එක තැන ගල් වෙන අධිකරණය
ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම ගැනීමේ වයස දික්කිරීමට ජනාධිපතිවරයා සැරසෙන්නේ, අගවිනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන තවත් වසර දෙකක් එම ධුරයේ තබාගැනීමට බවට සැකයක් නැත. “මේ වැඩේ (පරණ ආණ්ඩුවල දූෂිතයන්ට විරුද්ධව නීතිය ක්රියාත්මක කිරීමේ) ඉවරයක් කරන්න අගවිනිසුරුවරයාව තව අවුරුදු දෙකක් තියාගන්න ඕනෑ”යැයි ජනාධිපතිවරයා ප්රසිද්ධියේත් පෞද්ගලිකවත් කිහිප විටකදීම, කිහිප තැනකදීම පවසා තිබේ. එය ඔහුගේ දැඩි වුවමනාවක් බව පැහැදිලිය.
එහෙත් අගවිනිසුරුවරයාගේ ධුර කාලය පමණක් දීර්ඝ කළහොත්, තනි පුද්ගලයකු ගැන සලකා පමණක් කටයුතු කිරීමේ ජනාධිපතිවරයාගේ වුවමනාව පිටතට පෙනෙයි. සියලුම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ හා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දීර්ඝ කරන බව ආණ්ඩුවෙන් ප්රකාශ වන්නේ, එම මුල් අරමුණ සඟවා ගන්නටය.
ආණ්ඩුවේ පැහැදිලි අරමුණ
අගවිනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන තවත් අවුරුදු දෙකක්වත් ධුරයේ තබාගන්නට ජනාධිපතිවරයාට වුවමනා වී ඇත්තේ ඇයි?
මේ දිනවල පරණ ආණ්ඩුවල දූෂිත යැයි කියන දේශපාලකයන්ට හා නිලධාරීන්ට විරුද්ධව චෝදනා ඉදිරිපත්වීම, අත්අඩංගුවට ගැනීම හා රිමාන්ඩ් කිරීම මෙන්ම නඩු පැවරීමද වේගයෙන් සිදුවෙයි. ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව, තමන්ගෙන් ශීඝ්රයෙන් ගිලිහී යන ජනප්රියතාව රඳවා ගන්නට තැත් කරන්නේ මෙලෙස ‘දූෂිතයන්ට කොන්දේසි විරහිතව දඬුවම් කරන බව’ ජනතාවට ඒත්තු ගැන්වීමෙනි. ඒ හැර අවුරුදු දෙකකට ආසන්න වන ආණ්ඩුවේ ධුර කාලය තුළ මහජනතාවට පොරොන්දු වූ ‘සිස්ටම් චේන්ජ්’ කෙරෙන තීරණාත්මක කිසිවක් කරන්නට ආණ්ඩුවට හැකිවී නැත.
ඒ අනුව ආණ්ඩුව, පරණ ආණ්ඩුවල ‘දූෂිතයන්ට’ විරුද්ධව ශීඝ්රයෙන් නීතිය ක්රියාත්මක කරමින් සිටියි. විමර්ශන වේගයෙන් සිදුවන අතර, නඩු පැවරීම්ද සිදුවෙයි. ඒ නඩු අසන්නේ මුල් අවස්ථා අධිකරණවල හෙවත්, ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ, මහාධිකරණ හා මහේස්ත්රාත් අධිකරණවලය. මේ නඩුවල තීන්දුවලින් පසුව වරදකරුවන්ගෙන් ඉදිරිපත් වන අභියාචනා විභාග වන්නේ ඉහළ අධිකරණවලදීය. විශේෂයෙන්, තෝරාගත් නඩු විභාග කිරීම සඳහා ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණ පත්කිරීමද ආණ්ඩුව බහුලව සිදුකරයි. මේ ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණයේ සිට අභියාචනා අවස්ථා ඇත්තේ එකක් පමණක් වන අතර, ඒ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයටය.
ආණ්ඩුවේ අරමුණ වන්නේ මුල් අවස්ථා අධිකරණවලදී විත්තිකරුවන් වරදකරුවන් කරමින් ලැබෙන හරි හෝ වැරදි තීන්දු, ඉහළ අධිකරණවලට අභියාචනා ඉදිරිපත් කරමින්, වෙනස් කරගැනීමට ඉඩ නොතැබීමයි. ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය එවැනි අභියාචනා ඉවත විසි කළහොත්, ලංකාවේ අධිකරණ පද්ධතිය තුළ යා හැකි වෙනත් ඉහළ අධිකරණයක් නැත. මේ කාරණය ඉටුකරගැනීම සඳහා විශ්වාසවන්ත ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන් ආණ්ඩුවට අවශ්ය වේ. වර්තමාන අගවිනිසුරු ගැන ආණ්ඩුවට ඇත්තේ මේ විශ්වාසයයි. මීළඟට අගවිනිසුරු වීමට සියලු සුදුසුකම් සපුරා තිබෙන විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ ගැන ජනාධිපතිවරයාට විශ්වාසයක් නැත. වර්තමාන අගවිනිසුරුවරයාගේ ධුර කාලය දික්කිරීමෙන්, තමා අකමැති කෝදාගොඩ විනිසුරුවරයා අගවිනිසුරු වීම වළක්වාගන්නටද ජනාධිපතිවරයාට වුවමනාය. ඒ අරමුණද සැලකිය හැක්කේ, විධායකය අධිකරණයට අත පෙවීමක් ලෙසය.
ප්රීති පද්මන් සූරසේන මහතා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ධුරයට පත්කෙරෙන්නේ 2019දී ජනාධිපති මෛත්රීපාල සිරිසේන විසිනි. ඊට පෙර ඔහු අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති වී සිටියේය. හිටපු අගවිනිසුරු මුර්දු ප්රනාන්දු විශ්රාම ගියාට පසු, ලංකාවේ 49 වැනි අගවිනිසුරු ලෙස සූරසේන මහතා 2025 ජුලි 7 වැනිදා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක විසින් පත්කෙරෙන්නේය.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව අනුව, අවුරුදු 65 පිරීමත් සමග සූරසේන මහතා එළඹෙන දෙසැම්බරයේදී අගවිනිසුරුධුරයෙන් විශ්රාම ගත යුතුය.
ස්ටැලින්වාදී ආණ්ඩුවක්
පරණ ආණ්ඩුවල දූෂිතයන්ට දඬුවම් කිරීමේ ක්රියාවලියේ තවත් වාසියක් ආණ්ඩුවට තිබේ. ඒ ‘දූෂිතයන්’ යැයි කියන අය මේ වන විට සිටින්නේ විපක්ෂයේය. ආණ්ඩුව ‘සුන්බුන්’ විපක්ෂය යැයි නමක් පටබැඳ තිබුණත්, පාර්ලිමේන්තුව තුළදීත් ඉන් පිටතදීත් වර්තමාන විපක්ෂය ආණ්ඩුවට දැඩි විවේචනයක් එල්ල කරමින් සිටියි. විපක්ෂයේ විවේචනය හා බලපෑම් නිසා, තමන් අකමැති බොහෝ දේ කරන්නටත්, සමහර වැරදි පියවර ආපස්සට ගන්නටත් ආණ්ඩුවට පසුගිය කාලයේ සිදුවුණු බවද නොරහසකි. අලුත්ම උදාහරණය, අඩු කරන්නට බැරියැයි කියමින් සිටි ඉන්ධන මිල හදිසියේම පහළ දැමීමට ජුනි 30වැනිදා ආණ්ඩුවට සිදුවීමයි. ආණ්ඩුව කුමන ආකාරයෙන් ගැරහුවත්, ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයකට එවැනි සක්රිය විපක්ෂයක් අවශ්යය. එසේ තිබියදී, මේ ආකාරයෙන් විපක්ෂයේ දේශපාලකයන්ට චෝදනා එල්ලවීම හා අත්අඩංගුවට ගැනීම, රිමාන්ඩ් කිරීම හරහා, විපක්ෂය දුර්වල හා නිහඬ මෙන්ම භය කිරීමේ ද්විතීයක වාසියක්ද ආණ්ඩුවට හිමිවෙයි.
විපක්ෂය ශක්තිමත් වීම ආණ්ඩුවට බිය ඇතිකරන්නකි. ඇත්ත වශයෙන්ම ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවට අවශ්ය වන්නේ විපක්ෂයක් නැති ආණ්ඩුවකි. ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක තිබෙන ලිබරල් අයිතිවාසිකම් ගරුකරන බව තම වාසිය සඳහා පසුගිය කාලයේ ජාතික ජන බලවේගය හා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පෙන්වූවත්, වේදිකාවල කතාකළත්, ඔවුහු ඇත්ත වශයෙන්ම ස්ටැලින්වාදී තනි පක්ෂ ආණ්ඩුවක් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින අය වෙති. රුසියානු විප්ලවයෙන් පසු ජෝසප් ස්ටැලින් කීවේ, සාර් පාලනය අවසන් කිරීමෙන් පසුව වුවද, ඒ පරාජිත පාලනයේ සුන්බුන් සමග සටන දිගටම පවතින බවයි. ඒ සඳහා ඔහු පිහිටුවූයේ ආඥාදායක, තනි පක්ෂ ආණ්ඩුවකි.
ජාජබ, විපක්ෂයට සුන්බුන් යැයි කියන්නේ ස්ටැලින්වාදී අර්ථයකින් තනි පක්ෂ පාලනයක් ගෙනයාමට හා විපක්ෂය විනාශ කිරීමේ අරමුණ ඇතිවය. විපක්ෂයේ ක්රියාකාරීන් බන්ධනාගාරගතව සිටින තත්වයක් ආණ්ඩුවේ ඒ අරමුණට වාසිදායකය. එය කිරීමට තමන් කැමති විදියට සිටින අධිකරණයක් ආණ්ඩුවට අවශ්යය.
මේ සියලු අරමුණු ඉටුකර ගැනීමට අගවිනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන අවුරුදු දෙකක් ධුරයේ තබාගැනීමට අවශ්ය වුණත්, ආණ්ඩුව පිටතට මවාපාන්නේ වෙනත් කාරණාය. ආණ්ඩුවේ හා අගවිනිසුරුගේ කෝණයෙන් මේ සිදුවීම් බලන්නට කැමති අයට, ‘ඇත්ත තමයි’ යනුවෙන් සිතෙන තරමට ආණ්ඩුව එවැනි කරුණු ගණනාවක් ඉදිරියට දමා තිබේ.
එහෙත් එම කරුණු, පුද්ගලයකු අරමුණු කරගෙන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා වෙනසක් කිරීමට යන මේ ආණ්ඩුවේ අයහපත් චේතනාව වසාදැමීමට තරම් ප්රබල නැත.
ආණ්ඩුව කියන බොරු මොනවාද?
වැදගත් කාරණය නම්, ආණ්ඩුව වෙනුවෙන් කිසිවකු තවමත් මේ 22 වැනි ව්යවස්ථා සංශෝධනය අවශ්ය වන්නේ ඇයිදැයි සභාවක් ඉදිරියට පැමිණ පැහැදිලි කර නැති බවයි. එසේ වුවද, ජනාධිපතිවරයා නම් විවිධ සාකච්ඡාවලදී ප්රසිද්ධියේත්, පෞද්ගලිකවත් එහි අවශ්යතාව ගැන අවධාරණය කර තිබේ. එය හැමෝම දන්නා දෙයකි.
ඉහළ අධිකරණ දෙකේ විනිසුරු ධුර 8ක් මාස 6ක් තිස්සේ පුරප්පාඩුව තිබීම ගැන විපක්ෂය කළ ප්රශ්නකිරීම්වලට, පසුගියදා පාර්ලිමේන්තුවේදී පිළිතුරු දුන් ජනාධිපතිවරයා අඩු වැඩි වශයෙන් මේ ගැනද වක්ර ලෙස පැහැදිලි කළේය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය අවුරුදු 65 සිට 67 දක්වා සහ අභියාචනාධිකරණය 63 සිට 65 දක්වා විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීමෙන් පළපුරුදු විනිසුරුවරුන්ට ඉහළ උසාවිවල වැඩි කාලයක් සේවය කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන බවත්, උසස්වීමට පෙර විශ්රාම යාමට සිදුවන විනිසුරුවරුන්ට, වඩා හොඳ වෘත්තීය ප්රගතියක් ලබා ගැනීමට හැකි වන බවත් ආණ්ඩුව පැත්තෙන් පෙන්වා දෙන කාරණයකි.
එහෙත් ඇත්ත කුමක්ද? ආණ්ඩුවේ මේ පියවරෙන් තවත් අවුරුදු දෙකක් මුළු උසාවි පද්ධතියම අගුළු දැමෙන තත්වයක් ඇතිවීමය. අගවිනිසුරුවරයා වෙනුවෙන් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ හා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දික්කළ විට, තවත් වසර දෙකක් ගතවන තෙක්, එම අධිකරණවලට උසස්වීම් ලබාගැනීමට මහාධිකරණ හා දිසා අධිකරණවල ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ට නොහැකි වෙයි. තවත් අවුරුදු දෙකක් ගත වන තෙක් ඔවුහු මහාධිකරණ හා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුම වෙති. අවුරුදු දෙකකින් ඔවුන් විශ්රාම යා යුත්තේ මහාධිකරණ හා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරුන් ලෙසමය.
විනිසුරුවරුන්ගේ නීත්යනුකූල අපේක්ෂාව
විශ්රාම වයස දීර්ඝ කළහොත්, ‘එක්ස්’ නමැති ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුට තවත් වසර දෙකක් එම ධුරයේ සිටිය හැකිය. ඔහු එම ධුරයේ සිටින තාක් ‘වයි’ නමැති අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පත්වීමට නොහැකිය. වයිද එම ධුරයේ තවත් අවුරුදු දෙකක් සිටියි. ‘වයි’ එසේ සිටින විට මහාධිකරණ විනිසුරුවරයකු වන ‘ඉසෙඩ්’ට, අභියාචනාධිකරණයට පත්විය නොහැකි වන අතර, ඔහු තවත් අවුරුදු දෙකක් මහාධිකරණ විනිසුරුම වෙයි. ඒ කාලය ඉක්ම යාමට පෙර අවුරුදු 61 එළඹුණොත්, ඉසෙඩ්ට විශ්රාම යාමට සිදුවන්නේ මහාධිකරණ විනිසුරුවරයකු හැටියටම පමණය. යම් හෙයකින් ආණ්ඩුව මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස සීමාවද දිගු කළහොත්, මහේස්ත්රාත් හා දිසා අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ට, මහාධිකරණයට පත්වීමේ අවස්ථාවත් අවුරුදු දෙකකට අහිමි වෙයි. එවිට මහේස්ත්රාත් හා දිසා විනිසුරු හැටියටම විශ්රාම යාමට ඔවුන්ට සිදුවෙයි.
මේ අනුව පෙනෙන්නේ ආණ්ඩුවේ පියවර නිසා, මුළු අධිකරණ ක්ෂේත්රයම ‘ගල් ගැසෙන’ හෙවත් ‘ෆ්රීස් වෙන’ තත්වයක් ඇතිවන බවයි.
මේ ගැන ඉදිරිපත් කරන දුර්වල තර්කයක් වන්නේ, මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන් සියල්ලන්ටම සාමාන්යයෙන් අභියාචනාධිකරණ හෝ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුධුර නොලැබෙන බැවින් එහි වරදක් නොමැති බවය. ඇත්ත, සියලු මහාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ට ඉහළ අධිකරණ පත්වීම් නොලැබේ. එහෙත් ඒ හැම විනිසුරුවරයකුටම, තමන්ට ලැබිය හැකි උසස්වීම් පිළිබඳ ‘සාධාරණ අපේක්ෂාවක්’ හෙවත් ‘ලෙජිටිමේට් එක්ස්පෙක්ටේෂන්’ එකක් තිබේ.
සාමාන්යයෙන් කිසිවකු වෘත්තියක් තෝරාගන්නේ ඉන් ඉහළටම යාමට ඇති අවස්ථාවද සැලකිල්ලට ගනිමිනි. ලංකාවේ අධිකරණ සේවයට මහේස්ත්රාත්වරයකු ලෙස බඳවාගන්නේ අවුරුදු 3ක්වත් සක්රිය නීති වෘත්තියේ යෙදී සිටියහොත් පමණකි. එවැනි අධිකරණ නිලධාරියකුට දිවයිනේ විවිධ ප්රදේශවල සේවය කිරීමට සිදුවෙයි. ආර්ථික වශයෙන්ද වඩා සශ්රික ප්රතිඵල තිබෙන නීතිඥ වෘත්තියේ කටයුතු කිරීම අතහැර අධිකරණ සේවයට පැමිණ, නිශ්චිත වැටුපක් හා සමහර විට ඉතා දුෂ්කර හා විශේෂ වෘත්තීයමය තත්වයන් යටතේ රට පුරා දිගු කලක් විනිසුරුවරුන් හැටියට කටයුතු කරන තමන්ට, නීත්යනුකූලව හා අවස්ථානුකූලව ලැබිය හැකි උසස්වීම් ලැබිය හැකි බවට තිබෙන බලාපොරොත්තුව ‘නීත්යනුකූල අපේක්ෂාවක්’ ලෙස සැලකිය හැකිය.
ආණ්ඩුවේ හා තවත් විශේෂ පුද්ගලයන්ගේ හිතුවක්කාර වුවමනාව මත විශ්රාම වයස තවත් අවුරුදු දෙකක් පසුපසට දැමීමෙන් ඔවුන්ගේ සාධාරණ අපේක්ෂාව බිඳවැටෙයි. ඒ වූකලි වෘත්තීය වශයෙන් ඔවුන්ට කරන මහත් අසාධාරණයකි. ඒ තත්වය නිසා දැනටමත් අධිකරණ නිලධාරීන් බහුතරය අතර බලවත් කනස්සල්ලක් හා අතෘප්තියක් පැතිරී තිබේ. එහෙත්, මාධ්ය සාකච්ඡා තබා ඒ ගැන තමන්ගේ දුක්ගැනවිලි කියන්නට හැකි තත්වයක්ද මේ අධිකරණ නිලධාරීන්ට නැත.
අනෙක් අතට, ජනාධිපතිවරයා විසින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ධුර හතරක් දිගින් දිගටම නොපුරවා සිටින තත්වයක් යටතේ, එම පුරප්පාඩු පෙනි පෙනී තිබියදී අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරයකු ලෙස විශ්රාම යාමට සිදුවීමද ඛේදවාචකයකි. හිටපු අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු ධම්මික ගනේපොළට, ඒ අවාසනාවන්ත අත්දැකීමට මුහුණ දීමට සිදුවිය. ධම්මික ගනේපොළ විනිසුරු විශ්රාම යන විට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ පුරප්පාඩු පැවතුණේ තුනකි. එනම් අගවිනිසුරු මුර්දු ප්රනාන්දු, විනිසුරු එස්. තුරෙයිරාජා, විනිසුරු කුමුදුනී වික්රමසිංහ යන තිදෙනා වයස අවුරුදු හැටපහ සම්පූර්ණ වීමත් සමග විශ්රාම යාමෙනි. පසුව, විනිසුරු ප්රියන්ත ප්රනාන්දුද විශ්රාම යාමෙන් දැන් පුරප්පාඩු හතරක් ඇතිව තිබේ. එසේ තමන්ට උඩින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුධුර 3ක් හිස්ව තිබියදී, ඒ දෙස බලමින් වයස 63 සම්පූර්ණ වීම නිසා අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරයකු හැටියටම විශ්රාම යාමට ගනේපොළ විනිසුරුට සිදුවිය. තත්වය මේ විදියටම ඉදිරියට ගියහොත් අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු රත්නප්රිය ගුරුසිංහටද, ඒ ඉරණමම අත්වන්නට නියමිතය.
එමෙන්ම අභියාචනාධිකරණයේ සභාපති විනිසුරු ලෙස එහි සිටි ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරු පත් නොකොට, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨත්වයෙන් තුන් වැනියාව සිටි ජ්යෙෂ්ඨ අතිරේක සොලිසිටර් ජනරාල් රොහාන්ත අබේසූරිය පත් කිරීමට ද ජනාධිපතිවරයා ක්රියා කළේය.
අනිත් රටවල්
ආණ්ඩුව වෙනුවෙන් දක්වන තවත් කාරණයක් වන්නේ ලෝකයේ විවිධ රටවල ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය ලංකාවට වැඩි බවයි. ඒ සඳහා මහත් අභිරුචියෙන් දක්වන උදාහරණයක් වන්නේ අමෙරිකාවේ විනිසුරුවරුන්ට මරණය තෙක් ධුරයේ සිටිය හැකි බවයි. ඒ බව පෙන්වා දෙන අයගෙන් අසන්නට සිදුවන්නේ, ලංකාවද අමෙරිකාව අනුව යමින් මැරෙන තුරු සේවයේ යෙදීමට විනිසුරුවරුන්ට ඉඩ දිය යුතුද යන්නයි. ඒ කියන අය අමතක කරන කාරණයක් නම්, අමෙරිකාවේ තිබෙන එම විශේෂ තත්වය ලෝකයේ පොදු තත්වයක් නොවන බවත්, කුඩා රටවල් කිහිපයක් ඇරුණු විට ලෝකයේ හැම රටක්ම අනිවාර්ය විශ්රාම වයසක් නියම කර ඇති බවත්ය. එහි බලාපොරොත්තුව, වැඩි විශ්රාම වයසක් බලාපොරොත්තුවෙන් පක්ෂපාතී තීන්දු දීමෙන් වළකා අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීමයි.
අමෙරිකාවේ ආදර්ශය ගැන කතා කරන අය නොකියන අනෙක් දෙයක් නම්, එරට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් පත්කරන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසින් නම් කරනු ලැබ, සෙනෙට් සභාවේ බහුතර ඡන්දයෙන් බවයි. ජනාධිපතිවරයා විනිසුරුවරුන් ලෙස තෝරාගන්නේ තමන්ගේ මතවාද ගැන, දේශපාලනය ගැන පක්ෂපාතී අය වන විට, සෙනෙට් සභාවේ බහුතරයක් ඡන්ද ලැබෙන්නේද ජනාධිපතිගේ හා ඔහුගේ පක්ෂයේ වුවමනාවට අනුව බව අමතක නොකළ යුතුය. ලංකාවටත් එවැනි ක්රමයක් සුදුසුද?
අමෙරිකාව තරම් දුර නොගොස්, ළඟ තිබෙන ඉන්දියාව දෙස බැලුවහොත්, ඉන්දියාවේද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 65කි. 2023 වැනි කාලයක පටන් එම වයස දික්කිරීමට ඉල්ලීමක් තිබුණත්, අගමැති නරේන්ද්ර මෝදිගේ ආණ්ඩුව තවමත් ඒ ගැන සලකා බලා නැත.
එහෙත් ලංකාවේ අපූර්වත්වය නම්, කිසිවකුගේ ඉල්ලීමක් නැතිව, අගවිනිසුරුවරයා පමණක් අරමුණු කරගෙන විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීමට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කටයුතු කිරීමයි.
ඉල්ලීමක් නැහැ
පසුගිය මෑත කාලය පුරාම, ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දික්කිරීමට අවශ්ය යැයි ලංකාවේ කිසිවකු කියනු නොඇසුණි. පසුගිය ජුනි 1 වැනිදා මහේස්ත්රාත්වරුන්ගෙන් සැදුණු අධිකරණ සේවා සංගමය ජනාධිපතිවරයා හමුවුණේ, තමන්ගේ වැටුප් හා වෙනත් වෘත්තීයමය දුෂ්කරතා පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට මිස, කිසිවකුගේ විශ්රාම වයස වැඩිකරන ලෙස ඉල්ලීමට නොවේ. එහෙත්, ජනාධිපතිවරයාගේ කූඨ අරමුණ වී තිබුණේ, එම රැස්වීම පටන්ගන්නට පෙර, විශ්රාම වයස දික්කිරීමේ යෝජනාව ගැන අධිකරණ සේවා සංගමයේ නිලධාරීන්ගෙන් කැමැත්ත ගැනීමය. (ඒ බව මුලින්ම වාර්තා කරන ලද්දේ ‘අනිද්දා’ වෙබ් අඩවිය විසිනි.) සංගමයේ සභාපති පසන් අමරසේන, ජනාධිපතිවරයාට අනුමැතිය දෙන ස්ථාවරයක් එහිදී ගත් අතර, ඔහුගේ එම ස්ථාවරය ගැන එම සංගමය තුළ විශාල විරෝධතාවක් දැන් පැනනැගී තිබේ. මේ ගැන වැඩිදුර සාකච්ඡා කිරීමට ජූලි 11 වැනිදා සංගමයේ විශේෂ මහා සභා රැස්වීමක් කැඳවා ඇත.
තමන්ගේ ඇත්ත වුවමනාව වසන් කිරීමට ආණ්ඩුව පැත්තෙන් කියන තවත් තර්කයක් වන්නේ, වර්තමාන යහපත් සෞඛ්ය තත්වයන් හා ආයු අපේක්ෂණය වැඩිවීමත් සමග විශ්රාම යාමේ වයස වැඩිවීම අවශ්ය බවයි. එය ඇත්තක් ලෙස පිළිගතහොත්, විශ්රාම යාමේ වයස වැඩිකළ යුත්තේ (අගවිනිසුරුවරයා වෙනුවෙන්) ඉහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ පමණක් නොවේ. සමස්ත රාජ්ය සේවයේමය. එහෙත්, එය සංකීර්ණ, අපහසු හා අහිතකර ප්රතිඵල ඇතිවිය හැකි පියවරකි. එවැන්නක් අවශ්ය නම්, කළ යුත්තේ ඒ ගැන විවෘත හා පුළුල් සංවාදයක් රට තුළ ඇතිකර, සමස්තයක් ලෙස සලකා එම තීරණය ගැනීමයි. ඒ සඳහා ප්රශසස්තම මාර්ගය වන්නේ රටේ සිස්ටම් චේන්ජ් එකක් ඇත්තටම ඇතිකරන, අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ගෙනඒමයි. ඒ තුළ රාජ්ය හා අධිකරණ සේවයේ ධුර කාල ගැන සමස්තයක් ලෙස සලකා තීරණ ගතහැකිය.
එහෙත් ආණ්ඩුව, සිය මැතිවරණ ප්රකාශනයේ පොරොන්දු වූ පරිදි අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ගැන මේ වන තෙක් කිසිම පියවරක් ගෙන නැත. ඔවුන් පොරොන්දු වුණේ, බොහෝ දුරට අවසන් කර ඇති, 2015-2019 ආණ්ඩුවේ ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යන බවයි. එහෙත්, පසුගියදා පැවැති ටෙලිවිෂන් සාකච්ඡාවකදී අගමැති හරිනි අමරසූරිය කිව්වේ, අලුත් ව්යවස්ථාවක් ගෙනඒම මේ මොහොතේ ආණ්ඩුවේ ප්රමුඛතාවක් නොවන බවයි.
ඒ නිසා ආණ්ඩුව කරන්නේ කුමක්ද? කිසිවකුගේවත් පොදු ඉල්ලීමක් නොවන ව්යවස්ථාවට පැලැස්තර ඇලවීමේ හෙවත් ටිංකරිං කිරීමේ වැඩක් හදිසියේම ඉදිරියට ගැනීමයි. ඒ ද එක් පුද්ගලයකු තවත් අවුරුදු දෙකක් ධුරයේ තබාගැනීම වෙනුවෙනි.
මහින්ද වගේමයි
2013දී තමන් පෞද්ගලිකව අකමැති නිසා මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා එවකට අගවිනිසුරු ආචාර්ය ෂිරාණි බණ්ඩාරනායක, එම ධුරයෙන් ඉවත් කළේය. ඇගෙන් පසු අගවිනිසුරුධුරයට පත්වුණේ මහින්ද රාජපක්ෂ කියන ඕනෑම දෙයක් කරන්නට සැදී පැහැදී සිටි මොහාන් පීරිස් මහතාය. එදා එය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය කෙරෙහි ඇති කළ කළු පැල්ලම ගැන අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. යළිත් රාජපක්ෂ නම ගෑවුණු කිසිවකුත් බලයට පත්නොකරන තරමට ඒ කැළල ඔවුන් මත ස්ථිරව තැවරී තිබේ.
අවාසනාවකට, මෙවර ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කරන්නට යන්නේ, එහිම අනිත් පැත්තය. එනම් තමන් කැමති නිසා, වැඩි කාලයක් අගවිනිසුරුවරයා ධුරයේ තබාගැනීමය. අකමැති නිසා එළවීමත්, කැමති නිසා අවුරුදු දෙකක වරදානයක් දී වැඩි කාලයක් තබාගැනීමත්, එකම කාසියේ දෙපැත්තය. දෙකම එක හා සමාන ලෙස අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හානිකරය.
මේ අගවිනිසුරු හැර තවත් අය නැද්ද?
විධායක ජනාධිපති බලය මෙන්ම පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බලයක් තිබීම නිසා, ආණ්ඩුවක් කරන ඕනෑම දෙයක් යුක්තිසහගත නොවේ. ඒ විධායක බලය යොදාගෙන තමන්ට වුවමනා තීන්දු ලබාගැනීමට අගවිනිසුරුවරයාට වරදාන දීම එවැනි අයුක්තිසහගත දෙයකි. අධිකරණය පිරිසිදු කළ හැක්කේ හෝ කාර්යක්ෂම කළ හැක්කේ පෞද්ගලිකව එකම අගවිනිසුරුවරයකුට පමණක් නොවේ. ඉහළ අධිකරණවල සිටින, ඔහුගේ වයසට ආසන්න වයසක් ඇති හා වෘත්තීයමය පළපුරුද්ද හා සුදුසුකම් ඇති අනෙක් විනිසුරුවරුන්ටද ඒ සියල්ල කළ හැකිය. සිය වෘත්තීය ජීවිතය තුළ ඒ සියලු දෙනා අධිකරණවල තත්වය ගැන මනා අවබෝධයකින් හා උනන්දුවකින් සිටින බවට සැකයක් නැත. ජනාධිපතිවරයා මහජනතාවගේ ඡන්දයෙන් විධායක ජනාධිපති වන නමුත්, අගවිනිසුරුවරයා පත්වන්නේ මහජන වරමකින් නොවේ. ඒ වගේම අගවිනිසුරුවරයාට පැවරී ඇත්තේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ කටයුතු පිළිබඳ රීතිගත කාර්යයන්ය. අභියාචනාධිකරණය පිළිබඳ එම වගකීම පැවරී ඇත්තේ අභියාචනාධිකරණ සභාපතිවරයාටය.
එවැනි තත්වයක් තිබියදී, තමන්ට වුවමනා නිසා අගවිනිසුරුවරයා තවදුරටත් ධුරයේ තබාගැනීමට, හුදු පෞද්ගලික වුවමනාවෙන් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් ගෙනඒම වූ කලි, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට කරන විශාල අතපෙවීමකි. එහි දේශපාලන ප්රතිවිපාක අනාගතයේදී විඳීමට මේ ආණ්ඩුවත් ජනාධිපතිවරයාත් සූදානම් වී සිටිය යුතුය.
