හවුල්කාරිත්වයක් එම යෝජනා අතර විය.

ගැටුම් කලාපවල මත විමසුම් පැවැත්වීමේ පුළුල් අත්දැකීම් ඇති ලිවර්පූල් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආචාර්ය කොලින් අර්වින්, යුද්ධය අවසන් වීමට මාස තුනකට පෙර, 2009 මාර්තු මාසයේදී, සර්ව පාක්ෂික නියෝජිත කමිටුව පිළිබඳ මත විමසීමක් කළේය. යුද්ධය අවසන් වී මාස නවයකට පසු, 2010 මාර්තු මාසයේදී, එම යෝජනා නැවත ඇගයීමට ලක් කරන ලද අතර, එවර උතුරු පළාතෙන් සහභාගි වූවන් ඇතුළත් විශාල සාම්පලයක් භාවිත කරන ලදි. දෙවරම දෙමළ, මුස්ලිම් සහ කඳුකර දෙමළ ජනතාව අතර සහයෝගය අතිමහත් විය. එල්ටීටීඊය පරාජයට ළඟා වෙමින් තිබූ යුද්ධය අවසන් වීමට මාස තුනකට පෙර, යෝජනා අවම වශයෙන් ‘පිළිගත හැකි’ බව 59% ක් කියා සිටියහ. වසරකට පසුව, එම අගය 80% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. සිංහලයින් බලය බෙදා හැරීමට අකැමති බවට කරන ලද ප්‍රචාර එයින්ම බොරු විය.

2016 දී අරඹන ලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියේ කොටසක් ලෙස පත්කළ මහජන නියෝජන කමිටුවේ ප්‍රධානියා වූයේ දිගු කලක් සමසමාජවාදියෙකු වූ ලාල් විජේනායකය. එය පැවැත්වූ පුළුල් මහජන උපදේශන මත පදනම්ව, ප්‍රමාණවත් හා අර්ථවත් බලය බෙදා හැරීමක් කමිටුව නිර්දේශ කළේය. වත්මන් අගමැතිනි ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය කමිටුවේ සාමාජිකාවක් වූවාය.

අලු‍ත් ව්‍යවස්ථාවක්

ජාතික ජන බලවේගය සිය ජනාධිපතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයෙන් නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් පොරොන්දු වූ අතර, ඒ යටතේ පළාත් පාලන ආයතන, දිස්ත්‍රික්ක සහ පළාත් වෙත බලතල බෙදාහැරීමටත්, සියලු‍ ප්‍රජාවන්ට පාලනයේ කොටසක් ලබාදීමටත් එකඟ විය.

ජනාධිපති දිසානායකගේ ධුර කාලයේ දෙවන භාගයේදී ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වන බව ආණ්ඩුවේ ප්‍රකාශකයන් සඳහන් කර ඇත. ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රමාද නොකිරීම ඥානවන්ත වනු ඇත. ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණයට පුළුල් උපදේශන සහ සංවාදයක් ඇතුළත් වේ. අත්දැකීම්වලින් පෙනී යන්නේ වෙනත් ගැටලු මතු වීමට පෙර ඉක්මනින් සිදු කරන පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ සාර්ථක වීමට ඉඩ ඇති බවයි. තුනෙන් දෙකක බහුතරය රඳවා ගැනීම හැකි වුවද, නව ව්‍යවස්ථාවකට ජනමත විචාරණයක් හරහා අනුමැතිය ද අවශ්‍ය බව අමතක නොකළ යුතුය. ආණ්ඩුවක ධුර කාලයේ අවසාන භාගයේ පැවැත්වෙන ජනමත විචාරණයක් නව ව්‍යවස්ථාවට වඩා ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් වනු ඇත. ඊළඟ මැතිවරණය කෙරෙහි ඇස් යොමු වී ඇති බැවින්, විරුද්ධ පක්ෂද අවස්ථාවාදීව කටයුතු කරනු ඇත.

පළාත් පාලන මැතිවරණයේදී ජාතික ජන බලවේගය පසුබෑමකට ලක් විය. එයින් ඈත් වූ බොහෝ ඡන්දදායකයින් රාජපක්ෂවරුන් සමඟ කලින් පෙළගැසී සිටි සිංහල ජාතිකවාදීන් බව පෙනේ. උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රතිඵලවලින් ජාතික ජන බලවේගයට පාඩමක් තිබේ. ඉඩම් නිදහස් කිරීම, මාර්ග නැවත විවෘත කිරීම සහ බලෙන් ගත් ස්වර්ණාභරණ ආපසු ලබා දෙන බවට පොරොන්දු දෙමළ ජනතාවට ආකර්ෂණය නොවීය. සුමන්තිරන් විසින් දක්ෂ ලෙස නිර්මාණය කරන ලද “රට අනුරට, ගම අපට”‍ යන සියුම් පණිවිඩයේ සැබෑ අරුත වූයේ “කොළඹ පාලනය කරන්නේ කවුරු වුවත්, අපි අපේම ප්‍රදේශ පාලනය කළ යුතුය”‍ යන්නයි. එය දෙමළ ඡන්දදායකයින් අතර හොඳින් අනුනාද විය. පළාත් පාලන මැතිවරණයේදී ජාතික ජන බලවේගයේ පසුබෑම් ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රවේසම් තත්වයකට තල්ලු‍ නොකරනු ඇතැයි සිතමු.

ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකවීම් නිසැකවම දක්ෂිණාංශය ශක්තිමත් කරනු ඇත. සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින සමාජ-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විකල්පයක් වීමට අවස්ථාව ලැබුණද, ඊට සමගි ජන බලවේගය අසමත්වී ඇත. එක්සත් ජාතික පක්ෂය නැවත මතුවීමක් බලාපොරොත්තුවෙන් අඳුරේ සැඟවී සිටී. ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ තම දක්ෂිණාංශික, සිංහල ජාතිකවාදී ස්ථාවරයන්ටම අනුගත වේ. දක්ෂිණාංශික චින්තන කණ්ඩායම් කිහිපයක් මතු වී තිබේ.

වම දුර්වලවී බෙදී තිබුණද වමේ විකල්පයක අදාළත්වය සහ අවශ්‍යතාව එසේම පවතී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂයට නැවත සමගිවූ පක්ෂයක් ලෙස සිය 90 වන සංවත්සරය සැමරීමට හැකි නම්, එය නැවත සමගිවූ ශක්තිමත් වමකට මග පාදනු නියතය. එය එන්.එම්. සහ අනෙකුත් පුරෝගාමී වමේ නායකයන්ට කරන ඉහලම ගෞරවය වනු ඇත.

වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ රණවිරුවා යනු කෛරාටික දේශපාලනයේ ව්‍යාජ ආදරය, කරුණාව හා කෘතඥතාව ප්‍රදර්ශනය කරමින් කිතිකවන හා උඩදමන බෝනික්කෙකි. රැවටීමකට භාජනය කරනු ලැබ සිටින මිනිස් ගොදුරකි. රණවිරුවා පිළිබඳ කථිකාව සමාජ, දේශපාලන, සංස්කෘතික හා මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍ෂෙත්‍ර ආවරණය කරන්නාවූ විවාදාපන්න මාතෘකාවක් ද වේ. ආත්මාර්ථකාමී දේශපාලඥයින් තම කූට දේශපාලන ජාවාරමේ දී ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ප්‍රධානතම මෙවලම්වලින් එකක් වන්නේ ද රණවිරුවා ය. එහෙත් ව්‍යාජ දේශප්‍රේමය, ජාත්‍යාලය හා ප්‍රචණ්ඩත්වයට දාව උපන් රණවිරුවා නම් මනුෂ්‍ය පුත්‍රයා අධම පාලකයින් වෙනුවෙන් සංග්‍රාම සමයේ දී විඳි දුක් වේදනා හා අවභාගයේ දී තම තරුණ ජීවිත පූජා කළා නොවේදැයි සිතන විට ඔවුන් සොහොන් අබියස දණගසා මෙම ඛේදවාචකය ආවර්ජනය කිරීමට මෙම ලේඛකයාට සිතේ. මන්ද, ඔවුන් බහුතරයක් දෙනා තම දිළිඳු දෙම්පියන් හා සහෝදර සහෝදරියන් පෝෂණය කිරීම සඳහා දිවි පරදුවට තබා සටන්බිමට ගිය අපගේ දරුවන් ය.

ජනවාර්ගික යුද්ධයට පළමුව පාර කැපුවේ වර්ගවාදී හා ආගම්වාදී සිංහල දේශපාලඥයන් ය. ලංකාවට බි්‍රතාන්‍යයෙන් “ඩොමීනියන් නිදහස” ලබාගැනීම සඳහා සමඟිව කටයුතු කළ සිංහල, දෙමළ හා මුස්ලිම් පාර්ශ්වයන්ගේ මිත්‍රත්වය බිඳදැම්මෝ සිංහල නායකයෝ ය. ඒ අසමඟිය බෙදුම්වාදී තරුණ ව්‍යාපාරයට මං හෙළි කළේ ය. එම බෙදුම්වාදී තරුණ ප්‍රචණ්ඩ ව්‍යාපාරය රට දෙකඩ කිරීමට තරම් ශක්තිමත් බලවේගයක් වෙද්දී රටේ භෞමික අඛණ්ඩතාව වෙනුවෙන් දිවි පිදූ සොල්දාදුවන්ට මුළු රටම ණයගැතිය. යුද්ධයේ දී සටන් කර අද වනතුරුත් ජීවත් වන සොල්දාදුවන්ට රටවැසියන් ගරු කළ යුතු ය. එහෙත් ඔවුන්ට කටු ඔටුනු පළඳවා රණවිරුවා යන ලේබලය අලවා තම බල තණ්හාව සන්තර්පණය කර ගැනීමට මාන බලන දේශපාලනඥයින් හෙළා දැකිය යුතු ය.

දීර්ඝ කාලයක් පුරා ජනවාර්ගික ආන්තිකරණයකට භාජනය කරනු ලැබ සිටි දමිළ ප්‍රජාව තුළින් තරුණ සටන්කාමී ව්‍යාපාර බිහිවීම අරුමයක් නොවේ. ඔවුන් විසින් අනුගමනය කරන ලද ත්‍රස්තවාදී ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා හෙළා දැකිය යුතු ය. එහෙත් ඔවුන් ඒ තත්ත්වයට ඇදදැමුවේ ප්‍රධාන වශයෙන් ම සිංහල පාලකයින් ය. බෙදුම්වාදී යුද්ධයේ දී දිවි පිදූ දෙමළ තරුණ තරුණියන් ද බොහෝ දෙමළ රටවැසියන් සලකනු ලබන්නේ විරුවන් ලෙස ය. සිංහල, දෙමළ විරසකය ම්ලේච්ඡ යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය කිරීමට සිංහල පාලකයින් මෙන්ම ප්‍රභාකරන් වැනි දෙමළ බෙදුම්වාදීන් ද වගකිව යුතු බව දෙමළ ප්‍රජාවේ බහුතරයක් දෙනා මේ වන විට තේරුම්ගෙන සිටීම සතුටට කාරණයකි. දෙපාර්ශ්වයේ ම තරුණයින් දිවි පුදා ඇත්තේ තමන්ගේ නොව වෙනත් පාර්ශ්වයන් දෙකක අවශ්‍යතාව වෙනුවෙන් බව රටවැසියන් තේරුම් ගත යුතු ය.

යුද්ධයේ දී මිය ගිය දෙපාර්ශ්වයේ ම සොල්දාදුවන්ගේ නෑයින් හා හිතමිත්‍රාදීන්ට අකාලයේ තමන් හැරගිය ආදරණීයයන් සැමරීමේ අයිතියක් තිබිය යුතු ය. දකුණු ලංකාවේ ඉල්මහ විරුවන් වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන දිවි පිදූ තරුණයින් සැමරීමට ඔවුන්ගේ නෑ හිතවතුන්ට ද අයිතියක් ඇත. යුද්ධයේ දී මිය ගිය තම ආදරණීයන් සැමරීමේ අයිතිය දෙමළ සමාජයට නැතැයි කියන්නේ කවුරුන් ද? ජනවාර්ගික යුද්ධයේ දී රටේ භෞමික අඛණ්ඩතාව සඳහා සටන් කොට දිවි පිදූ සොල්දාදුවන් සැමරීම කළ යුතු බව පිළිබඳ විවාදයක් නැත. එහෙත් එය රාජ්‍ය අනුග්‍රහයෙන් පවත්වනු ලබන යුද්ධය හා යුද ජයග්‍රහණය උත්කර්ෂයට නංවන දේශපාලන නාටකයක් නොවිය යුතු ය.

සාමය වෙනුවට යුද්ධය හා යුද ජයග්‍රහණය උත්කර්ෂයට නංවන විවිධ පරාජිත දේශපාලන භවතුන් මේ වන විට වර්ගවාදයේ හා ආගම්වාදයේ රණවිරු යාඥාව තීව්‍ර කර ඇත්තේ තමන් රණවිරුවන්ගේ අවිවාදිත ආරක්ෂකයින් බව සිංහල සමාජයට ඒත්තු ගැන්වීම සඳහා ය. යුද ජයග්‍රහණයට දායක වූ සොල්දාදුවන් ඔවුන්ගේ පටබැඳි නාමය වන “රණවිරුවා” යන නමින් හඳුන්වනවා වෙනුවට ඔවුන්ගේ නිලනාමය වන සොල්දාදුවා යන නමින් හැඳින්වීම සම්බන්ධයෙන් යුද ප්‍රේමවන්තයින් වත්මන් ජනාධිපතිවරයාට බැන අඬ ගසන්නට පටන්ගෙන ඇත්තේ “රණවිරුවාගේ” ඒකාධිකාරී හෝ කතිකයාධිපති අයිතිකරු වීමේ අටියෙන් විනා වෙනත් අරමුණක් සඳහා නොවේ. ජනාධිපතිවරණයට හා පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණයට පෙර මාලිමා නායකයන් ද විශ්‍රාමික රණවිරු බලකාය හරහා රණවිරු වලිප්පුවක් හදා ගත් අතර රණවිරුවන්ගේ “මුල් අයිතිකරුන්” වූ රාජපක්‍ෂ නඩය ප්‍රධාන සිංහල වර්ගවාදී රොත්ත බුරුත්ත මාලිමා නායකයන් වෙත හෙලුවේ ඊර්ෂ්‍යාපරවශ බැල්මකි. රණවිරු ප්‍රශස්තියේ කොඩිය රාජපක්‍ෂවරුන්ගෙන් පැහැර ගැනීමට කුරුමානම් අල්ලමින් සිටි පදක්කම් නායකයා ද මාලිමාව විසින් රණවිරු අඩයාලම පැළඳීම පිළිබඳව අපේක්‍ෂාභංගත්වයට පත් වූ බව රහසක් නොවේ. පංචායුධ විමල් හා පිවිතුරු ගම්මන්පිල ද, රණවිරුවාගේ මුර දේවතාවන් වීමට පැතූ සිහින මාලිමාව විසින් බොඳ කිරීම පිළිබඳ රහසින් දත්මිටි කෑවෝ ය.

ජනාධිපතිවරණය හා මහ මැතිවරණ කාලයේ දී මාලිමාව විසින් රණවිරුවන් හා භික්ෂූන් ලුණු කරේ ගෙන යන විට මෙම ලේඛකයාට තාවකාලික කාලකන්නි සතුටක් දැනුණි. මන්ද රාජපක්‍ෂවරුන් හා වෙනත් දූෂිත රණවිරු වන්දනාකරුවන් භුක්තියට සවිකරගෙන සිටි රණවිරු පොල්මඃකාරකම බෙදුම් නඩුවක් නොමැතිවම හිතුවක්කාර ලෙස මාලිමාව විසින් අත්පත් කර ගැනීම මඟින් ඇතිවන අලකලංචිය දැක බලා ගැනීමේ පහත් ආශාව සන්තර්පණය කරගැනීමට හැකි වූ නිසා ය. යුද්ධයට සහභාගි වූ සොල්දාදුවන් කඩේ යැවීම කවුරු කළත් වැරදි ය.

ජනාධිපතිවරණය හා මහ මැතිවරණය සමයේ මාලිමාව විසින් විශ්‍රාමික රණවිරු බලකාය හැදුවේ තත්කාලීන පසුගාමී ජනවිග්‍රහණයට අවනත වීමට සිදු වූ නිසා ය. එය ඡන්ද මවන මන්තරයක් යයි සිතූ නිසාද විය හැකි ය. එසේම දක්ෂිණාංශික වර්ගවාදී හා ආගම්වාදී බලවේගවලින් ආරක්‍ෂා වීමේ බෆර් එකක් අවශ්‍යව තිබූ නිසා ද විය හැක. එහෙත් ඒ අදූර්දර්ශී දේශපාලන තීන්දුව ගොනු පිටුපසින් එන රියසක මෙන් මාලිමාව පිටුපස ඇදී එයි. රණවිරු අඩයාලම දැන් මාලිමාවට ඔරොත්තු නොදෙන බරක් බවට පත්ව තිබේ.

රණවිරු භේරිනාදය සුළු ජන ප්‍රජාවන්ගේ කණට පරාල ඇණ ඇතුල් කරවන්නක් මෙන් දැනෙන බව මාලිමාවේ නායකයෝ දනිති. එසේම මෙම රණවිරු බෙරය බඩ බැඳගෙන වගවීම ඉටු කිරීමේ දේශීය යාන්ත්‍රණයක් හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරන බව මානව හිමිකම් කොමිසමට ඒත්තු ගැන්විය නොහැකි බව ද ඔවුහු දනිති. ඒ සියල්ලට ම වඩා දෙමළ හා මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් තුළ තමන් කෙරෙහි විශ්වාසයක් ගොඩ නඟා ගැනීමට රණවිරු ස්තෝත්‍රය බාධාවක් බව ඔවුන්ට පැහැදිලි ය. යුද ජයග්‍රහණය සැමරීමේ උත්සවයේ දී ජනාධිපතිවරයා තම කතාව පැවැත්වූයේ “රණවිරුවා” යන තහනම් වචනය ඉබේ කියවේදෝ ඇයි බියෙනි. ඔහු වචන අතුරින් ඇවිද්දේ බිම්බෝම්බ වැළලූ බිමක ඇවිදින ආගන්තුකයන් මෙන් ප්‍රවේශම් සහගතවය.

මාලිමා ආණ්ඩුවේ සැබෑ මෙහෙයුම්කරුවා වන ජ.වි.පෙ.් අතීතය හාරා ඇවිස්සීම මඟින් දැන් අවැඩක් මිස වැඩක් නොවේ. දැන් සාකච්ඡා කළ යුත්තේ මාලිමා ආණ්ඩුවේ වත්මන් ක්‍රියාකාරිත්වය යි. අතීත දූෂිත දේශපාලනඥයින් හා නිලධාරින් නීතිය හමුවට කැඳවීමට ආණ්ඩුව ගන්නා උත්සාහය දිරිමත් කළ යුතු ය. යුද්ධයෙන් දිවි අහිමි වූයේ සිංහල අම්මලාගේ දරුවන් මෙන්ම දමිළ අම්මලාගේ දරුවන් බවත් ඔවුන් සැමරීමට මේ අම්මලාට මෙන්ම ඒ අම්මලාට ද, අයිතිය ඇති බවත්, පවසන ජනාධිපති අනුර සමඟ සාමලැදි සියලු දෙනා හිටගත යුතු ය. යුද්ධයේ ජයග්‍රාහකයන් මෙන්ම පරාජිතයන් යන දෙපාර්ශ්වයම මේ රටේ පුරවැසියන් බව පිළිගැනීම පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයා පැසසිය යුතු ය. රණවිරුවා යන වචනය උසුරුවන වාරයක් පාසා උතුරු නැගෙනහිර දමිළ වැසියන් ආණ්ඩුවෙන් තව තවත් ඈත්වන බව ජ.වි.පෙ නායකයෝ තම අනුගාමිකයන්ට ඒත්තු ගැන්විය යුත්තාහ. මන්ද ඔවුන්ගෙන් ඇතමෙකු තුළ තාමත් පරණ මන්ඩි ඇතුලේ ඉතිරිව ඇති නිසා ය.

ජා.ජ.බ. විසින් විශ්‍රාමික රණවිරු සංසදයක් ගොඩනඟා ඇති බව දැන දැනත්, බුද්ධාගමට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබා දෙන බව සහතික කෙරෙන ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිපාදනය තමන් පිළිගන්නා බව මහරගම යොවුන් මධ්‍යස්ථාන ශ්‍රවණාගාරයේ දී ජා.ජ.ප. නායකයා විසින් ප්‍රකාශ කර තිබියදීත් පසුගිය මහා මැතිවරණයේ දී මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්ය හැර උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල සියලුම මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක ජා.ජ.බ. ජයගැනීම කෙනෙකු පුදුමයට පත් කරන සිද්ධියකි. මෙම වෙනසේ යථාර්ථය මාලිමා නායකයින් නිවැරදි වටහා ගත යුතු ය. දකුණේ පමණක් නොව උතුරේ සිදු වූයේ ඓතිහාසික අත්හදා බැලීමකි. උතුරු නැගෙනහිර දෙමළ ජනයා මාලිමාව දිනවූ බව ඇත්තය. එහෙත් එහි දී සිදු වූයේ ද දකුණේ සිංහල ප්‍රදේශවල සිදු වූවක් මෙන්ම සාම්ප්‍රදායික ප්‍රභූ දේශපාලනඥයින්ට පාඩමක් ඉගැන්වීමේ අවස්ථාවක් වශයෙන් ජනාධිපතිවරණය හා මහා මැතිවරණය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමය. මැතිවරණ වැලි කුණාටුවේ දූවිල්ලෙන් වැසීගිය දේශපාලන භූමියේ සමෝච්ඡ රේඛා දැන් දැන් මතුවෙමින් පවතී. පළාත් පාලන මැතිවරණයේ දී ප්‍රදර්ශනය වූයේ එම දේශපාලන සමෝච්ඡ රේඛාවන් ය. උතුරු හා නැගෙනහිර දී තමන් ලැබූ ජයග්‍රහණය පහසුවෙන් ඉරිතලා යාමට ඉඩ ඇති තුනී වීදුරු තලාවක් බව මේ වන විට මාලිමා නායකය්නට අවබෝධ වී තිබිය යුතු ය.

උතුරු හා නැගෙනහිර පමණක් නොව කන්ද උඩරට දමිළ ප්‍රජාව අතර ද මාලිමාව කිසියම් ජනපදනමක් ගොඩනඟාගෙන ඇති බව ඇත්ත ය. එම ජයග්‍රහණය ලබාගෙන ඇත්තේ මාලිමා ආණ්ඩුව විසින් ක්‍රමයේ වෙනසක් ඇති කරනු ඇත යන විශ්වාසය මතය.

ක්‍රමයේ වෙනස යන්නෙන් සුළු ජන ප්‍රජාවන් තේරුම් ගන්නා දේ සිංහල බහුතරය තේරුම් ගන්නා දෙයට අමතරව තවත් දේ අයත් වන ඔවුන්ට අනන්‍ය වන ක්‍රමයේ වෙනසකි. යුද්ධයෙන් දිවි අහිමි වූ තම පවුල්වල සාමාජිකයන්ට සාධාරණය ඉටු කිරීම, තමන්ට අහිමි වූ ඉඩම් ආපසු ලබා ගැනීම, අවතැන්වූවන් යළි පදිංචි කිරීම, තම භාෂාවෙන් රටේ ඕනෑම තැනක කටයුතු කිරීමට අවස්ථාව සැලසීම, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති හඳුන්වා දීමේ දී කුඩම්මාගේ සැලකිලිවලට භාජනය නොවීමේ අයිතිය ආදිය සුළු ජාතික ප්‍රජාවන් සලකන්නේ සිදුවිය යුතු ක්‍රමයේ වෙනසක් ලෙස ය.

යුද ජයග්‍රහණය සැමරීමේ රාජ්‍ය උත්සවයේ දී අනුර දිසානායක ජනාධිපතිවරයා අතීතයේ වෙනත් කිසිදු රාජ්‍ය නායකයකුට වඩා සාම ලැදි කතාවක් පැවැත්වුවත් එම උත්සවය, සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කල සිංහල රණවිරුවන් උත්කර්ෂයට නැඟීමක් ම විය. එම තත්ත්වය පවතිනතාක් කල් දෙමළ ජනයාගේ පෑරුණු සිත් සුවපත් වන්නේ නැත.

රණවිරු ප්‍රපංචය දුෂ්කර ප්‍රහේලිකාවක් වන්නේ ජීවතුන් අතර සිටින රණවිරුවා හඳුනා ගැනීමේ පැහැදිලි හා නිශ්චිත නිර්ණායකයන් නොමැති නිසා ය. යුද්ධයට සහභාගි වූ සියලු සොල්දාදුවන් හා නිලධාරින් රණවිරුන් ද යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු අවශ්‍ය ය. යුද්ධයට සහභාගි වූ බොහෝ සොල්දාදුවන් හමුදාව අතහැර පලා ගොස් තිබේ. ඇතැමෙකු පලාගොස් ඇත්තේ තම ගිනි අවිය ද රැගෙන බව කියැවේ. මේ අතර හමුදා කඳවුරුවලින් ආයුධ පැහැර ගැනීමට ආධාර උපකාර කළ සොල්දාදුවන් ද සිටිනා බව කියැවේ. හමුදාව අතහැර පලා ආ ඇතැම් සොල්දාදුවන් පාතාලයේ කුලී වෙඩික්කාරයින් බවට පත්ව ඇත. විදේශීය රටවල කුලී හේවායන් වශයෙන් කටයුතු කරන සොල්දාදුවෝ ද වෙති. කප්පම් ගැනීම සඳහා අහිංසක තරණයින් පැහැරගෙන ගොස් මරා දැමීම පිළිබඳ චෝදනා ද ඒ අතර වේ. බහුතරය විශ්‍රාමිකයින් වශයෙන් ද ආබාධිතව ප්‍රතිකාර ලබන්නන් වශයෙන් ද අප සමාජයේ යහපත් රටවැසියන් වශයෙන් ජීවත් වන බව අවිවාදිතය.

යුද්ධය ජයග්‍රහණය කිරීම සඳහා අද්විතීය සේවයක් කළ සෙන්පතියක් අති ප්‍රමුඛයා වශයෙන් සලකනු ලබන්නේ ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සරත් ෆොන්සේකා ය. යුද ජයග්‍රහණයෙන් පසු එම ජයග්‍රහණය සැමරීමේ උත්සවයේ දී කේක් ගෙඩිය කැපීම සඳහා ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්‍ෂගෙන් ආරාධනා ලැබුවේ ද සරත් ෆොන්සේකා ය. ඔහු ජීවතුන් අතර සිටින ප්‍රධාන රණවිරුවා වශයෙන් සලකන ලදි. එහෙත් දේශපාලනයේ දී තමන්ට අභියෝගයක් එල්ල කිරීම නිසා කෝපයට පත් ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතා ඔහු අත්අඩංගුවට ගෙන සිරගෙයි ලෑමට පියවර ගත්තේ ය. ප්‍රධානම රණවිරුවා රාජද්‍රෝහියෙකු බවට පත් කරන ලදි. මෙහි දී වඩාත් බරපතළ කාරණයක් ඉස්මතු වේ. මේ ප්‍රධාන රණවිරුවා අත්අඩංගුවට ගෙන බිම දිගේ ඇදගෙන ගියේ මහින්ද රාජපක්‍ෂ ජනාධිපතිවරයා, ඔහුගේ බිරිඳ, ඔහුගේ බෑයින් හා මොටෙයියන් විසින් නොවේ. එය සිදුකළේ පාබල, නාවුක හෝ ගුවන් හමුදා “රණවිරුවන්” විසිනි. මේ නිසා රණවිරුවා සිටින්නේ කොතැන ද, කෙසේ ද කියා හඳුනා ගැනීම උගහට ය. එහෙත් ජීවතුන් අතර සිටින සොල්දාදුවන් හඳුනා ගැනීම අසීරු නොවේ. ඔවුන් අතර හොඳ සොල්දාදුවන් මෙන්ම නරක සොල්දාදුවෝ ද වෙති. හොඳ සොල්දාදුවන්ට ගරු කිරීමත්, නරක සොල්දාදුවන් හෙළා දැකීමත් රටවැසියන්ට භාර වගකීමකි.

ජීවතුන් අතර සිටින සොල්දාදුවන් අතරින් “රණවිරුවා” සොයාගැනීමට වෙහෙසීම නිෂ්ඵලය. අනෙක් අතින් ජීවතුන් අතර සිටින හොඳ සොල්දාදුවන් අතහැර දිවි පිදූ සොල්දාදුවන් පමණක් රණවිරුවන් වශයෙන් සැලකීම ද හොඳ නැත. මේ නිසා රණවිරු ප්‍රහේලිකාවෙන් ගැලවීම සඳහා රටවැසියන්ට රණවිරු සූත්‍රයක් අවශ්‍ය කර තිබේ. එම සූත්‍රය මෙසේ විය යුතු යයි යෝජනා කරමු.

ආණ්ඩුවේ සොල්දාදුවන් කර ඇත්තේ ඔවුන්ට අවශ්‍ය යුද්ධයක් නොවේ. එය පාලකයින්ට අවශ්‍ය වූ යුද්ධයකි. උතුරේ බෙදුම්වාදී තරුණයින් ද, කළේ ඔවුන්ට අවශ්‍ය යුද්ධයක් නොවේ. ඒ යුද්ධය අවශ්‍ය වූයේ බෙදුම්වාදී නායකයින්ට ය. එහෙත් යුද්ධයේ දිවි පිදුවේ අප රටේ තරුණයින් ය. අපගේ ජාතික ගීයේ සඳහන් වන පරිදි දිවි පිදුවේ “එක මවකගේ දරුකැල ලෙසිනා….” කටයුතු කළ යුතුව සිටි තරුණයින් ය. දිවිපිදූ තරුණයින් හා යුද්ධයේ දී ජීවිතය බේරාගත් දෙපාර්ශ්වයේ ම රටවැසියන්ව සැමරීම කළ යුත්තේ සාමය සඳහා උතුර හා දකුණ එක්ව හිට ගැනීම මඟින් පමණි. රණවිරු යන වචනය සිංහල ශබ්දකෝෂයෙන් ඉවත් කළ යුතු ය. මන්ද, කුමන තත්ත්වයක් යටතේ වුවත් ඝාතකයා විරුවෙක් නොවේ.

• ජගත් සිරිවර්ධන

ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයට දායාද කළ ඍජු වූ ද මනා කොට ඍජු වූ ද අග්‍රගණ්‍ය උගතකු සහ බුද්ධිමතකු වූ ද වල්පොළ රාහුල හිමියන්ගේ 118 වන ජන්ම දිනය වෙනුවෙන් සමරු උත්සවයක් 2025 මැයි 24දා ශ්‍රී ලංකා පදනම් ආයතනයේදී පැවැත්විණ. මෙහිදී සමරු දේශනය පවත්වන ලද්දේ නිර්මාල් රන්ජිත් දේවසිරි මහතා (නිර්මාල්) විසිනි. සාකච්ඡාවේදී ඉදිරිපත් කළ කරුණු පිළිබඳව තවදුරටත් සාකච්ඡා කළ යුතුයයි සාකච්ඡා සභාව අවසානයේදී අදහසක් පැන නැගිණි. එමෙන් ම රාහුල හිමියන් පිළිබඳව නොයෙකුත් ගුණකථන ලියැවී සහ කියැවී තිබුණද එහිමියන් ගත් මග පිළිබඳව විවේචන දුලබය. ගල්කන්දේ ධම්මානන්ද හිමියන් ද සඳහන් කළ පරිදි රාහුල හිමියන්ගේ මග පිළිබඳව විවේචනාත්මක දෘෂ්ටියකින් බැලීමද අවශ්‍යය. මේ ලිපිය ලියැවෙන්නේ ඒ වෙනුවෙනි.

පළමුවෙන්ම මගේ ගුරුවරයකු දේශනයකදී පළ කළ අදහසක් සඳහන් කිරීමට කැමැත්තෙමි. රාහුල හිමියන් විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යා ලයේ උපකුලපතිව සිටියදී කළමනාකරණ පීඨයක් ඇති කිරීමට කළ සාකච්ඡාවකදී සියලුම දෙනා එයට විරුද්ධවූ අතර පක්ෂ වූයේ රාහුල හිමි පමණක් බවත් අවසානයේදී රාහුල හිමියන්ගේ මතයට අනෙක් අය එකඟ වූ බවත් කළමනාකරණය වෙනුවෙන් රාහුල හිමි කළ සේවයට උපහාර වශයෙන් තමන් බුදුන්ට මල් පූජා කරන සැම විටම රාහුල හිමියන් වෙනුවෙන්ද මලක් පූජා කරන බවත් ඔහු කියා සිටියේය. මේ මගින් රාහුල හිමියන්ගේ අදීන බුද්ධිමත් භාවයේ තරමත් මගේ ගුරුවරයාගේ කෘතඥතාවේ තරමත් පැහැදිලි වේ.

නිර්මාල් සිය දේශනය ආරම්භයේදීම තමන් ලංකාවේ දේශපාලන කතිකාව තුළ හඳුනාගැනෙන්නේ බෞද්ධ විරෝධියෙකු ලෙස බව කීය. මමද පූජා විධි සහිත වර්තමාන ව්‍යවහාරික බුදුදහම මගේ තරුණ වියේ දීම හැරදැමුවෙමි. ඒ ඊ. ඩබ්. අදිකාරම් මහතාගේ ආභාසය නිසාය. රාහුල හිමියන්ගේ වීමංසනාත්මක දැක්ම බුදු දහමේ මේ ක්‍රියාකාරකම්වලටද යොමුවී තිබුණි. මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයන්ගේ අදහස මීට තරමක් වෙනස්ය. ගැමියන් මල් පහන් තබා බුදුන් වඳින විට ඔවුන්ගේ මාන්නය තුනී වන බවත් පන්සල්වලට නිතර නොයන ඊනියා විදග්ධයන් වන අප වැන්නන්ගේ මාන්නය අධික බවත් ඔහු කියා තිබුණි.

නිර්මාල් සිය කථාවේදී එක්තරා ප්‍රවාදයක් ගෙන එයි. එය සංක්ෂිප්තව දක්වතොත් මෙසේය. 1946 දී නිකුත් කරන ලද විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශයේ මෙසේ සඳහන් වේ. “‍එබැවින් භික්ෂු ජිවිතයට කැළැල් නොවන පරිද්දෙන් අපේ රටවැසියාගේ යහපතට හේතුවන යම් වැඩපිළිවෙළක් වේ නම් එහි නම දේශපාලනය වේවා කුමක් හෝ වේවා එහි යෙදීම භික්ෂුන්ට සුදුසුමය… උදාහරණයක් වශයෙන් කියතොත් අපේ රටවැසියාගේ පොදු දියුණුව සඳහා මේ ළඟදී ලැබුණු නිදහස් අධ්‍යාපනය විනාශ කරලීමට කරන හැම උත්සා හයකටම විරුද්ධව ක්‍රියා කොට එය චිරස්ථායි කරගැනීම භික්ෂුන්ට අයත් පරම යුතුකමකි.”‍ ඒ අනුව නිර්මාල් කියන්නේ මේ භික්ෂුන් විසින් ආරක්ෂා කරන නිදහස් අධ්‍යාපනයේ ඇත්ත සමාජීය ප්‍රතිඵල වන ස්ථාපිත සමාජ පර්යාය උඩු යටිකුරු කිරීම භික්ෂූන් විසින් ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කරන සාම්ප්‍රදායික සමාජ පර්යායේ අඛණ්ඩත්වය රැකගැනීම සඳහා වූ අභිලාෂයට පරස්පර වන බවයි.

විද්‍යාලංකාර භික්ෂුන්ගේ රැඩිකල් දේශපාලන නැඹුරුවම ඔවුන් සාම්ප්‍රදායික සමාජ පර්යායේ අඛණ්ඩත්වය අපේක්ෂා නොකරන බවට තර්කයක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකි යයි ද ඔහු කියයි. එනමුත් මේ භික්ෂූන් අපේක්ෂා කරන සාම්ප්‍රදායික සමාජ පර්යාය කුමක්දැයි ඔහු නිශ්චිතව සඳහන් කළේ නැති බව මගේ වැටහීමයි.

මේ සමාජ පර්යාය කුමක්ද? එය නම් බලය වේ. නිර්මාල්ම සඳහන් කරන ආකාරයට ලංකා ඉතිහාසයේ අඛණ්ඩත්වය සම්බන්ධයෙන් සැලකිල්ලට ගත හැකි ප්‍රබලම සාධකය වන්නේ භික්ෂු තන්ත්‍රයේ පැවැත්මයි.

මෙම භික්ෂු තන්ත්‍රයේ පැවැත්මට උපකාරීවූ එක ප්‍රධාන කාරණයක් වන්නේ අධ්‍යාපනය භික්ෂූන් අත තිබීමයි. මේ හරහා භික්ෂූහු දේශපාලනයට බලපෑම් කරමින් තමන් සතුව යම් දේශපාලන බලයක් නිර්මාණය කර ගත්හ. ඔවුන් දිගටම පවත්වා ගැනීමට අදහස් කරන සමාජ පර්යාය නම් මේ දේශපාලන බලය තමන් අත තබාගැනීමයි.

යටත් විජිත පාලනය තුළ අධ්‍යාපනය පන්සලෙන් ඉවත්වී භික්ෂූන්ට ඒ පිළිබඳව ඇති ආධිපත්‍යය නැතිවීම, 1931 සර්වජන ඡන්ද බලය ලැබීම, 1945 ඇතිවූ නිදහස් අධ්‍යාපනය යන කරුණු හේතුවෙන් භික්ෂුවගේ සමාජ ආධිපත්‍යය අනුක්‍රමයෙන් අඩුවූ අතර නිර්මාල් සඳහන් කරන ආකාරයට යුරෝපීයයන්ගේ පැමිණීමද ඔවුන්ගේ පැමිණීමෙන් පසුව 19 වන ශත වර්ෂයේ සිදුවූ බෞද්ධ පුනරුදයද භික්ෂුවගේ ආධිපත්‍යය සමාජය තුළ නැවත ඇති කිරීමට හේතු විය. කන්නංගර මහතා නිදහස් අධ්‍යාපනය යනුවෙන් අදහස් කළේ එවකට ගාස්තු අයකරමින් ඉගැන්වූ ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය නොමිලේ ලබාදීම බවත් අප මතක තබාගත යුතුය.
මේ අනුව නිර්මාල් සඳහන් කරන ආකාරයට එම සමාජ පර්යායයන් දෙක අතර පරස්පරයක් තිබේ.

මෙම සාකච්ඡාව නිර්ම ල් සඳහන් කළ කරුණුවලින් ඔබ්බට රැගෙන යා හැකිය.
අනුරාධපුර යුගයේ සිට භික්ෂූහු දේශපාලනයට බලපෑම් කළහ. මෙම කාරණයද විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශනයේ එන දේශපාලනය පිළිබඳ අර්ථ කථනය ද සැලකිල්ලට ගතහොත් ලංකාවේ දේශපාලන බුද්ධාගමේ ද දේශපාලන භික්ෂුන්ගේ ද ආරම්භය සනිටුහන් වන්නේ අනුරාධපුර යුගයේ සිටය. එය කෙතරම් බරපතළද යත් එය අටුවාවටද පිවිස තිබේ. බුද්ධඝෝෂ හිමියන් හෙළ අටුවා පාදක කර ගෙන පාලි අටුවා ලියන්නේ පස් වන සියවසේදීය.

විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශයේ මෙසේද සඳහන් වේ. “අද ලෝකයෙහි මනුෂ්‍යයන්ගේ යහපත පිණිස කරන හැම වැඩපිළිවෙළක් ම දේශපාලනයට අයිති යයි අපි විශ්වාස කරමු. ආගම දියුණුවට ක්‍රියා කිරීම භික්ෂූන්ට අයිති යුතුකමක් බව කවුරුත් පිළිගනිති. ආගම දියුණුව පවතින්නේ එය අදහන රටවැසියාගේ දියුණුව උඩම බව පැහැදිලිය. සිංහල මනුෂ්‍යයා බුද්ධාගම්කරයා යම් කලක දියුණු නම් බුද්ධාගමේ දියුණුවත් එම කාලයේම බව ඉතිහාසයෙන් ඔප්පු වේ.”‍ “සිංහල භික්ෂුන්වහන්සේ මුල් කාලයේ පටන්ම සිංහල ජාතියේත් සිංහල දේශයේත් බුද්ධ ශාසනයේත් දියුණුව පිණිස පුරෝගාමීව ක්‍රියා කරමින්ම භික්ෂු ජීවිතය ගත කළ බව අමතක කළ නොහැකිය.”

මේ අනුව බුද්ධාගමේ දියුණුව ලෙස විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශය මගින් සලකනු ලබන්නේ බාහිර දියුණුවක් බවත් අභ්‍යන්තර නැතහොත් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව එයට අදාළ නොවන බවත් පැහැදිලිවේ.

විද්‍යාලංකාර ප්‍රකාශයට අටුවාවක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ භික්ෂුවගේ උරුමය පොතේ අංගුත්තර නිකාය අටුවාව, දීඝ නිකාය අටුවාව, මජ්ජිම නිකාය අටුවාව සහ ධම්මපදට්ඨ කථාව උපුටා දක්වමින් රාහුල හිමියන් කියන්නේ ප්‍රතිවේදය හෙවත් නිවන අවබෝධ කිරීමත් ප්‍රතිපත්තිය හෙවත් සීලා දී ගුණධර්ම පුරුදු කිරීමත් ඇතත් නැතත් ශාසනයේ පැවැත්මට පර්යාප්තිය හෙවත් ත්‍රිපිටක ධර්ම ඉගෙනීම ප්‍රමාණවත් බවයි.

එහිමියෝ ම ප්‍රතිපත්තියත් ප්‍රතිවේදයත් පර්යාප්තියට වඩා උතුම් බැව් තථාගතයන් වහන්සේගේ මුල් ඉගැන්වීම බව සඳහන් කරති. (26 පිටුව) එමෙන්ම අටුවාවල මූලික අරමුණ සූත්‍ර පිටකයේ ඇති නිවන අරමුණු කරගත් සූත්‍ර දේශනාවලට අරුත් සැපයීමයි.

රාහුල හිමියෝ මෙයට උදා හරණ දෙති. එනම් ධම්ම පදට්ඨ කථාවේ ඇති චක්ඛුපාල කථා වස්තුව සහ අංගුත්තර නිකාය අටුවාවේ ඇති මිලක්ඛතිස්ස කථා වස්තුවයි. එයින් පසුව රාහුල හිමියෝ අටුවාව ආශ්‍රයෙන් මෙසේ කියති. “‍ග්‍රන්ථ ධුරය බලසම්පන්නයන්ට අයිති දෙයක් හැටියටත් විදර්ශනාව දුර්වලයන්ට බාරවූ දෙයක් හැටියටත් සැලකූ බවද එසේම විදර්ශන ධුරය පුරන්නට පටන් ගත අය එසේ නොකළේ ග්‍රන්ථ ධුරය පුරන්නට ශක්තිය නොතිබුණු නිසා බවද ඉහත සඳහන් කතාවලින් හොඳ හැටි පැහැදිලි වෙයි.”‍ (32 පිටුව)

ඉන් පසුව මිලක්ඛතිස්ස හිමියන් ආචාර්යයන්ගෙන් කමටහන් ගෙන වත්පිළිවෙත් කරමින් තැනින් තැන ගමන් කිරීමට අධෝ ලිපියක් ලෙස මෙසේ සඳහන් කරති. “‍අදත් මෙසේ ජීවිතය ගතකරන සමහර මහලු‍ ස්ථවිරවරු සිටිත්”‍ (32 පිටුව) මෙය සරදමකි. එනමුත් එහිමියන් අමතක කළ හෝ නොසලකා හැරි කාරණාව නම් අවසානයේදී මිලක්ඛතිස්ස හිමි මාර්ගඵල හෙවත් ප්‍රතිවේදයේ ඵලය ලැබූ බවය. (මනෝ රථපුරණි – එකක නිපාත වර්ණනාව- සයවන වර්ගය)

රාහුල හිමියන්ගේ භික්ෂුවගේ උරුමය පොතෙන් සිදුවූයේ වර්තමාන භික්ෂු පරපුරට අනුරාධපුර යුගයේ පැවති භික්ෂුවගේ උරුමය හඳුන්වා දීමයි. එනම් තමන් පිළිබඳව කරන ආර්ය පර්යේෂණයට වඩා ත්‍රිපිටකය ඉගෙනීම හා සිය දායකයන්ගේ අභිවෘද්ධිය සඳහා කරන දේ ඉහල ස්ථානයක තැබීමයි.

නමුත් රාහුල හිමියන් භික්ෂුවගේ උරුමය පොත ලියන යුගයට වඩා අද තත්ත්වය හාත්පසින්ම වෙනස් වී තිබේ. ඒ කෙසේද? තායි සහ බුරුම ආරණ්‍යවාසි භික්ෂූන් විසින් පරපුරෙන් පරපුරට රැකගෙන ආ විපස්සනා භාවනා ක්‍රම දසදින භාවනා වැඩ සටහන් හරහා ගිහියන්ගේ අතට පත්වී තිබේ. මෙම භාවනා ක්‍රම ඉගෙනීමට බටහිර සිට පැමිණි සමහර ගිහියෝ එය බටහිර සමාජය තුළ ඔසවා තැබූහ. ඔවුන් අතර වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වූ භාවනානුයෝගීන්ගේ මොළයෙන් නිකුත් කරන තරංග පිළිබඳව පර්යේෂණ කළ මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු  සහ මනෝ වෛද්‍යවරයකු  ද සිටියහ. ඔවුන් තිදෙනාම ඇමෙරිකානුවෝ වෙති. සතිය පදනම් කරගෙන ආතතිය අඩුකිරීම බොහෝ ආතතියෙන් වෙසෙන බටහිර ජනයාට සහනකාරී වැඩපිළිවෙළකි. බටහිර වෛද්‍යවරු ආතතිය අඩු කිරීම සඳහා අනාපන සති භා වනාව නිර්දේශ කරති. බටහිර රටවල සතිය  කුඩා කල සිට උගන්වනු ලැබේ. මෙරටද සති පාසැල නමින් එවැනි ව්‍යාපාරයක් තිබේ. මේ අනුව භාවනාව ආතතිය අඩු කිරීම සඳහා ද නිවන් දැකීම සඳහා ද මෙන්ම දෙවියන් වහන්සේ සමඟ ඒකාත්මික වීම සඳහා ද භාවිත කළ හැකැයි සිතමි.

මේ පසුබිම මත අපේ භික්ෂූන් කළ යුත්තේ කුමක්ද? සකච්ඡා මණ්ඩපයේදී සුනිල් විජේසිරිවර්ධන මහතා පැවසුවාක් මෙන් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව සහ බාහිර දියුණුව එක්ව ගැනීමයි. එසේ කළ හොත් අනාගතයේදී අනාපාන සතිය අපට බටහිරින් ඉගැනීමට සිදු නොවනු ඇත.

• හර්ෂ ගුණසේන