නිව්යෝක් යනු ඇමරිකාවේ ධනවත්ම නගරයයි. එහි වෙසෙන ඩොලර් මිලියනපතියන්ගේ හා බිලියනපතියන්ගේ ඒකාබද්ධ වත්කම ඩොලර් ටි්රලියන 5කට අධිකය. නිව්යෝක් නගර සීමාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් ටි්රලියන් 2කට ඉහළ වන අතර, 2025 අවසන් කාර්තුවේ නිව්යෝක් කොටස් වෙළඳපොළේ සාමාජික සමාගම් ලැබූ පූර්ව-බදු ලාභය (චරු-ඒං චරදසෙඑ) ඩොලර් බිලියන 17ක් විය.
ගෝලීය ධනවාදයේ මුදුන් මල්කඩ ලෙස සැලකෙන මෙම නිව්යෝක් නගරයේ වැසියෝ ලක්ෂයක් සෑම දිනකම නිවාස නැතියවුන්ගේ නවාතැන්වල රැය පහන් කරති. නගරයේ වීදිවල හා අත්හැර දමා ඇති ගොඩනැගිලිවල රාත්රිය ගතකරන පුරවැසියන් කොපමණදැයි කිසිවෙක් නොදනිති. නගරවැසියන්ගෙන් 15%ක් ආහාර අනාරක්ෂිත බවින් පෙළෙන අතර 25%ක් ජීවත් වනුයේ දරිද්රතා මට්ටමෙන් පහළය. නගරයේ ජීවන වියදම අධික වීම නිසා පාරම්පරික නගරවාසීන් නිව්යෝක් අත්හැර වෙනත් නගරවලට සංක්රමණය වීම කාලයක් පුරා මුල් බැස ගත් ප්රවණතාවකි.
2024 ජනපතිවරණයේදී ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මහතාගේ දේශපාලන වේදිකාවේ ප්රධානතම මාතෘකාවක් වූයේ නිව්යෝක් නගරවාසීන් මෙන්ම ඇමරිකානුවන් බහුතරයක් මුහුණ දෙන මෙම ජීවත්වීමේ අර්බුදයයිග විදෙස් යුද්ධවලට සම්බන්ධ වනවා වෙනුවට ඇමරිකාව කළ යුත්තේ තම රට තුළ ප්රශ්න විසඳීම බව ඔහු පුන පුනා කීවේය. තම මුල් ජනපති කාලය තුළ (2026-2020) ඇමරිකාව කිසිදු විදේශ අර්බුදයකට සම්බන්ධ කර නොගත් බවට ඔහු පුරසාරම් දෙඩුයේය. නමුත් ජනපති වූ පසු ඔහු ඒ පොරොන්දුව ඉටු කරනවා වෙනුවට ඇමරිකාවේ විදේශ මැදිහත්වීම් උත්සන්න කළේය. වෙනිසියුලාව ආක්රමණය කර නිකලස් මදුරෝ ජනපතිවරයා, ඔහුගේ බිරිඳ පැහැරගැනීම ට්රම්ප් ජනපතිවරයාගේ ආක්රමණකාරී විදෙස් පිළිවෙත පිළිබිඹු කරන ප්රධාන උදාහරණයයි. ඇමරිකාවේ යුද්ධ වියදම් ඩොලර් ටි්රලියන බාගයකින් (ටි්රලියන 901 සිට ටි්රලියන 1.5 දක්වා; එනම් 50%කින්) ඉහළ නංවන බව වෙනිසියුලියානු ආක්රමණයෙන් පසු ඔහු කළ ප්රකාශය ඇමරිකානු ජනතාවගේ එදිනෙදා ප්රශ්න විසඳීමට මූලිකත්වය දෙන බවට ඔහු දුන් මැතිවරණ පොරොන්දුව මුළුමනින්ම වළලා දැමීමක් විය.
වෙනිසියුලානු ආක්රමණයට දින දෙකකට පෙර සෝරාන් මම්දානි මහතා නිව්යෝක් නුවර නව නගරාධිපතිවරයා ලෙස දිව්රුම් දුන්නේය. මම්දානි මහතා ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති මව්පියන්ට දාව උගන්ඩාවේ උපත ලැබුවෙකි. එපමණක් නොවේ; ඔහු ඉස්ලාම් ආගමිකයෙකි. ඒ සියල්ලටම වඩා ඔහු ඩිමොක්රටික් පක්ෂයට අනුබද්ධ ප්රජාතන්ත්රවාදී- සමාජවාදී ප්රවාහයේ සාමාජිකයෙකි. ඔහු තමාව හඳුන්වා ගන්නේද ප්රජාතන්ත්රවාදී- සමාජවාදියකු ලෙසය. එවැන්නකු නිව්යෝක් වැනි නගරයක නගරාධිපති තරගය ජයගන්නවා යනු ඇදහිය නොහැකි සිදුවීමකි. ඒ අසාමාන්ය ජයග්රහණයට පාර කැපූ ප්රධානතම හේතුවක් වූයේ ජනතාවගේ ජීවත්වීමේ අර්බුදය තමන් විසඳන බවට ට්රම්ප් මහතා ජනපතිවරණ වේදිකාවේ දුන් පොරොන්දුව ජනාධිපති වූ පසු කඩකිරීමයි. මම්දානි මහතා තම පුරපති මැතිවරණ ව්යාපාරයේ මූලිකාංගය බවට පත්කරගත්තේ නිව්යෝක් නගරවාසීන්ගේ ජීවත්වීමේ අර්බුදය යම් තරමකින් සමනය කිරීමේ ප්රතිඥාවයි; හෙවත් ට්රම්ප් මහතාගේ කඩවුණු- ඔහු වෙනත් ප්රමුඛතා වැළඳගැනීම නිසා කඩකළ- පොරොන්දුවයි. සාමාන්ය තත්වයන් තුළ නොවිය හැකි මැතිවරණ ජයග්රහණයක් සඳහා වූ අසාමාන්ය පසුබිම නිර්මාණය කළේ ට්රම්ප් මහතාගේ මේ කඩවුණු- කඩකළ පොරොන්දුවයි.
කඩවුණු පොරොන්දුවල දේශපාලන ප්රතිවිපාක ඉතාමත් පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන අවස්ථාවක් වනුයේ 2025 දෙසැම්බරයේ චිලී රටේ පැවති ජනපතිවරණයයි. ඒ ජනපතිවරණයෙන් ජය ගත්තේ ජෙනරාල් පිනෝෂේගේ මිලිටරි පාලනය නිමාවූ පසු පත්වුණු අතිශයින්ම දක්ෂිණාංශික හා ප්රතිගාමී ජනපති අපේක්ෂකයාය. ඔහුගේ ඒ අසාමාන්ය ජයට හේතු වූයේ ඊට පෙර ජනපතිවරණය ජයගත් වත්මන් ජනපති ගේබ්රියෙල් බොරිච් මහතා තමන්ගේ මූලික මැතිවරණ පොරොන්දු ඉටුකිරීමට අසමත් වීමයි.
සමාජවාදියකු වූ බොරිච් මහතාගේ 2021 ජනපතිවරණ ජයග්රහණයට හේතු වූයේ 2019-2021 කාලය පුරා චිලී රටේ පැවැති විරෝධතා ව්යාපාරයයි. සන්තියාගෝ අගනුවර බස් ගාස්තු ඉහළ නැංවීමට එරෙහිව ආරම්භ වූ මෙම විරෝධතා ව්යාපාරය පසුව ජීවන වියදම, තරුණ රැකියා වියුක්තිය හා ඇති-නැති පරතරය වැනි පුළුල් ජාතික ප්රශ්න තම තේමාව කරගත්තේය. බොරිච් මහතා සිය 2021 ජනපතිවරණ ව්යාපාරයේදී මෙම ප්රශ්න විසඳන බවටත් අතීත පාලනයන්ට වෙනස් වූ වංචාවෙන් දූෂණයෙන් තොර ආණ්ඩුවක් නිර්මාණය කරන බවටත් ප්රතිඥා දුන්නේය.
නමුත් තම පාලන කාලය තුළ මේ පොරොන්දු කිසිවක් ප්රමාණවත් පමණින් ඉටුකිරීමට බොරිච් ජනපතිවරයා අසමත් විය. එපමණක් නොවේ. ඔහුගේ පාලනයට එරෙහිව දූෂණ චෝදනාද නැගෙන්නට විය. මේ චෝදනා නිසා ජනපතිවරයාගේ කිට්ටුතමයකු වූ සමාජ සංවර්ධන ඇමතිවරයා ප්රමුඛ ජාතික හා ප්රාන්ත දේශපාලන නායකයන් ගණනාවකට තම තනතුරුවලින් ඉල්ලා අස්වීමට හෝ ඉවත් කිරීම්වලට ලක්වීමට සිදුවිය. අතිශයින්ම දක්ෂිණාංශික දේශපාලනඥයකු වූ හෝසේ අන්තෝනියෝ කාස්ට් මහතාට මෙවර ජනපතිවරණය ජයගත හැකිවූයේ එලෙස තම ජනපතිවරණ පොරොන්දු ඉටුකිරීමට බොරිච් මහතා අසමත්වීමයි.
දේශපාලන පක්ෂයකට හෝ නායකයකුට තමන් දෙන සියලු පොරොන්දු ඉටුකිරීමට නොහැකි බව සැබෑය. නමුත් තමන් දුන් මූලික පොරොන්දු එකක් දෙකක්වත් ඉටු කිරීමට අසමත් වන නායකයකුට හෝ පක්ෂයකට ඊළඟ මැතිවරණයේදී ජනතා උදහස උරුම වන බව ගෝලීය සත්යයක් මෙන්ම ලාංකීය සත්යයකි. මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා සාමයේ ආර්ථික ප්රතිලාභ ජනතාවට ලබා දුන්නා නම් 2015දී මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා ජනපති වන්නේ නැත. යහපාලන ආණ්ඩුව සැබැවින්ම යහපත් පාලනයක් ගෙනගියා නම් 2019දී ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා ජනපතිවරණය ජයගන්නේ නැත. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා රට බංකොලොත් නොකළා නම් 2024දී අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ජනාධිපති වන්නේවත් මාලිමාව ආණ්ඩු පිහිටුවන්නේවත් නැත. වත්මන් පාලනය තමන්ගේ පොරොන්දු ඉටුකිරීමට අසමත් වුවහොත් ඊළඟ ජනපතිවරණයෙන් හා මහ මැතිවරණයෙන් ජයගනු ඇත්තේ කවුද යන්න බරපතළ ප්රශ්නයකි.
චිලියේ වූ මැතිවරණ පෙරළිය පිළිබඳව ප්රකට චිලියානු ලේඛක ඒරිල් ඩෝෆ්මන් මහතා ඩිසෙන්ට් සඟරාවට කියා සිටියේ බෝරිච් මහතාගේ අසාර්ථකත්වය නිසා ජනතාව මානසික කම්පනයකට හා අර්බුදයකට ලක්වූ බවත් ඒ මානසික පීඩාව බෝරිච් මහතාගේ වඩාත්ම ප්රතිපාක්ෂිකයා ලෙස පෙනුණු අති දක්ෂිණාංශිකයකුගේ ජයග්රහණයට හේතු වූ බවත්ය. චිලියේ හා නිව්යෝක් නගරයේ වූ දේ ලංකාවේත් 2029දී විය නොහැකිද?
ස්වයං-විනාශයට අත වැනීම
2012 මහින්ද රාජපක්ෂ පාලනය අලුත් නීතියක් ගෙනඒමට පිඹුරුපත් සැකසුවේය. එහි අරමුණ වූයේ විගණකාධිපතිවරයා බල රහිත කිරීමයි. පවත්නා නීතිය තුළින් ලිපි ලේඛන සලකා බලා සියල්ල වැරදි බවත්, පවතිනුයේ අයහපත් පාලනයක් බවත් ප්රකාශ කිරීමට විගණකාධිපතිවරයාට ඉඩ ලැබෙන නිසා එය වෙනස් කිරීම තම අභිප්රාය බව මුදල් අමාත්යාංශ ලේකම්වරයා ප්රකාශ කළේය. රටේ වාසනාවට ඒ නව නීතිය ගෙනඒමට රාජපක්ෂ පාලනයට 2012දී ඉඩ ලැබුණේ නැත. 2011දී විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුවෙන් පිටස්තරයකුව විගණකාධිපතිධුරයට පත්කිරීමට රාජපක්ෂ පාලනය ගත් උත්සාහයද දේශපාලන, මාධ්ය හා ජනතා විරෝධයෙන් අසාර්ථක විය.
විගණකාධිපතිධුරයට අතගැසීමට රාජපක්ෂවරුන් උත්සාහ කළේ දූෂණය හා වංචාව හඳුනාගැනීමට හා හෙළිදරව් කිරීමට විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදුකරන තීරණාත්මක මැදිහත්වීම නිසාය. රාජපක්ෂවරුන්ගේ ඒ ක්රියාව ඔවුන්ගේ දේශපාලනය හා චර්යාව දෙස බලන විට පුදුම විය යුත්තක් නොවේ. පුදුමය නම් රාජපක්ෂවරුන් 2011දී කිරීමට උත්සාහ කළ දේ අද මාලිමාව විසින්ද කිරීමට තැත් කිරීමයි. වත්මනේ විගණකාධිපතිධුරය හිස්ව පවතිනුයේ විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුව තුළ ජ්යෙෂ්ඨත්වය මග හරිමින් පිටස්තරයකු එම තනතුරට පත්කිරීමට ජනාධිපතිවරයා යළි යළිත් දරන උත්සාහය නිසාය. ජවිපෙ/ජාජබ දූෂණ විරෝධය පිළිබඳ ප්රශ්නාර්ථයක් මතු කිරීමට පවා මෙම ක්රියාකලාපය සමත්ව ඇත.
අන්තර්ජාල වාර්තාවලට අනුව ප්රගීත් එක්නැලිගොඩ මහතා පැහැරගැනීම සම්බන්ධයෙන් කොළඹ ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණයේදී දැනට විභාග වන නඩුවේ අධිචෝදනා ලත් යුද හමුදා කර්නල්වරයකුව තාවකාලික බි්රගේඩියර් තනතුරට උසස් කිරීමට ජනපතිවරයාගේ අනුමැතිය ලැබී ඇත. මෙම සිද්ධියෙන් පෙනී යනුයේ ඉතාමත් බරපතළ අපරාධයකට අධිකරණයකදී අධිචෝදනා ලැබ තිබෙන හමුදා නිලධාරියකු කිසිදු වැඩ තහනමකට ලක් නොවී තවමත් හමුදා සේවයේ පසුවන බවත්, මෙම චෝදනාව නොතකා උසස්වීම්වලට සුදුස්සකු වන බවත්ය. රාජපක්ෂ සමයේ සිදුවූ අපරාධවලට යුක්තිය ඉටු කරන බවට මාලිමාව දුන් පොරොන්දුවද කඩවුණු පොරොන්දුවක් වන බවට මෙයින් ඉඟි නොකෙරේද?
ජනතාවගේ ජීවන බර අඩුකරන බවට තමන් දුන් පොරොන්දුව ඉටු කරන්නේ කෙසේද යන්න සම්බන්ධයෙන් මාලිමා පාලනයට කිසිදු අවබෝධයක් නොමැති බව මේ වන විට පැහැදිලිය. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා මෙන් ආර්ථික අමනකම් කරමින් රට අගාධයට ඇද දැමීමට මාලිමා ආණ්ඩුව කටයුතු නොකිරීම අප කාගේත් වාසනාවකි. රනිල් වික්රමසිංහ ජනපතිවරයා ක්රියාත්මක කළ ආර්ථික ස්ථායිකරණ මාවතේ දිගටම ගමන් කිරීමට මාලිමා ආණ්ඩුව ගත් තීරණය නිවැරදිය.
ආර්ථික ස්ථාවර කිරීමත්, වෘද්ධිය ඉහල නැංවීමත් අත්යවශ්ය වුවවද බහුතර ජනතාවගේ ජීවත්වීමේ අර්බුදය සමනය කිරීමට එය ප්රමාණවත් නොවේ. පොදුවේ ඇමරිකාවේත් හා සුවිශේෂ වශයෙන් නිව්යෝක් නගරයේත් පවතින දරිද්රතාව, ඇති නැති පරතරය, නිවාස නැතිකම වැනි ගැටලුවලින් හෙළිදරව් වනුයේ ආර්ථික වර්ධනයේ ප්රතිලාභ සාමාන්ය ජනතාවට ඉබේ ගලා නොයන බවත්, ඒ වෙනුවෙන් රාජ්ය මැදිහත්වීමක් අත්යවශ්ය බවත්ය. මේ මැදිහත්වීම කළ යුත්තේ පුද්ගලික ව්යාපාර රජ සතු කිරීමෙන් නොව වෙළඳපොළ අමතක කරන සමාජ-සාධාරණත්ව අවශ්යතා ඉටුකිරීමට රජය ඉදිරිපත් වීමෙනි. නිවාස මෙයින් එකකි. නිවාස ඉදිකිරීම මුළුමනින්ම වෙළඳපොළට බාර දෙන රටකට නිවාස නැතිකම විසඳිය නොහැක. ඔස්ටි්රයානු අගනුවර වන වියානාවේ අඩු හා මැදි ආදායම්ලාභීන්ට නිවාස ඉදිකිරීමට වියානා නාගරික පාලනය මැදිහත් වීමත්, රණසිංහ ප්රේමදාස මහතා ලංකාවේ ක්රියාත්මක කළ උදාගම් ව්යාපාරයත් සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් සීමිත හා ඉලක්කගත රාජ්ය මැදිහත්වීම්වලට උදාහරණ දෙකක් පමණි.
එවැනි සීමිත හා ඉලක්කගත මැදිහත්වීමක් කිරීමට දැනුම හා දේශපාලන අධිෂ්ඨානය මාලිමාවට තිබේද යන්න ප්රශ්නයකි. තමන් දුන් පොරොන්දු මාලිමාවට මතක තිබෙනවාද යන්න ඊටද වඩා ප්රශ්නයකි. එලෙස මතක තිබේ නම් පවතින ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතටත් වඩා අවභාවිත සම්භාවිතාව ඉහළ පනතක් මාලිමා ආණ්ඩුව ඉදිරිපත් කරයිද?
විපක්ෂයේ සිටියදී වඩාත් ජනතාව වෙනුවෙන් සේවය කරන හා ජනතාවට වගකියන රාජ්ය පරිවර්තනයක් කරන බවට පොරොන්දු වන දේශපාලන නායකයන් බලයට පත්වූ විට එහි විලෝමය කිරීම කිසිසේත්ම විරල නොවේ. ඇමරිකාව මිල අධික විදේශ මැදිහත්වීම්වලින් මුදවාගන්නා බවට පොරොන්දු වූ ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මහතා ජනාධිපති ලෙස, ඇමරිකාව ලෝකයේ හා විශේෂයෙන්ම බටහිර අර්ධගෝලයේ -පොලිස්කාරයා ලෙස කටයුතු කළ යුතු බව පැහැදිලිව ප්රකාශ කර ඇත. (මෙතෙක් ඇමරිකාව ඒ භූමිකාව ඉටු කළේ අනියමින් හා අප්රකාශිතවය).
2025 නොවැම්බරයේදී ට්රම්ප් පාලනය ඇමරිකාවේ නව ජාතික ආරක්ෂක උපායමාර්ගය පිළිබඳව ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කළේය. භ්එසදබ්ක ීඑර්එැටහ දf එයැ ඹබසඑැා ීඒඑැි දf ්පැරසජ් නම් වූ මෙම ප්රකාශනයේ කියවෙනුයේ බටහිර අර්ධගෝලයෙන් (එනම් උතුරු හා දකුණු ඇමරිකා මහද්වීප) පටන් ගෙන සමස්ත ලෝකය පුරාම ඍජුවම හා විවෘතවම තම ආධිපත්යය පැතිරවීම ඇමරිකාවේ අරමුණ බවයි. මෙක්සිකෝව, කොලම්බියාව, කියුබාව හා ඉරානය වැනි තෙවන ලෝක රටවල්වලට පමණක් නොව ග්රීන්ලන්තයට (ඩෙන්මාර්කයට) මැදිහත්වීම තම අපේක්ෂාව බව ට්රම්ප් මහතා යළි යළිත් කියා තිබේ.
ඇමරිකාවේ රාජ්ය ණය ප්රමාණය ඩොලර් ටි්රලියන් 38කට අධිකය. 2025 වසරේ ඇමරිකාවේ අයවැය පරතරය ඩොලර් ටි්රලියන 1.8ක් පමණය. ට්රම්ප් මහතාගේ ආක්රමණකාරී විදෙස් පිළිවෙතේ ප්රතිඵලයක් වනු ඇත්තේ ඇමරිකානු ණය හා අයවැය පරතරය විශාල වශයෙන් ඉහළ යාමය. සෞඛ්යය, අධ්යාපනය, භෞතිකමය යටිතල පහසුකම් සහ සමාජ සුබසාධනයට වැය කළ හැකි මුදල් තවත් අඩුවීම මේ ආක්රමණකාරී විදෙස් පිළිවෙතේ අනෙක් ප්රධානතම බලපෑම වනු ඇත. 2026 හා 2028 පැවැත්වෙන මැතිවරණයන්හිදී ට්රම්ප් ජනපතිවරයාගේ පොරොන්දු කඩකිරීමේ දේශපාලනයේ ප්රතිවිපාක දැකිය හැකි වනු නියතය.
ජීවන බර අර්බුදය සමනය කිරීමට මාලිමා පාලනයට ඇති නොහැකියාවත්, මර්දන අණපනත් ඉවත් කිරීමට ඇති නොඋවමනාවත් මේ වන විට පැහැදිලිය. විගණකාධිපතිධුරයට දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨතමයා පත්කිරීමෙන් වැළකීමට මාලිමා පාලනය දරන උත්සාහය නිසා යම් ප්රශ්නාර්ථයකට ලක්ව ඇති එහි දූෂණ විරෝධය, අඩු ගුණාත්මකබවකින් යුතු ගල් අඟුරු ආනයනයට ඉඩදීම වැනි චෝදනා නිසා තවත් අවිනිශ්චිතතාවට පත්ව ඇත. ආණ්ඩුවට පොරොන්දු ඉටු කිරීමට නොහැකි නම් ඊළඟ මැතිවරණයෙන් විපක්ෂය බලයට පත්වීම සාමාන්යයකි.
අවාසනාවට රාජපක්ෂවාදී විෂබීජයන් මේ වන විට රාජපක්ෂ-නොවන විපක්ෂයේ දේශපාලන දේහය ආක්රමණය කර තිබේ. හිටපු ජනපතිවරුන්ගේ වරප්රසාද කප්පාදුව, වතු කම්කරුවන්ගේ වැටුප් වැඩිකිරීම වැනි කාරණාවලදී රාජපක්ෂ නොවන විපක්ෂයේ ප්රතිචාරවලින් පෙනීගියේ රාජපක්ෂවාදය ඔවුන්ටත් බෝවෙමින් පවතින බවය. 6 පන්තියේ නව ඉංග්රීසි මොඩියුලයේ වූ වරද සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් හරිනි අමරසුරිය අගමැතිනියට එල්ල කළ ගෝත්රවාදී ප්රහාරවලින් මෙය තවත් තහවුරු විය. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීන්ට වසර 5ක පාර්ලිමේන්තු ජීවිතයකින් පසු ලැබන විශ්රාම වැටුප් අහෝසි කිරීමට මාලිමා පාලනය ගනිමින් සිටින නිවැරදි පියවරටද විපක්ෂය විරුද්ධ වනු නියතය. විපක්ෂය පෙනීසිටිනුයේ වත්මන් මාලිමා පාලනයට වඩා හොඳ අනාගතයකට නොව ඊට වඩා නරක අතීතයකටය.
වෙනසට බය ආණ්ඩුව
ඇමරිකාවේ බෞද්ධ භික්ෂූහු පිරිසක් ටෙක්සාස් සිට වොෂින්ටනය දක්වා සාම පාගමනක මේ දිනවල යෙදී සිටිති. ඔවුන්ගේ අරමුණ හා චර්යාවන් හා ඔවුන් සමග ගමන් කරන ආලෝකා නම් ඉන්දීය වීදි සුනඛයා නිසා මෙම පාගමනට විශාල මාධ්ය හා ජනතා අවධානයක් යොමුවෙමින් පවතී. ථෙරවාද සම්ප්රදායට අයත් මෙම ඉන්දීය භික්ෂූහු මේ වන විට ඇමරිකාවේ බයිබල් තීරය හරහා ගමන් කරමින් සිටිති. උග්ර වර්ණබේදවාදී අතීතයක් ඇති, අති බහුතරය කිතුනුවන් වූ මෙම ප්රාන්තවල ජනතාව භික්ෂූන්ගේ මේ සාම පාගමනට ඉතාමත් ධනාත්මක ලෙස ප්රතිචාර දක්වති. අවස්ථා එකක් දෙකක් හැර මෙම ගම්නගරවල ජනතාව පාගමනේ යෙදෙන භික්ෂූන්ව ඉතා සුහදව පිළිගෙන ඔවුන්ට ආහාර පාන හා නවාතැන් සපයමින් සිටී. ඇතැම් තැන්වලදී මෙම භික්ෂූන් රාත්රිය ගත කරන්නේ කිතුනු පල්ලිවලය. තම පා ගමන උද්ඝෝෂණයක් හෝ විරෝධතාවක් නොවන බවත්, තමන් කිසිවක් නොඉල්ලන බවත් තම තමන් තුළ, රට තුළ හා ලෝකය තුළ සාමය උදාවනු දැකීම තම අභිප්රාය බවත් මෙම භික්ෂූහු කියති. මෙම සාම පා ගමන හා ඊට ඇමරිකානු ජනතාවගෙන් ලැබෙන ප්රතිචාරයෙන් පෙනීයනුයේ දැවෙන සිත් නිවීමටත් බිඳුණු සිත් සුවපත් කිරීමටත් බුද්ධ ධර්මයට ඇති හැකියාවයි.
අපේ අවාසනාවට ලංකාවේ බලවත්ව පවතිනුයේ බුද්ධ ධර්මය නොව සිංහල-බුද්ධාගමයි. ඇමරිකාවේ බෞද්ධ භික්ෂූන් පිරිසක් වෛරයේ ගිනි දැල් නිවීමට සාම පාගමනක නිරත වෙද්දී ලංකාවේ සිංහල- බෞද්ධ භික්ෂූන් වෛරය අවුළුවා රට ගිනි තැබීමට වෙහෙතෙි.
‘ශීල ව්රත නැති, බොරු කියන පුද්ගලයා හිස මුඩු කළ පමණින් මහණෙක් නොවේ. ඉච්ඡාවෙන් හා ලෝභයෙන්ද යුතු තැනැත්තා කෙසේ නම් මහණෙක් වේද?’ යයි ධම්ම පදයේ ධම්මත්ථ වග්ගයේ කියැවේ. ඒ බුදු වදනට අනුව නම් දේශපාලන, ආර්ථික හෝ සමාජ ප්රශ්නයක් අල්ලාගෙන ගිරිය පුප්පා කෑගසන භික්ෂූන් කිසිම ලෙසකින් ‘සංඝ රත්නය’ නම් නොවේ. ඔවුන් අයත් වනුයේ දේවදත්ත, කෝකාලික හෝ සුභද්ර ගණයටය. අපේ අවාසනාවට ලංකාවේ ‘සංඝයා’ නම් කුලකය තුළ ආධිපත්යධාරී වනුයේ මෙම චීවරධාරීන් විනා විනයධර ධර්මධර භික්ෂූන් නොවේ. පක්ෂ බේදවලින් තොරව දේශපාලකයන් වන්දනාමානන කරන්නේත් බිය වන්නේත් මෙම චීවරධාරීන්ටය. (ලාල් කාන්ත ඇමතිවරයා ‘වනචාරීන්’ කීවේ මොවුන්ට නම් ඔහු සැබෑ වනචාරීන්ට-වන සතුන්ද ඇතුළුව- කළේ මහත්ම නිග්රහයකි.)
මාලිමා ආණ්ඩුවට තම පොරොන්දු ඉටුකිරීමට ඇති ප්රධානතම බාධාවක් නම් අත්දැකීම් අඩුකම හා අදක්ෂකමයි. හරි වැඩක් වුවද බොහෝ විට ඔවුන් කරනුයේ (අපේ ජනවහරේ කියන අයුරින්) හත් පොලේ ගාගන්නා ක්රමයටය. අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ එයට හොඳම උදාහරණයකි.
අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ අත්යවශ්යය. නමුත් එය කළ යුත්තේ අධ්යාපන ක්ෂේත්රයට අදාළ සියලු පාර්ශ්වයන් සමග වූ පුළුල් කතිකාවකින් පසුවය. (මේ පාර්ශ්වයන් යනු සිංහල-බෞද්ධ භික්ෂූන් හෝ වෙනත් ආගමික නායකයන් නම් නොවේ.) නමුත් තමන්ට බලයට ඒමට උදව් කළ තමන්ට හිතවත් පිරිස් සමග පවා මාලිමා පාලනය මේ ගැන කතා නොකළ බව පැහැදිලිය. මාලිමා පාලනයේ මෙම බල-උන්මත්තකාමී හා හිතුවක්කාරී හැසිරීම නිසා අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ වෙනුවෙන් රට තුළ තබා තමන්ගේ හිතවතුන් තුළ පවා ජනමතයක්, සමාජ මතයක් ගොඩනැගීමට ආණ්ඩුව අසමත් විය.
ආණ්ඩුවේ අනෙක් ප්රධාන වරද නම් මෙරට නිලධාරි තන්ත්රය තුළ ඇති නොදැනුවත්කමේ හා නොහැකියාවේ ප්රමාණය අමතක කිරීමයි. වැරදි නොමැති පෙළ පොතක්, ප්රශ්න පත්තරයක් හදන්නට මෙරට අධ්යාපන නිලධාරීන් අසමත් වූයේ මෑතකදී නොවේ. පෙළපොත්වල හා ප්රශ්න පත්රවල වැරදි තිබීම අද සාමාන්යයක් බවට පත්ව ඇත. අගමැතිවරිය මුලින්ම විසඳිය යුතුව තිබුණේ මෙම ප්රශ්නයයි. වැරදි අඩුපාඩුවලින් තොර ලේඛනයක් සකස් කිරීමට අධ්යාපන නිලධරයන් බහුතරයක් තුළ ඇති අසමත්බව ඇය තේරුම්ගත යුතුව තිබුණි. රජයේ අධ්යාපන නිලධාරින් සකස් කළ මොඩියුල යළි පරීක්ෂා කිරීමට බාහිර විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කළා නම් මෙම ප්රශ්නය යම් තරමකට හෝ මඟහරවා ගැනීමට ඉඩ තිබුණි.
මෙම අකාර්යක්ෂමතාවේ ප්රතිඵලය වූයේ ගෝත්රිකවාදී ගිහි-පැවිදි පිරිස්වලට දේශපාලන හා සමාජ කතිකාව ඉතාමත් පහත් හා නීච තැනකට තල්ලු කිරීමට මහඟු අවස්ථාවක් නිර්මාණය කර දීමය. (හරිනි අමරසූරිය මහත්මියට එල්ල වූ ඉතාමක් නින්දිත, අශිෂ්ට ප්රහාරයන් විවේචනය කිරීමට ආණ්ඩුවේ බහුතරයක් හා සමස්ත විපක්ෂයම අසමත් වීමෙන් පෙනීයනුයේ ලංකාවේ දේශපාලනය කෙතරම් පසුගාමීද යන්නය.)
අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන් එල්ල වූ දැනුවත් විචාරාත්මක විවේචනයන් කනකට නොගත් ආණ්ඩුව චීවරධාරීන්ගේ වහසි බස්වලට බියවී තිබේ. එයින් පෙනෙනුයේ ආණ්ඩුවේ දේශපාලන අධිෂ්ඨානයේ ස්වභාවයයි. බලැත්තන්ට හිස නමන ආණ්ඩුව සාමාන්ය ජනතාවට තදින් සිටී. මෙවැනි පාලනයකට ව්යවස්ථාවක් වෙනස් කළ හැකියැයි සිතීම පවා විහිළුවක් නොවේද? සිංහල-බෞද්ධ භික්ෂූන් යනු මෙරට ප්රශ්නවලට විසඳුම් සපයන්නන් නොවේ; නැති ප්රශ්න ඇතිකරන්නන් හා තිබෙන ප්රශ්න අවුළුවන්නන්ය. ආණ්ඩුව රට කරන්නේ මේ කුලකයට (හා ඔවුන්ගේ අනුගාමිකයන්ට) උවමනා අයුරින් නම් මාලිමා පාලනය බිහිකරනු ඇත්තේ පුනරුදයක් නොව එහි විලෝමයයි.
