No menu items!
22.5 C
Sri Lanka
18 May,2026
Home Blog Page 130

එක එක වෙලාවට එක එක සැකකරුවා වේදිකාවට ගෙනෙන
බොරැල්ල පල්ලියේ බෝම්බ සිද්ධිය
පොලිස් පරීක්ෂණ ව්‍යාකුලයි: නීතිඥයෝ කියති

0

පසුගිය 14 වෙනිදා පොලිසිය භාර ඇමති සරත් වීරසේකර කිව්වා ලන්කා හොස්පිටල්ස් බෝම්බය සහ පල්ලියේ බෝම්බය දෙකම තියලා තියෙන්නේ එක ම කෙනෙක්. ඒ මහමොළකරු අපි අල්ලා ගන්නවා කියලා. මේ ප්‍රකාශය කරන විට වෛද්‍යවරයාව අත් අඩංගුවට අරගෙනවත් තිබුණේ නෑ. එහෙම අත් අඩංගුවට අරගෙන ප්‍රකාශයක් සටහන් කරගන්නත් කලින් තමයි ඔහු මේ ප්‍රකාශය සිදු කළේ. ඊට ටික දවසකට පස්සේ පොලිසිය ඒ වෛද්‍යවරයාව අත්අඩංගුවට අරන් කියනවා මේ බෝම්බ සිදුවීම් දෙකම කරලා තියෙන්නේ මේ වෛද්‍යවරයා කියලා.

■ අමන්දිකා කුරේ

බොරැල්ල සියලු ශාන්තුවරයන්ගේ දේවස්ථානයේ බෝම්බ සිදු වීම සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු ප්‍රමාණයක් පසුගිය සතියේ පුවත්පතින් අපි අනාවරණය කළෙමු. බෝම්බය තබන්නට උපදෙස් දුන් බවට සැකපිට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ රඳවාගෙන සිටින වෛද්‍යවරයාගේ පාපෝච්චාරණය සම්බන්ධයෙන් ද කතෝලික ප්‍රජාව තුළ මේ වන විට කතාබහක් මතුව තිබේ.
1974 දී තමා සිංහල බෞද්ධ කාන්තාවක සමග සියලු ශාන්තුවරයන්ගේ දේවස්ථානයේ දී විවාහ වීමේ දී ඇය බෞද්ධ කාන්තාවක වූ නිසා පල්ලියේ පියතුමන් උදෑසන දේව මෙහෙය ලබා නොදීම නිසා පල්ලියට බෝම්බය තැබූ බවත් සිය බිරිඳ කොවිඩ් ආසාදිතව ලංකා හොස්පිටල්ස්හි ප්‍රතිකාර ලැබූ අවස්ථාවේ ඇයට එම රෝහලෙන් හොඳට ප්‍රතිකාර ලබා දුන් නිසා එම රෝහලට ප්‍රසිද්ධියක් ලබා දීමට ලංකා හොස්පිටල්හි බෝම්බයක් තැබූ බවටත් එම වෛද්‍යවරයා පිළිගත් බවට පොලිසිය මුලින් ප්‍රකාශ කර තිබුණි.


කෙසේවුවත් පොලිසිය විසින් දිගින් දිගටම පල්ලියට පැමිණ බෝම්බය තැබූ පුද්ගලයා සහ වෛද්‍යවරයාට බෝම්බය ලබා දුන් පුද්ගලයා යැයි අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ පුද්ගලයා සම්බන්ධයෙන් කිසිදු තොරතුරු හෙළිකිරීමක් සිදු නොකරන අතර ඒ පිළිබඳව විමසීමේ දී පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශකවරයා දිගින් දිගටම පවසන්නේ ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු තවමත් තමා වෙත ලැබී නොමැති බවයි. අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ වෛද්‍යවරයාගේ ප්‍රකාශ පවා මාධ්‍යයට ලබා දී ඇති පොලිසිය එම බෝම්බය රැගෙන ආ පුද්ගලයා සහ බෝම්බය ලබා දුන් බව කියන පුද්ගලයා සමබන්ධයෙන් තොරතුරු හෙළි නොකරන්නේ මන්දැයි සැකයක් මතුවේ.


මෙම පුද්ගලයන්ට අමතර ව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ දේවස්ථානයේ සේවය කළ ෆ්‍රැන්සිස් මුනීන්ද්‍රන්, උද්‍යාන පාලක ක්‍රිශ්නසාමි සිවසුන්දරම් සහ ඒ මොහොතේ සිය පෙම්වතිය හමුවීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් පල්ලියේ රැඳී සිටි ප්‍රසාද් මිගෙල් යන අයද තවමත් නිදහස් කර නොමැත.
මෙම වෛද්‍යවරයා අත්අඩංගුවට ගැනීමට පෙර පොලිසිය භාර ඇමති සරත් වීරසේකර ප්‍රකාශ කළේ මෙම බෝම්බය අටවා ඇත්තේ පල්ලියේ සේවය කළ 14 හැවිරිදි මුනීන්ද්‍රන් බවත් ඔහු එය පිළිගත් බවත් ය. පසුව කාදිනල් හිමියන් විසින් පොලිසිය පරීක්ෂා කර තිබෙන්නේ සවස 3න් පසු සීසීටීවී දර්ශන පමණක් බව හා පිටස්තර පුද්ගලයෙකු පැමිණ බෝම්බයක් අටවා යන සීසීටීවී දර්ශන මාධ්‍ය හමුවකින් ඉදිරිපත් කළ පසුව එම මුනීන්ද්‍රන් අත් අඩංගුවේ තබාගෙන සිටින්නේ මන්දැයි මාධ්‍යවේදීහු සරත් වීරසේකර ඇමතිවරයාගෙන් විමසූහ. එහිදී ඔහු පැවසුවේ මුනීන්ද්‍රන්ගේ කාමරය තුළ සෙලෝටේප් සහ ගිනිපෙට්ටියක් තිබූ බැවින් ඔහු අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ බවයි.


මේ වන විට පුද්ගලයන් කී දෙනෙකු මෙම සිදුවීමට අදාළව සැකපිට අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ ද යන්න පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක නිහාල් තල්දූවගෙන් අප විමසූ විට ඔහු ඊට ද පිළිතුරු ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ තමා ඒ පිළිබඳව නොදන්නා බව පවසමිනි.


පසුගිය ජනාවාරි 24 දින අන්තර්ජාලය හරහා පැවති මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක දී සිරිල් ගාමිණී පියතුමන් විසින්ද මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් පළ කරන ලදි.


“පසුගිය 14 වෙනිදා පොලිසිය භාර ඇමති සරත් වීරසේකර කිව්වා ලන්කා හොස්පිටල්ස් බෝම්බය සහ පල්ලියේ බෝම්බය දෙකම තියලා තියෙන්නේ එක ම කෙනෙක්. ඒ මහමොළකරු අපි අල්ලා ගන්නවා කියලා. මේ ප්‍රකාශය කරන විට වෛද්‍යවරයාව අත් අඩංගුවට අරගෙනවත් තිබුණේ නෑ. එහෙම අත් අඩංගුවට අරගෙන ප්‍රකාශයක් සටහන් කරගන්නත් කලින් තමයි ඔහු මේ ප්‍රකාශය සිදු කළේ. ඊට ටික දවසකට පස්සේ පොලිසිය ඒ වෛද්‍යවරයාව අත්අඩංගුවට අරන් කියනවා මේ බෝම්බ සිදුවීම් දෙකම කරලා තියෙන්නේ මේ වෛද්‍යවරයා කියලා. මේක මුල සිටම පිටපත් ලියලා කරන්න හදපු වැඩක් බව පැහැදිලියි. නමුත් කරගෙන යද්දි මේක දුර්වල පිටපතක් කියලා අපිට තේරෙනවා. මේක නාට්‍යයක්ම තමයි. එපමණක් නොවෙයි අපට ප්‍රශ්නය තිබෙන්නේ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සම්බන්ධයෙන් නෙවෙයි. ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ නීතිපති, අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, පොලිසිය, මහජන ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඉන්න නිලධාරීන් පිළිබඳව. කිසිම දවසක දේශපාලකයන් නායකත්වය දෙන අපරාධවලට ලෝකයේ සාධාරණයක් ලැබෙන්නේ නෑ.“
එමෙන් ම කතෝලික ගිහි සංවිධාන එකතුව විසින් කැඳවා තිබූ මාධ්‍ය හමුවක දී ශෙහාන් මාලක මහතාද මේ පිළිබඳව අනාවරණ කිහිපයක් සිදු කළේ ය.


“මේ බෝම්බ නාටකය පටන් ගත්තේ සැප්තැම්බර් මාසයේ දී. මාව සැප්තැම්බර් මාසයේ දී අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමෙම්න්තුවේ ප්‍රශ්න කිරීම්වලට ලක් කරලා අවසන් වුණාට පස්සේ මගේ ආරක්ෂාව සඳහා මම රැඳී සිටිය ස්ථානට එහා පැත්තෙන් තිබුණු කන්‍යාරාමයට බුද්ධි අංශ නිලධාරීන් ඇවිල්ලා නැවතුණා. ඉන්පසුව අපේ පියතුමන්ලා මගේ ආරක්ෂාව උදෙසා මාව බෝපිටිය ශාන්ත නිකොලා දේවස්ථානයේ රඳවා තැබුවා. සැප්තැම්බර් මාසයේ දී බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල වෙනවා කියලා නාවික හමුදා නිලධාරීන් වගයක් ඇවිල්ලා කිව්වේ ඒ දේවස්ථානයටයි. ඒ වෙද්දිත් මම ඒ දේවස්ථානයේ සිටියේ. ඒ වෙනකොට පල්ලිවල දේව මෙහෙයන් නවත්වලා තිබුණේ. සෙනග ගැවසෙන්නේ නැති තැනකට කවුරු හරි බෝම්බයක් එල්ල කරනවා නම් එහෙම කරන්නේ ඇයි? මේ ගැන සරත් වීරසේකර ඇමතිවරයා කිවේ මේක පෙර පුහුණුවක් කියලා. ආරක්ෂක ලේකම් කමල් ගුණරත්න කිව්වේ ‘ඒ නිලධාරීන් පමණට වඩා බුද්ධි තොරතුරු හෙළිකරලා.’ කෝ මේ සිද්ධිය ගැන ගත්ත ක්‍රියාමාර්ග? මේ හැම සිදුවීමේම අධ්‍යක්ෂවරයා එක්කෙනෙක්.“


බොරැල්ලේ බෝම්බ සිදුවීමට අදාලව බෝම්බය ඇටවූ පුද්ගලයා මනා අවි පුහුණුව ලැබූ අයෙකු බවට සැක මතුවන බව ද ඔහු පෙන්වා දුන්නේ ය. “අත් බෝම්බයේ පින් එක ගලවලා හඳුන්කූරක් තියලා සවි කරලා. මෙහෙම කරන්න පුළුවන් කාට ද? මේ දේවල් එක්කම ඉන්න ඒවා ගැන හොඳට අත්දැකීම් තියෙන කෙනෙකුට තමයි කරන්න පුළුවන්.“


සමගි ජන බලවේගයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී චමින්ද විජේසිරිද ජනවාරි 25 පැවති මාධ්‍ය හමුවක දී මේ පිළිබඳව අදහස් පළකළේ ය. “අත්බෝම්බ ගෙනල්ලා හඳුන්කූරු ගහලා ඒවා කරන්න දන්නේ ආමි එකේ ඉඳපු කට්ටිය. පහුගිය කාලයේ දැවැන්ත අවි ගබඩා පවත්වාගෙන ගිය ඇතැම් අයට විවිධ චෝදනා එල්ල වෙලා තිබුණා. ඒ අයත් එක්ක ආරක්ෂක අංශවලට සම්බන්ධයක් තිබුණා. බෝම්බෙ තියපු කෙනා බෝම්බ හොඳට හසුරුවන්න දන්න කෙනෙක් බව පේනවා. බෝම්බෙ තියපු කෙනා ගැනත් පොලිසිය ප්‍රශ්න කළ යුතුයි. මළමිනී මතින් දේශපාලනය කිරීමට පොලිසිය ඉඩ ලබා නොදිය යුතුයි.“


මෙවැනි පරීක්ෂණයක් සිදු කෙරෙන අවස්ථාවක දී සාමාන්‍යයෙන් එම අත් බෝම්බය නිෂ්ක්‍රිය කර නඩු භාණ්ඩයක් වශයෙන් තබනවා වුවත් මේ සිදුවීමේ දී බෝම්බය පුපුරවා තිබෙන බවට ද ශෙහාන් මාලක මහතා චෝදනා කරයි. “පොලිසිය මේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අපක්ෂපාතී පරීක්ෂණයක් සිදු කරනවා කියලා අපට සිතන්න තිබුණා අවම වශයෙන් ඒ අත් බෝම්බයේ ඇඟිලි සලකුණු වාර්තාවක් හෝ රසපරීක්ෂක වාර්තාවක් හෝ අරගෙන තිබුණා නම්. බෝම්බය නිෂ්ක්‍රිය කරලා ඒවා සිදු කරනවා වෙනුවට බෝම්බය පුපුරුවා හැරලා. ඇඟිලි සලකුණු හෝ රසපරීක්ෂක වාර්තාවක් ගන්න විදිහක් නෑ දැන්. මේ බෝම්බය හැදුවේ කවදාද, කවුද ගෙනාවේ, මේ සියලු තොරතුරු සොයා ගන්න තිබුණ මාර්ගය බෝම්බය පුපුරුවලා අවසන් කරලා.“
පොලිස් අත් අඩංගුවේ සිටින පුද්ගලයන්ට පහර දීමට පොලිසියට අයිතියක් නැතිවුව ද එම පොලිස් භාරයේ සිටින මුනීන්ද්‍රන්ට පොලිසිය විසින් අමානුෂික ලෙස පහර දී ඇති බවට ද ශෙහාන් මාලක මහතා චෝදනා කරයි. වෛද්‍යවරයා අත්අඩංගුවට ගැනීමට පෙර බෝම්බය ඇටවූ බවට මේ පුද්ගලයා පිළිගත් බවට ඇමති සරත් වීරසේකර ද ප්‍රකාශ කළේ ය.
මහේස්ත්‍රාත් පරීක්ෂණයට අදාල නඩුව කොළඹ අතිරේක මහේස්ත්‍රාත් රජීන්ද්‍රා ජයසූරිය ඉදිරියේ පසුගිය ජනවාරි 25 වන දින කැඳවා තිබුණි. රැඳවුම් නියෝග යටතේ අත්අඩංගුවේ තබාගෙන සිටින පල්ලියේ සේවකයන් දෙදෙනා සහ පල්ලියේ රැඳී සිටි පුද්ගලයා වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නීතිඥ රියෙන්සි අර්සකුලරත්න කරුණු ඉදිරිපත් අර තිබෙන්නේ මේ සම්බන්ධයෙන් පොලිසිය සිදු කරන පරීක්ෂණ පිළිබඳව එකඟ විය නොහැකි බවයි. කරුණු ඉදිරිපත් කරමින් එම නීතිඥවරයා පවසා තිබෙන්නේ ජනවාරි 11 වන දින සියලු ශාන්තුවරයන්ගේ දේවස්ථානයේ බෝම්බය ඇටවූ පුද්ගලයා ජනවාරි 10 වන දින පැමිණ පල්ලියේ සැරිසරා තිබෙන බවට ද සීසීටීවී සාක්ෂි තිබෙන බවයි. පොලිසිය මෙම සියලු සාක්ෂි පසෙකලා අහිංසක පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතෙන් රඳවා සිටින බවත් ඔවුන් තිදෙනා සහ රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගත කර සිටින සැකකරු අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලෙස ඔහු එහිදී ඉල්ලා තිබේ. පාස්කු බෝම්බ ප්‍රහාරයට දින 1000ක් පිරීම නිසා රාගම තේවත්ත දේවස්ථානයේ සංවිධානය කර තිබූ දේව මෙහෙයට පැමිණීමට ජනතාව බියගැන්වීම සඳහා 11 වන දින මෙම බෝම්බය පිපිරවීමට සැලසුම් කළේදැයි සැකයක් පවතින බවට ද අර්සකුලරත්න මහතා කරුණු ඉදිරිපත් කර තිබේ.


එහිදී අත්අඩංගුවට පත් වී සිටින වෛද්‍ය ශර්ලි හේරත් වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නීතිඥ චමින්ද අතුකෝරල පෙන්වා දී තිබෙන්නේ සිය සේවාදායකයා සහ 1974 දී සිදු වූ සිදුවීමක් ඈඳා පොලිසිය විසින් ලබා දී ඇති තොරතුරු මත මාධ්‍ය වාර්තා රැසක් පළ වී ඇති බවත් ඒවා අධිකරණයටවත් මේ වන තෙක් වාර්තා වී නොමැති බවත් ය. විමර්ශනවල තොරතුරු අධිකරණයට වාර්තා වී නොමැති වුවද ඒවා මාධ්‍ය හරහා ප්‍රචාරය වන්නේ කෙසේදැයි ඔහු එහිදී ප්‍රශ්න කළේ ය. එහිදී මහේස්ත්‍රාත්වරිය ද පවසා තිබෙන්නේ විමර්ශනවලට අදාළ කරුණු අධිකරණයට පැමිණීමට පෙර මාධ්‍ය හරහා ප්‍රචාරය වීම පිළිබඳව තමාටත් ගැටලුවක් පවතින බවයි.


කාදිනල්තුමා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥ නෙවිල් අබේරත්නද පෙන්වා දී තිබෙන්නේ පොලිසියේ පරීක්ෂණවල විනිවිදභාවය සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් පවතින බවයි. කාදිනල්තුමා බෝම්බය අටවන පුද්ගලයාගේ සීසීටීවී දර්ශන හෙළි නොකෙරුවා නම් පොලිසිය විසින් සවස තුනෙන් පසු සීසීටීවී දර්ශන පමණක් ගෙන කුමනාකාරයෙන් පරීක්ෂණ සිදු කරාවිදැයි ප්‍රශ්නයක් තිබෙන බව නීතිඥවරයා පවසා තිබේ. තම පාර්ශ්වයට ද මෙම සිදුවීම තේවත්ත පල්ලියේ පැවති දේවමෙහෙය කඩාකප්පල් කිරීමට සිදු කළ එකක් බවට සැක මතුවන බවට ද කරුණු ඉදිරිපත් කර තිබේ.


පැමිණිල්ල වෙනුවෙන් පෙනී සිටි කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසයේ සහකාර පොලිස් අධිකාරී නෙවිල් ද සිල්වා විත්තිකාර පාර්ශ්වවල නීතිඥවරුන් ඉදිරිපත් කර තිබෙන කරුණු සම්බන්ධයෙන් සිය කනගාටුව ප්‍රකාශ කර තිබෙන අතර පොලිසිය කිසිවක් සැඟවීමට උත්සහ නොගන්නා බවටද ප්‍රකාශ කර තිබේ.


මෙම කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් පෙබරවාරි 02 දා අධිකරණයට මේ පිළිබඳ සංක්ෂිප්ත වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස මහේස්ත්‍රාත්වරිය විසින් කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසයට නියෝග කර තිබේ.


කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසය මෝසමක් ගොනු කරමින් මෙම නඩුව ජනවාරි 26 නැවත කැඳවූ අවස්ථාවේ දී රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කර සිටින වෛද්‍යවරයා මහේස්ත්‍රාත්වරිය ඉදිරියේ රහසිගත ප්‍රකාශයක් ලබා දීමට කැමැත්තෙන් පසුවන බවට කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසයේ පොලිස් පරීක්ෂක වසන්ත කුමාර අධිකරණයට දන්වා තිබේ. ඒ අනුව එම වෛද්‍යවරයා කොළඹ අතිරේක මහේස්ත්‍රාත් රජින්ද්‍රා ජයසූරිය හමුවේ පැය දෙකකට ආසන්න කාලයක් රහසිගත ප්‍රකාශයක් ලබා දී තිබේ.


මෙම සිදුවීම පිළිබඳව පරීක්ෂණ ආරම්භ වූ දා පටන් ම වගකිවයුත්තන් විසින් සිදු කළ ප්‍රකාශ හා යථාර්ථය අතර විවිධ පරස්පරතා පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිය. මේ වන විට අනාවරණය වී ඇති කරුණු අනුව වුවත් බෝම්බය සවි කළ පුද්ගලයා සම්බන්ධයෙන් පොලිසියේ සිදු කරන පරීක්ෂණවල පැහැදිලි ව්‍යාකුලභාවයක් දැකිය හැකිය. කතෝලික සභාවේ ද අදහස වන්නේ මෙම සිදුවීම සම්පූර්ණයෙන් ම සැලසුම්සහගතව තේවත්ත පල්ලියේ පැවති දේව මෙහෙය අඩාල කිරීමේ අරමුණින් සිදු කරන්නට උත්සහ කරන ලද්දක් බවයි. පල්ලියේ සීසීටීවී දර්ශන මෙන් ම ඒ අවට සවි කර ඇති සීසීටීවී දර්ශන හරහා පහසුවෙන් ම බෝම්බය තැබූ පුද්ගලයා පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කරගැනීමට හැකිවුවද තවමත් පොලිසිය සම්පූර්ණයෙන් පල්ලියේ සීසීටීවී දර්ශනවත් නරඹා නොමැති බවට පල්ලියේ සේවකයන් වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නීතිඥවරයාගේ කරුණු දැකීමෙන් පැහැදිලි වේ.


පසුගිය කාලයේ සීසීටීවී දර්ශන හරහා කෝරෝනා ආසාදිතයන් හා ඔවුන් ආ ගිය තැන් පවා පහසුවෙන් සොයාගෙන ඒවා මාධ්‍ය වෙතත් නිකුත් කළ පොලිසියට බෝම්බ සැකකරුවෙකු සීසීටීවී දර්ශන මගින් පරීක්ෂණ සිදු කර නිශ්චිතව සොයාගැනීමට නොහැකිවීම ඉතා හාස්‍යජනක කාරණයකි.■

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ගැන ‘අමතක කිරීම’

“විකටයෙකු රජවාසලේ පදිංචියට ගිය විට ඔහු රජෙකු බවට පත්නොවෙයි.
රජවාසල නාඩගම් මඩුවක් බවට පත්වෙයි”-
(තුර්කි ප්‍රස්තාවපිරුළකි)

පිස්සෙකු ජනාධිපති තනතුරට පත්වුණොත් ඇති විය හැකි තත්වය ගැන, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ලංකාවට හඳුන්වා දුන් අවස්ථාවේම ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා අනතුරු අඟවා තිබේ. ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නමැති පිස්සෙක් ඇමරිකාවේ ජනාධිපති තනතුරට පත්විය. එහෙත් ඊළඟ පළමු අවස්ථාවේම ඔහුව එම තනතුරින් ඉවත් කිරීමට එරට ජනතාව සමත් වූහ. 1978 දී පටන් ගත් ලංකාවේ ජනාධිපති ක්‍රමයේ පළමු පාලන කාලය අවුරුදු 17 ක් යන තෙක් වෙනස් කරගැනීමට නොහැකි විය. ඊළඟට 1994 දී බලයට පත් පාලනය අවුරුදු 21 ක් යන තෙක් වෙනස් කරගැනීමට නොහැකි විය. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ සමස්ත ඉතිහාසය තුළ ඉතා පහසුවෙන් අවුරුදු 5 ක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ වෙනස් කරගැනීමට හැකි වී තිබෙන එකම පාලන කාලය වන්නේ යහපාලන තන්ත්‍රයයි. උත්ප්‍රාසය වන්නේ, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ එතෙක් ඉතිහාසය තුළ එම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය වඩාත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීමට පියවර ගත් එකම ආණ්ඩුවත් එයම වීමයි.


ඊළඟ ජනාධිපතිවරණය සඳහා දැන් තියාම පිඹුරුපත් සකස් කරමින් සිටින පිරිසක් සිටිති. ඒ අතරින්, සජිත් ප්‍රේමදාස, බැසිල් රාජපක්ෂ, අනුර කුමාර දිසානායක සහ චම්පික රණවක කැපී පෙනේ. ඔවුන් අතරින් චම්පික රණවක හැරුණු කොට අනිත් සියල්ලන්, අතීතයේ යම් කාලයක, මේ ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කරන බව ප්‍රතිපත්තියක් වශයෙන් පිළිගත් පක්ෂයක හෝ කඳවුරක සාමාජිකයන් ය. මෙම ක්‍රමයට එක දිගටම ආශා කළ චම්පික රණවක පවා, ලංකාවේ මැතිවරණ ක්‍රමයත් වෙනස් කෙරෙන්නේ නම්, ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම පිළිබඳ ඉල්ලීමට එකඟ විය හැකි යැයි අද කියන බව පසුගිය දා වාර්තා විය.


ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ප්‍රති-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අතර එක් මූලික වෙනසක් තිබේ. එනම්,

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ පාලකයා බැඳ තබන යාන්ත්‍රණය, ප්‍රති-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ නැති වීමයි. ඒකාධිපතියා යනු, නිදහස් පාලකයෙකි. සිතැඟියාවක් කිරීමේ බලය සහ නිදහස ඔහුට තිබේ. ඔහු බැඳී සිටින යදම්, එක් සීමාන්තික අවස්ථාවකදී හැර, ඉතා ලිහිල් ය. සීමාන්තික අවස්ථාව වන්නේ, ජනතාව කුලප්පු වී, ඒකාධිපතියාව බෙල්ලෙන් අල්ලා බාල්කයක එල්ලා ඝාතනය කිරීමේදී ය. (මුසෝලිනී). නැත්නම්, තමාගේ සුරතල් බල්ලාටත් වෙඩි තබා තමාත් වෙඩි තබාගෙන බංකරයක් ඇතුළේ සියදිවි නසාගැනීමේදී ය. (හිට්ලර්).


ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ, නායකයා මෙවැනි අවාසනාවන්ත ඉරණම්වලට පත්වීම වළක්වයි. එහි රහස වන්නේ නායකයා යහපත් පුද්ගලයෙකු වීමම නොව, නායකයාට ඒකාධිපතියෙකු වීමේ ඉඩකඩ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තුළ ඇහිරී තිබීම ය. එහෙත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමය තුළත්, ඇතැම් තත්වයන් යටතේ ව්‍යවස්ථානුකූල ඒකාධිපතියන් ඇති විය හැකිය. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය යනු, එවැනි ඒකාධිපතියන් ව්‍යවස්ථානුකූලව පත්කර ගැනීමේ වැඩි ශක්‍යතාවක් සහිත පාලන ක්‍රමයකි. මේ ලිපියේ මුලින් කී පුද්ගලයන් සියල්ලන්ම ජනාධිපති තනතුරට නුසුදුස්සන් වන්නේ, ඒ සියලු දෙනාගේම චරිත ස්වභාවය නිසා හෝ දෘෂ්ටිවාදී නැමියාවන් නිසා, ඕනෑම අවස්ථාවක, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදියාගෙන් ඒකාධිපතියා වෙත මාරු වීමේ චරිත ලක්ෂණ එකකින් හෝ කිහිපයකින් ඔවුන් සියල්ලන් සමන්විත වන නිසා ය.


දැන් කෙනෙකු ප්‍රශ්නයක් මතු කළ හැකිය: මෙය, පුද්ගලයන් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නම්, යහපත් පුද්ගලයෙකු සිටියොත් විධායක ජනාධිපති ධුරයත් යහපත් එකක් විය නොහැකිද? උත්තරය මෙයයි: මුලින්ම, මෙය පුද්ගලයන් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් නොවේ. පුද්ගලයන් නිදර්ශනයට ගන්නේ, ඒ ආශ්‍රයෙන් ප්‍රශ්නය තේරුම් ගැනීම වඩාත් පහසු වන නිසා ය. එහෙත්, පුද්ගලයාගෙන් එපිටට ගිය විට, ප්‍රශ්නයේ සැබෑ හරය අපට තේරුම්ගත හැකිය. දෙවැනුව, පුද්ගලයා යහපත් වුණත්, මේ ක්‍රමය තුළ ලංකාව වැනි රටක ජනාධිපති තනතුර යහපත් විය නොහැක. (ඒ කාරණාද්වය ගැන පසුව සාකච්ඡා කෙරේ).

නායකයන්ගෙන්උ ත්තර ඉල්ලා සිටිය යුතු ප්‍රශ්නය

අනුර කුමාර දිසානායක හැර, කලින් කී සියලු දෙනාගෙන් අප සෘජු උත්තරයක් ඉල්ලා සිටිය යුතුය. එනම්, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය පවත්වා ගැනීම, ඔවුන් සිතන පරිදි, තවදුරටත් අවශ්‍ය වන්නේ ඇයිදැයි රටට පහදා දෙන ලෙසයි. අනුර කුමාර දිසානායකට ඒ ප්‍රශ්නය ඉදිරිපත් නොකෙරෙන්නේ, ‘අර්බුදය ජයගැනීමේ කඩිනම් ප්‍රවේශයක්’ තුළ ඔහු මෙසේ සඳහන් කොට ඇති බැවිනි:


“තනි පුද්ගලයෙකු මත අත්තනෝමතික ලෙස බලය සංකේන්ද්‍රණය වූ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය වෙනුවට, පාර්ලිමේන්තුවට වගකියන කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහිත ශක්තිමත් පාර්ලිමේන්තුවක් ගොඩනැඟිය යුතුය.”


මෙය, ඔහු මෙන්ම, සජිත් ප්‍රේමදාස ඇතුළු සමගි ජනබලවේගයෙන්ද පැහැදිලි කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිය යුතු වැදගත් කාරණයකි. අද ප්‍රධාන විපක්ෂය වශයෙන් සිටින ඔවුන් මේ කාරණය මඟහැර යාමට බැලීම අනතුරුදායක ය. එසේ මඟහැර යාමට බැලීමම, අපේ අනාගතය පිළිබඳ භයංකාර පෙරනිමිති දනවයි.


ඔවුන්ගේ නිශ්ශබ්දතාව තුළ අපට සලකා බැලීමට සිදුවන්නේ, මේ මතවාදය, එනම් විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය තවදුරටත් තබා ගත යුතු බවට වන මතවාදය ඔවුන් වෙනුවෙන් සමාජගත කිරීමට උත්සාහ කරන වෙනත් අයගේ තර්ක විතර්ක ඇසුරිනි. එහි ප්‍රමුඛ ප්‍රකාශකයෙකු වන්නේ ආචාර්ය දයාන් ජයතිලක ය. ඔහු සමගි ජනබලවේගයේ උපදේශකයෙකු වශයෙන් සිටින වියතෙකි. ගෝඨාභය ‘වියත් මඟේ’ අයට වඩා බුද්ධිමතෙකි. එහෙත් දයාන් ජයතිලක තමන්ගේ දැනුම සහ තර්ක ඥානය ඉතිහාසයේ බොහෝ අවස්ථාවල පාවිච්චි කොට ඇත්තේ, සැබෑව විදාරණය කිරීමට වඩා, තමා ඒ මොහොතේ පය ගසා සිටින කඳවුර යුක්ති සහගත කිරීම සඳහා බව ඔහුගේ අතීත චර්යාව පෙන්වා දෙයි.


එසේ වෙතත්, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අරභයා දයාන්ගේ කරුණු දැක්වීම් වැදගත් කොට සැලකිය යුතුව තිබේ. මන්ද යත්, ඔහු වැනි වියතෙකුගේ කරුණු දැක්වීම් එසේ නම්, ඊට අඩු මට්ටමේ පෘථග්ජනයෙකුගේ කරුණු දැක්වීම්වලට පිළිතුරු දීමේ මහන්සියෙන් අපට නිදහස් වී සිටිය හැකි බැවිනි.

දයාන් ජයතිලකගේ තර්ක-විතර්ක

ජනාධිපති ක්‍රමය ගැන ඔහුගේ අලුත්ම ලියවිල්ල තුළ එක තර්කයක් අපට හමු වෙයි. එනම්, චීලී රටේ මෑතකදී ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ තරුණ රැඩිකල්වාදියා එරටේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමක් ගැන කතා කොට නැති බවයි. ඇත්ත, එහෙත් අපේ රටේ ජනාධිපති ක්‍රමය හෝ වෙනත් ඕනෑම රටක ජනාධිපති ක්‍රමයක් හෝ පවත්වාගෙන යා යුතු බවට එය ‘තර්කයක්’ වන්නේ කෙසේදැයි කෙනෙකුට කියා දිය හැකිද? බුදුරජාණන් වහන්සේ යුද්ධයට විරුද්ධ වී නැති බව වරක් කියා සිටි මහාචාර්ය නලින්ද සිල්වා ඊට තර්කයක් වශයෙන් ගෙනහැරපෑවේ, හමුදා විසුරුවා හරින්නැයි කිසි රජ කෙනෙකුට බුදුන් වහන්සේ දේශනා කොට නැති වීමයි. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ආරක්ෂා කරගැනීම අරභයා වන දයාන් ජයතිලකගේ බුද්ධි මණ්ඩලයේ මුවහත්ම අවි වන්නේ මේවා නම්, එයම කියාපාන්නේ, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ආරක්ෂා කරගැනීමට තරම් වැදගත් හේතුවක් අපට නැති බවයි.


ඊට කලින් මීට වඩා තරමක් හරවත් තර්කයක් වෙනත් ලිපියකින් ඔහු ගෙනහැර දක්වා තිබුණි. එනම්, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ නිත්‍ය සාමාජිකයන් 5 දෙනාගෙන් 4 දෙනෙකුම, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් සහිත රටවල් නියෝජනය කරන්නන් බව ය. 69 ලක්ෂයක් මිනිසුන් විශ්වාස කළ පමණින් යමක් නිවැරදි වන්නේ නැති බව, දේශීය වශයෙන් අපි මේ මොහොතේ උගෙන ගනිමින් සිටිමු. බිලියන 8 කට ආසන්න ලෝක ජනගහනයෙන් බිලියන 4.30 ක් හෙවත් සියයට 50 ට අධික ජනතාවක් ක්‍රිස්තියානි සහ ඉස්ලාම් ආගමිකයන් වීම, ලංකාවේ බෞද්ධයන් ඉදිරියේ කිතුණුවකු විදිහට ‘තර්කයක්’ වශයෙන් දයාන් ගෙනහැර දක්වන එකක් නැත. කෙසේ වෙතත්, රටක් වශයෙන් අපට ඉගෙනීමට ඇති බොහෝ දේවල් ලෝකයෙන් සොයා බැලීමේ වරදක් ඇතැයි මේ ලියුම්කරු නොසිතයි. එහෙත් එසේ සොයා බැලීමේදී අප සැලකිල්ලට ගත යුත්තේ, මතුපිටින් පෙනෙන්ට ඇති සංඛ්‍යාත්මක අගයන් නොව, ඒවා පසුපසින් තිබිය හැකි ගුණාත්මක අගයන් ය.


දයාන් කියන, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් සහිත රටවල් හතර වන්නේ, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, ප්‍රංශය, රුසියාව සහ චීනයයි. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් නැති, එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ නිත්‍ය නියෝජිතයන් අතර සිටින එකම රට වන්නේ මහා බි්‍රතාන්‍යයි. පහෙන් හතරක් හෙවත් සියයට 80 ක් විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය තෝරාගෙන ඇති බව දයාන් ගම්‍ය කරන අදහසයි. මේ රටවල් හතර ගැන අපි දැන් විමසා බලමු.


ඒ අතරින් චීනය යනු එක පක්ෂයක් රජයන, එක නායකයෙකු ජීවිතාන්තය දක්වා එරටේ නායකත්වයේ සිටිය යුතු බවට ව්‍යවස්ථාවෙන්ම ලියාගෙන ඇති, ඒක-පාක්ෂික සහ ඒකා-අධිපති ක්‍රමයකි. ඒ නිසා, පාලන ක්‍රමයක් වශයෙන් චීනයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලංකාවට ගන්නට දෙයක් නැත. ඊළඟට රුසියාව ගත්තොත්, දැඩි අධිකාරීවාදයක් ස්වකීය ජනාධිපති ක්‍රමය හරහා පිහිටුවාගෙන ඇති, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සම්මතයන් ප්‍රසිද්ධියේ උල්ලංඝණය කරන, ව්‍යවස්ථානුකූල ඒකා-අධිපති රාජ්‍යයකි. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ හොඳ/නොහොඳ ගැන අප කතා කරන්නේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නමැති පසුබිමේ සිට නම්, මේ රටවල් දෙකෙන් එකකින් හෝ ඉගෙන ගැනීමට වැදගත් පාඩම් සොයාගැනීමට නැත. අවශ්‍ය නම් උගත හැක්කේ, දැනටත් වඩා අධිකාරීවාදී වන්නේ කෙසේද සහ දැනටත් වඩා මර්දනකාරී වන්නේ කෙසේද යන්න පමණි.

ඇමරිකාව සහ ප්‍රංශය: සාර්ථකත්වයේ නිදර්ශන

දැන්, දයාන්ගේ ආදර්ශ රටවල් හතරෙන් දෙකක් එසේ පැත්තකින් තැබූ විට තව රටවල් දෙකක් ඉතිරි වෙයි. ඒ, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ප්‍රංශයයි. මේ රටවල් දෙකේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය සාර්ථක බව අප පිළිගත යුතුය. ඒවා, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බවත් අප පිළිගත යුතුය. එහෙත් ඒ රටවල් දෙක එසේ වී ඇත්තේ කෙසේද යන්න විමසා බැලිය යුතුය. ඊට ලැබෙන උත්තරය, කලින් කී රුසියාව සහ චීනයේ ජනාධිපති ක්‍රමය ආදර්ශයක් වශයෙන් නොගැනීමට හේතුකාරක වූ කාසියේම අනිත් පැත්ත බව අපට එවිට වැටහෙනු ඇත. එනම්, ඇමරිකාවේ සහ ප්‍රංශයේ දක්නට ලැබෙන, දීර්ඝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ඉතිහාසය, ශක්තිමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ආයතනික පද්ධතිය සහ දියුණු දේශපාලන/සමාජ සංස්කෘතිය, ඒ රටවල් දෙකේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය සාර්ථකව නඩත්තු කිරීමට හේතුකාරක වී ඇති බවයි. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් සාර්ථක විය හැක්කේ, එකී කොන්දේසි ඇති රටක පමණක් වන බව එහි අදහසයි. තවද, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් ඇති ඇමරිකාව සහ ප්‍රංශය යන රටවල් දෙකම සමාජයීය වශයෙන්, දේශපාලනික වශයෙන් සහ සංස්කෘතිය අතින් නෑකම් කියන්නේ, තමන් මෙන්ම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් ඇති චීනයට හෝ රුසියාවට නොව, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් නැති බි්‍රතාන්‍යයට බවත් කවුරුත් දන්නා කාරණයකි.


මේ ඉතිහාසය සහ සමාජ තත්වයන් සැලකිල්ලට නොගෙන, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිත්‍ය නියෝජිතයන්ගෙන් 5 න් 4 ක් විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයට අයත් වූ පමණින්, අපටත් යෝග්‍ය වන්නේ එයම යැයි කීම දයාන් වැනි විද්වතෙකුට තරම් නොවන කල්පනාවකි.
ඊළඟට, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය, කියන තරම් දරුණු නැතැයි පෙන්වීමට ඔහු තවත් තර්කයක් ඉදිරිපත් කරයි. එනම්, එක වාරයක් පමණක් ගත වීමෙන් පසු ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ව ගෙදර යැවීමට ඇමරිකාවේ ජනාධිපති ක්‍රමයට හැකි වීමයි. නැවතත් ඔහු ඔප්පු කර පෙන්වන්නේ කාගේ තර්කයද? ඔහුගේ නොව, අපේ තර්කය ය. එනම්, ඇමරිකාවේ දියුණු දේශපාලන සංස්කෘතිය සහ ශක්තිමත් ආයතනික පද්ධතිය නිසා ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ව් මුල් අවුරුදු හතරෙන් පසුව ගෙදර යැවිය හැකි වූ බව පැවසිය යුත්තේ, ඔහු නොව අප ය. ඊළඟට, එම තර්කයම අනිත් පැත්තෙන් ඔප්පු කරගැනීමටත් දයාන් ජයතිලකට අවශ්‍ය නම්, ඔහු හැරිය යුත්තේ, රුසියාවේ පුටින් වෙත ය. ඔහුව ගෙදර යැවීමට, මැතිවරණ තිබියදීත් එරට ජනතාවට බැරි වී ඇත්තේ ඇයි? තවත් ටිකක් එහාට ගොස්, මොන තරම් ඡන්ද තිබ්බත් චීනයේ නායකයාව මරණය තෙක් එම තනතුරෙන් ඉවත් කළ නොහැක්කේ ඇයිද යන්නත් කෙනෙකු කල්පනාවට ගත යුතුය.

ජනාධිපති ක්‍රමයේ අනිවාර්ය කොන්දේසිය:සමාජ දියුණුව සහ ශිෂ්ටත්වය

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් ප්‍රජාතන්ත්‍රීය අරුතකින් ඔරොත්තු දිය හැක්කේ, දියුණු දේශපාලනික සංස්කෘතියක් සහ ශක්තිමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ආයතන පද්ධතියක් ඇති රටකට පමණක් බව එහි අදහසයි. ලංකාව වැනි, ඒ දෙකම නැති රටකට, එවැනි විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් හරහා ලැබිය හැක්කේ, අධිකාරීවාදයේ සිට ඒකාධිපතිවාදය දක්වා වන, මර්දනකාරී සහ ප්‍රජාතන්ත්‍ර-විරෝධී රාජ්‍ය නායකයන් විසින් හොබවනු ලබන, ප්‍රජාපීඩක රාජ්‍ය තන්ත්‍රයක් පමණි.
ලෝකයේ ඇතැම් රටවල් පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක සිට විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයකට මාරු වී ඇති බවත් හෙතෙම කියයි. මෙය, අමුතුවෙන් කීමට දෙයක් නොවේ. ලංකාව එසේ මාරු වූ එක් රටකි. එහෙත් අප එසේ මාරු වුණේ ඇයිද යන්නත්, ගත වූ අවුරුදු 44 ක කාලය තුළ ඒ ක්‍රමයේ ආදීනවත් අද වන විට ඕනෑවටත් වඩා අප අත්දැක තිබේ. පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයෙන් විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයට රටවල් මාරු වූ බව කියන ඔහු, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක සිට පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයකට රටවල් මාරු වන තත්වයකුත් ඇති බව වසංගයි.


අපේ කලාපයේම රටවල් දෙකක් ඒ විදිහට ජනාධිපති ක්‍රමයක සිට පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයට මාරු වූ බව ආචාර්ය ජයම්පති වික්‍රමරත්න පෙන්වා දෙයි. ඒ, පාකිස්තානය සහ බංග්ලාදේශයයි. මේ රටවල් දෙකම, නිදහස ලැබීමේදී පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයක් තෝරාගෙන ඇති මුත්, පසුව විවිධ හමුදා පාලනයන් යටතේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයකට මාරු විය. පාකිස්තානය 1962 හමුදා කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු, ඒ විදිහට, පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයෙන් ඒක-අධිපතිවාදී ක්‍රමයට මාරු විය. එහෙත් 2010 වන විට, විවිධ හැලහැප්පීම් ගණනාවක් පසු කොට ඇවිත්, අවසානයේදී පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයකට අද වන විට ඒ රට ප්‍රවිශ්ට වී සිටී. නිදහස ලබා ගැනීමේදී පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයක් ඇති කරගත් බංග්ලාදේශයත්, ඉන්පසු 1975 දී විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයකට මාරු විය. එහෙත් දීර්ඝ හමුදා පාලන යුගයකින් පසුව 1991 දී එම රටත් නැවත වරක් පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයකට මාරු වූ බව ජයම්පති වික්‍රමරත්න පෙන්වා දෙයි. මෙවැනි හමුදා පාලන නොතිබුණු මුත්, රජ ක්‍රමයක් පැවති අපේ කලාපයේ තවත් රටවල් දෙකක් පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමය තෝරාගෙන තිබේ. ඒවා නම්, නේපාලය සහ භූතානයයි.
මේ විෂය සම්බන්ධයෙන් ජයම්පති වික්‍රමරත්න පෙන්වා දෙන තවත් වැදගත් කාරණයක් තිබේ. එනම්, 1945 සිට 1979 දක්වා කාලය තුළ විදේශිකයන් අතින් නිදහස ලබා ගත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් 93 ක් ලෝකයේ ඇති බවත්, ඊළඟ දශකය තුළ එනම් 1980 දශකය තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් වශයෙන් එක දිගටම රැඳී සිට ඇත්තේ ඒ අතරින් රටවල් 15 ක් පමණක් බවත්, ඒ රටවල් සියල්ල පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයක් සහිත රටවල් බවත් ය. එහි අදහස වන්නේ, නිදහසෙන් පසු පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයක් වෙනුවට ජනාධිපති පාලන ක්‍රමයක් තෝරාගත් සෑම රටක්ම, නිදහසෙන් පසු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ඛාදනයන්ට ගොදුරු වී ඇති බවයි. මේ කරුණු සියල්ල ඔහු උපුටා දක්වන “ආණ්ඩු ව්‍යුහය සහ මැතිවරණ පද්ධති” නැමති කෘතියේ කතුවරයා පෙන්වා දී ඇති පරිදි, සමස්තයක් වශයෙන් ගත් විට, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දරා සිටීමේ සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය රැකගැනීමේ හැකියාව අතින් ගත් විට, ජනාධිපති පාලන ක්‍රමයකට වඩා පාර්ලිමේන්තු පාලන ක්‍රමයක් තුන් ගුණයකින් ශක්තිමත් වෙයි.


ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් එසේ වෙතත්, වඩා වැදගත් වන්නේ අපේ අත්දැකීම් ය. ජාත්‍යන්තරයටත් පාඩම් කියා දිය හැකි තරමට, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය පිළිබඳ අපූරු අත්දැකීම් තොගයක් අපට තිබේ. ඒ ගැන පසුව කතා කරමු.■

ලංවිම අර්බුදය මෙතනින් කොතැනටද?
ඉංජිනේරු ඉල්ලීම ඉටුවේ, සභාපති ඉවත්වේ

යම් රාජ්‍ය ආයතනයක සේවකයන්, පරිපාලනය හා වෘත්තීය සමිති අතර ඇත්තේ ආරවුල් සහගත තත්වයක් නම් එම රාජ්‍ය ආයතනයෙන් එහි පාරිභෝගිකයන්ට අගතියක් සිදුවිය හැකි බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නැත. මේ තත්වය මේ මොහොතේ වඩාත් දැනෙන ආකාරයට තේරුම් ගැනීම සඳහා අපට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය ගත හැකිය.


අප රට පමණක් නොව ලෝකයම වෙළාගෙන ඇති කොවිඩ් වසංගත තත්වය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කිරීමේදී සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශ සේවකයින්, පරිපාලකයින් හා වෘත්තීය සමිති අතර ඇත්තේ ආරවුල් සහගත තත්වයක් නම් කොවිඩ් මර්දන කටයුතු නිසි ලෙස සිදුවන්නේ නැත. රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමය සිය ඉල්ලීම් සම්බන්ධයෙන් කරන කේවල් කිරීම, අනෙකුත් වෘත්තීය සමිති කරන කේවල් කිරීම් ඒ සම්බන්ධයෙන් පාලනාධිකාරිය දක්වන ප්‍රතිචාරවලින් අපට අපට පෙන්නුම් කළේ කොවිඩ් මර්දනය ඔවුන්ගේ ප්‍රමුඛ කාර්යය නොවන බවයි.


මේ පූර්විකාව මේ මොහොතේ අපට අවශ්‍ය වන්නේ විදුලිය හෙවත් ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලය සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමටය. කොවිඩ් මෙන්ම මේ මොහොතේ විදුලිය කැපීමේ අර්බුදයකටද රට මුහුණ දී ඇත. එහෙත් පසුගිය කාලය පුරාම අප දුටුවේ ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ පාලනාධිකාරිය හා එහි වෘත්තීය සමිති අතර ගැටුම්ය. මේ ගැටුම්වලට විදුලි බල අමාත්‍යාංශය හා ආණ්ඩුවද සම්බන්ධ දැයි සිතෙන තරමට ව්‍යාකූලය.


මුලින්ම ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ ඉංජිනේරු සංගමය විශේෂ ලෙස පසුගිය කාලයේ මාධ්‍යයට ආවේ කෙරවළපිටිය යුගදනවි විදුලි බලාගාරයේ සියයට 40ක කොටස් අයිතිය සහ පාවෙන ගෑස් පර්යන්තයක් ඇතුළු නල මාර්ගයක් ඉදිකිරීම හා ගෑස් සැපයීම ඇමරිකාවේ නිව් ෆෝට්රස් සමාගමට ලබාදීමට සැලසුම් කිරීමේදී එයට විරෝධය දක්වමින්ය. එම විරෝධයන්ට සම්බන්ධ යම් යම් ක්‍රියාමාර්ග ඉංජිනේරු සංගමය ප්‍රකාශයට පත්කරමින් සිටියදී ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ අනෙකුත් වෘත්තීය සමිතිද එම විරෝධය පවත්වා ගනිමින්ම ඓතිහාසිකව පවතින ඉංජිනේරු සංගම් විරෝධයද එළියට දමන අයුරක් ප්‍රදර්ශනය කළේය.


ඒ සමඟම අපට දකින්නට ලැබුණේ ලංවිම ඉංජිනේරු සංගමයට විකල්පව එහි ජේ්‍යෂ්ඨ ඉංජිනේරුවන්ගේ සංගමය නම් සංගමයක් පිහිටුවීම හා එම සංගමය ඉංජිනේරු සංගමයේ යම් යම් ක්‍රියාමාර්ගවලට එරෙහිව ආණ්ඩුවට සම්බන්ධ කණ්ඩායමක්දැයි සිතෙන තරමේ ප්‍රකාශ නිකුත් කිරීමය.


ඉහත කී නිව් ෆෝට්රස් ගනුදෙනුවට විරුද්ධව ඉංජිනේරු සංගමය සිය වෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර පියවරෙන් පියවර ඉදිරියට විත් මේ වනවිට එම සංගමය සිටින්නේ අකුරට වැඩ කිරීමේ වෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ගයකය. මෙම අකුරට වැඩ කිරීම මේ වනවිට අර්බුදයක් බවට පත්වී ඇත්තේ ජල විදුලිය නිපදවීම ඉතාම අවම මට්ටමකට පත්වීමත්, තාප විදුලි බලාගාර ක්‍රිියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ඉන්ධන සපයා ගැනීමේ අර්බුදයත් නිසාය.


මේ අර්බුදකාරී වාතාවරණය මත විදුලිය කැපීම් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමෙන් එහා ගොස් විදුලිය කැපීමේ කාල අන්තරයන් පවා ප්‍රකාශයට පත්කිරීමට ඉංජිනේරු සංගමය ක්‍රියා කරමින් තිබේ. විදුලි බල මණ්ඩලයේ පාලනාධිකාරියත්, විදුලි බල ඇමති ඇතුළු අමාත්‍යාංශයත්, විදුලි බල ක්ෂේත්‍රයේ නියාමකයා වන ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිසමත් සිටින්නේ මෙම මතයේ නොවේ. විදුලිය නොකපා කෙසේ හෝ දිය හැකිය යන ස්ථාවරයේය. මෙහිදී සිහියට නැඟෙන්නේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය හෝ සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ගත යුතු තීරණ රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමය ප්‍රකාශයට පත්කිරීමේ ක්‍රියාවලියය.


මේ සටහන ලියන මොහෝ විදුලි බල ක්ෂේත්‍රය සම්බන්ධයෙන් අලුත්ම ආරංචිය වූයේ විදුලි බල මණ්ඩල සභාපති එම්එම්සී පර්ඩිනැන්ඩු සිය තනතුරෙන් ඉල්ලා අස්වී ඇති බවය. ඊට පෙර දින ඔහු විසින් කරන ලද රාජකාරිමය කටයුත්ත වූයේ විදුලි බල මණ්ඩලයේ වැඩබලන සාමාන්‍යාධිකාරිවරයා ලෙස ආචාර්ය රොහාන්ත අබේසේකරට පත්වීම් ලිපියක් ලබාදීමය. (මෙය මේ වනවිට මාධ්‍යවල පළවෙමින් යන්නේ එම තනතුරට කරන ලද ස්ථීර පත්වීමක් ලෙසය.)
රොහාන්ත අබේසේකර එම තනතුරට පත්කරන ලෙස විදුලි බල මණ්ඩල ඉංජිනේරු සංගමය දැඩි ඉල්ලීම් කරනු ලැබූ අතර ඒ වෙනුවෙන් වෘත්තීය ක්‍රියාමාර්ගද ප්‍රකාශයට පත්කළේය. ඒ සාමාන්‍යාධිකාරි තනතුරේ වැඩ බැලීම සඳහා විදුලි බල අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම්වරයකු ලෙස කටයුතු කළ ආචාර්ය සුසන්ත පෙරේරා පත් කිරීමට විරෝධය දක්වමින්ය. සුසන්ත පෙරේරා මහතාගේ එම පත්කිරීම ලංවිම සභාපති පර්ඩිනැන්ඩු මහතාගේ වුවමනාව අනුව සිදුකළ එකක් බවට චෝදනා එල්ල වූ අතර ඒ අනුව අබේසේකර මහතාට පත්වීම ලබාදී තවදුරටත් එම තනතුරේ සිටීමේ අවුලක් ඇතිවීම හේතුවෙන් ඔහු ලංවිම සභාපති තනතුරෙන් ඉවත් වන්නට ඇති බව සිතිය හැකිය. එම ඉංජිනේරු සංගමයේ ස්ථාවරය වූයේ එම තනතුර සඳහා විදුලි බල මණ්ඩලයේ ජේ්‍යෂ්ඨතම ඉංජිනේරුවා පත්කළ යුතු බව හා මෙතෙක් කරගෙන ආ පිළිවෙත පරිදි එයට පිටතින් පත්නොකළ යුතු බවය.


මේ ආකාරයට විදුලි බල මණ්ඩලයේ සාමාන්‍යාධිකාරි තනතුරට වැඩ බැලීම සඳහා පුද්ගලයකු පත්කිරීමට සිදුවූයේ සාමාන්‍යාධිකාරි තනතුරේ අවසන් වරට කටයුතු කළ එම්ආර් රණතුංග මහතා රජයේ අලුත්ම ප්‍රතිපත්ති තීරණය අනුව ඔහුට තවත් වසර දෙකක් විශ්‍රාම නොයා සේවය කිරීමට හැකි බවට ගන්නා ලද අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගය නිසාය. විදුලි බල මණ්ඩල පනත අනුව වයස අවුරුදු 60 පිරීමේදී තනතුරෙන් විශ්‍රාම යා යුතු අතර පසුගිය අයවැය ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය මගින් විශ්‍රාම කාලය දික්කිරීම රණතුංග මහතාගේ මෙම ඉල්ලීමට හේතු වී තිබුණි.


රණතුංග මහතා විශ්‍රාම යෑමත් සමඟ ඊළඟට සිටි ජේ්‍යෂ්ඨයා ලෙස ආචාර්ය රොහාන්ත අබේසේකර පත්කිරීම සඳහා විදුලි බල අමාත්‍යවරයාගේ අනුමැතිය ලැබී තිබුණි. රණතුංග මහතාගේ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගය අනුව එම අධිකරණ කටයුත්ත අවසන් වන තුරු ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයට ස්ථීර සාමාන්‍යාධිකාරිවරයකු පත්කළ නොහැකි අතර පත්කළ හැක්කේ වැඩබලන සාමාන්‍යාධිකාරිවරයකු පමණය.


සාමාන්‍යාධිකාරි තනතුරේ වැඩබැලීම සඳහා පත්කර ඇති රොහාන්ත අබේසේකරට ජල හා ඉන්ධන අර්බුදයක් නොමැති කාලයේ සිදුවූ විදුලි බිඳවැටීමක් සම්බන්ධ පොලිස් පරීක්ෂණයකට බාධා කිරීමක් ගැන චෝදනා එල්ල වූ අතර එම චෝදනාව ඉංජිනේරු සංගමයටද එල්ල විය.
ඊට අදාළ සිද්ධිය වූයේ පසුගිය වර්ෂයේ දෙසැම්බර් 02 දන රාත්‍රි 11.30 සිට පසුවදා උදෑසන 6 දක්වා පැය හයාමාරක කාලයක් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර වැලිවිට ප්‍රදේශයේ විදුලිය බිඳවැටීම සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂණයක් සිදුකරන ලෙසට ලැබී තිබුණ පැමිණිල්ලය. එම පැමිණිල්ල කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාසයට කර තිබුණේ ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ ව්‍යාපාර හා මෙහෙයුම් ක්‍රමෝපාය පිළිබඳ ප්‍රධාන ඉංජිනේරු කහදුගොඩ මානගේ ප්‍රදීප් පුෂ්පකුමාර වන අතර පසුව ඔහු එම කොට්ඨාසයට ගොස් අදාළ පැමිණිල්ල ඉල්ලා අස්කරගන්නා බව දැනුම් දී ඇත. එසේ පැමිණිල්ල ඉල්ලා අස්කර ගන්නේ ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ අතිරේක සාමාන්‍යාධිකාරි රොහාන්ත අබේසේකර හා එහි ඉංජිනේරු සංගමයේ කිහිප දෙනෙකුගෙන් සිදුවන බලපෑම් මත බව ප්‍රකාශ කර ඇත.


මේ බවම ලංකා විදුලි බල මණ්ඩලයේ එවක සාමාන්‍යාධිකාරි එම්ආර් රණතුංගට කොළඹ අපරාධ කොට්ඨාශයේ අධ්‍යක්ෂ ජේ්‍යෂ්ඨ පොලිස් අධිකාරි ජීජේ නන්දන 2021.12.15 දින, ඩී/සීසීඩී/10931/2021 දරන ලිපිය මගින් දැනුම් දී ඇති අතර එම ලිපිය මගින් වැඩිදුරටත් දැනුම් දී ඇත්තේ එසේ පැමිණිල්ල ඉල්ලා අස්කර ගත්තද ඒ සම්බන්ධයෙන් ආරම්භ කර ඇති විමර්ශනය ඉදිරියට ගෙනයන බව දන්වා ඇත.


එම විදුලිය බිඳවැටීම ගැන ඉංජිනේරු සංගමයට චෝදනා එල්ල වූ අතර ඒ සඳහා හේතු වශයෙන් දැක්වුණේ එම දිනවල පැවති ඇමරිකානු නිව් ෆෝට්රස් සමාගමේ ගනුදෙනුවට එරෙහි ඉංජිනේරු සංගමයේ ක්‍රියාමාර්ගවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවක් වශයෙන් එම විදුලි බිඳ වැටීම සිදුවී ඇති බවය.


වැඩ බලන සාමාන්‍යාධිකාරි තනතුරෙන් ආචාර්ය සුසන්ත පෙරේරා ඉවත් කර ඒ සඳහා ආචාර්ය රොහාන්ත අබේසේකර පත් කිරීම මගිනුත් එම්එම්සී පර්ඩිනැන්ඩු මහතා සභාපති තනතුරෙන් ඉවත් වීමත් සමඟ මේ මොහොතේ ලංවිම ඉංජිනේරු සංගමය ඔවුන් එරෙහි වූ දේවල් සම්බන්ධයෙන් යම් ජයග්‍රහණයක් ලබා ඇති බව පෙනේ. විශේෂයෙන්ම විදුලිය බිඳවැටීම සම්බන්ධයෙන් එම සංගමයට එරෙහිව එල්ල වූ චෝදනාව ඉදිරියට ගෙන නොයන ලෙස බලපෑම් කිරීමෙන් ආධාර කළ බවට මේ වනවිට හෙළිදරව් වී ඇති පුද්ගලයකු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් එම ජයග්‍රහණය ලබන්නට ඉංජිනේරු සංගමයට හැකිවී ඇත.


ඒ සම්බන්ධයෙන් ඉංජිනේරුවන් නොවන ලංවිම අනිකුත් වෘත්තීය සමිතිවල මෙන්ම ඉංජිනේරු සංගමයෙන් බෙදීගිය ජේ්‍යෂ්ඨ ඉංජිනේරු සංගමය පිහිටුවා ගත් පිරිස දක්වන ප්‍රතිචාරය කුමක්ද යන්න පැහැදිලි නැතත් මෙතෙක් වූ සිදුවීම් දෙස බලන විට එම පිරිස්ද කුමක් හෝ කරනු ඇතැයි සිතිය හැකිය.


එහිදීත් අවසාන ප්‍රතිඵලය වනු ඇත්තේ ඇතිවී ඇති මෙම විදුලි අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීම වෙනුවට ලංවිම වෘත්තීය අරගල ඉස්මත්තට පැමිණීමය. ජනතාවට තවදුරටත් කළුවර භුක්ති විඳිමින් සිටීමට හෝ විදුලිය කැපේද නැද්ද යන බියෙන් කල් ගෙවීමට සිදුවීමය.■

වත්කම් බැරකම් නඩුවෙන් කනකසබේ නිදහස්

වත්කම් බැරකම් ප්‍රකාශ ලබාදී නැති බවට අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිසම ගොනුකළ නඩුවෙන් ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂවරයකු වූ රන්ජන් කනකසබේ නිදොස්කර නිදහස් කර තිබේ.


ඒ සම්බන්ධයෙන් වූ නඩුව ජනවාරි 25 වැනිදා කැඳවූ අවස්ථාවේදී අලුත්කඩේ ප්‍රධාන මහෙස්ත්‍රාත්වරයා මෙම තීන්දුව ලබාදී ඇත.


රන්ජන් කනකසබේ මහතා වත්කම් බැරකම් ප්‍රකාශ ලබාදී නැති බවට ශ්‍රී ලංකා රේගුව ලබාදී ඇති ලේඛනය පිළිගත නොහැකි බව ප්‍රකාශ කරමින් මෙම නිදොස්කොට නිදහස් කිරීම සිදුකර තිබේ.


එම තීන්දුවත් සමඟ කනකසබේ මහතා වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥයා අධිකරණයට දන්වා ඇත්තේ මෙම නඩු පැවරීම සම්බන්ධයෙන් අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා කොමිසමට එරෙහිව අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය යටතේ වන්දි ඉල්ලීමට කටයුතු කරන බවය.


වෙහිකල්ස් ලංකා සමාගමේ හිමිකරු හර්ෂ ප්‍රභාත් ද සිල්වාගෙන් අල්ලස් මුදලක් ලබාගත්තේ යැයි සඳහන් කරමින් අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිසම රන්ජන් කනකසබේ මහතාට එරෙහිව පවරන ලද නඩුවකින්ද මීට පෙර ඔහුව නිදොස්කොට නිදහස් කළේය. ඒ බොරු අල්ලස් නඩුවක් ඔහුට එරෙහිව ගොනුකර ඇති බවට නිගමනය කිරීම හේතුවෙන්ය.■

ගිණුමේ මුදල් සැකයකි

අගමැති මහින්ද රාජපක්ෂගේ බැංකු ගිණුමේ තිබූ මුදල්වලින් රුපියල් කෝටි තුනහමාරක පමණ මුදලක් ඔහු ළඟින් සිටි නිලධාරියකු බැංකු කාඩ්පත මගින් සොරාගෙන ඇති බව මාධ්‍ය වාර්තා කර ඇත.


මේ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු පැමිණිල්ලක් පොලීසියට ඉදිරිපත් කර නැති අතර එසේ පැමිණිලි කිරීමේ අදහසක් අගමැතිවරයාට නැති බවද මාධ්‍ය වාර්තා කර ඇත. එමෙන්ම එම ගිණුමේ ඇති මුදල් වූ කලී අගමැතිවරයා ජනාධිපති ධුරය දැරූ සමයේ සිට ලැබුණ වැටුප් බවද වාර්තා කර ඇත.


මෙම තොරතුරු අගමැති කාර්යාලයෙන් මාධ්‍යයට නිකුත් කළ බව පෙනෙන්නට තිබේ. මෙම සොරකම සම්බන්ධයෙන් අගමැතිවරයාගේ නම සඳහන් නොකරන ලද ප්‍රකාශයක්ද පුවත්පතක සඳහන් කර තිබෙන අතර එයට අනුව අගමැතිවරයා කියන්නේ ඔහුගේ ගිණුමෙන් මුදල් සොරකම් කරන ලද පළමු අවස්ථාව මෙය නොවන බවයි. මුදල් සොරකම් කරන ලද එම සමීප නිලධාරියා ඔහුගේ පියාගේ නම කැතකළ බවද අගමැතිවරයා එහිදී කියා ඇත.


අගමැතිවරයාගේ පෞද්ගලික සහකාර ලෙස සේවය කළ, හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු හා පියා කතානායකවරයා ලෙස කටයුතු කළ ආදි ලෙස විස්තර කිරීමේදී නම නොකීවද මේ පුද්ගලයා කවුදැයි තේරුම් ගැනීම අපහසු නැත.


ප්‍රශ්නය ඇත්තේ මුදල් සොරකම් කළ පුද්ගලයා කවුද යන්නට වඩා මෙවැනි මූල්‍යමය අපරාධ වරදක් කළ පුද්ගලයකු සම්බන්ධයෙන් අගමැතිවරයා පැමිණිලි නොකරන්නේ මන්ද යන්නය.
එයත් පැත්තකට තැබූ විට ඊළඟට අපට පැනනඟින ප්‍රශ්නය වන්නේ එම ගිණුමේ කොතරම් මුදල් තිබුණේද යන්නය. මන්ද එම ගිණුමේ තවදුරටත් මුදල් ඉතිරිව ඇති නිසා හා මීට පෙරත් මුදල් සොරකම් කර ඇති නිසාය.


මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ජනාධිපති ධුරය දරන ලද්දේ වසර දහයක කාලයක් පමණක් වන නිසා ජනාධිපතිවරයාට මාසිකව ලැබෙන රුපියල් ලක්ෂයක පමණ මුදලින් රුපියල් එක්කෝටි විසිලක්ෂයක මුදලක් හා ඒ සඳහා ලැබෙන පොළිය පමණක් එම කාලයේදී උපයාගත හැකිය. මෙම අවස්ථාවේ සොරකම් කර ඇති මුදල එමෙන් කිහිප ගුණයක් නිසා මෙන්ම නිසා ගිණුම තුළ වෙනත් මාර්ගවලින් ලැබී ඇති මුදල්ද තිබී ඇති බව අනුමාන කළ හැකිය. පැමිණිලි නොකිරීමට හේතුව සමහරවිට එයද විය හැක. මන්ද පරීක්ෂණයකදී මුදල් ලැබී ඇති මාර්ගද හෙළිවන නිසාය.


මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ඔහුට ලැබෙන මුදල් ඔහුගේ සහ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් වැයකර නැති බවද මේ මගින් පෙනේ. ව්‍යාපාරික හෝ රැකියා අවස්ථා නොකරන ලද ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ අති සුඛෝපභෝගි ජීවන පැවැත්ම වෙනුවෙන් මෙතෙක් වැයකළේ කාගේ මුදල්ද යන ප්‍රශ්නාර්ථයද මෙහිදී පැනනඟී.


ඉන්දියාවේ තිරුපති වන්දනාවට ගිය පෞද්ගලික ජෙට් යානය මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාට ඔහුගේ හිතවතකු ලබාදුන් බව වත්මන් අගමැති කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී යෝෂිත රාජපක්ෂ මීට පෙර පැහැදිලි කළ අයුරින්ම ඔවුන්ගේ සුඛෝපභෝගී ජීවිතයට මෙතෙක් මුදල් ලැබුණේ කෙසේදැයි රටට කියනවා නම් හොඳය.■

විශේෂිත පොහොර යනුවෙන්
නව ප්‍රමිතියක්
චීන පොහොර ගෙන්වීමටද සැකයි

ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය මහජන අදහස් විමසීම සඳහා ජනවාරි 26 දින ‘විශේෂිත පොහොර සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති පිරිවිතර කෙටුම්පත’ යනුවෙන් අලුත් පොහොර විශේෂයක් සඳහා කෙටුම්පතක් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් කෘෂිකර්ම ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂඥයන් බොහෝ දෙනෙකුගේ සැක මතුවී ඇත.


එම සැකයට හේතුව වන්නේ විශේෂිත පොහොර යනුවෙන් හැඳින්විය හැකි පොහොර වර්ගයක් නොමැති වීම හා විශේෂිත පොහොර යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ කිනම් පොහොරද යන්න අවිනිශ්චිත වීමය.


එම කෘෂි විශේෂඥයින් තවදුරටත් සැක මතු කරන්නේ ක්ෂුද්‍රජීවීන් සිටින නිසා ප්‍රතික්ෂේප වූ චීන සමාගමේ පොහොර ගෙන්වීම සඳහා මෙම අලුත් ප්‍රමිතිය කෙටුම්පත් කර ඇතිද යන්නය. ඝන කාබනික පොහොර සම්බන්ධයෙන් දැනට ඇති ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිතිය අනුව ක්ෂුද්‍රජීවීන් සියල්ලක්ම අවසන්වන ආකාරයෙන් ජීවානුහරණය කිරීමකින් තොරව එම වර්ගයේ පොහොර රටට ගෙනආ නොහැකි අතර විශාල ඝන කාබනික පොහොර තොගයක් ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වයක් යටතේ ජීවානුහරණය කළ නොහැකි බව ඔවුන්ගේ මතයය. ඒ නිසා විශේෂිත පොහොර යනුවෙන් මේ නව පොහොර කෙටුම්පත හඳුන්වා දී ඇති බව ඔවුන්ගේ මතයය.


ඉදිරපත් කර ඇති නව කෙටුම්පතට අනුව මහජන අදහස් ලබාදීමේ අවසන් දිනය මාර්තු මස 26 දින වන අතර මේ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරිය එම කෙටුම්පතට අදාළව සඳහන් කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය විසින් සකස් කරන ලද එම කෙටුම්පත සියලුම උද්යෝගි අංශවලට තාක්ෂණික විවේචනය සඳහා යවන බවය. එසේම අදාළ අංශ භාර කමිටු මාර්ගයෙන් එම කෙටුම්පත එම ආයතනයේ මහා මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර ලැබෙන සියලුම විවේචන එම ආයතනය විසින් සලකා බලා අවශ්‍ය වෙතොත් සංශෝධන කරන බවද එහි සඳහන් කර තිබේ.


ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය නව පොහොර ප්‍රමිතියක් සකස් කළේ ඇයි හා කගේ ඉල්ලීමකටද යන්න සඳහන් නොවන අතර මෙම ප්‍රමිතිය සකස් කිරීමට පත්කළ ක්‍රියාකාරි කමිටුව කවුද යන්නද සඳහන් නොවේ.


මේ ආකාරයට ක්‍රියාකාරි කමිටුවක් මගින් සකස්කර මහජන අදහස් සඳහා යොමුකරන ප්‍රමිති කෙටුම්පතක් සම්බන්ධයෙන් ලැබෙන අදහස් විශේෂඥ කමිටුවකට යොමු කිරීමෙන් පසු එහි ස්ථාපිත කර ඇති කෘෂිකර්ම කමිටුවට යොමු කිරීමෙන් පසු මහා මණ්ඩලයට යොමු කිරීම සිදුවේ.■

රනිල් ඒකාධිපති වෙයි: අනුරාධනායක එළවයි

0

■ අරුණ ජයවර්ධන


තමා සහ වර්තමානයේ පක්‍ෂයේ වැඩ කටයුතු කෙරෙන ආකාරයත් විවේචනය කළ නිසා එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික් නායක කස්තුරි අනුරාධනායක කෘත්‍යාධිකාරි මණ්ඩල සභික ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමට පක්‍ෂ නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ පියවර ගෙන ඇතැයි වාර්තා වේ.


ඒ ජනවාරි 21 වැනිදා පැවැති පක්‍ෂයේ කෘත්‍යාධිකාරි මණ්ඩල රැස්වීමේදීය. ඊට පෙර මාසයේ පැවැති කෘත්‍යාධිකාරි මණ්ඩල රැස්වීමේදී අනුරාධනායක මහතා සහ නවීන් දිසානායක මහතා පක්‍ෂ නායකයා සහ පක්‍ෂයේ ක්‍රියාකාරිත්වය විවේචනය කළ විට, මුලසුනේ සිටි රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා ඊට දැඩි විරෝධය පා මේසයට ගසා රැස්වීම අත්හිටුවා පිටව ගිය බවද වාර්තාවේ.
ඊළඟ රැස්වීම පැවැත්වූ ජනවාරි 21 වැනිදා අනුරාධනායක මහතා සභික ධුරයෙන් ඉවත් කර තිබේ.■

ණය නොගත් බවට ජනපති කීවේ බොරු
වෙරිටේ රිසර්ච්

0

■ අමන්දිකා කුරේ


තම පාලන කාලය තුළ කිසිදු විදේශ ණයක් ලබාගෙන නොමැති බවට ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ සිදු කළ ප්‍රකාශය සාවද්‍ය බවට වෙරිටේ රිසර්ච් ආයතනය පෙන්වා දෙයි.


මුදල් අමාත්‍යාංශයේ 2020 වාර්ෂික වාර්තාව සහ 2022 රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ වාර්තාවේ ඇති කරුණු අනුව ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ 2020 ජනවාරි සිට 2021 අගෝස්තු දක්වා පමණක් ශ්‍රී ලංකාව ඩොලර් මිලියන 3467ක විදේශ ණය ලබාගෙන ඇති බවයි.


චීන සංවර්ධන බැංකුවෙන් ලබා ගත් ඩොලර් මිලියන 1308ක්ද ඊට ඇතුළත් ය.


මීට අමතරව ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් ද මෙම කාලය තුළ ණය ලබාගෙන ඇති නිසා ජනාධිපතිවරයා කළ ප්‍රකාශය අසත්‍ය ප්‍රකාශයක් බවට වෙරිටේ රිසර්ච් ආයතනය පෙන්වා දෙයි.■

මහින්දගේ කුස්සියට
ජනපති කාර්යාල මුදල්

පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතියකින් තොරව හා මූල්‍ය රෙගුලාසි කඩකරමින් ජනාධිපති කාර්යාලය සඳහා අයවැයෙන් වෙන්කරන ලද මුදල් භාවිත කරමින් අගමැති මහින්ද රාජපක්ෂ පදිංචිව සිටින කොළඹ විජේරාම මාවත නිවසේ මුළුතැන්ගේ නවීකරණය කර ඇත.


කොළඹ 07 විජේරාම මාවතේ අංක 117 නම් වූ අගමැති මහින්ද රාජපක්ෂ පදිංචි නිවස ඒ ආකාරයට ජනාධිපති කාර්යාලයේ මූල්‍ය ප්‍රතිපාදනවලින් නවීකරණය කර ඇති බව සඳහන් වන්නේ ජනවාරි 19 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර ඇති ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ 2020 වර්ෂයට අදාළ වාර්ෂික වාර්තාවේය.


එම වාර්තාවට අනුව ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවට ජනාධිපති කාර්යාලයෙන් රුපියල් 3,400,000 හා රුපියල් 3,177,000 ලෙස 2020 වර්ෂයේ අවස්ථා දෙකකදී මුළු මුදල රුපියල් 6,577,000ක් වශයෙන් ප්‍රතිපාදනයන් දෙකක් ලැබී ඇති අතර ඒ ඉහත සඳහන් කරන ලද විජේරාම මාවතේ අගමැතිවරයා පදිංචිව සිටින නිල නිවසේ මුළුතැන්ගේ නවීකරණය කිරීම සඳහාය.


මේ සම්බන්ධයෙන් අනිද්දා හිටපු අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයකු වූ ටී අශෝක පීරිස් මහතාගෙන් කරන ලද විමසීමකදී ඔහු පැවසුවේ ඇමතිවරුන් හා රාජ්‍ය නිලධාරීන් පදිංචිව සිටින නිල නිවාස ගොඩනැගිලි දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ පවතින බවත් ඒවායේ යම් අලුත්වැඩියාවක් කරන්නේ නම් එම දෙපාර්තමේන්තුව මගින් කරගත යුතු බවය. එහෙත් අලුත්වැඩියාවේ හදිසි අවශ්‍යතාවක් පවතී නම් එම නිල නිවස පරිහරණයට ලබාදී ඇති අමාත්‍යාංශයේ වැය ශීර්ෂය තුළ ඇති නිවාස හෝ ගොඩනැගිලි අලුත්වැඩියාව සඳහා වෙන්කර ඇති ප්‍රතිපාදනයකින් රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යාංශයේ අවසරය යටතේ එකී අලුත්වැඩියාවන් කරගත හැකි බවය.


එහෙත් වැය ශීර්ෂයට අදාළ නොවන වෙනත් අමාත්‍යාංශයක් හෝ ආයතනයක් යටතේ ඇති නිල නිවසක් අලුත්වැඩියා කිරීමට මූල්‍ය රෙගුලාසි අනුව බලයක් නැති බව ඔහු පැවසීය. ඒ අනුව ජනාධිපති කාර්යාලය යටතේ පවතින නිල නිවාස සඳහා වෙන්කර ඇති මූල්‍ය ප්‍රතිපාදනවලින් අගමැතිවරයා පදිංචිව සිටින නිල නිවාසය අලුත්වැඩියා කිරීම මුදල් රෙගුලාසිවලට පටහැනි බව ඔහු අවධාරණය කළේය.


අශෝක පීරිස් මහතා වැඩිදුරටත් විස්තර කළේ මූල්‍ය රෙගුලාසිවලට පටහැනිව කටයුතු කිරීමේ ක්‍රමවේදය හඳුන්වා දුන්නේද ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයා ලෙස කටයුතු කළ සමයේදී බවත්, කොළඹ ෂැංග්‍රිලා හෝටලය සඳහා යුද හමුදා ඉඩම විකිණීමේදී ඒ සඳහා ලැබුණ මුදල් ඒකාබද්ධ අරමුදලට බැර නොකර අකුරේගොඩ හමුදා සංකීර්ණය ඉදිකිරීමට වෙනම ගිණුමක තැන්පත් කළ බවය. රජය වෙත ලැබෙන ඕනෑම මුදලක් ඒකාබද්ධ අරමුදලට බැරවී ඉන්පසු අවශ්‍ය කාර්යය සඳහා ලබාගත යුතු බවද ඔහු පැවසීය.■

ණය ශ්‍රේණිගත කරනවා කියන්නේ මොකක්ද?
ආචාර්ය
ඩබ්ලිව්. ඒ. විජේවර්ධන

0

ජcolombotelegraph.com වෙබ් අඩවියෙන්
උපුටාගන්නා ලද ලිපියකි.

පසුගිය සතියේදී ෆිච් රේටින්ග්ස් ආයතනය ශ්‍රී ලංකාවේ දිගු කාලීන ණය ලබා ගැනීම් සඳහා වන ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ දැමීම මගින් අපගේ මූල්‍ය පද්ධතිය තිගැස්මකට ලක් කළා, මෙහි තේරුම කුමක්ද?


මෙය ඇත්තටම හදිසියේ ඇතිවූ තත්වයක් නොවෙයි. කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිදු කරන ලද අනිටු ක්‍රියාවන්හි ප්‍රතිඵලයක් තමයි මෙලෙස විද්‍යමාන වී ඇත්තේ. ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ දැමීමක් සිදු කරන බවට ෆිච් ආයතනය ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුවටත් මුදල් අමාත්‍යාංශයටත් සෑහෙන තරම් කල් තබා දැනුම්දීම් කර තිබුණා. ආර්ථිකයේ දරුණු කඩා වැටීම හමුවේ ආයෝජකයන්ට පිළිගත හැකි විසඳුම් ඉහත ආයතන ලබා නොදෙන වටපිටාවක විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත වෙළඳපල බලවේග මෙම පහළ දැමීම අපේක්ෂා කරනු ලැබුවා.
දිගින් දිගටම අන්තර්ජාතික ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන ලබාදුන් අනතුරු ඇඟවීම් මුදල් අමාත්‍යාංශය හා මහා බැංකුව තැකීමක් කළේ නැහැ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රටේ ආර්ථිකය මාස් පතා කඩා වැටෙන්නට වුණා. මෙම ණය ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ දැමීම තිගැස්මක් නොව දිගුකාලීනව වැරදි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම එරෙහිව ලබා දුන් දඬුවමක් බඳුයි. ෆිච් ආයතනයට අමතරව ස්ටෑන්ඩර්ඩ් ඇන්ඩ් පුවර්ස් හා මූඩීස් යන ආයතනත් මෙලෙස ශ්‍රී ලංකාවට දඬුවම් කළා.

ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ කෙසේද?


අන්තර්ජාතික මූල්‍ය වෙළඳපළෙන් ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන ඕනෑම අයෙක් අඩුම තරමින් ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන 2කින් සිය ණය ලබාගැනීම් ශ්‍රේණිගත කර ගත යුතුයි. ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනය ලබා දෙන මිනුම මගින් ණයගැතියා නියමිත කාල සිමාවේදී හෝ නියමිත දිනයේදී පොලිය හා මුල් මුදල ගෙවීම පැහැර හැරීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳ ඔවුන්ගේ නිගමනය ලබා දෙනවා.


මෙලෙස ඔවුන්ගේ නිගමන ප්‍රකාශ කිරීමට පෙර ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන ණයගැතියාගේ ආර්ථික තත්වය පිළිබඳ ස්වාධීන විගණනයක් කරනවා. එහිදී, ණයගැතියාගේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය, සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, රාජ්‍ය ආදායම් ප්‍රතිපත්තිය, රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය, රජයේ පසුගිය කාලයේ වැඩපිළිවෙළ යන ප්‍රධාන කරුණු අධ්‍යයනය කරනු ලබනවා.


ඔවුන් මහා බැංකුවේ හා මුදල් අමාත්‍යංශයේ ඉහළ නිලධාරීන්, ඉහළ පෙළේ අමාත්‍යවරුන් සහ පෞද්ගලික අංශයේ පාර්ශ්වකරුවන් සමග දීර්ඝ සාකච්ජාවන්හි නිරතවනවා. ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම් ඉන්පසු මුදල් අමාත්‍යාංශයේ හා මහා බැංකුවේ නිලධාරීන්ගේ ප්‍රතිචාර සඳහා ඉදිරිපත් කරන අතර අවසන් නිවේදනය සිදු කරන්නේ මෙම ප්‍රතිචාරයන්ට සවන්දීමෙන් පසුවයි.
වර්තමාන ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ මට්ටම පහළ දැමුවේ රජයට නොසලකා හැරිය නොහැකි කරුණු 3ක් මුල් කරගෙනයි. පළමුවැන්න, ශ්‍රී ලංකාවේ බාහිර ද්‍රවශීලතා මට්ටම මාසිකව නරක අතර හැරෙමින් පැවතීමයි. දෙවැන්න, කඩා වැටෙන විදේශ විනිමය සංචිත හා වඩාත්ම පීඩාකාරී හේතුව වන තෙවැන්න, විදේශ විනිමය බැඳීම් හෙවත් ණය හා අනෙකුත් ගෙවීම් සඳහා පිටස්තර මාධ්‍යයන් මගින් ප්‍රමාණවත් තරම් ණය පහසුකම් ලබා ගැනීමට නොහැකිවීමයි.


අප රට මුහුණ පා ඇති තත්වය සරල උදාහරණයකින් කියතොත්, ‘මිනිසෙකුට පිටස්තර පුද්ගලයන්ට මුදල් ගෙවීමට සිදුව ඇත, නමුත් ඒ සඳහා එම මිනිසාට මුදල් නැත, එමෙන්ම වෙනත් පුද්ගලයින්ගෙන් ණයට ගෙන ගෙවීමටද නොහැකි තත්වයක් උදාවී ඇත.’


ෆිච් ආයතනයට ප්‍රථම මූඩීස් ඉන්වෙස්ටර් සර්විසස් ආයතනයද ඔක්තෝබරයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ දිගුකාලීන විදෙස් ණය ගැනීම් ශ්‍රේණි මට්ටම Caa2 සිට Caa1 දක්වා පහතට හෙළුවා. එයද අපගේ වැරදි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සඳහා දෙන ලද දඬුවමක් ලෙස දක්විය හැකියි.

ඉතිහාසයේ හෝ ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ මට්ටම් අත්පත් කරගෙන තිබුණාද?


නැහැ, ශ්‍රී ලංකාව ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළේ 2005 වසරේදී ෆිච් සහ ස්ටෑන්ඩර්ඩ් ඇන්ඩ් පුවර් (S&P ආයතන සමගයි. ඒ 2007 වසරේදී නිකුත් කළ ඇමරිකානු ඩොලර් (ඇ.ඩො.) මිලියන 500ක අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කර නිකුතුව සඳහායි.


ෆිච් ආයතනය BB- ලෙසදS&P විසින් B- ස්ථාවර ආර්ථික දැක්මක් (stable economic outlook) සහිත ශ්‍රේණිගත කිරීම් මට්ටමක් ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දුන්නා. සාපේක්ෂව බලන කල ෆිච් ආයතනය ලංකාවට එක කට්ටයක් වැඩි ශ්‍රේණිගත මට්ටමක් ලබාදී තිබුණා. නමුත් මෙම වර්ගීකරණ මට්ටම් ආයෝජනය සඳහා නිර්දේශිත මට්ටම වන BBB- මට්ටමට වඩා පහළ තලයක් වුණා. ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දී තිබුණු ශ්‍රේණිගත මට්ටම සමපේක්ෂණ හෙවත් ආයෝජන සඳහා සුදුසු නොවන බැඳුම්කර ලෙස හඳුන්වනවා. මේවා වෙළඳපළේ හඳුන්වන්නේ සුන්වූ බැඳුම්කර ලෙසයි. ඒ කාලයේදී පවා ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන අපගේ අසමතුලිත අයවැය සහ දුර්වල බාහිර අංශය (විදේශ රටවල් සමග ගනුදෙනු කරන අංශ) ඉස්මතු කර තිබුණා. මෙලෙස දුර්වලතා පෙන්වා දීමේ අපේක්ෂාව වූයේ එමගින් ආර්ථිකයේ පැනනගින ඌනතා සමනය කිරීමත් ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ මට්ටම ඉහළ නංවා ගැනීමත් යන කරුණුයි. නමුත් රට ගමන් කළේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවටයි. ස්ථාවර ආර්ථික දැක්ම ඉන්පසු ඍණාත්මක බවට පත්වුණා. ඉන්පසු B- ලෙස ෆිච් ආයතනයත් B ලෙස S&P ආයතනයත් වර්ගීකරණය කළා. ශ්‍රී ලංකාවේ බැඳුම්කර තවදුරටත් ආයෝජන සඳහා නුසුදුසු බවට පත්වුණා. මෙය සිදුවුණේ 2008දීයි.


එතැන් පටන් ශ්‍රී ලංකාව ගමන් කළේ එක් දිශාවකටයි, සමහර අවුරුදුවල ශ්‍රේණිගත කිරීමෙහි හා ආර්ථික දැක්මෙහි (economic outlook) යම් වර්ධනයක් වාර්තා කිරිමට අප සමත්වුණා.


තුන්වන ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනය වන මූඩීස්, ශ්‍රී ලංකාව ඒ වන විටත් නිලනොවන මට්ටමින් අනෙක් ආයතන දෙක ශ්‍රේණිගත කරන ලද මට්ටමින්ම ශ්‍රේණිගත කර තිබුණා. 2018 නොවැම්බරයේදී එවකට රජය විසින් ශ්‍රේණිගත කිරීමේ කටයුතු සඳහා නිල වශයෙන් ඔවුන්ව සම්බන්ධ කර ගත්තා. වර්තමානයේදී මෙම ආයතන 3 විසින්ම ශ්‍රී ලංකාව CCC හෝ CC මට්ටම දක්වා පහළ දමා තිබෙනවා. මෙමගින් සිදුව තිබෙන්නේ අප බංකොලොත්භාවයට තවත් ළඟා වීමයි. මේ තත්වය ඉතාමත් අසතුටුදායකයි.

ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළට දැමීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ඇතිවිය හැකි බලපෑම් මොනවාද?


පෙර සඳහන් කළ ආකාරයටම ශ්‍රේණිගත කිරීමෙන් සිදුකරන්නේ ණයගැතියෙකුහට කලට වේලාවට ණය මුදල හා පොලිය ගෙවීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳ නිගමනය ඉදිරිපත් කිරීමයි. රටක ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළට ගමන් කිරීම මගින් දැනට සිටින ආයෝජකයන් හා ඉදිරියේදී එම රටේ ආයෝජනයට මුදල් ලබා දීමට අපේක්ෂා කරන ආයෝජකයන් වෙත අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කරනවා. මෙමගින් අදහස් කරන්නේ ආයෝජකයන් එම රටේ ආයෝජනය සිදු නොකළ යුතුයි යන්න නොවේ. මේ අවදානම් තත්වය ගණනය කර මුදල් දීමට ඔවුන්ට හැකියි. අවදානම් තත්වයට ගැළපෙන පොලී අනුපාතයක් ණයගැතියා කෙරෙන් ඔවුන් බලාපොරොත්තු වෙනවා.


එය හඳුන්වන්නේ අවදානම් වාරිකය කියායි (Risk Premium). ණය ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ යෑමේදී ආයෝජකයා ගනු ලබන අවදානම වැඩි බැවින් ණයගැතියා කෙරෙන් වැඩි ප්‍රතිලාභයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. එමෙන්ම ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ යාම නිසා ණයගැතියාගෙන් වන අවදානම වැඩිවෙනවා. එවිට අන්තර්ජාතික මූල්‍ය වෙළඳපළෙන් ණය ගැනීමේදී වැඩි පොලියක් ගෙවීමට සිදුවෙනවා. ණය ගැනීමේදී එම වියදම දැරීමට රටකට සිදුවෙනවා.


වඩාත්ම අවධාරණය කළ යුතු කරුණ නම් ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන පෙන්වා දෙන අඩුපාඩු හඳුනාගෙන ඒවාට පිළියම් ලබාදීම ණය ලබා ගන්නා රටවල වගකීම බවයි. එවිට නැවත ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල ඉහළට යාමට එම රටවලට හැකිවෙනවා. ණය ගැනීමේදී වන වියදම අවම කරගැනීමටද එමගින් හැකිවෙනවා.


ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල පහළට යෑම නිසා ඇතිවන අනෙක් බලපෑම නම් එහි සියලුම රාජ්‍ය ආයතන එකී පහළ දැමීම සමග ඊට අනුරූපීව ශ්‍රේණිගත මට්ටම්වල පහත යාමයි. ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය බැංකුවල බාහිර ණය සඳහා වන ශ්‍රේණිගත මට්ටමට මෙය බලපෑමක් එල්ල කරනවා. උදාහරණයක් ලෙස ලංකා බැංකුව සැලකුවහොත් ශ්‍රී ලංකාවට ලැබී ඇති ශ්‍රේණිගත මට්ටම CC නිසා ඊට වඩා ඉහළ ශ්‍රේණිගත මට්ටමක් ඔවුන්ට හිමි වන්නේ නැහැ. එය ඔවුන්ගේ ප්‍රාග්ධන පිරිවැය ඉහළ යෑමට හේතුවනවා. ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී රටක රාජ්‍ය ආයතන එම රාජ්‍යය සමග නැගී සිටිනවා මෙන්ම රාජ්‍යයේ ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහත යෑම සමග පහත වැටෙනවා.

වෙළඳපළ ආරංචි මාර්ගයන්ට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගෙවීමේ කාලය සම්පූර්ණ වීමට නියමිත ස්වෛරී බැඳුම්කර ද්වීතියක වෙළඳපළේ ගනුදෙනු වන්නේ ඉතා ඉහළ වට්ටමකටයි. එම තත්වයට හේතුව ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ යෑමද?


තාක්ෂණික කරුණු අධ්‍යයනයට අනුව නම්, ඔව්. ශ්‍රේණිගත මට්ටම පහළ යෑම නිසා අවදානම් වාරිකයන් සහ ප්‍රතිලාභ අනුපාතිකයන් ඉහළ යනවා. එවිට මිල පහළ වැටෙනවා. මෙම වෙළඳපළ ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙලෙසයි.


නමුත් වර්තමානයේ ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර වෙළඳාම් වන්නේ වට්ටමකටයි. මෙම තත්වය ශ්‍රේණිගත කිරීම් පහළ දැමීම නිසා ඇති වූවක් නොවෙයි. මෙම බැඳුම්කරවල මිල පහත වැටීම පටන් ගත්තේ 2020 පෙබරවාරි පමණ සිටයි. එම කාලයේදී ශ්‍රේණිගත කිරීම්හි කිසිදු වෙනසක්ව තිබුණේද නැහැ. ඊට පෙර මෙම බැඳුම්කර ගනුදෙනු වූයේ අධි මිලකටයි. එනම් මේවායේ වෙළඳපළ මිල, ඒවායේ මුහුණත වටිනාකමට වඩා වැඩිව පැවතුණා. නමුත් නව රජය බලයට පත්වීමත් සමග ඔවුන් අගය මත බදු (VAT) ගෙවන්නන්ට හා අදායම් බදු ගෙවන්නන්ට ආකර්ෂණීය බදු ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනක් හඳුන්වා දුන්නා. මෙමගින් කෙටි හා මාධ්‍ය කාලීනව රජයේ බදු ආදායම අඩුවන බව බොහෝ දෙනා පෙන්වා දුන්නා. මෙනිසා රජයේ අදායම 3%කින් පහත වැටුණා. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සමග සන්සන්දනය කළහොත් 12% සිට 9% දක්වා අඩුවීමක්.


ස්වාධීන ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් 2019 දෙසැම්බර් මාසයේදී රජයට අනතුරු අඟවමින් පවසා සිටියේ බදු සහනය නිසා රජයට රුපියල් බිලියන 500ක් පමණ මුදලක් අහිමි වනු ඇති බවයි. මෙම දූරදර්ශී අවවාදයන් රජය ගණනකට ගත්තේ නැහැ. තත්වය දරුණුවන බව තේරුම් ගත් ශ්‍රී ලංකා රජයේ ස්වෛරී බැඳුම්කරවල ආයෝජනය කර සිටි ආයෝජකයන් සිය බැඳුම්කර වෙළඳපළේ විකුණා දැමීමට පටන් ගත්තා. එහි ප්‍රතිඵලය වශයෙන් මෙම අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කරවල මිල ද්වීතියක වෙළඳපළේ පහත වැටීමට පටන් ගත්තා, මුලදී පැවති අධිමිල තත්වය වට්ටම් සහිත තත්වයක් බවට පත්වුණා.


ශ්‍රේණිගත කරනා ආයතනවලට වඩා ආයෝජකයින් ඉක්මන්වුණා. 2020 මුල් කාලයේදී පමණ අයවැය සහ ආර්ථිකයේ බාහිර අංශය ව්‍යසනකාරී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළත් ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන ශ්‍රී ලංකාව ශ්‍රේණිගත ඇති මට්ටම පහළ දැමීම අත්‍යවශ්‍ය නොවන බව ඔවුන් නිගමනය කළා. බැඳුම්කරයන්හි ද්වීතියක වෙළඳපළේ මිල සැප්තැම්බරයේදී පහළ වැටීමෙන් පසුවත් ඔවුන් එම නිගමනයේ සිටියා. වර්තමානයේ එම බැඳුම්කර ඉතා ඉහළ වට්ටමකට මෙන්ම අධික ප්‍රතිලාභ ප්‍රතිශතයකට ගනුදෙනු වෙනවා. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2030දී කාලය සම්පූර්ණ වීමට නියමිත බැඳුම්කර වෙළඳාම් වන්නේ ඇ.ඩො. 55 සිට 60 දක්වා සහ ප්‍රතිලාභ අනුපාතිකය 20%ක් වන අවස්ථාවකයි. 2022 ජනවාරි මාසයේ කල් පිරෙන බැඳුම්කරය සැලකුවහොත් එහි මිල ඇ.ඩො. 88ක් දක්වා තරම් පහළ වැටී ඇත්තේ 300%කට අධික ප්‍රතිලාභ අනුපාතිකයක් දක්වමින්.


මේ මහා විපතට හේතුව ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන නොවෙයි. වෙළඳපළ, මෙම ආයතනවලට වඩා ඉදිරියෙන් හිටියා. ඔවුන් කළේ වෙළඳපළ අනුගමනය කිරීමයි. ඇතිව තිබෙන අවාසි සහගත තත්වය ගැන රජය ඔවුන් වෙතම දෝෂාරෝපණය කර ගත යුතුයි. ප්‍රතිලාභ අනුපාතිකයන් 300% සිට 20% දක්වා වන අධික පරාසයක පැවතීම නිසා අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කර වෙළඳපළ සම්පූර්ණයෙන්ම රජයට වැසී තිබෙනවා. එනිසා වෙළඳ ශේෂය පියවා ගැනීමට අන්තර්ජාතික ස්වෛරී බැඳුම්කර වෙළඳපළේ සේවාව ලබා ගැනීමට රජයට නොහැකියි. මිත්‍ර රටවලින් කෙටි කාලීන මූල්‍ය පහසුකම් ලබා ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව උත්සාහ කරන්නේ මෙනිසායි. මෙම උත්සාහයන් තාවකාලික පැලැස්තර පමණයි. උද්ගතව ඇති ආර්ථික ව්‍යසනයෙන් අප රට මුදවා ගැනීමට අවශ්‍ය වන්නේ ස්ථිරසාර දුරදර්ශී ප්‍රතිසංස්කරණයි.

ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම්වලින් ඉහළට යාමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකිද?


ඔව්, ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල ඉහළට යාමට නම් ශ්‍රී ලංකාව අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග 3ක් පිළිබඳ ෆිච් ආයතනය සඳහන් කරනවා.


පළමුවැන්න නම් ශ්‍රී ලංකාව රටේ බාහිර ආර්ථිකය යළි ගොඩනගා ගත යුතුයි. ෆිච් ආයතනය පවසන පරිදි ශ්‍රී ලංකාව සිය බාහිර ආර්ථිකයේ ද්‍රවශීලතාව නංවා ගත යුත්තේ මුදල් ණයට ගැනීමෙන් නොව ණයට ගැනීමෙන් තොරවයි. මෙමගින් අදහස් කරන්නේ දැන් මහා බැංකුව කරන පරිදි මුදල් ඒකක හුවමාරු පහසුකම් හෝ මිත්‍ර රටවලින් මුදල් ණයට ගැනීමෙන් විදේශ සංචිත වර්ධනය කර ගැනීම තුළින් ෆිච් ආයතනය අපගේ ශ්‍රේණිගත මට්ටම ඉහළ නොදමන බවයි. උදාහරණයක් ලෙස විදේශ ශ්‍රමික ප්‍රජාව වෙතින් ලැබෙන ප්‍රේෂණ, ඍජු විදේශ ආයෝජන හෝ වත්කම් විදේශිකයන්ට විකිණීම මගින් ලැබෙන විදේශ මුදල් භාවිත කර අපගේ විදේශ සංචිත ගොඩනගා ගත යුතු බව ඔවුන් පෙන්වා දෙනවා.


දෙවැන්න නම්, රජයේ අයවැය වැඩිදියුණු කර ගැනීමයි. එනම් අයවැය තුළින් රාජ්‍ය අදායම වැඩි කර ගැනීම, නාස්තිකාර වියදම් කපා හැරීම, අයවැය පරතරය පිළිගත හැකි අවම මට්ටමකට ගෙන ඒම සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට සාපේක්ෂව ණය අනුපාතය පහළ ගෙන ඒමට තිරසර වැඩසටහනක් ඉදිරිපත් කිරීම යන ක්‍රියාවන් මගින් අයවැය ශක්තිමක් කළ යුතුයි. ඔවුන් බලාපොරොත්තු වන්නේ රජය වඩා තිරසර මූල්‍ය පහසුකම්හි සේවාව ලබා ගැනීම මගින් ණය ගෙවීම පැහැර හැරීමේ මට්ටමට ළඟා නොවනු ඇති බවයි.


තෙවනුව ෆිච් ආයතනය සඳහන් කරන්නේ, රජය සිය ප්‍රතිපත්තිවල විශ්වසනීයත්වය හා තාර්කිකභාවය තහවුරු කිරීම පිණිස ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දිය යුතු බව.
මෙවැනි ප්‍රතිසංස්කරණ පැකේජයක් මගින් ගුණාත්මයෙන් ඉහළ රාජ්‍ය හා බාහිර මූල්‍ය පද්ධතියක් බිහි කර ගත හැකියි. එමගින් ආයෝජකයන් වඩාත් සැලකිල්ලට ලක් කරන ණය ගෙවීම පැහැර හැරීම’ යන අවදානම අවම කර ගැනීමට හැකි වනු ඇති.

ණය ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන සමග වාද විවාද කිරීම තුළින් විසඳුමකට ළඟා විය හැකිද?


නැහැ, මෙම ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතනවල සහ එම ක්‍රමවේදයන්ගේ වැරදි සෙවීම නොව ඔවුන් පෙන්වා දී ඇති වැරදි අඩුපාඩු මගහරවා ගෙන ඉදිරියට යෑම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුව රජයට උපදෙස් ලබා දිය යුතුයි. මහා බැංකුව මෙම ශ්‍රේණිගත ආයතන වැරදි බවට ගොඩ නගන තර්ක පිටස්තරව විමර්ශනය කරන්නෙකුට පෙනෙන්නේ ඉතාමත් නිෂ්ඵල ක්‍රියාවක් ලෙසයි.■


(ශ්‍රී ලංකා මහා බැංකුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය අධිපති ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.ඒ. විජේවර්ධන විසින් රචිත A Child’s Guide To Fitch Shock: Rationale, Impact, Challenges ලිපියෙහි සිංහල අනුවාදයයි. සැකසුම මිලින්ද පීරිස් සහ සුනිල් චන්ද්‍රසිරි.)