දිට්වා සුළි කුණාටුව සිදු වී මාස 5කට ආසන්න කාලයක් ගතවී තිබුණද කඳුකර ජනතාවගේ ජීවිත තවමත් සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ පසු විපත තුළ සිරවී තිබේ. රටේ අනෙක් කොටස් දෛනික සාමාන්යතාවට ආපසු ගමන් කරද්දී කඳුකරයේ ජනතාව තවමත් තාවකාලික නවාතැන්, අස්ථිර ජීවනෝපාය සහ රාජ්ය පද්ධතියේ අසමත්කම් අතර සටන් කරමින් සිටී. සුළි කුණාටුවෙන් කඳුකරයට ඇති වූ විපත හදිසි ස්වාභාවික ආපදාවක් පමණක් නොව, දශක ගණනාවක් පුරා ගොඩනැගී ඇති ව්යුහාත්මක අසාධාරණතා නැවත මතු කළ සංසිද්ධියක් බව දැන් පැහැදිලි වේ.
බදුල්ල, නුවරඑළිය, මාතලේ සහ මහනුවර දිස්ත්රික්කවලින් විශාල ප්රමාණයක් අවතැන් වූ අතර මරණ සංඛ්යාවෙන් අඩකට වැඩි ප්රමාණයක්ද මෙම ප්රදේශවලින් වාර්තා විය. එය මලයග ජනතාව විපත් වලට අසාමාන්ය ලෙස පීඩාවට පත් වන බව යළි තහවුරු කරන සිද්ධියක් විය. අද වන විටත් දස දහස් ගණනක් ජනතාව ස්ථිර නිවාස නොමැතිව, ඥාතීන් සමඟ, කුලියට ගත් නිවාසවල හෝ කූඩාරම් තුළ ජීවත් වෙමින් සිටිති.
නැවත නැවත අවතැන් වීම
අගරතැන්නේ පදිංචි කේ. මලර්විසිගේ කතාව මෙම යථාර්ථය සංකේතවත් කරයි. ඇය සහ තවත් පවුල් කිහිපයක් තේ ගබඩාවක් තුළ තාවකාලික නවාතැනක් ලෙස ජීවත් වෙති. මුලින් පවුල් 48ක් එකම ගොඩනැගිල්ල තුළ තදබදයෙන් ජීවත් වූ අතර පසුව ඔවුන්ට පෞද්ගලිකත්වය හෝ මූලික සෞඛ්ය පහසුකම් කිසිවක් නොමැති තත්වයක් පැවතිණි.
‘අපිට ජීවත් වෙන්න තැනක් නැහැ කියලා වැඩට නොයා ඉන්න බැහැ. උදේ 7ට අපි වත්තට හවස 4 විතර වෙනකම් අපි වැඩ කරන්න ඕනෑ.’ ඇය පවසයි.
මෙම තත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වන්නේ තාවකාලික නවාතැන් වල නවාතැන් ගෙන සිටිනා දරුවන්ගේ අධ්යාපනය, ප්රවාහන වියදම් සහ නවාතැන් හිඟය නිසාය. මෙම තවකාලික නවාතැන් වල සිටි පිරිසක් එම ස්ථාන වල ඉඩ පහසුකම් නොමැති වීම නිසා කුලියට ගියද, පොරොන්දු වූ ආධාර නොලැබීම හේතුවෙන් නැවතත් තාවකාලික ස්ථානවලට නවාතැනට පැමිණ ඇත. බදුල්ලේ තාවකාලික කුඩාරම් වල පදිංචි ජයන්තිමාලා රාමචන්ද්රගේ ජීවිතය ගැන බලනා විට පෙනෙන්නට ඇත්තේ ඇය ‘නැවත නැවත අවතැන් වීම’ පිළිබඳ කතාවකි. 2017 වර්ෂයේදී ඇති වූ භුකම්පනය අවදානම් හේතුවෙන් ඇගේ නිවස අහිමි වූ අතර නව නිවසක් ලබාදෙන බවට ඇයට එවකට රජය පොරොන්දු වී තිබුණද ඒවා ඉටු වී නැත. ඉන්පසුව දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් ඇති වූ විපතෙන් පසු ඇය සහ ඇගේ පවුල කූඩාරම් දෙකක් තුළ මේ වන විට ජීවත් වෙති. කඳුකරයට ඇති වී ඇති උණුසුම සහ ඉදිරි වැසි සමය පිළිබඳ බිය මේ වෙද්දී ජයන්ති මාලාගේ දෛනික ජීවිතයේ කොටසක් වී ඇත.
2004 සුනාමි අනතුරෙන් පසුව ද මෙවැනි අත්දැකීම් වලට මුහුණ දීමට මිනිසුන්ට සිදුවිය. එවකට සහන ආයතන විසින් ඉක්මනින්ම ජනතාව කූඩාරම්වලින් ඉවත් කර ලී නිවාස වෙත මාරු කිරීම සිදුවිය. කූඩාරම් උණුසුම සහ වැසිවලට ඔරොත්තු දීමට නොහැකි වූ බැවිනි. අන්තර්කාලීන නවාතැන් සම්බන්ධයෙන් රාජ්යයේ ප්රතිචාරය ප්රමාද සහ අසම්පූර්ණය. කූඩාරම් භාවිතය තාවකාලික විසඳුමක් වුවද එය උණුසුම, වැසි, ආරක්ෂාව සහ පෞද්ගලිකත්වය සම්බන්ධයෙන් අසාර්ථක බව පෙර අත්දැකීම් වලින්ම තහවුරු වී ඇත. එහෙත්, අදටත් එම වැරදි නැවත සිදුවෙමින් පවතී.
ලියකියවිලි නැහැ කියලා දන්නවා
වන්දි ලබාදීමේ ක්රියාවලියද තවත් ගැටලුවකි. රුපියල් 25,000 වන්දි ලබා ගැනීමට දින කිහිපයක් ගතවන ක්රියාවලිය පෝරම, සහතික කිරීම් සහ ලේඛන ක්රියාවලිය, ඉඩම් ලේඛන නොමැති වතු කම්කරුවන්ට විශේෂයෙන් අසාධාරණය. ‘අපේ ලියකියවිලි දිට්වා නායයෑම් වලින් විනාශ වෙලා ගිහින් තියෙන බව දැනගෙනත්, වන්දි ලබා ගන්නා හැම අවස්ථාවකදීම අපෙන් විවිධ ලියකියවිලි ඉල්ලීම හරිම අසාධාරණ වැඩක්’ ජයන්තිමාලා පවසයි.
වතු කම්කරුවන් සියවස් ගණනාවක් එකම භූමියේ වැඩ කළද ඔවුන්ට එම භූමිය පිළිබඳ හිමිකම් ලබා දී නොමැත. වතු භූමිය කම්කරුවන්ට බෙදා නොදී වෙනත් ආයතන වෙත පැවරීම අද දක්වාම පවතින ඉඩම් රහිතතාවේ මූලික හේතුවකි.
මෙම පසුබිම තුළ මලයග ජනතාවගේ නිවාස ප්රශ්නය ගැන කටයුතු කරමින් සිටින මලයග ජනතාවගේ ඉඩම් අයිතිය වෙනුවෙන් ව්යාපාරය අග්රාමාත්ය හරිනි අමරසූරිය හමුවූ අතර ඇය සුළි කුණාටුවෙන් පසුව මුහුණ දී ඇති ප්රශ්න පිළිබඳව දැනුවත් කර තිබිණි. ඒ අනුව සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වූ නිවාස සඳහා රුපියල් මිලියන 5ක වන්දි, පුද්ගලික නිවාස සහ ඉඩම් හිමිකම්, කාන්තාවන්ට ඉඩම් හිමිකම්, ප්රමිතීන්ට අනුකූල අන්තර්කාලීන නවාතැන් සහ දෙමළ භාෂාවෙන් මලයග ජනතාවට විශේෂිත ප්රශ්න සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කරන ලෙස හරිනි අමරසූරියගෙන් අදාල කණ්ඩායම ඉල්ලා තිබිණි.
අසමානතා
සුළි කුණාටුවෙන් අවතැන් වූ පිරිස් නැවත පදිංචි කිරීමේ ක්රියාවලියද සරල නොවේ. ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනය විසින් සිදුකරන ලද ඇගයීම් අනුව, රටේ භූමි ප්රමාණයෙන් සියයට 30ක් පමණ භූකම්පන අවදානම් යටතේ පවතී. දහස් ගණනක් ස්ථාන පරීක්ෂා කළ යුතු අතර, කාලගුණය සහ සම්පත් හිඟය හේතුවෙන් මෙම ක්රියාවලිය ප්රමාද වෙමින් පවතී. තවද ජනතාව නැවත පදිංචි කිරීමේදී ජීවනෝපාය සුරක්ෂිත කිරීම ප්රධාන අභියෝගයකි. වතු කම්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ රැකියා දුරස් වීම නිසා එම ජනතාවට විවිධ ආර්ථික ගැටලුවලට මුහුණ දීමට සිදු ව ඇත.
කුණාටුවෙන් අවතැන් වූ මලයග ජනතාව අතර රුපියල් 25,000 වන්දි බෙදාහැරීමේදී අසමානතා පවතින බව අනාවරණය වෙයි.
‘රුපියල් 25,000 වන්දි මුදල ලබාගන්න පෝරමයක් පුරවන්නම අපට දවස් තුනක් ගියා. ඊට පස්සේ ඒ ලේඛනය පස්සර ප්රදේශයේ සාම විනිශ්චයකාරවරයෙකු ළඟට අරගෙන ගිහින් සහතික කරගන්නත් අපිට සිදු වුණා. අපිට ඉඩම් හිමිකම් ලේඛන නැති බව ලොකු මහත්වරු දන්නවා. එහෙත් අපිට වන්දි ලබාදෙනකොට මේ තරම් දැඩි නීති ක්රියාත්මක කරන එක හරිම වැරදියි. අපේ සියලුම දේවල් දිට්වා වලින් විනාශ වෙලා තියෙන්නේ. අපේ ජීවිත විනාශ වෙලා තියෙද්දීත්, අපි රාජ්ය සේවාවන් ලබාගනිද්දී අපිව වෙනස්කම්වලට මුහුණ දෙන්න වෙලා තියෙනව’ පස්සර ප්රදේශයේ පදිංචි ටී. කලයිවනි පැවසුවාය.
ප්රජා ඉල්ලීම්
මලයග ජනතාවගේ ප්රතිසංස්කරණ සඳහා වූ සමාජීය එකමුතුව විසින් මලයග ජනතාව මුහුණ දෙමින් සිටින සහන සහ වන්දි බෙදාහැරීමේදී රාජ්යයේ වගකීම් පිළිබඳ ප්රශ්න කර තිබේ. එම එකමුතුව නියෝජනය කරන නාදේසන් සුරේෂ් පවසන්නේ මධ්යම උස්බිම්වල ජීවත් වන ජනතාවට මූලික වශයෙන් ඉඩම් සහ නිවාස ප්රවේශය නොමැති බවයි. ‘දිට්වා වලින් අවතැන් වුණ ජනතාවගේ ජීවිත සාමාන්ය තත්වයට නැවත පැමිණිය යුතුයි. ඒ නිසා ඒ සඳහා වහාම ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියක් ආරම්භ කළ යුතුයි. ඒ වෙනුවෙන් අපි ඉල්ලීම් 15ක් සමඟ ජාතික මට්ටමේ ව්යාපාරයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරමින් සිටිනවා’ ඔහු පැවසීය.
‘චක්රලේඛ අනුව සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වූ නිවාස වලට රුපියල් මිලියන 5ක් සහ අර්ධ විනාශ වූ නිවාස සඳහා රුපියල් මිලියන 2.5ක් ලබාදීමට රජය කටයුතු කළ යුතුයි. ඒ වගේම මලයග ජනතාවට පුද්ගලික නිවාස සහ ඉඩම් හිමිකම් ලබාදීමටත් කටයුතු කළ යුතුයි වගේම වත්මන් රජයෙන් මලයග ජනතාවට ඉදිකිරීමට සුදානම් වන මහල් නිවාස ව්යාපෘති නවත්වා දැමිය යුතුයි’ ඔහු පැවසීය. ‘අපි මාර්තු 26 වන බ්රහස්පතින්දා ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයට ගියා. නමුත් අපගේ ඉල්ලීම් භාරදීමට වගකිවයුතු නිලධාරියෙකු හමුවීමට අපට නොහැකි වුණා’ මලයග ජනතාගේ හඬ සංවිධානයේ විධායක අධ්යක්ෂ ඇන්තනි ජෙසූදාසන් පැවසීය. ‘අපිට පැය දෙකහමාරකට පස්සේ අග්රාමාත්ය හරිනි අමරසූරිය හමුවුණා. එහිදී ඇය අපිට කීවා සහන සහ වන්දි ලබාගැනීමේදී මෙම ප්රජාවට මුහුණ දෙන වෙනස්කම් පිළිබඳ කටයුතු කරන බව. ඒ අවස්ථාවට අත්යවශ්ය සේවා කොමසාරිස් ජනරාල් ප්රභාත් චන්ද්රකීර්ති සහභාගි වුණා. ඔහු පැවසුවේ දිට්වා වලින් විපතට ලක්වූ පවුල් සඳහා අවම වශයෙන් රුපියල් ලක්ෂ 50ක් වටිනා නිවාස සහ ඉඩම් ලබාදීමට කටයුතු කරන බව’.
නැවත පදිංචි කිරීමේ ප්රායෝගික ගැටලු
සුළි කුණාටුවෙන් අනතුරුව ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනය රට පුරා භූකම්පන අවදානම් ස්ථාන 1330ට ආසන්නව හඳුනාගෙන ඇති අතර ඔවුන් පවසන්නේ එම ප්රදේශ පිළිබඳ විශාල පරිමාණයේ ඇගයීමක් සිදු කර ඇති බවය.
ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනයේ ජ්යෙෂ්ඨ භූවිද්යාඥ වෛද්ය වසන්ත සේනාධීර මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ මේ වන විට ස්ථාන පරීක්ෂණ 7,097ක් පමණ සිදු කර ඇති බවය. ‘එක් පරීක්ෂණයක් සඳහා ස්ථාන කිහිපයක් ඇතුළත් වෙනවා. නිවාස, ගොඩනැගිලි, ගම්මාන ප්රදේශ ගණනාවක් අපිට පරීක්ෂා කරන්න සිදු වෙනවා. මේ වන විට අපට ස්ථාන 50,399ක් පරීක්ෂා කිරීමට පැමිණිලි ලැබී තිබෙනවා. නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා හඳුනාගත් දිස්ත්රික්ක 13ක ස්ථාන 1,408 කින් 867ක් පමණ අපි පරීක්ෂා කර අවසන් කරලා තියෙනවා’ ඔහු පැවසීය.
අධික වර්ෂාව සහ අයහපත් කාලගුණ තත්ත්වයන් හේතුවෙන් භූමිය මත සිදුකරන පරීක්ෂණ සහ ස්ථාන නිරීක්ෂණ තව මාස කිහිපයක් ප්රමාද විය හැකි බවද ඔහු සඳහන් කළේය. පරීක්ෂණ අවසන් වූ පසු භුකම්පන හෝ ගංවතුර අවදානම් අවම කිරීමට අවශ්ය ක්රියාමාර්ග පිළිබඳ නිර්දේශ ලබාදෙන බවත් ඒවා ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල සහ ග්රාමීය මට්ටමේ නිලධාරීන් විසින් ක්රියාත්මක කළ යුතු බවත් ඔහු පැහැදිලි කළේය.‘දිට්වා භූකම්පන වලින් පස්සේ ඇති වුණ බලපෑමත් එක්ක මිනිස්සුන්ට ආයෙත් තමන් ජීවත්වූ ප්රදේශවලට ආපසු යන්න හැකිද නැද්ද, හෝ වහාම ඒ ස්ථානවලින් ඉවත් විය යුතුද යන්න පිළිබඳ නිර්දේශ අපි ලබාදෙනවා. ඒවා ක්රියාත්මක කිරීමේදී ප්රායෝගික ගැටලු ඇතිවිය හැකි බව අපි අවබෝධ කරගෙන ඉන්නවා’ ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය. එසේම ජනතාව ඉවත් කිරීම සරල කාර්යයක් නොවන බව ඔහු අවධාරණය කළේය. ‘නැවත පදිංචි කිරීම ජීවනෝපායට සෘජුවම බලපානවා. ඒ නිසා ජනතාවගේ ආර්ථික ජීවිතය ආරක්ෂා වන ආකාරයට සම්පූර්ණ ප්රවේශයක් අවශ්යයි. එසේ නොමැතිව පදිංචි කිරීම සාර්ථක වන්නේ නැහැ’.
නිවාස ලබාදීමේ ක්රියාවලිය සම්බන්ධයෙන්ද ගැටලු ගණනාවක් මතු වී ඇත. සම්පූර්ණයෙන් නිවාස අහිමි වූ පවුල් සඳහා පර්චස් 15ක ඉඩමක් සහ රුපියල් ලක්ෂයක මුදලක් ලබාදීමට කැබිනට් අනුමැතියක් පවතින බව සඳහන් වුවද, එය ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක වීම සම්බන්ධයෙන් ප්රශ්න පවතී. විශේෂයෙන් මෙම සහන වතු කම්කරුවන්ට පමණක් සීමා නොකර, සම්පූර්ණ ප්රජාවටම සාධාරණ ලෙස ලබාදිය යුතු බව අවධාරණය කර ඇත.
මූලික පහසුකම් පවා නැහැ
නුවරඑළිය සහ බදුල්ල වැනි ප්රදේශවල තාවකාලික කඳවුරු තුළ ජීවත් වන ජනතාවගේ තත්ත්වය දැඩි ලෙස අසහනයක් ගෙන දෙයි. කූඩාරම් තුළ ජීවිතය ගත කරන මෙම ජනතාවට මූලික පහසුකම් පවා නොමැති අතර, විශේෂයෙන් සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ගැටලු පවතී. උදාහරණයක් ලෙස කඳපොළ කඳවුරේ පවතින්නේ එක් වැසිකිළියක් පමණක් වන අතර එය කාන්තාවන්ට, වැඩිහිටියන්ට සහ රෝගීන්ට දැඩි අපහසුතාවක් ඇති කරයි.
ආපදාවට පත් පවුල් සංඛ්යාව සම්බන්ධයෙන්ද සැලකිය යුතු වෙනසක් පවතී. මුලදී පවුල් 6,000ක් පමණ ලෙස හඳුනාගෙන තිබුණද පසුව එම සංඛ්යාව 8,000 ඉක්මවා ඇති බව වාර්තා වේ. එහෙත්, නිවාස ලබාදීම සඳහා සැලසුම් කර ඇත්තේ පවුල් 2,000කට පමණක් වන අතර අනෙක් පිරිස තවමත් අවදානම් සහ අස්ථිර තත්ත්වයක ජීවත් වෙති. මෙය ප්රතිපත්ති සැලසුම් කිරීම සහ භූමියේ යථාර්ථය අතර පවතින පරතරය තවත් පැහැදිලි කරයි. මලයග ජනතාවගේ ඉඩම් අයිතිය සඳහා ව්යාපාරයේ කැඳවුම්කරු ගනේෂලිංගම් ගනේෂන් පැවසුවේ දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ වගා හානි සම්බන්ධයෙන් ප්රමාණවත් අවධානයක් නොලැබී ඇති බවය. නුවරඑළිය ප්රදේශයේ වගා හානි පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කර තිබුණද ඒ සඳහා තවමත් ප්රායෝගික විසඳුම් හෝ සහන ක්රියාමාර්ග ගෙන නොමැති බව ඔහු පවසයි.
නැවත අවදානමට තල්ලු වූ ජීවිත
දිට්වා විපතෙන් පසුව උඩරට මලයග ජනතාව මුහුණ දෙන අර්බුදයේ තවත් සුවිශේෂී සහ ගැඹුරු උදාහරණයක් ලෙස ස්ටොක්හෝම් වත්තේ තත්ත්වය දැක්විය හැක. මෙම වත්තේ ජනතාවට මෙතෙක් ස්ථිර නිවාස ලබාදී නොමැති අතර එවැනි ප්රතිසංස්කරණයක් සිදු නොවූ තත්ත්වයක ඔවුන්ව නැවතත් තම පැරණි නිවාස වෙතම බලහත්කාරයෙන් යොමු කර ඇති බව ගනේෂලිංගම් මහතා පවසයි. ‘ස්ටොක්හෝම් වත්ත අධි අවදානමක් ඇති ප්රදේශයක් බවට හඳුන්වලා දීලා තිබුණත්, ඒ මිනිස්සුන්ව ඔවුන් ජීවත් වුණ ලයිම් කාමරවලම නැවත පදිංචි කරලා තියෙනවා. මේ පදිංචි කිරීම් වෙලා තියෙන්නේ බලහත්කාරයෙන්. දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පස්සේ ස්ටොක්හෝම් වත්තේ ජීවත් වුණ මිනිස්සුන්ගේ ලයිම් කාමරවලට දැඩි හානි වුණා. ඒ නිසා මිනිස්සු ගිහින් ඒ ප්රදේශයේ පාසලක ජීවත් වුණා. ඒත් පාසල් කාලය පටන් ගත්ත නිසා, ජනතාවට ඒ පාසලෙන් ඉවත් වීමට සිදු වුණා. ඉන්පස්සේ ඒ මිනිස්සු ආධාර විදියට හම්බ වුණ තහඩු කිහිපයක් යොදාගෙන තාවකාලික කුඩාරමක් හැදුවා. ඒ කුඩාරමේ පවුල් 80කට වැඩිය ජීවත් වුණා. ඒ මිනිස්සු ඒ කුඩාරම්වල ජීවත් වුණේ හරිම අමාරුවෙන්. කාන්තාවන්, වැඩිහිටින් සහ ළමයි විශාල සංඛ්යාවක් මේ කුඩාරමේ ජීවත් වුණා. ඒ අයට වැසිකිළි පහසුකමක් වත් තිබුණේ නැහැ’ ඔහු පැවසීය.
අවදානම් හඳුනාගෙන තිබියද එම අවදානම්වලින් ජනතාව ඉවත් කර ආරක්ෂිත පදිංචියක් ලබාදීමට අසමත් වීම, ප්රතිපත්ති සහ ක්රියාත්මක කිරීම අතර පවතින පරතරය නැවතත් හෙළි කරයි.
ඉක්මනින් ලබා දෙනවා
දිට්වා ආපදාවෙන් අවතැන් වූ නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කයේ තාවකාලික කුඩාරම්වල ජීවත් වන සහ කූලි නිවාස වල ජීවත් වන ජනතාවට කඩිනම් නිවාස ලබා දීමට නුවරඑළිය දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාලය කටයුතු කරමින් සිටින බව එහි දිස්ත්රික් ලේකම් ඩී.ඒ.පී. ධනන්සූරිය මහතා පැවසීය. ‘අපි මිනිස්සුන්ට නැවත පදිංචි කිරීම් කරන්න අවශ්ය කටයුතු සිදු කරමින් සිටිනවා. ඒ වගේ මිනිස්සුන්ට ලබා දිය යුතු වන්දි මුදල් අපිය ලබා දෙමින් සිටිනවා’ ඔහු පැවසීය.
රුපියල් 25,000 දීමනාව සම්බන්ධයෙන් විමසූ විට ඒ මහතා පැවසුවේ දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාලය අදාල මුදල් ජනතාව වෙත ලබා දෙන බවත් කුලී නිවාස සඳහා අවශ්ය මුදල්ද ලබා දෙන බවය. එහෙත් නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කයේ අවතැන් වූ පිරිසක් තවමත් කුලී නිවාසවලට යෑම සඳහා රජයෙන් ලබා දෙන මුදල් ලබා දී නොමැති නිසා තාවකාලික කුඩාරම්වල පදිංචිවල සිටින බව පෙනේ.
වතුකරයේ ආපදාවට පත් ජනතාව රැඳී සිටින තාවකාලික කඳවුරු ආරක්ෂිත නවාතැන් ලෙස සලකා බැලිය නොහැකි තත්ත්වයකට පත්ව ඇත. එම ස්ථානවල පවතින සෞඛ්ය සහ සනීපාරක්ෂක තත්ත්වය දැඩි ලෙස පිරිහී ඇති අතර එය මිනිස් ගෞරවය සහ මූලික මානව අයිතිවාසිකම් දෙකම අභියෝගයට ලක් කරන අර්බුදයක් බවට පත්වී ඇත.
මෙම තත්ත්වය විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ට, වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයන්ට සහ රෝගීන්ට දැඩි ලෙස බලපායි. කාන්තාවන්ට ඔසප් කාලසීමාවන්හිදී අවශ්ය වන මූලික සනීපාරක්ෂක පහසුකම් කිසිවක් නොමැති අතර එය ඔවුන්ගේ සෞඛ්යය පමණක් නොව, ගෞරවය සහ ආරක්ෂාවද අහිමි කරන තත්ත්වයකි. වයෝවෘද්ධ අයට සහ ලෙඩ රෝගවලින් පෙළෙන අයට මෙම පහසුකම් නොමැතිකම තවත් බරපතළ ගැටලුවක් වේ. එමෙන්ම කඳවුරු තුළ පෞද්ගලිකත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී ඇත. ඇඳුම් මාරු කර ගැනීමට පවා ආරක්ෂිත හෝ වෙන් වූ ස්ථානයක් නොමැති වීම, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් සහ දරුවන් සඳහා ගැටළුකාරී තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරයි. මෙය ශාරීරික ආරක්ෂාව පමණක් නොව මානසික ආරක්ෂාවටද බලපාන කරුණකි.
කෙටි කාලීන විසඳුමක් ලෙස පාසල් ගොඩනැගිලි තුළ ජනතාව පදිංචි කර තිබුණද එම ස්ථානවල පවතින සනීපාරක්ෂක පහසුකම්ද බොහෝ විට භාවිතයට නොහැකි තත්ත්වයක පවතින බව වාර්තා වේ. පාසල් වැසිකිළි අබලන් වීම සහ නඩත්තු නොවීම හේතුවෙන් ඒවා සාමාන්ය භාවිතයට සුදුසු නොවේ. මෙම කඳවුරු තාවකාලික නවාතැන් ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, ඒවා මූලික පහසුකම්වත් නොමැති, ඉතා දුෂ්කර ජීවන පරිසරයන් බවට පත්වී ඇත. ජනතාව මෙය ‘අපායක ජීවිතයක්’ ලෙස විස්තර කිරීම අසාධාරණ නොවේ.
