මිනිසෙකුට නිවසක් යනු හුදෙක් බිත්ති හතරකින් සමන්විත ගොඩනැඟිල්ලක් පමණක් නොවේ. එය ඔහුගේ පවුලේ මතකයන්, ජීවනෝපාය, ආරක්ෂාව, අනන්‍යතාව සහ අනාගතය යන සියල්ල සමඟ බැඳී පවතී. එවැනි නිවාස, පාරම්පරික ඉඩම් සහ තමන් ජීවත් වූ භූමිය එක් දිනකින් අහිමි වී වෙනත් ප්‍රදේශයක සරණාගතයන් ලෙස රැකවරණය පතන්නට සිදු වූ විට, එම වේදනාව වචනවලින් සම්පූර්ණයෙන් විස්තර කිරීම දුෂ්කරය.
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාව 1990 වසරේදී මුහුණ දුන් ඛේදවාචකය ද එයයි. දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය විසින් අවි බලය යොදා බලහත්කාරයෙන් පලවා හරින ලද උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාවට තම පාරම්පරික වාසස්ථාන, නිවාස, කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සහ ජීවනෝපායන් අහිමි විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔවුන්ට පුත්තලම ඇතුළු ප්‍රදේශවල සරණාගතයන් ලෙස රැකවරණය ලබාගැනීමට සිදුවිය.
1990 වසරේ ඔක්තෝබර් මස අගභාගයේදී ආරම්භ වූ මෙම පලවා හැරීමෙන් පසුව, බොහෝ පවුල් වසර විස්සකට ආසන්න කාලයක් තම උපන් බිමෙන් ඈත්ව ජීවත් වූහ. සරණාගත කඳවුරුවල පැල්පත්වල සහ තාවකාලික නිවාසවල විවිධ ආර්ථික හා සමාජීය දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ ඔවුහු ජීවිතය ගත කළහ. එම කාලය තුළ බොහෝ පවුල්වලට රැකියා අවස්ථා නොතිබූ අතර, රජය ලබාදුන් සහනාධාර මත යැපෙමින් ජීවත් වීමට ඔවුන්ට සිදුවිය.
2009 වසරේදී යුද්ධය අවසන් වූ විට, තම මව්බිමට නැවත පැමිණ ජීවිතය අලු‍තින් ආරම්භ කළ හැකි යැයි යන බලාපොරොත්තුව ඔවුන් තුළ ඇති විය. එහෙත් එම බලාපොරොත්තුව අපේක්ෂා කළ පරිදි සාර්ථක වූයේ නැත. මව්බිමට නැවත පැමිණීමෙන් පසුව ද නිවාස, ඉඩම්, මූලික පහසුකම්, ජීවනෝපාය සහ පරිපාලනමය පිළිගැනීම සම්බන්ධ ගැටලු රැසකට ඔවුහු මුහුණ දුන්හ.
අදටත් මෙම ජනතාවගේ ඇතැම් ගැටලු විසඳී නොමැති බව පීඩාවට පත් පවුල් පවසති. වසර විස්සකට ආසන්න කාලයක් සරණාගතයන් ලෙස ජීවත් වූ පසුවත්, තමන්ගේම භූමියේ සාමකාමීව ජීවත් වීම සඳහා අඛණ්ඩව අරගල කිරීමට සිදුවීම කනගාටුවට කරුණකි.
මව්බිමට නැවත පැමිණි විට මුහුණ දීමට සිදු වූ අභියෝග
2009 වසරේදී යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාව තම පාරම්පරික ගම්මාන වෙත නැවත පැමිණීමට පටන් ගත්හ. වසර ගණනාවක් තිස්සේ සිත් තුළ රඳවාගෙන සිටි මව්බිමට නැවත පැමිණීමේ සිහිනය සැබෑ වනු ඇතැයි යන අපේක්ෂාවෙන් ඔවුහු ගමන් කළහ.
එහෙත් තමන් අතහැර ගිය ගම්මාන පෙර පැවති තත්ත්වයේ නොතිබුණි. 1990 වසරේ සිට දිගු කාලයක් නඩත්තු නොකර අත්හැර දමා තිබූ බොහෝ නිවාස සහ ඉඩම් ඝන වනාන්තර හා වල්බිහි වූ භූමි බවට පත්ව තිබුණි. කලක් මිනිසුන් ජීවත් වූ නිවාසවල සලකුණු පවා මැකී ගොස් තිබුණි. කෘෂිකාර්මික ඉඩම් වගා කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයට පත්ව තිබුණි.
තමන්ගේම ඉඩමේ නැවත නිවසක් ඉදිකරගෙන ජීවත් වීමේ ආශාව තිබුණ ද, ඒ සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් බොහෝ පවුල් සතුව නොතිබුණි. ඉඩම් එළිපෙහෙළි කිරීමටත්, නිවාස ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමටත්, කෘෂිකර්මාන්තය නැවත ආරම්භ කිරීමටත් මුදල් අවශ්‍ය විය. එහෙත් දිගු කලක් සරණාගත ජීවිතයක් ගත කළ ජනතාවට එම වියදම් දැරීමට තරම් ආර්ථික ශක්තියක් නොතිබුණි.
මීට අමතරව, නිවාස, විදුලිය, පානීය ජලය, පාසල්, ප්‍රවාහන පහසුකම් සහ සෞඛ්‍ය සේවා වැනි මූලික අවශ්‍යතා ද බොහෝ ප්‍රදේශවල ප්‍රමාණවත් මට්ටමින් නොතිබුණි.
මේ හේතුවෙන් තමන්ගේම භූමියට නැවත පැමිණි ජනතාවට අලුත් ජීවිතයක් ආරම්භ කිරීම වෙනුවට එදිනෙදා මූලික අවශ්‍යතා පවා සපුරා ගැනීම සඳහා අරගල කිරීමට සිදුවිය.
සරණාගත කඳවුරුවල ගත කළ වසර ගණනාව නිසා ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට සිදු වූ හානි එක් පසෙකින් පැවති අතර, මව්බිමට නැවත පැමිණීමෙන් පසුව මුහුණ දීමට සිදු වූ දුෂ්කරතා ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු ද බිඳ දැමීය. තමන්ගේම භූමියේ ජීවත් වීමට අයිතිය තිබියදීත්, එහි ජීවත් වීමට අවශ්‍ය පහසුකම් ලබාගැනීමේදී දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දීමට සිදුවීම ඔවුන්ගේ මානසික වේදනාව තවදුරටත් වැඩි කළේය.
නැවත පදිංචි කිරීමේදී වෙනස්කම්
උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාව මුහුණ දෙන බව කියන ගැටලු අතර ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ ඔවුන් සරණාගතයන් ලෙස ජීවත් වූ ප්‍රදේශය පදනම් කරගෙන ඔවුන් වෙනස් ආකාරයකින් සැලකීමට ලක්වන බවට ඇති චෝදනාවයි.
1990 වසරේදී තම කැමැත්තට පටහැනිව පාරම්පරික වාසස්ථානවලින් පලවා හරින ලද බොහෝ පවුල් පසුව පුත්තලම ඇතුළු ප්‍රදේශවල දිගු කාලයක් ජීවත් වූහ. එහිදී ඔවුන්ට දරුවන් උපන් අතර, පවුල් වර්ධනය වී ජීවිතයේ වසර ගණනාවක් ගත විය.
සරණාගත ජීවිතයක් ගත කිරීමට සිදුවීම හේතුවෙන් වෙනත් ප්‍රදේශයක ජීවත් වී නැවත උතුරු පළාතට පැමිණි පවුල්, එම ප්‍රදේශයේ ඇතැම් පරිපාලන අංශ විසින් පිටස්තර ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පුද්ගලයන් ලෙස සලකන බවට පීඩාවට පත් ජනතාව චෝදනා කරති.
විශේෂයෙන්ම, පුද්ගලයෙකුගේ ජාතික හැඳුනුම්පතේ පුත්තලමේ පිහිටි සරණාගත කඳවුරක් උපන් ස්ථානය ලෙස සඳහන් වීම හේතුවෙන්, ඔහු හෝ ඇය උතුරු පළාතට අයත් පුද්ගලයෙකු ලෙස පිළිගැනීමේදී ගැටලු මතු වන බව පැවසේ.
පවුලක මව සහ පියා උතුරු පළාතේ උපත ලබා එහිදීම විවාහ වී ජීවත් වූ අය විය හැකිය. එහෙත් 1990 වසරේ සිදු වූ බලහත්කාරී අවතැන් කිරීම හේතුවෙන් ඔවුන්ට පුත්තලමට යාමට සිදුවන්නට ඇත. එහිදී උපන් ඔවුන්ගේ දරුවන්, තම දෙමාපියන්ගේ පාරම්පරික වාසස්ථාන වෙත නැවත පැමිණෙන විට පරිපාලනමය ගැටලු‍වලට මුහුණ දෙන බව පවුල් පවසති.
මෙහිදී මතු වන මූලික ප්‍රශ්නය මෙයයි: දෙමාපියන් තම කැමැත්තෙන් නොව, බලහත්කාරී අවතැන් කිරීම හේතුවෙන් වෙනත් ප්‍රදේශයක ජීවත් වූයේ නම්, එම ප්‍රදේශයේ උපන් දරුවන්ට තම පාරම්පරික උරුමය සමඟ ඇති සම්බන්ධතාව ගැටලු‍වක් බවට පත්විය යුත්තේ ඇයි?
පුද්ගලයෙකු උපන් ස්ථානය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජීවිත ඉතිහාසයේ කොටසක් විය හැකිය. එහෙත් බලහත්කාරී අවතැන් කිරීම හේතුවෙන් වෙනස් වූ උපන් ස්ථානය පමණක් පදනම් කරගෙන පවුලක පාරම්පරික සම්බන්ධතාව සහ නැවත පදිංචි වීමේ ඉල්ලීම නොසලකා හැරිය යුතු නැත යන්න පීඩාවට පත් ජනතාවගේ සාධාරණ ඉල්ලීමයි.
එබැවින් මෙවැනි ගැටලු විසඳීම සඳහා පවුල්වල පාරම්පරික ඉඩම් ලේඛන, දෙමාපියන්ගේ උප්පැන්න සහතික, පැරණි පදිංචි වාර්තා සහ අවතැන් වීම සම්බන්ධ ලේඛන පරීක්ෂා කර, විනිවිදභාවයෙන් යුත් සාධාරණ පරිපාලන ක්‍රමවේදයක් සකස් කළ යුතුය.
ඡන්ද අයිතිය නැතිව
නැවත පදිංචි කිරීම හා සම්බන්ධ තවත් වැදගත් ගැටලු‍වක් වන්නේ ඡන්ද හිමි නාමලේඛනයට ඇතුළත් වීමයි. දිගුකාලීන අවතැන් වීම, ස්ථිර පදිංචි ස්ථානයක් නොමැති වීම සහ ලේඛන සම්බන්ධ ගැටලු හේතුවෙන් ඇතැම් පවුල් ඡන්ද හිමි නාමලේඛනයට ඇතුළත් වීමේදී දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දෙන බව වාර්තා වේ.
විශේෂයෙන්ම, පුත්තලමේ නිසි ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචියක් නොමැති අතරම, උතුරු පළාතේ තම පාරම්පරික ප්‍රදේශවල ලියාපදිංචි වීමේදී ද බාධාවලට මුහුණ දෙන ඇතැම් පුද්ගලයන් කිසිදු ප්‍රදේශයක නිසි ලෙස ලියාපදිංචි නොවූ තත්ත්වයකට පත්වන බව පැවසේ.
මෙය හුදෙක් ලේඛන සම්බන්ධ ගැටලු‍වක් පමණක් නොවේ. මැතිවරණවලට සහභාගි වීම, තම නියෝජිතයා තෝරා පත් කර ගැනීම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාවලියට දායක වීම සඳහා පුරවැසියෙකුට ඇති අවස්ථාව සමඟ සම්බන්ධ ගැටලු‍වකි.
දිගු කලක් සරණාගතයන් ලෙස ජීවත් වීමට සිදුවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තමන්ගේම රට තුළ ඡන්ද අයිතිය ප්‍රායෝගිකව භාවිත කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයක් ඇති වීම පීඩාවට පත් ජනතාවට තවත් පසුබෑමක් වේ.
එබැවින් අවතැන් වීම හේතුවෙන් ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචිය සම්බන්ධ ගැටලු අත්විඳින සුදුසුකම් ලත් පුරවැසියන්ගේ ගැටලු වෙන වෙනම විමර්ශනය කළ යුතුය. අදාළ ලේඛන පරීක්ෂා කර නීතියට අනුකූලව ඔවුන්ගේ ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචිය තහවුරු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග සරල කළ යුතුය.
තම භූමිය අහිමි වූ ජනතාවට පසුව තම නිවාස නැවත ඉදිකර ගැනීම සඳහා අරගල කිරීමට සිදු වූ අතර, ඉන් පසුවත් තම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිය ලබාගැනීම සඳහා අරගල කිරීමට සිදුවීම ඔවුන්ගේ දුක්ඛිත තත්ත්වය තවදුරටත් උග්‍ර කරයි.
කාන්තා මූලික පවුල්
නැවත පදිංචි වීමේ අභියෝග සියලු දෙනාටම එකම ආකාරයෙන් බලපාන්නේ නැත. විශේෂයෙන්ම කාන්තා මූලික පවුල් මුහුණ දෙන ගැටලු ඉතා බරපතළය.
සැමියා අහිමි වූ කාන්තාවන්, සැමියාගෙන් වෙන්ව ජීවත් වන කාන්තාවන් හෝ පවුලේ සියලු වගකීම් තනිවම දරන කාන්තාවන්ට තම දරුවන්ගේ ආහාර, ඇඳුම්, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය සහ ආරක්ෂාව ඇතුළු සියලු අවශ්‍යතා සපුරාලීමට සිදුවේ.
මෙවැනි පවුල්වල ඇතැම් අයට ස්ථිර නිවාස නොමැත. තාවකාලිකව ජීවත් වීම සඳහා පැල්පතක් ඉදිකර ගැනීමට පවා ප්‍රමාණවත් පහසුකම් නොමැත. ඔවුන්ට අයත් ඉඩම් වසර ගණනාවක් නඩත්තු නොකිරීම නිසා වල්බිහි වී ඇති බැවින්, ඒවා එළිපෙහෙළි කර පදිංචියට සුදුසු තත්ත්වයට පත් කිරීම ද විශාල බරකි.
පවුලක සියලු වගකීම් තනිවම දරන කාන්තාවකට එදිනෙදා ජීවන වියදම් පවා පියවා ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් තුළ, ඉඩම එළිපෙහෙළි කිරීමටත් නිවසක් ඉදිකිරීමටත් අවශ්‍ය මුදල් සොයාගත හැක්කේ කෙසේද?
මෙවැනි පවුල්වලට නිසි සහාය නොලැබුණහොත්, ඔවුන්ට නැවත පදිංචි වීමේ අවස්ථා තවදුරටත් සීමා වන අතර, දරිද්‍රතාවෙන් මිදීමට නොහැකි තත්ත්වයක් ද උද්ගත විය හැකිය.
විශේෂයෙන්ම පුත්තලමේ ද නිසි ලියාපදිංචියක් නොමැතිව සිටින අතර, උතුරු පළාතේ ද අවශ්‍ය ලියාපදිංචි කිරීම් ලබාගැනීමට නොහැකිව පීඩා විඳින පවුල්වලට නිවාස, ජීවනෝපාය සහ සමාජ ආරක්ෂාව යන සියල්ල එකවර ගැටලු බවට පත්වන බව පීඩාවට පත් ජනතාව පවසති.
මෙවැනි පවුල් සඳහා තාවකාලික නිවාස, ඉඩම් එළිපෙහෙළි කිරීමට ආධාර, ස්වයං රැකියා අවස්ථා, වෘත්තීය පුහුණුව සහ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය සඳහා සහාය ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
කාන්තා මූලික පවුල්වල තත්ත්වය නොසලකා හැරීම එක් පවුලක වර්තමානයට පමණක් නොව, එම පවුලේ දරුවන්ගේ අනාගතයට ද බලපායි. එබැවින් ඔවුන්ගේ ගැටලු‍වලට විසඳුම් සෙවීම මානුෂීය වගකීමක් පමණක් නොව, සමාජ වගකීමක් ලෙස ද සැලකිය යුතුය.
මූලික පහසුකම් නොමැතිව
නැවත පදිංචි කිරීම යනු ජනතාව තමන්ගේම ගම්මාන වෙත ආපසු පැමිණීමෙන් අවසන් වන ක්‍රියාවලියක් නොවේ. එහි සැබෑ අරමුණ විය යුත්තේ ඔවුන්ට ගෞරවයෙන් සහ ආරක්ෂිතව ජීවත් විය හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කර දීමයි.
එහෙත් උතුරු පළාතට නැවත පැමිණි මුස්ලිම් පවුල් මුහුණ දුන් බව කියන ගැටලු සලකා බැලීමේදී, මූලික පහසුකම් සහ ජීවනෝපාය අවස්ථා තහවුරු කිරීම සඳහා තවදුරටත් අවධානය යොමු කළ යුතු බව පෙනී යයි.
නිවසක් නොමැතිව ජීවත් වන පවුලකට පළමුව අවශ්‍ය වන්නේ ආරක්ෂිත වාසස්ථානයකි. දරුවන් පාසලට යැවීම සඳහා ප්‍රවාහන පහසුකම් අවශ්‍යය. රෝගී වූ විට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට හැකි විය යුතුය. පානය කිරීමට ආරක්ෂිත ජලය සහ දෛනික ජීවිතයට අවශ්‍ය විදුලිය ද තිබිය යුතුය.
එසේම පවුලේ ආහාර අවශ්‍යතා සපුරාලීමටත් දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන වියදම් දැරීමටත් ස්ථාවර ආදායමක් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
එහෙත් මෙවැනි අවශ්‍යතා ප්‍රමාණවත් මට්ටමින් සපුරා නොමැති විට, නැවත පදිංචි වූ පවුල් යළිත් ආර්ථික අර්බුදයකට ඇද වැටීමේ අවදානමක් පවතී.
එබැවින් පහත සඳහන් ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ප්‍රායෝගික ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
★ නිවාස පහසුකම්: නිවාස නොමැති පවුල් සඳහා තාවකාලික සහ ස්ථිර නිවාස ලබාදීම.
★ අධ්‍යාපනය: පාසල් පහසුකම්, අධ්‍යාපනික උපකරණ සහ සිසුන් සඳහා ප්‍රවාහන පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම.
★ සෞඛ්‍යය: වෛද්‍ය සේවා සහ ප්‍රාථමික සෞඛ්‍ය පහසුකම් ජනතාවට පහසුවෙන් ලබාගත හැකි බව තහවුරු කිරීම.
★ පානීය ජලය සහ විදුලිය: ආරක්ෂිත පානීය ජලය, විදුලිය සහ සනීපාරක්ෂක පරිසරයක් තහවුරු කිරීම.
★ ප්‍රවාහනය: ගම්මාන නගර හා අත්‍යවශ්‍ය සේවා සමඟ සම්බන්ධ කරන ප්‍රවාහන පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම.
★ ජීවනෝපාය: කෘෂිකාර්මික ඉඩම් නැවත භාවිතයට ගැනීම සඳහා සහාය ලබාදීම, කෘෂිකාර්මික උපකරණ සැපයීම, ස්වයං රැකියා අවස්ථා සහ වෘත්තීය පුහුණුව ලබාදීම.
★ ලේඛන සහ ලියාපදිංචි කිරීම්: උප්පැන්න සහතික, අනන්‍යතා ලේඛන, ඉඩම් ලේඛන සහ ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචිය ලබාගැනීමේදී පවතින බාධා ඉවත් කිරීම.
රජයේ සහනාධාර මඟින් තාවකාලිකව පවුලක කුසගින්න නිවා දැමිය හැකිය. එහෙත් එම පවුලට දිගින් දිගටම අන් අයගේ උපකාර මත පමණක් යැපීමට සිදුවන තත්ත්වය අවසන් කිරීම සඳහා ස්ථාවර ආදායමක් උපයාගැනීමට අවස්ථා ද නිර්මාණය කළ යුතුය.
ජනතාවට තම ඉඩම්වල කෘෂිකර්මාන්තයේ නිරත වීමටත්, කුඩා ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමටත්, තම ශ්‍රමය තුළින් ජීවිතය දියුණු කරගැනීමටත් අවශ්‍ය සහාය ලබාදිය යුතුය. ඔවුන් ආර්ථික වශයෙන් ශක්තිමත් කළ හැක්කේ එමඟිනි.
පරිපාලන වගකීම සහ සමාජ සහජීවනය
උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාවගේ නැවත පදිංචි කිරීමේ ගැටලු නිවාස, ඉඩම් සහ ජීවනෝපාය යන අංශවලට පමණක් සීමා නොවේ. තමන්ගේම ප්‍රදේශවල ඔවුන්ට සමාන අයිතිවාසිකම් සහිත පුරවැසියන් ලෙස සලකනු ලබන්නේ ද යන ප්‍රශ්නය ද මෙමඟින් මතු වේ.
1990 වසරේදී තම වාසස්ථානවලින් බලහත්කාරයෙන් පලවා හරින ලද ජනතාව වසර ගණනාවකට පසුව නැවත මව්බිමට පැමිණෙන විට, ඔවුන්ගේ පාරම්පරික සම්බන්ධතා සහ සාධාරණ ඉල්ලීම්වලට ගරු කළ යුතුය.
ඔවුන් සරණාගතයන් ලෙස වෙනත් ප්‍රදේශයක ජීවත් වූ බව හෝ එහිදී ඔවුන්ගේ දරුවන් උපන් බව හේතුවෙන් ඔවුන් පිටස්තරයන් ලෙස සලකන ආකාරයේ ප්‍රවේශයක් පවතින බවට ඉදිරිපත් වන චෝදනා සැලකිල්ලෙන් විමර්ශනය කළ යුතුය.
පරිපාලන කටයුතුවලදී කිසියම් ආකාරයක වෙනස්කම් කිරීමක් සිදුවන්නේ නම්, ඒවා නිසි පරිදි විමර්ශනය කර නිවැරදි කළ යුතුය. එසේම නැවත පදිංචි වීම සම්බන්ධ සෑම ඉල්ලීමක්ම නීත්‍යනුකූල ලේඛන සහ සියලු දෙනාටම එකසේ අදාළ වන විනිවිදභාවයෙන් යුත් නිර්ණායක මත පදනම්ව සලකා බැලිය යුතුය.
උතුරු පළාත යනු එහි ජීවත් වන විවිධ ජනවර්ග හා ආගමික ප්‍රජාවන්ගේ ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය සහ ජීවිත සමඟ බැඳී පවතින ප්‍රදේශයකි. දෙමළ, මුස්ලිම් සහ අනෙකුත් ප්‍රජාවන්ගේ අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කිරීමත්, ඔවුන් අතර විශ්වාසය සහ සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීමත් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
එක් ප්‍රජාවක දුක්ඛිත අත්දැකීම් තවත් ප්‍රජාවකට එරෙහි වෛරයක් බවට පත් කිරීමෙන් විසඳුමක් ලැබෙන්නේ නැත. ඒ වෙනුවට පීඩාවට පත් ජනතාවගේ ගැටලු අවබෝධ කරගෙන සාධාරණ විසඳුම් සකස් කිරීම තුළින් සහජීවනය ශක්තිමත් කළ හැකිය.
දිගු කලක් විසඳා නොමැති නැවත පදිංචි කිරීමේ ගැටලු නිසි පරිදි විසඳීමට කටයුතු කරන විට, ජනතාව අතර විශ්වාසය වර්ධනය වන අතර අනාගතයේදී මෙවැනි ගැටලු නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට ද මඟ සැලසේ.
නැවත පදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීමට කළ යුත්තේ කුමක්ද?
උතුරු පළාතේ මුස්ලිම් ජනතාවගේ නැවත පදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීම රජය, පළාත් පාලන හා පරිපාලන ආයතන, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල සහ අදාළ රාජ්‍ය ආයතනවල ඒකාබද්ධ වගකීමකි.
ඒ සඳහා පළමුව නැවත පදිංචි වූ පවුල්වල සැබෑ තත්ත්වය හඳුනාගත යුතුය. තවමත් නැවත පදිංචි වීමට නොහැකිව සිටින පවුල් සංඛ්‍යාව, නිවාස නොමැති පවුල් සංඛ්‍යාව, ඉඩම් සම්බන්ධ ගැටලු මුහුණ දෙන පුද්ගලයන් සහ ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචිය සම්බන්ධ ගැටලු අත්විඳින පුද්ගලයන් පිළිබඳ තොරතුරු විධිමත්ව රැස් කළ යුතුය.
එම තොරතුරු පදනම් කරගෙන සෑම ගැටලු‍වකටම පැහැදිලි විසඳුම් සැලැස්මක් සකස් කළ යුතුය.
වනාන්තර බවට පත්ව ඇති පාරම්පරික ඉඩම් එළිපෙහෙළි කිරීම සඳහා සහාය ලබාදිය යුතුය. නිවාස අහිමි වූ පවුල් සඳහා නිවාස පහසුකම් සලසා දිය යුතුය. කාන්තා මූලික පවුල්වලට ප්‍රමුඛත්වය ලබාදී ඔවුන්ගේ ජීවනෝපාය සහ දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.
එසේම ඡන්ද හිමි ලියාපදිංචිය සහ අනෙකුත් ලේඛන සම්බන්ධ ගැටලු මුහුණ දෙන පුද්ගලයන්ට අදාළ රාජ්‍ය ආයතන හරහා සහාය ලබාදිය යුතුය. සුදුසුකම් ලත් කිසිදු පුරවැසියෙකුට පරිපාලනමය බාධා හේතුවෙන් තම නීත්‍යනුකූල අයිතිවාසිකම් භාවිත කිරීමට නොහැකි තත්ත්වයක් ඇති නොවන බවට වගබලා ගත යුතුය.
වඩාත් වැදගත් වන්නේ පීඩාවට පත් ජනතාවගේ අදහස් විමසා බලා සැලසුම් සකස් කිරීමයි. ඔවුන්ගේ සැබෑ අවශ්‍යතා හඳුනා නොගෙන ඉහළින් තීරණ ගැනීම වෙනුවට, ඔවුන් සමඟ සාකච්ඡා කර ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විසඳුම් සකස් කළ යුතුය.
නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා වෙන් කරන මුදල්, නිවාස ඉදිකිරීමේ වැඩසටහන් සහ මූලික පහසුකම් සම්බන්ධ ප්‍රගතිය විනිවිදභාවයෙන් යුතුව අධීක්ෂණය කළ යුතුය. එමඟින් ජනතාවගේ ඉල්ලීම් හුදෙක් පොරොන්දු බවට පමණක් සීමා නොවී ප්‍රායෝගිකව ඉටු වන බව තහවුරු කළ හැකිය.
