දිට්වා සුළි කුණාටුව සමඟ ඇති වූ අධික වැසි තත්වය නිසා සිදුවූ නායයෑම් හා ගංවතුර හේතුවෙන් මියගිය හා අතුරුදහන් වීම් සම්බන්ධයෙන් මේ වනවිට ඇත්තේ මහත් කථාබහකි. ඒ වගකීම් පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙනි. එම වගකීම් පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙන් දේශපාලනඥයින්ට මෙන්ම නිලධාරීන්ටද චෝදනා එල්ල වී තිබේ. ඒ සුළි කුණාටුවට පෙර කාලගුණ දත්ත සැලකිල්ලට ගෙන කටයුතු නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් හා ඒ නිසා ඇතිවූ ගම්පොල නගරයේ ජීවිත හා දේපල විනාශ වීම් සම්බන්ධයෙන්ය.
චෝදනා කරන්නන් පවසන්නේ කාලගුණ දත්ත මත පදනම්ව ලැබිය හැකි වර්ෂාපතනයට අනුව සිදුකළ යුත්තේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව පෙර තීන්දු කර කටයුතු කළේ නම් දේපල හානි කෙසේ වෙතත් ජීවිත හානි බොහෝ දුරට අවම කරගත හැකිව තිබූ බවයි. කොත්මලේ ජලාශයෙන් එක්වරම අති විශාල ජල කඳක් පූර්ව දැනුම් දීමකින් තොරව නිදහස් කිරීම එසේ පූර්ව සූදානමක් නොමැතිකමට ප්රබල උදාහරණයක් බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
මෙම චෝදනාවල ඇත්ත නැත්ත කොමිසමක් හෝ වෙනත් ඒ ආකාරයේ යාන්ත්රණයක් පිහිටුවා අනිවාර්යෙන්ම සොයා බැලිය යුතුවේ. ඒ කිසිවකුට දඩුවම් කිරීම සඳහා නොවුණත්, අනාගතයේ යළි ඇතිවිය හැකි මෙවන් විනාශයක් වළක්වා ගැනීම හෝ අවමකර ගැනීම උදෙසාය.
ව්යසනයකට පෙර තත්වයන් පාලනය කර ගැනීම සඳහා රටක් වශයෙන් අපට ක්රමවේදයක් නොතිබුණේද යන කරුණ මෙහිදී වැදගත් වේ. 2024 සුනාමි ව්යසන තත්වයෙන් පසු අප එවන් තත්වයක් ඇතිකරගෙන තිබුණ අතර 2005 අංක 13 දරන ශ්රී ලංකා ව්යසන කළමනාකරණ පනත යනුවෙන් එය හඳුන්වනු ලබයි. වත්මන් ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මෙන්ම එවක ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නියෝජනය කළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරු එය පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කර ගැනීමට සහාය පළ කළ අය අතර වූහ.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ඔහුගේ ප්රධානත්වයෙන් යුතු ව්යසන කළමනාකරණය පිළිබඳ ජාතික සභාව පසුගිය අගෝස්තු 06 දින රැස්කර තිබුණි. එහිදී ගෙන තිබූ එක් තීන්දුවක් වූයේ ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානය සඳහා හදිසි ආපදා ප්රතිචාර දැක්වීමේ කාර්යයන් වෙනුවෙන් විශේෂ ප්රතිපාදන ඉල්ලා සිටීමයි.
ඒ සම්බන්ධයෙන් ආරක්ෂක අමාත්යාංශයේ ලේකම් මෙන්ම ව්යසන කළමනාකරණය සඳහා වූ ජාතික සභාවේ ලේකම්ද වන විශ්රාමික එයාර් වයිස් මාර්ෂල් සම්පත් තුයියකොන්තා ලිඛිත ඉල්ලීමක් සිදුකර තිබුණි.
එහි සඳහන් කරන්නේ, ව්යසන කළමනාකරණ පනත මගින් ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානය වෙත පැවරී ඇති බලතල හා වගකීම් ප්රකාරව, මධ්යස්ථානයේ සිවිල් නිලධාරීන් සමඟ ත්රිිවිධ හමුදාව, පොලීසිය විසින් ජනාධිපති කාර්යාලය, අගමැති කාර්යාලය, ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්රධානී කාර්යාලය හා ආරක්ෂක අමාත්යාංශය ඇතුළු සියලුම අදාළ ඉහළ ආයතන සමඟ මෙන්ම, කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව, ජාතික ගොඩනැඟිලි පර්යේෂණ සංවිධානය, භූ විද්යා සමීක්ෂණ හා පතල් කාර්යාංශය ආදි ආපදා කළමනාකරණයට සහයෝගය දක්වන රජයේ අනෙකුත් තාක්ෂණික ආයතන සමඟ සම්බන්ධීකරණ කටයයුතු නිරතුරුවම සිදුකරමින් පවතින බවයි.
හදිසි ආපදා සඳහා ත්රිවිධ හමුදාව, පොලීසිය, සිවිල් ආරක්ෂක බලකාය ආදි ආයතනයන්හි සහාය ලබා ගැනීම නිරතුරුව සිදුවන බවයි. එහිදී භට පිරිස් සමඟ හමුදා වාහන, හෙලිකොප්ටර් ආදිය යෙදවීමට අවශ්ය වන බවයි. ආපදා කළමනාකරණ යාන්ත්රණය ශක්තිමත්ව හා කාර්යක්ෂමව කරගෙන යෑම සඳහා හදිසි ආපදා අවස්ථාවන්හිදී එවැනි සහායන් ලබාදීම වෙනුවෙන්, වියදම් දැරීම සඳහා එම මධ්යස්ථානය වෙත 2017 වසර දක්වා වාර්ෂික අයවැය මගින් රු.මි. 50ක ප්රතිපාදන වෙන් කෙරුණු බවයි.
එහෙත් එම ප්රතිපාදන මේ වනවිට නිශ්චිත වැය විෂයක් මගින් ලබාදී නොමැති නිසා, කාර්යක්ෂමව ආපදා කළමනාකරණ කාර්යය සිදුකිරීමට නොහැකි වී තිබෙන බවයි. එබැවින්, පැය 24 රාජකාරි සිදුකරනු ලබන ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානය වෙත විශේෂ වැය විෂයක් මගින්, 2017 වසර දක්වා සිදුකර ඇති ආකාරයට වාර්ෂිකව අයවැය මගින් ප්රතිපාදන ලබාදීම අත්යවශ්ය බවට නිර්දේශ කරන බවයි.
ඒ මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ කුමක්ද? 2017 වර්ෂය දක්වාම දිට්වා වැනි සුළි කුණාටු තත්වයක් සම්බන්ධයෙන් නොවුණත්, රටතුළ සිදුවන නායයෑම්, ගංවතුර හෝ නියඟ තත්වයන්ට මුහුණ දීම සඳහා වාර්ෂිකව යම් ප්රතිපාදනයක් වෙන්කරමින් තිබී ඇති බවයි. එය 2025 හෙවත් මෙම වර්ෂයට අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමේදී ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවට පවා මඟහැරී ඇති බවයි. 2026 අයවැයට හෝ එවැනි වැය ශීර්ෂයක් ඇතුළත් කර ඇතිද යන්න සොයා බැලිය යුතු තත්වයක් වේ.
කෙසේ වෙතත් එම දැනුම් දීමේ සටහනේ සඳහන් කර ඇති ත්රිවිධ හමුදා, පොලීසිය හා රාජ්ය ආයතන අතර සම්බන්ධීකරණයක් දිට්වා සුළි කුණාටුවේ අනාවැකි සම්බන්ධයෙන් සිදුවී නැති බව ඇතිවී ඇති මෙම විනාශයෙන් පෙන්නුම් කරයි.
මෙහිදී විශේෂත්වය වන්නේ, ව්යසන තත්වයකදී මනා සම්බන්ධීකරණයක් තිබිය යුතු හා ඒ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ යුතු වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව වැනි ආයතනයක් දෙකක් හැරුණු විට අනෙක් ආයතන සියල්ලම පාහේ ජනාධිපතිවරයා යටතේ පවතින ආරක්ෂක අමාත්යාංශය යටතේ පවතින බවයි. ශ්රී ලංකා යුද හමුදාව, ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව, ශ්රී ලංකා ගුවන් හමුදාව, කාලගුණ විද්යා දෙපාර්තමේන්තුව, ව්යසන කළමනාකරණය සඳහා වූ ජාතික සභාව, ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානය, ජාතික ආපදා සහන සේවා මධ්යස්ථානය, ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ සංවිධානය ජනාධිපතිවරයා යටතේ පවතින එම ආයතන වේ.
එමෙන්ම ඊට අමතරව ජනාධිපතිවරයා යටතේ ඇති ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්යාංශය යටතේ, ශ්රී ලංකා ටෙලිකොම් සමාගම, තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ නියෝජිතායතනය වැනි ආපදාවක් සම්බන්ධයෙන් සන්නිවේදන පියවර ගතහැකි ආයතන තිබේ.
එම පනත අනුව සකස් කර ඇති ජාතික ආපදා කළමනාකරණ සැලැස්ම ක්රියාත්මක කර නැති බව හෝ එය ප්රමාණවත් නොවන බවද මෙම ව්යසනයෙන් පෙන්නුම් කරයි.
ඒ සඳහා උදාහරණයකට කොත්මලේ ජලාශයෙන් වතුර මුදා හැරීම අපට ගත හැකිය. එහි බලධාරීන් පවසන පරිදි ජලාශයෙන් වතුර ඉවත් කිරීමට විනාඩි දහයකට පමණ පෙර එහි වේල්ලේ සිට සයිරන් නලා හඬක් නිකුත් කරනු ලබයි. එම හඬ නිකුත් කරන්නේ වේල්ල පහළ විවිධ කටයුතුවල යෙදී සිටින පුද්ගලයන්ට ඉන් ඉවත් වීමටය. එය සාමාන්ය ලෙස වර්ෂයේ විවිධ දිනවල ජලාශයෙන් වතුර මුදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් ප්රමාණවත් විය හැකිය. එහෙත් මෙවැනි අධික වැසි තත්වයකදී අති විශාල ප්රමාණයේ ජලය මුදා හැරීමකට කිසිසේත්ම ප්රමාණවත් වන්නේ නැත. ඒ මෙවැනි ජල ප්රමාණයක් ගඟ උතුරා ගොඩබිම්ද යටකරගෙන යන එකක් වන නිසාය. ඒ නිසා එවැනි දැනුම් දීමක් ප්රදේශයේ පොලිස් ස්ථාන, ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල වෙත ප්රමාණවත් වේලාවකට පෙර ලබාදීමේ හා ඉනුත් එහාට ගොස් ජනතාවගේ අතේ ඇති ජංගම දූරකතනවලට පණිවිඩ ලැබීම දක්වා වූ එකක් බවට පත්විය යුතුය.
ජාතික ආපදා කළමනාකරණ සැලැස්මට හා ඒ යටතේ එක් එක් රාජ්ය ආයතනයට අදාළ ආපදා කළමනාකරණ සැලැස්මට එසේ එක්විය යුතු වෙනස්කම් වහාම එක්විය යුතුය. ඒ අනාගතයේ මෙවන් තත්වයකදී සිදුවිය හැකි ජීවිත හානි හා දේපල හානි වළක්වා ගැනීම හෝ අවම කර ගැනීම උදෙසාය.
එහෙත් ඒ වෙනුවට පෙනෙන්ට තිබෙන්නේ රටක් ලෙස රාජ්ය යාන්ත්රණය යොදාගෙන හා වෙනත් සම්බන්ධ කර ගත හැකි පාර්ශ්වකරුවන් යොදාගෙන ආපදා කළමනාකරණය සඳහා අවශ්ය පියවර ගැනීම වෙනුවට ජාතික ජන බලවේගය එය තම පක්ෂයට පමණක් කළ හැකි එකක් බවට සැලසුම් සකස් කරමින් සිටින බවයි.
ඒ සම්බන්ධයෙන් වන ‘අපි එකාවන්ව නැඟී සිටිමු. මේ කඳුළු සලන පාරාදීසය සුවපත් කරමු’ යනුවෙන් වූ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ නමින් යුත් ෆේස්බුක් දැනුම් දීමක් දෙසැම්බර් 07 වැනිදා සිට දැක ගන්නට ලැබෙන අතර එහි සඳහන් කරන්නේ රට ගොඩ නගන මිලියනයක ස්වෙච්ඡා තරුණ බලකාය සඳහා ලියාපදිංචිය ආරම්භ කර ඇති බවයි. එම ෆේස්බුක් පෝස්ටුවල වැඩිදුරටත් සඳහන් කර ඇත්තේ ජාතික ජන බලවේග ප්රාදේශීය සංවිධායකයින්ගේ දූරකතන අංකවලට කතාකර එම ලියාපදිංචිය ලබා ගන්නා ලෙසයි.
වාර්තා වන ආකාරයට ජාතික ජන බලවේගය විසින් චීනයට යවා පුහුණු කරන ලද පිරිසක් මගින් එසේ බඳවා ගන්නා ස්වෙච්ඡා බලකාය පුහුණු කිරීමට නියමිත අතර එය රජයේ වැඩක් නොවන ජාතික ජන බලවේගයේ වැඩක් බවට පත්වී තිබේ. රතු තරුව නම් සිය සාමාජිකයන්ගේ බලකායක් මගින් පසු ආපදා තත්වයන් පිළිසකර කළ හැකි බවට මෙම ආපදා තත්වයේදී සිදුකිරීමට ගිය ආපදා දේශපාලනයම ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව මේ මගින් කිරීමට උත්සාහ කරන බව සැඟවිය හැකි දෙයක් නොවේ.
එහෙත් රටකට අවශ්ය වන්නේ කිනම් ආණ්ඩුවක් බලයේ සිටියද පක්ෂ, පාට, ජාති ආගම් භේදයකින් තොරව ආපදාවක් වෙනුවෙන් කටයුතු කළ හැකි පුහුණු ස්වෙච්ඡා බලකායක් මිස, පක්ෂයක බලකායක් නොවන බව ජනාධිපතිවරයා ඇතුළු ජාතික ජන බලවේග නායකත්වයන් මෙවන් අති විශාල ව්යසන අවස්ථාවක පවා තේරුම් නොගැනීම පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුන්ගේ ගෝත්රික හැසිරීම තත්වයයි.
