“සමාජයක ශිෂ්ටාචාරයේ තරම එහි සිරගෙවල්වලට ඇතුළු වීමෙන් විනිශ්චය කළ හැකි ය.”
මෙම කියමන ඇතැම් තැනෙක රුසියානු කතුවර ෆියෝඩර් දොස්තයෙව්ස්කිගේ යැයි ද, තවත් තැනෙක ප්රංශ දාර්ශනික වෝල්ටෙයාර්ගේ යැයි ද සඳහන් වෙයි. කවුරුන් කීවද එය සත්යයකි.
අපේ බන්ධනාගාරවල ඇති බිහිසුණු තදබදය විස්තර කිරීම තවදුරටත් අවශ්ය නොවේ. කිසිවෙකුට කළ නොහැකි තරම් හොඳින් මීගමුව ව්යසනය මගින් එය සිදුකර ඇත. දැන් අවශ්ය වන්නේ එය නැවත සිදුවීම වැළැක්වීමට ඉක්මන් ක්රියාමාර්ග ගැනීම සහ එමඟින් අපගේ ශිෂ්ටාචාරය වළෙන් පිටතට ඇද ගැනීමයි.
වඩාත් ම ප්රායෝගික වන්නේ, මුළු සිරකරුවන්ගෙන් සියයට 70ක් පමණ වන රිමාන්ඩ් සිරකරුවන් කෙරෙහි පළමුව අවධානය යොමු කිරීම යි. 2024 දී කොළඹ පමණක් නිව් මැගසින් සහ කොළඹ රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවල වරදකරුවන් නොවූ පිරිමින් 29,745 ක් රඳවා සිටි අතර එය 2020 දී රඳවා සිටි 12,592 ක් වූ ප්රමාණය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ය. කාන්තා රිමාන්ඩ්වූවෝ වැලිකඩ රඳවා සිටියහ. 2024 දී එම සංඛ්යාව 2,692 ක් වී ය( 2020 දී රිමාන්ඩ් කළ සංඛ්යාව මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි ය). ජනාධිපතිවරයාගේ මත්ද්රව්ය විරෝධී ව්යාපාරය යටතේ ලකුණු ලබා ගැනීමට පොලිසියට අවශ්ය වී ඇති නිසා 2026 දී මේ සියලු සංඛ්යා තවත් වැඩි වීමට ඉඩ තිබේ.
රිමාන්ඩ් සිරකරුවෝ නිර්දෝෂී යැයි සලකනු ලබති. රිමාන්ඩ් සිරකරුවන්ට මානුෂීය ලෙස සැලකීමේ අවශ්යතාවය පිළිබඳව විවාදයක් තිබිය නොහැකි ය. රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවල තදබදය අඩු කිරීම සඳහා ඵලදායී පියවර ගත හැකි නම්, වැරදිකරුවන් බවට පත්ව සිටින සුළුතරයට බලපාන ගැටළු විසඳීම පහසු වනු ඇත.
54 සහ 83 වගන්ති
සංශෝධිත, 1929 විෂ, අබිං සහ අන්තරායකර ඖෂධ ආඥා පනතේ 54 වන වගන්තිය පොලිසිය විසින් අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීම, රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවල තදබදයට ප්රධාන හේතුවක් බව කියනු ලැබේ. අපයෝජනයට හේතුව 1984 දී හඳුන්වා දුන් සංශෝධනයක් වන 83 වන වගන්තිය යි. මහාධිකරණයක් විසින් සුවිශේෂී තත්වයන් යටතේ මිස, 54 වන වගන්තිය යටතේ චෝදනා එල්ල වී ඇති කිසිදු පුද්ගලයෙකුට ඇප ලබා දිය නොහැකි බව එහි සඳහන් වේ. ඇප ලබා ගැනීමට නීතිඥයින්, මුදල් අත්යවශ්ය වේ. අධිකරණ අධීක්ෂණයක සේයාවක්වත් නොමැතිව 54 වන වගන්තිය මිනිසුන්ට දඬුවම් කිරීමේ මෙවලමක් ලෙස පොලිසිය භාවිතා කරයි.
83 වන වගන්තිය අවලංගු කිරීමට රජය ඉක්මනින් ක්රියා කළහොත්, රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවලට ගලා ඒම නතර කළ හැකි ය. මෙය සම්පූර්ණ විසඳුමක්ද? නැත. මහේස්ත්රාත් අධිකරණවලට වඩා හොඳින් සම්පත් ලබා දිය යුතු අතර, එවිට විනිසුරුවරුන්ට සැකකරුවෙකුට ඇප ලබා දිය යුතුද නැද්ද යන ප්රශ්නයට සැබවින් ම තම මනස යොමු කළ හැකි වෙයි. 54 වන වගන්තිය යටතේ චෝදනා එල්ල වී ඇති සියලු ම පුද්ගලයින්ට ස්වයංක්රීයව ඇප ලැබෙනු ඇතැයි අදහස් වන්නේ නැත. යම් සැකකරුවෙකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කළ යුතු බවට ඒත්තු ගැන්වෙන තර්කයක් පොලිසිය ඉදිරිපත් කරන්නේ නම්, මහේස්ත්රාත්වරයාට එසේ කිරීමේ හැකියාව ඇත. පොලිසියට තවදුරටත් 54 වන වගන්තිය අධික ලෙස භාවිතා කර නරක මිනිසුන් ලෙස ඔවුන් සලකන පුද්ගලයින් “වීදිවලින් ඉවත් කිරීමට” නොහැකි වනු ඇත.
රජයේ රස පරීක්ෂක වාර්තා ප්රමාද වීම
විෂ, අබිං සහ අන්තරායකර ඖෂධ ආඥා පනත යටතේ ගොනු කර ඇති නඩුවක් ඔප්පු කිරීම සඳහා, අත්අඩංගුවට ගැනීමට පදනම වන ද්රව්යය ඇත්ත වශයෙන්ම තහනම් ද්රව්යයක් ද යන්න සහ එය විවිධ වගන්ති යටතේ නියම කර ඇති සීමාවන් සපුරාලන්නේද යන්න පිළිබඳව ද විද්යාත්මක සාක්ෂි මහේස්ත්රාත්වරයා විසින් පරීක්ෂා කළ යුතු ය. රජයේ රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාව ලැබෙන තුරු, සැකකරුවෝ රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගතකර තබනු ලබති. 2024 අවසානය වන විට මත්ද්රව්ය නාශක අංශයෙන් ලැබිය යුතු වාර්තා 17,671 ක් ගොඩගැසී ඇති බව දෙපාර්තමේන්තුව පාර්ලිමේන්තුවට වාර්තා කළේය. 2020 දී, ගොඩගැසී තිබූ ප්රමාණය 5,873 කි. දෙපාර්තමේන්තුව වැඩියෙන් වාර්තා ජනනය කරමින් සිටීන නමුත්, (2020 දී 16,928 ක් වෙනුවට 2024 දී 27,127 ක් ලෙස), ගොඩගැසී ඇති වාර්තා ප්රමාණය තවමත් වැඩි වෙමින් පවතී. මූලික ගැටළුව වන්නේ දෙපාර්තමේන්තුවට ඉටු කළ නොහැකි ලෙස ඉල්ලීම් සංඛ්යාව වේගයෙන් ඉහළ යමින් පැවතීම යි.
සැකකරුවන්ට යුක්තිය ඉටුවිය යුතු ය. එබැවින්, වාර්තා සඳහා වන ඉල්ලීම් අඩු කිරීම විසඳුම නොවේ. මත්ද්රව්ය සුළු ප්රමාණයක් ළඟ තබා ගැනීම අපරාධයක් නොවන ලෙස සැලකීම විසඳුමක් විය හැකි නමුත් එය දේශපාලනික වශයෙන් දුෂ්කර ය.
ප්රායෝගික වන්නේ දෙපාර්තමේන්තුවේ තාක්ෂණික ක්රියාවලීන් සහ වැඩ ප්රවාහයන් පරීක්ෂා කිරීම සහ අදාළ නීතිමය විධිවිධාන, එනම්, උදාහරණයක් ලෙස, වාර්තා පිළිබඳව දැනුම් දීමට ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් අධිකරණයේ පෙනී සිටිය යුතු බවට වන අවශ්යතාවය සහ අවසර දී ඇති පරීක්ෂණ සහ ක්රියා පටිපාටිවල ස්වභාවය ආදිය සමාලෝචනය කිරීම සඳහා විශේෂිත කාර්ය සාධක බලකායක් පිහිටුවීම යි. නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරීන් 222ක් සිටින අතර, රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ජ්යෙෂ්ඨ මට්ටමේ නිලධාරීන් සිටින්නේ 91ක් පමණකි. මෙය ප්රමාණවත් ද? විද්යාත්මක කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා ගෙවීම් පැකේජ ප්රමාණවත් ද? ඔවුන්ට විද්යාවට අවධානය යොමු කිරීමට ක්රියා පටිපාටි මගින් ඉඩ සලසා තිබේ ද?
රස පරීක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව පිළිබඳ පුළුල් තක්සේරුවක් සහ අදාළ නීති සංශෝධන ඇතුළුව කඩිනම් ක්රියාත්මක කිරීමේ ක්රියාමාර්ග මගින් ප්රමාදයන් අවම කර ගත හැකි අතර එමඟින් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවල තදබදය අඩු කළ හැකි ය.
නිවාස අඩස්සියේ තබා ගැනීම සහ ඉලෙක්ට්රොනික වළලුකර
ඕස්ට්රේලියාව, බ්රසීලය, නවසීලන්තය, තායිලන්තය සහ වියට්නාමය ඇතුළු බොහෝ රටවල්, ඉලෙක්ට්රොනික නිරීක්ෂණ මගින් අනුපූරකව නිවාස අඩස්සියේ තැබීම භාවිතා කරමින්, වරදකරුවන් නොවූ සිරකරුවන් වියදම් අධික රිමාන්ඩ් භාරයෙන් පිටත තබා ගනී. මම, මෙම විසඳුම 2025 අගෝස්තු මාසයේ දී යෝජනා කළ අතර අධිකරණ අමාත්යවරයා 2026 පෙබරවාරි මාසයේ එය භාර ගැනීම දැකීමෙන් සතුටට පත්වීමි.
2019 දී, බ්රසීලයේ එබඳු ඉලෙක්ට්රොනික උපාංග 60,347 ක් ක්රියාත්මක වූ අතර, එය එම රටේ බන්ධනාගාර ජනගහනයෙන් සියයට 9 කටත් අඩු සංඛ්යාවකි. බ්රසීලයේ හිටපු ජනාධිපති ජෙයාර් බොල්සොනාරෝ, නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිය දී විද්යුත් වළලුකරයක් පැළඳ නිවසට සීමා කොට තබනු ලැබී ය. දණ්ඩ නීති ප්රතිපත්ති පිළිබඳ ජාතික ලේකම් කාර්යාලයට අනුව, බ්රසීලයේ ඉලෙක්ට්රොනික බ්රේස්ලට් එකක මිල එක් රිමාන්ඩි සිර කරුවකුට බ්රසීලියානු රියල් (R$) 200 ක් පමණ ( ශ්රී ලංකා රුපියල් 10,800 ක් පමණ) විය. මෙම ක්රමය මගින් සිරකරුවෙකු නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වන පිරිවැය, එම පුද්ගලයා බන්ධනාගාරයක රක්ෂිත බන්ධනාගාර ගත කිරීමට වඩා සියයට 70 කින් අඩු බව සඳහන් වේ.
බ්රසීල නීතියට අනුව, නිරීක්ෂණය කරන ලද පුද්ගලයා සෑම විට ම වළලුකර පැළඳිය යුතු අතර බැටරි බලය සියයට 30ට ළඟා වූ විට ආරෝපණය කළ යුතු ය. එසේ නොමැති නම්, එය සියයට 15ට ළඟා වූ විට නිරීක්ෂණ මධ්යස්ථානයට අනතුරු ඇඟවීමක් සම්ප්රේෂණය කරනු ලබන අතර, නීතිය ක්රියාත්මක කරන ආයතන එම ස්ථානයට යවනු ලැබේ. වළලුකර පැළඳ සිටින අය නිවසේ රැඳී සිටිය යුතු වන හෝ කලින් තීරණය කළ ස්ථාන මඟ හැරිය යුතු වන අතර කලින් නියම කර ඇති වේලාවන්හි දී නිවසට ආපසු යා යුතු වෙයි. කොන්දේසි අනුගමනය නොකළහොත්, පුද්ගලයා බන්ධනාගාරයට රැගෙන යා හැකි ය.
ඉහත සඳහන් කරුණු අනුව, නව පනතක් හෝ සංශෝධන හඳුන්වා දීම, පොලිස් ස්ථානවල අවශ්ය තාක්ෂණික හා මානව පහසුකම් ස්ථාපිත කිරීම, සේවා සපයන්නන් ප්රසම්පාදනය කිරීම වැනි ක්රියාමාර්ග ගත යුතු බව පෙනීයයි. හොඳ ම තත්ත්වය වන්නේ ඒ සියල්ල සමාන්තර ලෙස ක්රියාත්මක කිරීම යි.
මෙම විසඳුම ඉහත යෝජනා කර ඇති ව්යවස්ථා වෙනස්කම් සහ රජයේ රස පරීක්ෂකවරයාගේ කාර්යයන් වැඩිදියුණු කිරීමට අනුපූරකය. සියල්ල එකතු වූ විට එමගින් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරවල බිහිසුණු තදබදය අඩු කරනු ඇත. අපේ බන්ධනාගාරවල ඇති සියලු වැරදි එමගින් පමණක් නිවැරදි නොකරනු ඇත. නමුත් එමගින් බන්ධනාගාර සහ පොලිස් නිලධාරීන් නැවත පුහුණු කිරීම සඳහා අවකාශය නිර්මාණය කරනු ඇති අතර, ශ්රී ලංකාවේ බන්ධනාගාර එක්සත් ජාතීන්ගේ සිරකරුවන්ට සැලකීම සඳහා වන අවම සම්මත රීති (මැන්ඩෙලා රීති) සපුරාලීම සහතික කරනු ඇත. මේ ආකාරයෙන්, වඩාත් ශිෂ්ට වීමට අපගේ ඇති අභිලාෂයන් පිළිබිඹු කරන ආකාරයේ බන්ධනාගාර අපට ලැබෙනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.
