ලියාපදිංචි නැති ගමක, නායයෑමේ අවදානමට මැදි වූ මිනිස්සු

දෝතල්ඔය බස් රථයෙන් නාරංගල දෙසට යන විට කඳුකරයේ සුන්දරත්වය වෙනදා මෙන්ම මුලින්ම ඇස ගැටෙයි. එහෙත් ඒ සුන්දරත්වය අතරින්ම දැන් පෙනෙන්නේ නායයෑම් විසින් කඳුකරයට ඉතිරි කර ගිය තුවාලය. ඉස්සර මේ කඳු දෙස බලද්දී පෙනුණේ කොළ පැහැති වනාන්තර අතරින් පහළට වැටෙන දියඇලි ය. දැන් ඒ කඳු දෙස බලන විට ඇතැම් තැන්වල පෙනෙන්නේ ගස් ගැලවී ගිය, පස් නිරාවරණය වූ නාය ගිය බිම් තීරුය. කඳුකරයේ ස්වභාවික සුන්දරත්වය අතරින් නායයෑමේ සලකුණු දැන් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය.

මාවනැල්ලේ සිට දෝතල්ඔය බස් රථය කඳු අතරින් ඉදිරියට ඇදෙමින් තිබිණි. මාර්ගය දෙපසින් පෙනෙන දර්ශන අතරින් අප ගමන් කළේ නායයෑමෙන් පසු වෙනස් වූ භූ දර්ශනයක් මැදිනි. එක් ස්ථානයකදී ‘සුළං කපොල්ල’ නම් ස්ථානය පසු විය. කඳුකර මාර්ගයක එවැනි ස්ථානවලදී වාහනයට දැනෙන සුළඟත්, දෙපසින් විහිදෙන කඳුත් එක්තරා විරාමයක් වැනි හැඟීමක් ඇති කළද මේ ගමනේදී ඒ සුන්දරත්වය යටින් තිබුණේ වෙනස් කතාවකි.

සුළං කපොල්ල පසුකර නාරංගල දෙසට යන විට කඳුකරය දෙස බලන සෑම අවස්ථාවකම නායයෑමේ සලකුණු නැවත නැවතත් ඇසට හසු විය. අපට හුරු පුරුදු වූ ‘ලස්සන කඳුකරය’ යන රූපය වෙනුවට නායයෑමෙන් පසු වෙනස් වූ භූමියක් දැන් එහි තිබේ. දියඇල්ලක් බලාපොරොත්තුවෙන් කඳු දෙස බලන ඇසකට නාය ගිය පස් තීරු හමුවීම මේ ප්‍රදේශයේ මිනිසුන් මුහුණ දෙන වෙනස කොතරම් විශාලද යන්න පිළිබඳ පළමු ඉඟියක් විය. බස් රථයෙන් බැස නාරංගල දෙසට ගමන් කරන විට අපට හමුවන්නේ එම වෙනසට මුහුණ දී ජීවත් වන මිනිසුන්ය. ඔවුන්ගේ නිවාස, මාර්ග, දරුවන්ගේ පාසල් ගමන්, රැකියා සහ දෛනික ජීවිතය මේ කඳුකරයේ වෙනස් වූ භූ දර්ශනය සමඟ එකට බැඳී තිබේ.

ඉස්සර දියඇලි පෙනුණු කඳු අද නාය ගිය තැන් පෙන්වයි. එදා කඳුකරයේ සුන්දරත්වය කියා දුන් ඒ කඳු අද එහි ජීවත් වන මිනිසුන්ගේ බිය කියා දෙයි.

‘වැස්සක් වැටුණොත් ඉස්කෝලේ යන්න බැහැ. දරුවෝ සතියක් පාසල් නොගිය වෙලාවල් තියෙනවා’

නායයෑමක් යනු මහපොළොව කඩා වැටීමක් පමණක් නොවේ. එය මිනිසෙකු වසර ගණනාවක් පුරා ගොඩනඟාගත් නිවසක්, ජීවනෝපායක්, ආදායම් මාර්ගයක් සහ දෛනික ජීවිතයේ සාමාන්‍ය රිද්මය එකවර උදුරාගත හැකි විපතකි. එහෙත් එහි බලපෑම ඒ සියල්ලෙන් අවසන් වන්නේ නැත. නායයෑමකින් පසු අහිමි වන දේ අතර දරුවෙකුගේ අධ්‍යාපනය සහ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අනාගතයද තිබිය හැකිය.

නාරංගල සහ අම්බලකන්ද අවට නායයෑමෙන් පීඩාවට පත් වූ ජනතාවගේ කතාව එවැනි යථාර්ථයකි. එම්.පී. කරුණාවතී, ප්‍රියන්ත සුසිල් කුමාර සහ ලලිත් ඉන්ද්‍රරත්න ඇතුළු එම ප්‍රදේශයේ ජනතාව අද ජීවත් වන්නේ නායයෑම අවසන් වී ඇති බව කියන නමුත් එහි අවදානම, බිය සහ ආර්ථික හා සමාජ බලපෑම් තවමත් අවසන් නොවූ පසුබිමකය.

ඔවුන්ගේ නිවාස තිබුණත් එහි ආරක්ෂිතව ජීවත් විය හැකිද යන්න තවමත් ප්‍රශ්නයකි. දරුවන් පාසල් යන නමුත් එය සාමාන්‍ය පාසල් ගමනක් නොවේ. බස් රථ තිබුණත් ඒවා නියමිත වේලාවට ධාවනය වන්නේද යන්න විශ්වාස කළ නොහැකිය. වැසි දිනකදී ඇතැම් විට බස් සේවාව සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වේ. එවිට පාසලට යාමට දරුවන්ට කිලෝමීටර් ගණනක් පයින් යාමට සිදුවේ.

මේ සියල්ල අතර ඔවුන් බලා සිටින්නේ තවත් වාර්තාවක් එනතුරුය. තමන් ජීවත් වන භූමිය ආරක්ෂිතද, අවදානම්ද, නැතහොත් වෙනත් ස්ථානයකට යා යුතුද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි තීරණයක් ලැබෙන තුරුය.

විනාඩි දහයකින් උඩුයටිකුරු වූ ජීවිත

වසර ගණනාවක් දහඩිය මහන්සියෙන් ගොඩනඟාගත් ජීවිතයක් මිනිත්තු කිහිපයකින් මහපොළොවට බිලිවීම කෙතරම් බියකරු අත්දැකීමක් විය හැකිදැයි නාරංගල ජනතාවගේ අත්දැකීමෙන් පැහැදිලි වේ.

ඔවුන් සිහිපත් කරන ආකාරයට නායයෑම සිදුව ඇත්තේ  2025 වර්ෂයේ නොවැම්බර් 28 වැනි දින පෙරවරු 11.35ත් 11.45ත් අතර වූ විනාඩි දහයක පමණ කාලයකදීය. “පොළොව මැදින් පුපුරා ගියා” යැයි එම මොහොත සිහිපත් කරන ඔවුන්ට එය තවමත් අතීත සිදුවීමක් පමණක් වී නැත.

නායයෑම සිදුවූ මොහොතේ නිවාසවල සිටි මිනිසුන්ට තම ජීවිත බේරා ගැනීම සඳහා තීරණ ගැනීමට තිබුණේ ඉතා කෙටි කාලයකි. එම විපතෙන් පසු ඉහළ ප්‍රදේශයේ නිවාස රැසක් ඉවත් කර තිබේ. එහෙත් ඉතිරිව ඇති නිවාසවල ජීවත් වන ජනතාවටද සම්පූර්ණ ආරක්ෂිත බවක් දැනෙන්නේ නැත.

විශේෂයෙන්ම ඉහළින් ඇති විශාල ගලක් පිළිබඳව ඔවුන් තුළ ඇත්තේ දැඩි බියකි. “අර මහා ගලක් තියෙනවා ඒක එනවා කියලා කියනවා. ගල කොයි වෙලාවේ පහළට කඩාගෙන එනවද කියලා අපි දන්නේ නැහැ. කියලා එන්නේ නැහනේ” යනුවෙන් එම්.පී. කරුණාවතී මහත්මිය පැවසූවවේ තවත් නායයෑමක් හෝ ගල් පෙරළීමක් සිදුවන මොහොත කිසිවෙකුට කලින් දැනගත නොහැකි බවට ඇති බියෙනි.

අවදානමක් නැත්නම් නිවාස ඉවත් කළේ ඇයි?

නායයෑමෙන් පසු ජනතාවට මුහුණ දීමට සිදුවී ඇති තවත් බරපතළ ගැටලුවක් වන්නේ නිලධාරීන්ගෙන් ලැබෙන තොරතුරු පිළිබඳ ඇති අවිනිශ්චිතතාවයයි. එක් අවස්ථාවකදී නැවත නායයෑමක් සිදුවීමේ අවදානමක් නොමැති බව පවසා ඇති අතර වැසි පවතින විට නිවාසවලින් ඉවත් වී ආරක්ෂිත ස්ථානයකට යන ලෙස දැනුම් දෙන බව ජනතාව පවසති.

‘වැස්ස තදට ආවොත් අපිට ගෙවල් වල ඉන්න එපා. ආරක්ෂිත ස්ථානයකට යන්න කියලා දැනුම් දුන්නා. නිලධාරීන් අපට කියන්නේ ආය කවදාවත්ම නායක් එන්න නැහැ කියලා. නායක් එන්නේ නැත්නම් ඇයි මේ ගම් පිටින් ගෙවල්වල මිනිස්සුන්ව ඉවත් කළේ. අපේ ගෙවල් වලට උඩින් තියෙන ගෙවල්වල අධි අවධානම් කලාපයක් ලෙස නම් කරලා, ඒ මිනිස්සුන්ව ඉවත් කළා. ඒ ගෙවල් නාය යන ස්ථාන ලෙස නම් කරලා තියෙනවා. අපිට එහා පැත්තේ තියෙන ආරමයත් අවධානම් කලාපයක් ලෙස නම් කරලා තියෙනවා.  වැස්ස වෙලාවට නාය ගියොත් අපි මැද හිර වෙනවා. අපි ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනයේ නිලධාරීන්ගෙන් ඇහුවා, හදිසියේ නාය ගියොත් අපේ ගෙවල් බේරිලා, පස් කඳු ටික ගෙවල්වලට දෙපැත්තෙන් ගලා ගෙන යයිද? කියලා. ඔහුන් අපිට කිසිවක් කීවේ නැහැ.” කරුණාවති මහත්මිය විස්තර කළේය.

ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නය සරලය. අවදානමක් නොමැති නම් නිවාස ඉවත් කළේ ඇයි? අවදානමක් තිබේ නම් නැවත එම නිවාසවලට පැමිණෙන්නේ කෙසේද? අවදානම මධ්‍යම මට්ටමේ නම් එම අවදානම තුළ ජීවත් වන ජනතාව ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද? මෙම ප්‍රශ්නවලට පැහැදිලි පිළිතුරක් නොලැබීම නිසා නාරංගල ජනතාවගේ ජීවිතය ගෙවෙන්නේ බිය සහ අවිනිශ්චිතතාව අතරය.

කඳවුරෙන් කඳවුරට ගිය මාස හයක ජීවිතය

නායයෑමෙන් පසු තම නිවාසවලින් ඉවත් වූ ජනතාවට තවත් අලුත් අත්දැකීමකට මුහුණ දීමට සිදුවිය. ඒ අවතැන් ජීවිතයයි. ඔවුන්ගේ ගමන එක් ස්ථානයකින් අවසන් වූයේ නැත. මුලින් අම්බලකන්ද ප්‍රදේශයේ රැඳී සිටි පවුල් පසුව රාජගිරිය පාසල වෙතත්, එතැනින් උස්සපිටිය මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයටත්, පසුව 2026 වර්ෂයේ අප්‍රේල් 2 වනදා වසන්තගම අවතැන් කඳවුරකටත් ඔවුන් මාරු කර තිබේ.

අවසානයේ අප්‍රේල් 3 වනදා ඔවුන් නැවත තම ප්‍රදේශයට පැමිණ තිබේ. ඒ අනුව මාස හයකට ආසන්න කාලයක් ඔවුන්ට තම නිවෙස්වලින් බැහැරව අවතැන් කඳවුරු අතර ජීවත් වීමට සිදුව තිබේ. එම කාලය පවුලක වැඩිහිටියෙකුට පමණක් නොව දරුවෙකුටද පහසු කාලයක් නොවේ. තමන්ගේම නිවසක් නොමැතිව එක් ස්ථානයකින් තවත් ස්ථානයකට මාරුවෙමින් වෙනත් පවුල් සමඟ හෝ කඳවුරක සීමිත පහසුකම් යටතේ ජීවත් වීමට සිදුවීම දරුවන්ගේ දෛනික ජීවිතයද වෙනස් කර තිබේ.

එසේ වුවද දරුවන්ගේ පාසල් ගමන නතර නොකර පවත්වාගෙන යාමට දෙමාපියන් උත්සාහ කර තිබේ. නමුත් කඳවුරක සිට පාසලට යාම සහ නැවත පැමිණීම සාමාන්‍ය නිවසක සිට පාසලට යාමට සමාන නොවේ.

වාර්තාවක් එනතුරු බලා සිටින මිනිස්සු

තමන් නැවත නිවාස වෙත පැමිණියද ඔවුන්ට ලැබී ඇත්තේ සම්පූර්ණ ආරක්ෂාව පිළිබඳ සහතිකයක් නොවේ. නැවත නිවාස සහ ප්‍රදේශය පරීක්ෂා කිරීමෙන් පසු දෙවන වාර්තාවක් නිකුත් කිරීමට නියමිතව තිබුණද මාස එකහමාරකට ආසන්න කාලයක් ගත වීත් එම වාර්තාව නොලැබුණු බව ප්‍රියන්ත සුසිල් කුමාර මහතා පැවසීය.

පළමු පරීක්ෂණ වාර්තාවෙන් තම ප්‍රදේශය මධ්‍යම අවදානම් කලාපයක් ලෙස නම් කර ඇති බව ඔහු පැවසීය. ඉහළ අවදානම් කලාපයක ජීවත් වන පවුල් සඳහා කුලී නිවාස ලබා ගැනීමට රජයෙන් මුදල් ලබාදෙන බව දැනුම් දී තිබුණද මධ්‍යම අවදානම් කලාපයේ තමන්ට එවැනි සහනයක් නොලැබෙන බව ඔහු පැවසීය.

එහෙත් මධ්‍යම අවදානම යන්න ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතයට අර්ථවත් වන ආකාරයෙන් පැහැදිලි කර දී තිබේද යන්න ප්‍රශ්නයකි. මන්ද වැසි පවතින විට නිවාසවලින් ඉවත් වී පන්සලකට, පාසලකට හෝ වසන්තගම කඳවුරට යන ලෙස බලධාරීන් දැනුම් දෙන බව ඔවුන් පවසන බැවිනි.

එසේ නම් මධ්‍යම අවදානම් කලාපයක ජීවත් වන ජනතාව වැසි දිනවල ආරක්ෂිතව ජීවත් විය යුත්තේ කෙසේද? අවදානමක් තිබේ නම් ආරක්ෂිත නිවාසයක් ලබා නොදෙන්නේ ඇයි? මේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සොයමින් සිටින අතරතුර වැසි සමය ඔවුන්ට නැවත නැවතත් පැමිණෙමින් තිබේ.

දරුවන් හතර දෙනෙකු සමඟ කඳවුරකට යන්නේ කොහොමද?

බලධාරීන්ගෙන් ලැබෙන උපදෙස් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමද ඇතැම් පවුල්වලට අභියෝගයකි.

වැසි පවතින අවස්ථාවලදී පන්සලකට හෝ කඳවුරකට යන ලෙස දැනුම් දුන්නද දරුවන් හතර දෙනෙකු සමඟ නිතර නිතර කඳවුරකට මාරුවීම පහසු නොවන බව ප්‍රියන්ත මහතා පවසයි.

‘මහා වැස්සක් එක්ක අපි කොහොමද ළමයි හතර දෙනත් එක්ක යන්නේ. හැමපැත්තෙන්ම නාය යනවා. අපිට ගේ ඇතුළේම මැරෙන්න වෙයි’ යනුවෙන් ඔහු පවසන්නේ ආරක්ෂිත ස්ථානයකට යාමට පවා තමන්ට ඇති ප්‍රායෝගික බාධා පිළිබඳවය.

එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ අවදානමක් තිබුණද ඇතැම් අවස්ථාවලදී නිවෙස්වලම රැඳී සිටීමට සිදුවීමය. ඒ තීරණය ආරක්ෂිතම තීරණය නොවිය හැකි බව ඔවුන් දන්නා නමුත් දරුවන් සමඟ නැවත නැවතත් අවතැන් කඳවුරකට යාමට නොහැකි තත්ත්වයක්ද ඔවුන්ට තිබේ.

ආබාධිත දරුවෙකු සිටින පවුලකට ගමට එන්නත් බැරි වීම

නායයෑමෙන් පසු සියලු පවුල්වලට නැවත තම ගම්මානයට පැමිණීමේ හැකියාව එක සමාන නොවේ. මාර්ග දුෂ්කරතා හේතුවෙන් ආබාධිත දරුවෙකු සිටින පවුලකට නැවත ගමට පැමිණීමට නොහැකි වී ඇති බව ඔවුහු පවසති. එම පවුලට තමන්ගේම වියදමින් කුලී නිවසක රැඳී සිටීමට සිදුව තිබේ. ‘එතන ආබාධිත නිසා ඒගොල්ලන්ට එන්න විදියක් නැහැ. හදිසියේ නායක් ගියොත්, ඒ මිනිස්සු කොහොමද   ඒ ආබාධිත දරුවා අරගෙන දුවන්නේ’ ඉන්ද්‍රරත්න මහතා පැවසීය.

වැස්සට නතර වන බස් එක සහ පාසල් ගමන

නායයෑමෙන් පසු මේ ජනතාව මුහුණ දෙන විශාලතම ගැටලුවක් වී ඇත්තේ ප්‍රවාහනයයි. ‘දිට්වා වලින් ඇති වුණ නාය යෑම නිසා ගමට ආව බස් එක මාස 3කට වඩා ගම ඇතුළේ හිර වෙලා තිබුණා. පස් කඳු කඩාගෙන ඇවිත් පාරවල් වල විශාල ගල් වැටිලා තිබුණ නිසා, නොවැබ්ර් 28 වෙනිදා ගමට ආව බස් එකට ආපහු මාවනැල්ල ටවුන් එකට යන්න බැරිව හිරවුණා. මාස ගාණක් යනකං පාරට වැටිලා තිබුණු  ගල් සහ පසු කඳු සුද්ද කරගන්න කිසිම බලධාරියෙක් උනන්දු වුණේ නැහැ. ඒ නිසා ගමේ මිනිස්සු එකතු වෙලා උද්ඝෝෂණයක් කළා. ඒ උද්ඝෝෂණයෙන් පස්සේ, මාවනැල්ල නගර සභාවෙන් ඇවිත් පාරට වැටිලා තිබුණු ගල් ටික ඉවත් කරලා දුන්නා.’ යැයි ඒ මහතා පැවසීය.

‘පොඩ්ඩක් වැස්සොත් උඩ කඳු කඩාගෙන ගෙන නාය යන නිසා, දැන් වැස්සක් ආවොත් බස් එක ගමට එන්නේ නැහැ. ආපහු නාය ගියොත්, බස් එක ගමේ ඇතුලේ හිර වෙයි කියලා, බස් එකේ රියදුරු මහත්වරු බයයි’ ලලිත් ඉන්ද්‍රරත්න මහතා පැවසීය.

‘වැස්ස දවස්වලට දරුවාව ඉස්කෝලේ යවන්නේ ගමේ ත්‍රීවිලර් එකක. ඉස්කෝලේ ගිහින් දරුවා ගෙදර එනකං අපිට විශ්වාස නැහැ. බස් එක ආවේ නැත්නම් ළමයි අක්කර පහට පයින් යන්න ඕන. සාමාන්‍යයෙන් පැය දෙකහා මාරක් විතර යනවා ළමයින්ට ඉස්කෝලේ යන්න’ ඉන්ද්‍රරත්න මහතා පැවසීය.

මේ සියල්ලේ බරපතළම ප්‍රතිඵලය වන්නේ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනයට සිදුවන බලපෑමයි. ‘උසස් පෙළ ලියන ළමයි, ශිෂ්‍යත්වය ලියන ළමයි කොච්චර පාඩුයිද. අපේ අනාගතය දැන් ඉවරයිනේ. අපේ ඇස් ඉදිරිපිටම අපේ දරුවන්ගේ අනාගතය ඉවරවෙන්න දෙන්න බැහැ’යැයි ඒ මහතා පැවසීය.

ගමට කඩයක්වත් නැති ජීවිතය

නායයෑමෙන් පසු ජනතාව මුහුණ දෙන ගැටලුව නිවාස සහ පාසල් ප්‍රශ්නයකට පමණක් සීමා නොවේ. දෛනික ජීවිතයේ මූලික අවශ්‍යතාවක් පවා සපුරා ගැනීම ඇතැම් විට දුෂ්කර වී තිබේ. ගම තුළ වෙළඳසැලක් නොමැති වීම නිසා සාමාන්‍ය අවශ්‍යතාවක් සඳහා පවා දුර ගමනක් යාමට සිදුවන බව ජනතාව පවසති. පැනඩෝල් වැනි සාමාන්‍ය ඖෂධයක් ලබා ගැනීමට පවා උස්සපිටිය ප්‍රදේශයට කිලෝමීටර් අටක් හෝ නවයක් පමණ යාමට සිදුවන බව ඔවුහු සඳහන් කරති.

නාය ගියේ නිවාස පමණක් නොවේ

නායයෑමෙන් පසු ආර්ථික ජීවිතයද දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක්ව තිබේ. ප්‍රදේශයේ කර්මාන්තශාලා වසා දැමීම හෝ වෙනත් ප්‍රදේශවලට ගෙනයාම නිසා ස්ථිර රැකියා අහිමි වූ පිරිසකට කුලී වැඩ වැනි අස්ථිර ආදායම් මාර්ගවලට යොමුවීමට සිදුව ඇති බව ඔවුහු පවසති.

ප්‍රියන්ත මහතාගේ අත්දැකීම එම ආර්ථික පීඩනය පැහැදිලි කරන එක් උදාහරණයකි. ඔහු රුපියල් ලක්ෂ පහක් පමණ වැය කර බිම්මල් වගා ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කර තිබූ බව පවසයි. නමුත් නායයෑමෙන් පසු එම ව්‍යාපාරය පවත්වාගෙන යාමට නොහැකි වී තිබේ. ව්‍යාපාරයෙන් ආදායමක් නොලැබුණද, ඒ සඳහා ලබාගත් ණය වෙනුවෙන් මසකට රුපියල් 12,000ක පමණ වාරිකයක් ගෙවීමට තවමත් සිදුවන බව ඔහු පවසයි.

නායයෑමෙන් විනාශ වූ ව්‍යාපාරය නැවත ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වුවද ණය වගකීම එලෙසම ඉතිරි වී තිබේ. එම ණය වාරිකයට අමතරව පවුලේ ආහාර, ප්‍රවාහනය සහ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන්ද මුදල් සොයා ගැනීමට සිදුව තිබේ.

අපි ලියාපදිංචි නැතුවද මේ ගමේ ඉන්නේ?

නායයෑමෙන් පීඩාවට පත් වූ ජනතාව මතු කරන තවත් ප්‍රශ්නයක් වන්නේ රජයේ සහනාධාර ලබා ගැනීමේදී තමන් මුහුණ දෙන ගැටලුය. නාරංගල, ගල්තුන සහ ජම්බුගස්මුල්ල වැනි ප්‍රදේශ අවදානම් කලාප ලෙස සැලකීමත් ගමේ ලියාපදිංචිය පිළිබඳ ගැටලු තිබීමත් නිසා සමෘද්ධිය හරහා ලබාදෙන ඇතැම් ආධාර තමන්ට නොලැබෙන බව ඔවුහු පවසති.

මහන මැෂින් වැනි ජීවනෝපාය ආධාර ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදීද ගැටලු මතුව ඇති බව ඔවුන්ගේ චෝදනාවයි.

‘දීට්වා වලින් අවතැන් වූ අයට මහන මැෂින් දෙනවා කියලා මගේ බිරිඳ ගිහින් තිබුණා. ඒ නිලධාරීන් ලිපිනය අහලා කිව්වා. අපේ ලිපින මේ ගමේ ලියාපදිංචියක් නැහැ කියලා. එතකොට අපි ලියාපදිංචි නැතුවද මේ ගමේ ඉන්නේ. අපි ඒ නිලධාරීන්ගෙන් ඇහුවා, නාරංගල කියලා ගමක් නැද්ද කියලා? යැයි ඒ මහතා පැවසීය.

නාරංගල සහ අම්බලකන්දේ නායයෑම පිළිබඳ කතාව නාය ගිය පස් සහ කඩා වැටුණු නිවාස පිළිබඳ කතාවකට වඩා විශාලය. එය තම නිවස නැවත ආරක්ෂිතදැයි නොදන්නා පවුලක කතාවකි. එය වාර්තාවක් එනතුරු බලා සිටින මිනිසුන්ගේ කතාවකි. එය වැසි දිනක පාසල් යාමට නොහැකි දරුවෙකුගේ කතාවකි. එය ව්‍යාපාරය අහිමි වී තිබුණද ණය වාරිකය තවමත් ගෙවන මිනිසෙකුගේ කතාවකි. එය ගමේ කඩයක්වත් නොමැති නිසා සාමාන්‍ය බෙහෙතක් ගැනීමට කිලෝමීටර් අටක් නවයක් ගමන් කරන මිනිසුන්ගේ කතාවකි.

පස් ඉවත් කිරීමෙන් පමණක් ජීවිතය නැවත ගොඩනැගිය නොහැක. නායයෑමකින් පසු පස් ඉවත් කළ හැකිය. කඩා වැටුණු නිවසක් නැවත ඉදි කළ හැකිය. මාර්ගයක් නැවත සකස් කළ හැකිය. එහෙත් අහිමි වූ අධ්‍යාපන කාලය නැවත ලබාදීම පහසු නැත. දරුවෙකුගේ විභාග සූදානමට සිදුවන පාඩුව පසුව සම්පූර්ණයෙන් පියවා ගැනීම පහසු නැත. අහිමි වූ රැකියාවක්, විනාශ වූ ජීවනෝපායක් සහ ගෙවීමට ඉතිරි වූ ණයක් එකවර විසඳීමද පහසු නැත.

‘අපි ආණ්ඩුවෙන් එකම එක දෙයයි ඉල්ලන්නේ. අපේ දරු පවුල් පස්වලට යට වෙනකම් ඉන්නේ නැතිව, අපිව නාරංගලින් ඉවත් කරන්න. අපි ඕනෑම තැනකට යන්න කැමතියි. අපේ දරුවෝ බේරගන්නයි අපිට ඕනෑ.’යැයි නාරංගල දැනට ඉතිරිව ඇති ප්‍රදේශවාසීන් පවසයි.

එබැවින් නාරංගල ජනතාවගේ ඉල්ලීම අනුකම්පාවක් පමණක් නොවේ. තමන් ජීවත් වන භූමියේ අවදානම පිළිබඳ පැහැදිලි සහ වගකීම් සහිත තීරණයකි. අවදානම් ප්‍රදේශයක ජීවත් වීම තවදුරටත් ආරක්ෂිත නොවේ නම් ආරක්ෂිත ස්ථානයකට යාම සඳහා අවශ්‍ය නිවාස සහ ආර්ථික සහනයකි. අද නාරංගල කඳුමුදුනේ ඉතිරිව ඇත්තේ ඒ බිඳ වැටුණු ජීවිත නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට අවස්ථාවක් ඉල්ලා සිටින මිනිසුන්ගේ නිහඬ අඳෝනාවකි.