No menu items!
24.5 C
Sri Lanka
18 November,2026

ජාත්‍යන්තර සම්මත තවදුරටත් උල්ලංඝනය කරන රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත – රොහාන් සමරජීව 

Must read

ශ්‍රී ලංකාව එකඟ වී ඇති “සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය” (ICCPR) වැනි ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම්වලට නව නීති අනුකූල දැයි සොයා බැලීම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ රාජකාරියක් නො වේ. ඒ වෙනුවට, රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත ගැන මෑතකදී දුන් තීරණයේ දී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සොයා බැලුවේ එය අපේ රටේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ගැළපෙනවා ද යන්න පමණි. මේ සඳහා ඔවුන් යම් විශේෂ තර්ක කිහිපයක් ඉදිරිපත් කර තිබූණි. එය අධිකරණයේ බලතලවලට අයත් කරුණකි.

සැකකරුවන් රඳවා ගැනීමේ නියෝග (DO) නිකුත් කිරීමට අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයාට බලය දෙන 27 වැනි වගන්තිය වෙනස් කරන ලෙස අධිකරණය නියම කළේ නැත. එමෙන්ම, 26(3) වගන්තියේ ඇති “අනිවාර්යයෙන්ම කළ යුතුය” යන අදහස දෙන වචනය “කළ හැකිය” යනුවෙන් වෙනස් කරන්නැයි කියා සිටියේ ද නැත. මේ නිසා, අධිකරණයේ පාලනයකින් තොරව ඕනෑම පුද්ගලයකුගේ නිදහස අහිමි කිරීමට විධායකයට (රජයට) ඇති බලය එලෙසම ඉතිරි වී තිබේ. පනතේ 30 වැනි වගන්තිය යටතේ පිහිටුවන සමාලෝචන කමිටුව ගැන අධිකරණය අදහසක් දක්වා තිබිණි. නමුත්, ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ අනුමැතියකින් තොරව අමාත්‍යවරයා විසින්ම ඊට පුද්ගලයන් පත් කිරීම ගැන වත්, එම කමිටුවට ඇත්තේ හුදෙක් උපදෙස් දීමේ බලයක් පමණක් වීම (30(8) වගන්තිය අනුව) ගැන වත් කිසිම වෙනසක් අධිකරණය යෝජනා කළේ නැත. තවද, කිසිදු කාල සීමාවකින් තොරව සංවිධාන තහනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට දී ඇති අසීමිත බලය ගැන අධිකරණයේ දී සාකච්ඡා කළත්, ඊට අදාළව කිසිම වැදගත් වෙනසක් සිදු කිරීමට අධිකරණය නියෝග කළේ නැත.

මේ අනුව, මෙම පනතට අවශ්‍ය වෙනස්කම් කිරීමේ සම්පූර්ණ වගකීම දැන් පැවරී ඇත්තේ ජනාධිපතිවරයා ප්‍රමුඛ රජයටයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙම රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත ගැනත්, මීටත් වඩා භයානක විය හැකි සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත ගැනත් සිවිල් සමාජය සමග සාකච්ඡා කරන බවට ජනාධිපතිවරයා ප්‍රසිද්ධියේම ප්‍රකාශ කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, පාර්ලිමේන්තුවේ අයවැය විවාදය අවසන් වන තුරු මේ පනත් කෙටුම්පත් දෙකම විවාදයට ගැනීමට හැකියාවක් නැත.

අවම වශයෙන් කළ යුතු වෙනස්කම්

පනත විවාදයට ගැනීමට පෙර ඇති මේ කාලය, මේ දක්වා විවිධ පාර්ශ්ව ඉදිරිපත් කර ඇති සාධාරණ කරුණු ගැන සිතා බැලීමට රජය ප්‍රයෝජනයට ගත යුතුය. එසේම, දේශපාලනික සහ ආර්ථික හේතු සලකා බලා මෙහි අවශ්‍ය වෙනස්කම් කළ යුතුය. තමන්ගේ මැතිවරණ ප්‍රකාශයේ දුන් පැහැදිලි පොරොන්දුවක් කඩ කිරීම නිසා මේ වන විටත් රජයට යම් දේශපාලන අවාසියක් සිදු වී තිබේ. නමුත් අවසන් මොහොතේ හෝ මේ පනත නිවැරදි කළහොත්, එම අවාසිය යම් තරමකින් හෝ මකා ගැනීමට රජයට හැකි වනු ඇත. මීට අමතරව, මෙහි ආර්ථික බලපෑම ඉතා බරපතළය. මෙම පනත් කෙටුම්පත කිසිදු වෙනසකින් තොරව මේ ආකාරයෙන්ම සම්මත කළහොත්, ශ්‍රී ලංකාවට ජී.එස්.පී. ප්ලස් (GSP+) බදු සහනය ලබා ගැනීමට ඇති අවස්ථාව දැඩි අවදානමකට ලක් වේ. 1980 ජූනි 11 වැනිදා ශ්‍රී ලංකාව විසින් අත්සන් කරන ලද සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ (ICCPR) ඇති ප්‍රමිතීන්ට නො ගැළපෙන නව නීතියක් ගෙන ආවොත්, හෝ දැනට පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත දිගටම ක්‍රියාත්මක කළහොත් අපට GSP+ සහනය අහිමි වීමට විශාල ඉඩක් තිබේ.

සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ (ICCPR) 9 වැනි වගන්තියට 2026 රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත අනුකූල ද?

සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය (ICCPR) 9 වන වගන්තිය  2026  රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත අනුකූලද?
1. සෑම කෙනෙකුට ම පුද්ගල නිදහස සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ අයිතිය ඇත. කිසිවෙකු අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීමට හෝ රඳවා තබා ගැනීමට ලක් නොකළ යුතුය. නීතිය මගින් ස්ථාපිත කර ඇති පදනම් මත සහ ක්‍රියා පටිපාටියට අනුකූලව මිස, කිසිවෙකුගේ නිදහස අහිමි නොකළ යුතුය. රඳවා ගැනීමේ නියෝග (DO) (26 වන වගන්තිය) සම්බන්ධයෙන් සුළු වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදු කිරීම මගින් මෙය සපුරාලිය හැකිය.
2. අත්අඩංගුවට ගනු ලබන ඕනෑම අයෙකුට, අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේ දී ම ඒ සඳහා වන හේතු දැනුම් දිය යුතු අතර, ඔහුට එරෙහිව ඇති චෝදනා පිළිබඳව ද වහාම දැනුම් දිය යුතුය.                                                රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පතේ  (PTSB) 2026 හි 21 වන වගන්තිය ඊට අනුකූල වේ. 25 වන වගන්තිය මගින් ළඟ ම ඥාතියාට දැනුම් දීම අනිවාර්ය කර ඇත.
3. අපරාධ චෝදනාවක් මත අත්අඩංගුවට ගත් හෝ රඳවා තබා ගත් ඕනෑ ම අයෙකු වහාම විනිසුරුවරයෙකු හෝ අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නීතියෙන් බලය ලත් වෙනත් නිලධාරිවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතුය. එමෙන් ම සාධාරණ කාලයක් තුළ නඩු විභාගයකට හෝ නිදහස් කිරීමට ඔහුට අයිතියක් තිබිය යුතුය. නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින පුද්ගලයින් අනිවාර්යයෙන් ම  රඳවා තබා ගැනීම සාමාන්‍ය රීතිය නොවිය යුතු අතර, නඩු විභාගය සඳහා හෝ අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ වෙනත් ඕනෑ ම අවස්ථාවක දී පෙනී සිටීමටත්, අවශ්‍ය වුවහොත් තීන්දුව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහාත් සහතික වීම් මත ඔවුන්ව නිදහස් කළ හැකි විය යුතු ය. ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා වෙනුවට රැඳවුම් නියෝග (DOs) නිකුත් කිරීමේ බලය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට (ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලබන, දේශපාලන ස්වභාවයක් සහිත වුව ද දේශපාලන වගවීමෙන් ආරක්ෂා වී සිටින නිලධාරියෙකුට) 27 වැනි වගන්තිය මගින් පවරා ඇත. 26(3) වගන්තිය මහේස්ත්‍රාත්වරයාව හුදු රබර් මුද්‍රාවක් බවට පත් කරයි: “27 වන වගන්තිය යටතේ මාස දෙකක කාලයක් සඳහා පළමු වරට රඳවා ගැනීමේ නියෝගයක් නිකුත් කර, එය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරයා වෙත ඉදිරිපත් කරනු ලබන අවස්ථාවක දී, එම රඳවා ගැනීමේ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරයා විසින් නියෝගයක් නිකුත් කළ යුතුය . . .” ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයා “අධිකරණ බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නීතියෙන් බලය පවරන ලද නිලධාරියෙකු” නොවේ.
4. අත්අඩංගුවට ගැනීම හෝ රඳවා තබා ගැනීම මඟින් නිදහස අහිමි වූ ඕනෑ ම අයෙකුට, එම රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳව ​අප්‍රමාදයව තීරණයක් ල​බා ගැනීමටත්, එය නීති විරෝධී නම් නිදහස් කිරීමට නියෝග ලබා ගැනීමටත් අධිකරණය හමුවේ නඩු පැවරීමට අයිතිය තිබිය යුතු ය. අධිකරණයකට නොව, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ හෝ අභියාචනාධිකරණයේ හිටපු විනිසුරුවරයෙකුගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ස්වාධීන සමාලෝචන කමිටුවකට: 30(4) වගන්තිය – “27 වන වගන්තිය යටතේ නිකුත් කරන ලද රඳවා ගැනීමේ නියෝගයක් මගින් පීඩාවට පත්වන ඕනෑ ම අයෙකුට, එම නියෝගය සමාලෝචනය කිරීම සඳහා කමිටුව වෙත අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.” 30(8) වගන්තිය යටතේ කමිටුවේ නිර්දේශය නොතකා හැරීමට ඇමතිවරයාට ලබා දී ඇති බලතල ඉවත් කරන්නේ නම්, එම නිර්ණායකය සපුරාලිය හැකි වනු ඇත.
5. නීති විරෝධී ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීමකට හෝ රඳවා තබා ගැනීමකට ලක් වූ ඕනෑ ම අයෙකුට වන්දි ලබා ගැනීමට බලාත්මක කළ හැකි අයිතියක් තිබිය යුතුය. මෙම පනත යටතේ නැත.. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 126 වැනි වගන්තිය යටතේ වන්දි ලබා ගැනීමට හැකි විය හැකිය.

රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ වරදක් කළා යැයි සැක කරන අයකු, අධිකරණයේ තීරණයකින් තොරව මාස දෙකක් දක්වා සිරගත කිරීමට රජයට (විධායකයට) ඇති බලය අත්හැරිය යුතුය. ඇප ලබා දීමේ දී මහේස්ත්‍රාත්වරුන් ගන්නා තීරණ පිළිබඳව රජයට විශ්වාසයක් නොමැති බවක් පෙනේ. යම් පුද්ගලයකු රඳවා තබා ගන්නවා ද නැද්ද යන තීරණය ගැනීමේ බලයද අධිකරණ පද්ධතියේ ඉහළින් ඇති මහාධිකරණයට පැවරිය හැකිය. එවැනි පියවරක් ගන්නේ නම්, මෙම රාජ්‍යයට එරෙහි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත ජාත්‍යන්තර සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සම්මුතියේ (ICCPR) 9(3) වගන්තියට ගැළපෙන නීතියක් බවට පත් වනු ඇත.

රඳවා ගැනීමේ නියෝගයකට එරෙහිව අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට හැකියාව ලබා දීමේ ජාත්‍යන්තර අවශ්‍යතාව (ICCPR 9(4) වගන්තිය) කිසිදු අපහසුවකින් තොරව අපට ඉටු කළ හැකිය. ඒ සඳහා කළ යුත්තේ, පනතේ 30(4) වගන්තියෙන් යෝජනා කර ඇති සමාලෝචන කමිටුව සැබවින්ම ස්වාධීන ආයතනයක් බවට පත් කිරීමයි. එමෙන්ම එම කමිටුව ගන්නා තීරණය අවසාන තීරණය විය යුතුය. මෙම කමිටුවට පුද්ගලයන් පත් කිරීමේ දී ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ අනුමැතිය ලබා ගැනීම අනිවාර්ය කිරීමෙන් එහි ස්වාධීනත්වය තවදුරටත් තහවුරු කළ හැකිය. මීට අමතරව, කමිටුවේ නිර්දේශ ඉවත දැමීමට අමාත්‍යවරයාට බලය ලබා දෙන 30(8) වගන්තිය වෙනස් කර එම බලය අහිමි කිරීමෙන් මෙම අඩුපාඩුව සම්පූර්ණයෙන්ම නිවැරදි කළ හැකිය.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීරණයේ වඩාත්ම පැටලිලි සහගත කොටස වන්නේ, ඕනෑම සංවිධානයක් තහනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට දී ඇති අසීමිත බලය (59 වැනි වගන්තිය) ගැන දක්වා ඇති අදහස්ය. සාමාන්‍යයෙන් හදිසි අවස්ථාවකදී මහජන ආරක්ෂක ආඥාපනත (1947 අංක 25) යටතේ දැඩි පියවර ගැනීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් රජයට බලය දී තිබේ. නමුත් ඒ සඳහා සෑම මසකම පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය ලබා ගැනීම අනිවාර්ය කර ඇත. එසේ තිබියදී, එවැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආරක්ෂණ ක්‍රමයක් මගහැර යාමට අධිකරණය මෙම පනත හරහා අවස්ථාව ලබා දුන්නේ ඇයි ද යන්න විශාල ගැටලුවකි. මෙය ජී.එස්.පී. ප්ලස් (GSP+) බදු සහනයට සෘජුවම බලපාන්නේ නැති වුවත්, පාර්ලිමේන්තුවේ කිසිදු අනුමැතියකින් තොරව (අවම වශයෙන් මාසයකට පසුව හෝ විමසීමකින් තොරව) සංවිධාන තහනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට තනි බලයක් දීම ගැන රජය නැවත සිතා බලනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙමු. සංවිධානයක් තහනම් කළ විට ඊට එරෙහිව යා යුතු අධිකරණය ‘අභියාචනාධිකරණය’ වෙනුවට ‘ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය’ ලෙස ආදේශ කළ පමණින්, ජනාධිපතිවරයාට පමණක් මෙතරම් විශාල තනි බලයක් පැවරීම නමැති මූලික ගැටලුව කිසිසේත්ම විසඳෙන්නේ නැත.

මූලික ගැටලු මගහැරීම

ජනාධිපති ධුරය යනු දේශපාලන තනතුරකි. 1978 මුල් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ජනාධිපතිවරයාට දී තිබූ අසීමිත බලතල පාලනය කිරීමට, 17 වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ සිටම විවිධ සංවරණ සහ තුලන යාන්ත්‍රණ හඳුන්වා දී තිබිණි. ජනාධිපතිවරයා යම් සංවිධානයක් අසාධාරණ ලෙස තහනම් කළහොත්, ඊට එරෙහිව අභියාචනාධිකරණයට වෙනුවට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යන ලෙස මෙම පනතින් කියයි. නමුත් ජනාධිපතිවරයාගේ තහනම් නියෝගය නිසා ඒ වන විටත් එම සංවිධානයේ බැංකු ගිණුම් අත්හිටුවා අවසන්ය. එබැවින් අධිකරණයට යාම සඳහා නීතිමය වියදම් වෙනුවෙන්වත් එම සංවිධානයට ඔවුන්ගේම මුදල් භාවිත කිරීමට හැකියාවක් නැත. මෙවැනි පසුබිමක් තුළ, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යාමට අවස්ථාව දීම ප්‍රායෝගික විසඳුමක් යැයි සිතීම සාධාරණ නැත. පනතේ 29(2) වගන්තියට තනි වාක්‍ය කැබැල්ලක් එකතු කළ පමණින්, පුද්ගලයන්ගේ නිදහස අහිමි කිරීමට විධායකයට (රජයට) ඇති බලය නමැති මූලික ගැටලුව විසඳෙන්නේ නැත. සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, මෙම පනතින් කර ඇත්තේ ප්‍රධාන ගැටලුවලට විසඳුම් දීම මගහරිමින්, හුදෙක් ඉතා සුළු සීමිත වෙනස්කම් කිහිපයක් පමණක් සිදු කිරීමය.

- Advertisement -spot_img

පුවත්

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisement -spot_img

අලුත් ලිපි