බොහෝමයක් දෙනා අපේක්ෂා සහගතව බලා සිටි රුසියාවේ පැවැත්වුණු 2018 වසරේ පාපන්දු ලෝක කුසලාන තරගාවලියේ රසාලිප්ත මතක සැමරුම් බොහෝ විය. සිය කණ්ඩායම ක‍්‍රීඩා කළ තරගයක් නැරඹීමෙන් අනතුරුව ක‍්‍රීඩාංගණය පිරිසිදු කරන ජපාන ක‍්‍රීඩාලෝලීන් පිරිසකගේ දර්ශනයක් ද ඒ අතර වූ අතර එය ක්ෂණයකින් අන්තර්ජාලය හා විවිධ සමාජ ජාලා වෙබ් අඩවි හරහා වෛරසයක් මෙන් ව්‍යාප්ත විය. ප‍්‍රශංසනීය හා දක්ෂ තරගවැදීමකින් අනතුරුව තම කණ්ඩායමට වෙන් කර දී තිබූ කාමරය කුණු බිඳක්වත් නොමැති අයුරින් පිරිසිදු කොට පමණක් නොව සිය සත්කාරක රුසියාවට ස්තුති සටහනක් ද තබමින් ජපාන පාපන්දු කණ්ඩායම පිටත්ව ගිය බව වාර්තා විය. නොබෝදා ලංකාවට පැමිණි බංගලාදේශ ක‍්‍රිකට් කණ්ඩායම විසින් සිය සංචාරය අවසානයේ දී තමන්ට වෙන්කර දී තිබුණු පොදු කාමරය නැවත බාර දෙනු ලැබුවේ මෙයට සම්පූර්ණ ප‍්‍රතිවිරුද්ධ ආකාරයට බව අප සියල්ලන්ම අත්දුටු කරුණකි. මෙම කණ්ඩායම් දෙකම ඔවුන්ගේ ඉහත කී හැසිරීම හේතුවෙන් අන්තර්ජාලය හරහා දෙආකාරයකට පේ‍්‍රක්ෂකයන් ප‍්‍රකම්පිත කළෝ ය. එක් කණ්ඩායමක් ඔවුන් දැක්වූ මනා සැලකිල්ල, ක‍්‍රීඩාශීලීත්වය හා ගෞරවය හේතුවෙන් ප‍්‍රශංසාවට බඳුන් වූ අතර අනෙක් කණඩායම ඔවුන්ගේ ප‍්‍රතිවිරුද්ධ හැසිරීම හේතුවෙන් අපවාදයට හා විවේචනය ලක් විය.

මෙයින් ගම්‍ය වන යථාර්ථය වනුයේ පොදු අවකාශයන්ගේ අපගේ හැසිරීම ජාතියක් වශයෙන් අපගේ චරිත ස්වභාවය නිරූපණය වන්නා වූ කැඩපතක් වන බව නොවන්නේ ද? ලොව පුරා රටවල් හා ප‍්‍රජාවන් තමන්ට අත්විඳින්නට සිදුව ඇති විවිධාකාර තර්ජනයන්ට එරෙහිව තමන්ගේ අනන්‍යතාවන්, සංස්කෘතීන් හා සීමා මායිම් ආරක්ෂා කර ගනිමින් වඩාත් දේශානුරාගී බවට පත්වෙමින් ඇත. කෙසේ වුවද, රටක ජනතාවගේ ක‍්‍රියා කලාපයෙන් එකී භූමිය කෙරෙහි ඔවුන්ගේ (ඊනියා) ගැඹුරු ආදරය හා ළැදියාව ප‍්‍රදර්ශනය වන නමුත් එකී භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීමට ඔවුන් කිසිවක් නොකරන්නා වූ තත්ත්වයක් දේශානුරාගය ලෙස නිර්වචනය වන අවකාශයක මෙම දේශානුරාගී ලාලසාව පිළිබඳ මතවාදී අරගලය හාස්‍යජනක වී ඇත.

සැබවින්ම ලංකාව මේ වන විට කසළවලින් යටවීමට ඉතාමත් ආසන්න ය. පදිකයන් සහ මෝටර් රථවල ගමනේ යෙදෙන්නන් මාර්ගවල අපරීක්ෂාකාරී ලෙස එහේ මෙහේ විසිකරන කවර, බෝතල්, දුම්වැටි කොට හා අනෙකුත් අපද්‍රව්‍ය හේතුවෙන් මහාමාර්ග පිරිසිදු කරන්නට මාර්ගයන් පිරිසිදු තත්ත්වයෙන් පවත්වා ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගත වී ඇත. ප‍්‍රසිද්ධ ස්ථානවල මුත‍්‍රා කිරීම, කුණු බක්කිවලට දරාගත නොහැකි තරම් බර පැටවීම පමණක් නොව කුණු බක්කි පෙනි පෙනී ඒ අවට හා ආසන්නයේ කුණු විසිකිරීම හේතුවෙන් උද්‍යාන, සිනමා ශාලා, මාර්ග, ක‍්‍රීඩාංගණ ඇතුළු අනෙකුත් පොදු ස්ථාන අපිරිසිදු හා වාසය කළ නොහැකි තත්ත්වයට පත්වී ඇත. කසළ රැුස්කරන ස්ථානයක් අසලකවත් නොමැති ස්ථානවල ආහාර අපද්‍රව්‍ය මෙන්ම අපවිත‍්‍ර සනීපාරක්ෂක තුවා එකට ලිහිල්ව අසුරන ලද කුණු බෑගයන් නිවසියන් මෙන්ම අවන්හල් සේවකයන් ද විසින් තබා තිබෙනු දැකීම අරුමයක් නොවේ. රට පුරා තිබෙන නෑමට සුදුසු වැව්, ගංගා හා මුහුදු තීරයන්ට ද මෙකී ඛේදජනක තත්ත්වය උදාවී ඇත්තේ ඒවා නැරඹීමට පැමිණෙන අමුත්තන්ගේ අතිනි. අඩක් ආහාරයට ගන්නා ලද පිළුණු වූ බත් පැකට් හා හිස් බෝතල් ආදිය අතුළ දුගඳ හමන මාවත් දිගේ රැකියාවට යාම අපේ ජීවිතයේ කොටසක් බවට පත්ව ඇත්තේ නිරායාසයෙනි.

අප රටම කසළ ගොඩක් බවට පත්කරන මේ අය තමන්ගේ මේ අවකල්ක‍්‍රියා මංමාවත්වලට පමණක් සීමා කොට නැත. රට පුරා ඇති පොදු වැසිකිළි වඩාත්ම අවභාවිතයට ලක්වූ ස්ථාන බව අවිවාදිතය. වැසිකිළි සැලකිල්ලෙන් හා පිරිසිදුව භාවිත කළ යුතු ආකාරය දැක්වෙන උපදෙස් අඩංගු දැන්වීම් අගනුවර ප‍්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාලවල වැසිකිළිවල ඇතුළුවන දොරටුවේම අලවා ඇත්තේ නිකමටම නොවේ. තමා භාවිත කළ සනීපාරක්ෂක තුවා වැසිකිළි බේසමට නොදමන්නැයි දැක්වෙන දැන්වීම් අවශ්‍ය සියලූ‍ භාෂාවලින් සියලූ‍ම කාන්තා පොදු වැසිකිළිවල අලවා ඇතත් ඒවා නිරන්තරයෙන්ම නොසලකා හරින බව පෙනේ. මෙකී සනීපාරක්ෂක තුවා දැමීම සඳහා වෙනම වැසුණු බඳුන් සපයා තිබුණ ද ඒවා වැසිකිළි බේසමට දැමීම හේතුවෙන් වැසිකිළි නල ඇහිරී යාම දැකිය හැකි ය.

තමන්ගේ කාර්යයන් සිදුකර ගැනීමෙන් පසුව පිරිසිදු කිරීම එතරම් අපහසු කටයුත්තක් නොවේ. මෙකී තත්ත්වය යටතේ කසළ පිරිසිදු කරන්නන් හා සනීපාරක්ෂක කම්කරුවන්ට වැඩ රාජකාරී වැඩි වන අතර මේ ක‍්‍රමය විධිමත් කිරීම සඳහා නීති සැකසිය යුතු වේ. කසළ බැහැර කිරීම සම්බන්ධව ඔවුන්ගේ අවිධිමත් හා අසාර්ථක ප‍්‍රවේශය පිළිබඳව රජයට චෝදනා එල්ලවීම සාධාරණ ය. එහෙත් අප අපගෙන්ම පැනයක් ඇසිය යුතුය. කසළ බඳුනකට නොමැතිව වෙනත් ස්ථානයකට කසළ දැමීම හෝ පොදු ස්ථානයක මුත‍්‍රා කිරීම වරදක් බව අපට නොසිතෙන්නේ මන්ද? සැලකිල්ලට ගත යුතු කාරණය වනුයේ මේ පිළිබඳව වටහා ගැනීමට තරම් සවිඥානයක් ජාතියක් ලෙස අපට නොමැති බවයි. අප හැදී වැඞී ඇත්තේ අප විසින් ම අපගේ පෞද්ගලික අපද්‍රව්‍ය පිරිසිදු කරගන්නා වටපිටාවක නොව අනෙකා අප වෙනුවෙන් අපගේ අපද්‍රව්‍ය පිරිසිදු කරන්නැයි බලාපොරොත්තු වන වටපිටාවකය. මෙහි අප‍්‍රසන්න ප‍්‍රතිවිපාක තනිව නොව ජාතියක් ලෙස අප සියලූ‍ දෙනාටම අත්විඳින්නට සිදුවන අතරම මෙකී තත්ත්වයෙන් අත්මිදීම සඳහා අපව නිවැරදි කරගැනීමේ හැකියාව අත්තේ ද අපටම පමණක් බව ද අමතක නොකළ යුතු ය. එකී සත්කාර්යය කිරීම සඳහා ආවේශයක් අප තුළම ඇති කරගත යුතුව ඇත.

අතීතයේ පටන්ම ලංකාව හඹා යන්නේ සිංගප්පූරුවයි. සිංගප්පූරුවේ උදාරත්වයට හේතුව එහි සාර්ථක ආර්ථිකය පමණක් ම නොව එහි පවිත‍්‍රතාව ද වේ. වෘත්තීයමය හේතු සහ විනෝදාස්වාදය සඳහා සිංගප්පූරුව කරා ඇදෙන ලාංකිකයෝ, සියයට සියයක්ම නාගරික වන හා මිලියන 5.6ක් වන ජනගහනයක් සිටින සිංගප්පූරුව කොතරම් පිරිසිදු රටක් ද යන්න පිළිබඳව විමතියට පත්වෙති. සිංගප්පූරුව පොදු සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ දැඩි සැලකිල්ලක් දක්වයි. චුවින්ගම් පිළිබඳව ඇති දැඩි නීති හේතුවෙන් සිංගප්පූරුව ප‍්‍රසිද්ධව ඇතිවාක් මෙන්ම පොදු ස්ථානවල ජනතාවගේ අපේක්ෂිත හැසිරීම පිළිබඳව දැඩි රීති බොහෝමයක් එහි දැකිය හැකි ය. උදාහරණයක් ලෙස පොදු ස්ථානයක කවරයක් විසිකිරීම සම්බන්ධයෙන් පළමු වරට වරදකරුවෙකු වන තැනැත්තෙකු සිංගප්පූරු ඩොලර් 300 ක පමණ දඩයකට යටත් වේ. එසේම පොදු ස්ථානවල මුත‍්‍රා කිරීම හා තම කාර්ය අවසානයේ නිසි පරිදි වැසිකිළිය පිරිසිදු නොකිරීම ද දඩයකට යටත් විය හැකි වැරදි වේ. කලා වස්තූන් කෙළෙසීම හෝ අපවිත‍්‍ර කිරීම සිරදඬුවම් ලැබිය හැකි වැරදි වේ. මෙකී නීති රටවැසියන්ට මෙන්ම සංචාරකයන්ට ද එක සේ අදාළ වේ. පොදු විනය පිළිබඳ අපේක්ෂිත හැසිරීම කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම රට පවිත‍්‍රව තබා ගැනීම සඳහා සුවිශේෂ මෙහෙවරක් ඉටු කරනු ලබයි.

කෙසේ වෙතත් මෑත කාලයේ දී සිංගප්පූරුවට පවා කසළ පිළිබඳව ගැටලූවලට මුහුණ පෑමට සිදු විය. පසුගි ය ආසන්නතම වසර 7 න් අවිධිමත් කසළ බැහැර කිරීම සඳහා වන දඩ ගැසීම් 31000ක් වන වැඩිම දඩ ගැසීම් ප‍්‍රමාණයක් ක‍්‍රියාත්මක කරන ලද්දේ 2016 වසරේදී ය. සන්ඬේ ටයිම්ස් පුවත්පතේ සමැන්තා බෝ වාර්තා කරන ලදදේ එම දඩයන්ට යටත් වූ අය 10ක් අතුරින් 6 දෙනෙකු සිංගප්පූරු වැසියන් වූ බවයි. සිංගප්පූරු රජයේ නිලධාරීන්ගේ විශ්වාසය වූයේ මේ පිළිබඳ දැනුවත් කිරීම්වලට පමණක් ලඝු වීම ඵලදායී ප‍්‍රතිඵල ලබා නොදෙනුයේ ධනය සහ අධ්‍යාපනය සතුටට කරුණක් ලෙස සලකන සිංගප්පූරු වැසියන් අනෙකා තමාගේ පෞද්ගලික කසළ පිරිසිදු කරන තෙක් බලා සිටින තරමට ඔවුන්ගේ ‘ප‍්‍රජා වින්දනය’ මේ වන විට නැති වී ඇති බවය. මේ අනුව පැහැදිලි වනුයේ අවිධිමත් කසළ බැහැර කිරිම පිළිබඳ වන දැඩි නීති පැනවීමේ සංකල්පය සිංගප්පූරුවට තෝරා ගැනීමට සිදුවී ඇති බවත් එය අපට ද පූර්වාදර්ශයක් වන හොඳ විකල්පයක් වන බවත් ය.
ක‍්‍රමවත් හා ආරක්ෂාකාරී ලෙස කසළ බැහැර කිරීම තහවුරු කිරීම සඳහා පනවනු ලැබූ දැඩි නීති පද්ධතියක් ජපානයේ ද දැකිය හැකි ය. ජපන්නු වනාහි සැබවින්ම දැඩිව පිරිසිදුකමට මුල් තැන දෙන ජාතියකි. තිරසාර පරිසර පවිත‍්‍රතාවක් අරමුණු කරගෙන ඔවුන් කටයුතු කරනුයේ මේ සම්බන්ධව පවත්නා නීති රාමුවට යටත්වීමක් ලෙස පමණක් නොව තමන්ගේ රට අලංකාරව තබාගැනීමේ අපේක්ෂාව පෙරදැරි කරගෙන ය. මෙය ඔවුන්ගේ භෞතික දේශ සීමා, වටාපිටාව සහ ජාතික සීමා අතික‍්‍රමණය කළ උත්තරීතර අපේක්ෂාවකි. එය ඔවුන් තුළින්ම පැනනගින්නා වූ සවිඥානික අරමුණකි. තමන්ම කොටස්කරුවන් වන ප‍්‍රජාවට ගරු කිරීම සඳහා වන ආනුෂංගික තෘෂ්ණාවකි. තීව‍්‍ර නාගරික ජන ඝනත්වයකින් යුතු හා සංවර්ධිත රටක් වුවද ‘මමත්වයකින්’ තොරව තමා වටා තිබෙන පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳව මනා නිදසුනක් වීම හේතුවෙන් ජපානය ලෝක ප‍්‍රජාවගේ දැඩි ප‍්‍රශංසාවට ලක්වී ඇත.

එබඳු ආචාරශීලීත්වයකින් යුතුව කටයුතු කිරීමේ යහපැවැත්ම ඔවුන් තුළ රෝපණය වනුයේ ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපන අවධියේදීම ය. ජපාන සිසුහු ඉතා ළාබාල අවධියේ සිටම ඉතාමත්ම කුඩා ප‍්‍රපංචයක් වුවද ඇගයීමට හා එයට ගෞරව කිරීමට දිරිමත් කරනු ලබති. ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු අතරට තමන්ගේ ආහාර වේල තමන් විසින් ම සකසා ගැනීම, තමන්ගේ පංති කාමරය තමන් විසින් ම පිරිසිදු කර ගැනීම වැනි කාර්යයන් ද එක් වී ඇති අතර එමගින් ඔවුන්ට නිර්ලෝභීව, මෘදුව සහ අන් අයගේ දුක අවබෝධ කරගෙන කටයුතු කරන අයුරු පිළිබඳව මනා ජීවන දර්ශනයක් නෛසර්ගිකව උගැන්වෙයි. අනෙකුත් අධ්‍යාපනික පද්ධතිවල සිසුන්ට පරිපූර්ණතාව, දැනුම, ආරක්ෂාව, යටපත්කර ගැනීම සහ තමන්ගේ අවශ්‍යතා සහ අරමුණු ළඟා කර ගැනීමට කටයුතු කරන ආකාරය ඉගැන්වෙන අතර තමා හා තම වටපිටාව පිළිබඳව තමාට ඇති වගකීම හා වගවීම පිළිබඳ අවබෝධය ජපන් සිසුන් තුළට ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් කාන්දු කරනු ලබයි.

ඔවුන් තමන්ගේ ජීවිතය පුරාවට තමන් තුළම දරාගෙන යන මෙම අපරිමිත ප‍්‍රඥාව භූගෝලීය, දේශපාලන, ආගමික සහ තරගකාරීත්වය පිළිබඳව සීමාවන්ගෙන් තොර වේ. සංස්කෘතිය යනු හණමිටි අදහස් කර තබාගෙන යාමක්, නැතහොත් සැබෑවටම නැති, එතෙක් පවතින්නේ යැයි මවාගත් යමකට වඩා දෙයක් නොවන ලෝකයක, ධනවාදී පරිභෝජනවාදය විසින් පුද්ගලවාදය ප‍්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට වැර වෑයම් කරන අපේ අභ්‍යන්තරය පිනවීමට ජපානය සමත් වී ඇත. මෙලොව සිටින්නේ අප පමණක් නොවන බැවින් අප වෙනස්ව සිතිය යුතු හා කටයුතු කළ යුතු කාලය එළඹ තිබේ.

මේ අනුව ලාංකීය අපට ජපානය පූර්වාදර්ශය කොට මේ ගමන යා හැකි ය. මේ සඳහා අපගේ මනා චෛතසික සහ මානසික වෙනසක් අවශ්‍යය. එවන් වෙනසක් අවිධිමත් කසළ බැහැර කිරීමේ ගැටලූවට නිත්‍ය ඔසුවක් වනු නොඅනුමාන ය.
අධ්‍යාපනය, දැඩි නීති හෝ මේ දෙකෙහිම එකතුවක් යන කුමන ක‍්‍රමවේදයක් ලංකාව සඳහා ඵලදායී වනු ඇත්දැයි පැවසීම අසීරු ය. එක් කාරණයක් ප‍්‍රත්‍යක්ෂ ය. රට, සෞඛ්‍යය, නීතිය සහ ජීවය අබිබවා තමන්ගේ ක්ෂණික පහසුව කෙරහි පමණක් අවධානය යොමු කරන අප තමනගේ කසළ අනුන්ට බෙදන, එමගින් මුළු රටම කසළ දුපතක් බවට පත්කරන ජාතියකි. අපේ රට මෙසේ කසළ දුපතක් වන විට එයට ක‍්‍රියාකාරීව දායකත්වය සපයමින් හෝ ඒ පිළිබඳව උදාසීනව සිටිමින් මේ පිළිබඳව අනෙක් රටවල පැවැත්ම සහ සාර්ථකත්වය පිළිබඳව අගය කිරීම පමණක් නොසෑහේ. මෙම සත්‍යය දරාගැනීමට අපහසුය. එහෙත් මේ එකී සත්‍යය පිළිගනිමින්, එයට නිරාවරණය වෙමින් අපේ රට කසළ දුපතක් වීම වළක්වාගැනීම සඳහා මුල් පියවර තැබිය යුතු වේලාවයි.

සඳලි හඳගම

නීතිය ගැන විවිධ කතිකා තිබේ. මේ අතර ඇති ජනප‍්‍රිය හා ප‍්‍රබල විවේචනයක් වන්නේ රාජ්‍ය පාලන යාන්ත‍්‍රණයේ අතකොළුවක් වන නීතිය ප‍්‍රජා පීඩක උපකරණයක් ලෙස අවභාවිත වීමට ඉඩ ඇති බවයි. මේ කාරණය ඇත්ත වන අවස්ථා එමට වන බවට උදාහරණද ඕනෑතරම් තිබේ. එතෙකුදු වුවත්, ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදයේ පැවැත්ම පිළිගන්නා සන්දර්භයක නීතිය අහෝසි කිරීම ඊට පිළියමක් ලෙස සලකනු නොලැබේ.
නීතියේ ආධිපත්‍යය විශේෂයෙන්ම වැදගත් වන්නේ කිසියම් රාජ්‍යයක පුරවැසියන් සියලූ‍ම දෙනාගේ තරාතිරම, වාර්ගිකත්වය, ආගම, ලිංගික නැඹුරුව, දේශපාලනික දිශානුගතිය වැනි කිසිදු සාධකයක් පදනම් කරගෙන අසාධාරණයට ලක් නොවී සිටීමේ ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමේ උපාය මාර්ගයක් වශයෙනි. ශ‍්‍රී ලංකාවේ නිල නාමයෙහි ‘‘‍ප‍්‍රජාතාන්ත‍්‍රික සමාජවාදී ජනරජය”‍ යන කොටස ඇතුළත් නිසා නීතියේ ආධිපත්‍යය හෑල්ලූ‍වට ලක් කරන්නට රාජ්‍යයට අයිතියක් නොමැත. තර්කය මෙසේ වුවත් විශේෂයෙන්ම අධිපති වාර්ගික-බෞද්ධ හෙජමොනියේ ක‍්‍රියාකාරීත්වය සහ සම-පුරවැසිභාවය පිළිගන්නා බහු-වාර්ගික සමාජයක් සුරක්ෂිත කිරීම වෙත එයින් එල්ල වන කරදරකාර බලපෑම, සමහර විට රාජ්‍ය පාලනයට පවා ඉන් එල්ල වන අනවශ්‍ය ඇඟිලි ගැසීම ක‍්‍රියාත්මක ස්වරූපය තුළ නීතියේ ආධිපත්‍යය කෙසේ වෙතත්, අවම පැවැත්ම පවා තර්ජනයට ලක් කරන බවට උදාහරණ ඕනෑ තරම් ඇත.

ලංකාවෙහි රාජ්‍යය සහ ආගම පිළිබඳ දේශපාලනික කියවීමක නිරත වීම අමුතුම අත්දැකීමකි. (වෙනම ‘ආතල්’ එකකි). බොහෝ විට මෙය අවසන් වන්නේ බුද්ධ ශාසනයට වින කටින, විජාතික බලවේග විසින් හසුරුවනු ලබන බෞද්ධ විරෝධී ව්‍යායාමයක් ලෙස හංවඩු ගැසීමට ලක් වීමෙනි. එක අතකින් බලන විට එවැනි ලේබල්ගත වීම් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය පැත්තේ සිටගන්නා අයවළුන්ට පර්යාය ලෙස යෙදෙන බවක්ද ගම්‍ය වේ. ‘හරි‘ හෝ ‘වැරදි’ බුද්ධාගමක් ගැන තර්ක කරන්නට අපට අවශ්‍ය නැත. එය ආගමික ආයතන විසින් සිය දායක සභා සමග විසඳාගත යුතු පටලැවිල්ලකි. එහෙත්, වත්මන් ජනප‍්‍රිය බුද්ධාගමේ ප‍්‍රසිද්ධ හැසිරීම් සහ ප‍්‍රතිචාරාත්මකභාවය නම් අපට ඉඟි කරන්නේ බුද්ධ දර්ශනය ලෙස අපට හමු වන කාරණාවලට ඉඳුරාම පටහැනි ලෙස ය. මෙම භාවිතය තුළ ඇත්තටම බුදුන් නැවත ලංකාවට වැඩම කොට ධර්මය දේශනා කරන්නට පටන් ගත්තද මේ ඊනියා, අවස්ථාවාදී (අ)බෞද්ධයන්ගෙන් ගල් පහරකට වැඩිමනත් දෙයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක. මන්ද, මේ අයට අනුව බුදුන්ටවත් බුද්ධ දර්ශනය ගැන තමන්ගෙන් අවසර නොගෙන කතා කළ නොහැකි බැවිනි.
අප තැන් කිහිපයකම පුන පුනා සඳහන් කර ඇති පරිදි, මෙවන් සමාජයක බුද්ධාගම විනාශ කරන්නට ඇත්තටම අන්‍ය ජාතීන් හා වාර්ගික හෝ ආගමික කල්ලි අවශ්‍ය නැත. ඒ හරිය චීවරය පොරවාගෙන, අහිංසාවාදී බුදුදහම ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේත් මුග්ධකමේත් ගැලවීමේ පළිහක් ලෙස අවභාවිත කරන අයත්, ඔවුන්ගේ නිවට අනුගාමිකයන් රැුළත් කරගෙන යන්නේ තරගයට මෙනි! කනගාටුවට කාරණය වන්නේ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී යැයි කියා ගන්නා සමස්ත රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රණයම පවා මේ විගඩමේ, නොඑසේ නම් අබෞද්ධ විකෘතියේ ආරක්ෂකයෙකු සේම ගොදුරක් බවටද පත්ව තිබීමය. පුරවැසියන් වශයෙන් ආගම සහ රාජ්‍යය යන සාධක දෙක අපට වැදගත් වන්නේ එම කාරණයට සාපේක්ෂවයි.

බහුත්වවාදී ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය සැබෑ ලෙසම ස්ථාපිත කොට පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්‍යතාව පාලක යාන්ත‍්‍රණයටත්, එය අදාළ වන පුරවැසි අපටත් ඇත්තටම තිබේ නම් පළමුව වටහාගත යුත්තේ රාජ්‍යය සහ ආගම යන ආයතන දෙක එකිනෙකින් වෙන් නොකරන තාක්කල් එය සිහිනයක් පමණක් වන බවය. මෙහිදී ‘‘‍ව්‍යවස්ථාවෙන් බුද්ධාගමට ලබා දී ඇති තැන නැති කිරීමේ කුමන්ත‍්‍රණ”‍ ගැන නැගෙන සපුරුදු අඳෝනාව අතිශයින්ම පදනම් විරහිත මනෝවිකාරයක් පමණි. ආගමෙන් රාජ්‍යය වෙන් කිරීමෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ කිසිම ආගමික සංස්ථාවක පැවැත්ම අහෝසි කිරීම නොව, රාජ්‍ය පාලනය යන ලෞකික කටයුත්ත සඳහා ආගමික අතපෙවීම් මත රඳා පැවතීම තවදුරටත් අහෝසි වන බවයි. අන් තැනකද අප ලියා ඇති පරිදි අවශ්‍ය වන්නේ ඇත්තටම ආගම රැුක ගැනීම නම්, ඒ සඳහා හොඳම මග වන්නේද ආගමට ආගමේ කටයුතු කරගෙන යන්නට අවශ්‍ය ඉඩ ලබා දී රාජ්‍ය පාලනය රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රණයට පැවරීම බව පිළිගැනීමයි. එහෙත් ලංකාව තුළ එවැනි තර්කයකට ඉඩක් පේන තෙක් මානයකවත් ඇතැයි සිතිය නොහැක. මෙයට ප‍්‍රධාන හේතුව වන්නේ කහ සිවුර ඇඟ ලා ගැනීම අමුතුම ජීවනෝපායයක් කරගත් මුදලාලිලා (බෞද්ධ භික්ෂූන් ලෙස දවස ගෙවන අය මින් අදහස් නොවේ) කරන උසිගැන්වීමයි. විශේෂයෙන්ම, ‘බුද්ධාගම රැුක ගැනීම වෙනුවෙන්’ යැයි කියමින් වෙනත් ආගමික හා වාර්ගික කණ්ඩායම් පමණක් නොව බෞද්ධ සමාජයම තුළ පවා නිදහස් චින්තනයට ගරු කරන පිරිස් මර්දනය කරන තැනට පාලන යාන්ත‍්‍රණයත්, පොදු සමාජ මනසත් ගොනාට ඇන්දීමෙහිලා මේ අය කප්පිත්තෝ වෙත්!

නීතියේ ආධිපත්‍යය යනුවෙන් සරලවම අදහස් වන්නේ නීතිය සැමටම සමානව, සැමට ඉහළින් තබා ගනිමින්, ඊට අවනත වෙමින් කටයුතු කළ හැකි පරිසරයක් පවත්වා ගැනීම යන්නයි. එහෙත්, මේ විකෘති (අ)බෞද්ධ මාෆියාව තුළ එයට ඉඩක් නැත. භික්ෂුවකැයි කියන, මඩකළපුවේ අර ජනප‍්‍රිය රස්තියාදුකාර චීවරධාරියා නීතිය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම පවරා ඇති පොලිස් නිලධාරීන්ට පවා අවමන් සහ තර්ජන කරමින්, ප‍්‍රසිද්ධියේ ම්ලේච්ඡු ලෙස හැසිරුණේ වරක් දෙකක් නොවන බවට ‘යු ටියුබ්’ සාක්ෂිම ප‍්‍රමාණවත්ය. වරක් ඔහු දමිළ රාජ්‍ය සේවකයෙකු තම රාජකාරීන් ඉටු කිරීම මත ප‍්‍රසිද්ධියේම ‘දෙමළුන් මරා දැමිය යුතු’ බව කියමින්, පොලීසිය මධ්‍යයේම යකා නටන්නට පටන් ගත්තේය. රාජකාරී වේලාව තුළ රාජ්‍ය නිලධාරියෙකුගේ රාජකාරියට බාධා කිරීම සුළුපටු අපරාධයක් නොවන නමුදු ඒ අවස්ථාවේදීත්, අන් සෑම අවස්ථාවකදීත් පොලීසිය පවා අනුගමනය කළේ ‘අනේ හාමුදුරුවනේ’, ‘එහෙයි හාමුදුරුවනේ’ පන්නයේ ‘පින්සෙණ්ඩු න්‍යායක් පමණි’.

සිවිල් පුරවැසියෙකුට හරියට කතා කරන්නටවත් නොදන්නා බවට ජනප‍්‍රිය වී ඇති පොලීසිය! පසුගි ය කාලයේදී අධිකරණයට කඩා පැන අපහාස කිරීමේ වරදට ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර නම් චීවරධාරියාට (එසේ කියන්නේ මොහු බෞද්ධ භික්ෂුවක තියා ගිහි බෞද්ධයෙකුවත් නොවන බව අවධාරණය කරනු පිණිසය) අධිකරණයෙන් දඬුවම් පැමිණවීමෙන් අනතුරුව පවා ‘‘‍සුද්දාගේ නීතිය”‍ට අභියෝග කරමින්, සංඝාධිකරණයකින් පමණක් භික්ෂු පිස්සු කෙළීම් විසඳිය යුතු බවට හඬ නගමින් පාරට බැස්සේද මේ අයමය. සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුට අධිකරණ පරිශ‍්‍රයක නඩු අසමින් පවතින විට ‘හචිමක්‘ වුව ඇරීම වරදක් බවට පත් වන්නට ඉඩ ඇති බව අමුතුවෙන් කියන්නට අවශ්‍ය නැත. මින් පෙරද කාලයක් තිස්සේම මේ ගණයේ ‘තග්ස් සාධුලා’ සමාජ හිංසනය, වාර්ගික ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හා මූලධර්මවාදය පතුරුවමින් ප‍්‍රසිද්ධියේ කටයුතු කළ ආකාරය නීතියේ ඇසට හසු වූ අවස්ථා නැති තරම්ය. මේ ගැන ලබාදිය හැකි උදාහරණ එමටය.
දැන් මේ අය කලාකෘති වාරණය නමැති අලූත්ම බිස්නස් එකකටද අතගසා ඇත.

කේ. කේ. ශ‍්‍රීනාත් චතුරංග විසින් ලියන ලද ‘බුදුන්ගේ රස්තියාදුව’ නම් නවකතාව වටේ දුවන ‘සංඝ රස්තියාදුව’ එබන්දකි. ශ‍්‍රීනාත්ගේ පොත ගැන සාහිත්‍යමය විග‍්‍රහයක් කරන්නටවත්, එය ආරක්ෂා කරන්නටවත්, එහි ප‍්‍රකාශක සන්නස්ගලගේ මාර්කටින් ව්‍යාපාර සාධාරණය කරන්නටවත් කිසිම අවශ්‍යතාවක්වත් බැඳීමක්වත් අපට නැත. සමහරවිට මෙය මෑතක බිහි වූ අප‍්‍රයෝජනවත්ම නවකතාව වන්නටද බැරි නැත. එතෙකුදු වුවත් මේ පොතේ ‘රස්තියාදුව’ යන වචනයේ එල්ලූ‍ණු බොහෝ සිංහල-බෞද්ධ උපාසක නෝනා මහත්තුරු සහ ඔවුන් කුලප්පු කරමින් කාලකණ්ණි සතුටක් විඳින අර කියන තග්ස් පන්නයේ ‘සාධුලා’ නහින්නට හදන කාරණාව නම් එම වචනයෙන් බුදුන්ට අගෞරවයක් වන බවය. ඒ නිසා ඒ පොත තහනම් කළ යුතු බවටත්, රචකයාටත් ප‍්‍රකාශකටත් ප‍්‍රසිද්ධියේ පහර දිය යුතු බවටත් ඒ අය සමාජ මාධ්‍යවල ‘පොර ටෝක්‘ දෙති. එහෙත් ඒ අයත්, ඒ බොර දියේ මාළු බාන ඇමති විජේදාසලා වැනි පෙරකදෝරු මහත්තුරුනුත්, ‘‘යුක්තියේ ගැලවුම්කාරයා”‍ ලෙස පෙනී සිටින, එහෙත් අනිච්ඡුානුගව මෙන් නයා මල්ලෙන් එළියට පනින නාගානන්දලා වැනි ‘‘රට භාර ගන්නට හීන දකින අයත්”‍ තේරුම් ගත යුත්තේ තමන්ට අදාළ දේවල් මෙන්ම නොඅදාළ, තමන් නොදන්නා දේවල්ද ලෝකයේ ඇති බවයි.

මේ අය ගෙන එන තර්කවලට අනුව දේශීය බෞද්ධ සාහිත්‍යය තුළ පමණක් නොව බුද්ධ භාෂිතය තුළ පවා හමු වන ඇතැම් දෑ වාරණය කරන්නට සිදු වේ. ඇතැම් ‘සාධුලා’ බණ කියන විට පවා පසුබිමෙන් වාරණිත ‘ටීක්‘ ශබ්දය විකාශය කරන්නට සිදු වේ. හෙට අනිද්දා මේ අය ගෙවල්වලට කඩා පැන මිනිසුන් කන බොන නිදියන අඳින පළඳින විධි පවා වාරණය කරන්නට තරම් පිස්සු නොවැටුණොත් පුදුමය. ආගමික අන්තවාදීන්ට නීතියට කොකා පෙන්වමින් වැජඹෙන්නට ඇති ඉඩ අහෝසි කළ යුතු බව අප කියන්නේ එනිසාය. ඒ හැර බුද්ධාගම සමග කිසි අරෝවක් අපට නැත.
මෙම ලිපියේ අරමුණ එකී කෘතිය ගැන හෝ එක් තනි සිදුවීමක් ගැන හෝ සාකච්ඡුා කිරීම නොවේ. නීතියක් පවතින රටක නම්, ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ වගන්ති ඇතුළත් කර තිබූ පළියට මුළු රටක්ම එක ආගමික කල්ලියකට ලියා දීමට ඉඩක් නැත. මෙනයින් බලන විට ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්‍යය ඇත්තටම පවතින්නේ පොත්වල මිස ක‍්‍රියාත්මක ස්වරූපයේ නොවන බව අමුතුවෙන් පෙන්වන්නට අවශ්‍ය නැත. එහෙත්, රාජ්‍යය ආගමේ බලපෑමෙන් නිදහස් කළ යුතු බවට යෝජනා කළද මේ තත්ත්වයට විසඳුම් යෝජනා කරන්නට අපට අවශ්‍යද නැත. අඩුම තරමින් බහුතර බෞද්ධ සමාජය සංඝ පාතාලයෙන් වෙනුවට ‘බුදුන්ගෙන් බුද්ධාගම ඉගෙන ගන්නා තුරු’ මේ තත්ත්වයේ වෙනසක් අපේක්ෂා කිරීමට තරම් අප මෝඩ විය යුතුද නැත!

නීතිය ගැන විවිධ කතිකා තිබේ. මේ අතර ඇති ජනප‍්‍රිය හා ප‍්‍රබල විවේචනයක් වන්නේ රාජ්‍ය පාලන යාන්ත‍්‍රණයේ අතකොළුවක් වන නීතිය ප‍්‍රජා පීඩක උපකරණයක් ලෙස අවභාවිත වීමට ඉඩ ඇති බවයි. මේ කාරණය ඇත්ත වන අවස්ථා එමට වන බවට උදාහරණද ඕනෑතරම් තිබේ. එතෙකුදු වුවත්, ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදයේ පැවැත්ම පිළිගන්නා සන්දර්භයක නීතිය අහෝසි කිරීම ඊට පිළියමක් ලෙස සලකනු නොලැබේ.
නීතියේ ආධිපත්‍යය විශේෂයෙන්ම වැදගත් වන්නේ කිසියම් රාජ්‍යයක පුරවැසියන් සියලූ‍ම දෙනාගේ තරාතිරම, වාර්ගිකත්වය, ආගම, ලිංගික නැඹුරුව, දේශපාලනික දිශානුගතිය වැනි කිසිදු සාධකයක් පදනම් කරගෙන අසාධාරණයට ලක් නොවී සිටීමේ ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමේ උපාය මාර්ගයක් වශයෙනි. ශ‍්‍රී ලංකාවේ නිල නාමයෙහි ‘‘‍ප‍්‍රජාතාන්ත‍්‍රික සමාජවාදී ජනරජය”‍ යන කොටස ඇතුළත් නිසා නීතියේ ආධිපත්‍යය හෑල්ලූ‍වට ලක් කරන්නට රාජ්‍යයට අයිතියක් නොමැත. තර්කය මෙසේ වුවත් විශේෂයෙන්ම අධිපති වාර්ගික-බෞද්ධ හෙජමොනියේ ක‍්‍රියාකාරීත්වය සහ සම-පුරවැසිභාවය පිළිගන්නා බහු-වාර්ගික සමාජයක් සුරක්ෂිත කිරීම වෙත එයින් එල්ල වන කරදරකාර බලපෑම, සමහර විට රාජ්‍ය පාලනයට පවා ඉන් එල්ල වන අනවශ්‍ය ඇඟිලි ගැසීම ක‍්‍රියාත්මක ස්වරූපය තුළ නීතියේ ආධිපත්‍යය කෙසේ වෙතත්, අවම පැවැත්ම පවා තර්ජනයට ලක් කරන බවට උදාහරණ ඕනෑ තරම් ඇත.

ලංකාවෙහි රාජ්‍යය සහ ආගම පිළිබඳ දේශපාලනික කියවීමක නිරත වීම අමුතුම අත්දැකීමකි. (වෙනම ‘ආතල්’ එකකි). බොහෝ විට මෙය අවසන් වන්නේ බුද්ධ ශාසනයට වින කටින, විජාතික බලවේග විසින් හසුරුවනු ලබන බෞද්ධ විරෝධී ව්‍යායාමයක් ලෙස හංවඩු ගැසීමට ලක් වීමෙනි. එක අතකින් බලන විට එවැනි ලේබල්ගත වීම් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය පැත්තේ සිටගන්නා අයවළුන්ට පර්යාය ලෙස යෙදෙන බවක්ද ගම්‍ය වේ. ‘හරි‘ හෝ ‘වැරදි’ බුද්ධාගමක් ගැන තර්ක කරන්නට අපට අවශ්‍ය නැත. එය ආගමික ආයතන විසින් සිය දායක සභා සමග විසඳාගත යුතු පටලැවිල්ලකි. එහෙත්, වත්මන් ජනප‍්‍රිය බුද්ධාගමේ ප‍්‍රසිද්ධ හැසිරීම් සහ ප‍්‍රතිචාරාත්මකභාවය නම් අපට ඉඟි කරන්නේ බුද්ධ දර්ශනය ලෙස අපට හමු වන කාරණාවලට ඉඳුරාම පටහැනි ලෙස ය. මෙම භාවිතය තුළ ඇත්තටම බුදුන් නැවත ලංකාවට වැඩම කොට ධර්මය දේශනා කරන්නට පටන් ගත්තද මේ ඊනියා, අවස්ථාවාදී (අ)බෞද්ධයන්ගෙන් ගල් පහරකට වැඩිමනත් දෙයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක. මන්ද, මේ අයට අනුව බුදුන්ටවත් බුද්ධ දර්ශනය ගැන තමන්ගෙන් අවසර නොගෙන කතා කළ නොහැකි බැවිනි.
අප තැන් කිහිපයකම පුන පුනා සඳහන් කර ඇති පරිදි, මෙවන් සමාජයක බුද්ධාගම විනාශ කරන්නට ඇත්තටම අන්‍ය ජාතීන් හා වාර්ගික හෝ ආගමික කල්ලි අවශ්‍ය නැත. ඒ හරිය චීවරය පොරවාගෙන, අහිංසාවාදී බුදුදහම ප‍්‍රචණ්ඩත්වයේත් මුග්ධකමේත් ගැලවීමේ පළිහක් ලෙස අවභාවිත කරන අයත්, ඔවුන්ගේ නිවට අනුගාමිකයන් රැුළත් කරගෙන යන්නේ තරගයට මෙනි! කනගාටුවට කාරණය වන්නේ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී යැයි කියා ගන්නා සමස්ත රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රණයම පවා මේ විගඩමේ, නොඑසේ නම් අබෞද්ධ විකෘතියේ ආරක්ෂකයෙකු සේම ගොදුරක් බවටද පත්ව තිබීමය. පුරවැසියන් වශයෙන් ආගම සහ රාජ්‍යය යන සාධක දෙක අපට වැදගත් වන්නේ එම කාරණයට සාපේක්ෂවයි.

බහුත්වවාදී ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය සැබෑ ලෙසම ස්ථාපිත කොට පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්‍යතාව පාලක යාන්ත‍්‍රණයටත්, එය අදාළ වන පුරවැසි අපටත් ඇත්තටම තිබේ නම් පළමුව වටහාගත යුත්තේ රාජ්‍යය සහ ආගම යන ආයතන දෙක එකිනෙකින් වෙන් නොකරන තාක්කල් එය සිහිනයක් පමණක් වන බවය. මෙහිදී ‘‘‍ව්‍යවස්ථාවෙන් බුද්ධාගමට ලබා දී ඇති තැන නැති කිරීමේ කුමන්ත‍්‍රණ”‍ ගැන නැගෙන සපුරුදු අඳෝනාව අතිශයින්ම පදනම් විරහිත මනෝවිකාරයක් පමණි. ආගමෙන් රාජ්‍යය වෙන් කිරීමෙන් අපේක්ෂා කරන්නේ කිසිම ආගමික සංස්ථාවක පැවැත්ම අහෝසි කිරීම නොව, රාජ්‍ය පාලනය යන ලෞකික කටයුත්ත සඳහා ආගමික අතපෙවීම් මත රඳා පැවතීම තවදුරටත් අහෝසි වන බවයි. අන් තැනකද අප ලියා ඇති පරිදි අවශ්‍ය වන්නේ ඇත්තටම ආගම රැුක ගැනීම නම්, ඒ සඳහා හොඳම මග වන්නේද ආගමට ආගමේ කටයුතු කරගෙන යන්නට අවශ්‍ය ඉඩ ලබා දී රාජ්‍ය පාලනය රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රණයට පැවරීම බව පිළිගැනීමයි. එහෙත් ලංකාව තුළ එවැනි තර්කයකට ඉඩක් පේන තෙක් මානයකවත් ඇතැයි සිතිය නොහැක. මෙයට ප‍්‍රධාන හේතුව වන්නේ කහ සිවුර ඇඟ ලා ගැනීම අමුතුම ජීවනෝපායයක් කරගත් මුදලාලිලා (බෞද්ධ භික්ෂූන් ලෙස දවස ගෙවන අය මින් අදහස් නොවේ) කරන උසිගැන්වීමයි. විශේෂයෙන්ම, ‘බුද්ධාගම රැුක ගැනීම වෙනුවෙන්’ යැයි කියමින් වෙනත් ආගමික හා වාර්ගික කණ්ඩායම් පමණක් නොව බෞද්ධ සමාජයම තුළ පවා නිදහස් චින්තනයට ගරු කරන පිරිස් මර්දනය කරන තැනට පාලන යාන්ත‍්‍රණයත්, පොදු සමාජ මනසත් ගොනාට ඇන්දීමෙහිලා මේ අය කප්පිත්තෝ වෙත්!

නීතියේ ආධිපත්‍යය යනුවෙන් සරලවම අදහස් වන්නේ නීතිය සැමටම සමානව, සැමට ඉහළින් තබා ගනිමින්, ඊට අවනත වෙමින් කටයුතු කළ හැකි පරිසරයක් පවත්වා ගැනීම යන්නයි. එහෙත්, මේ විකෘති (අ)බෞද්ධ මාෆියාව තුළ එයට ඉඩක් නැත. භික්ෂුවකැයි කියන, මඩකළපුවේ අර ජනප‍්‍රිය රස්තියාදුකාර චීවරධාරියා නීතිය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම පවරා ඇති පොලිස් නිලධාරීන්ට පවා අවමන් සහ තර්ජන කරමින්, ප‍්‍රසිද්ධියේ ම්ලේච්ඡු ලෙස හැසිරුණේ වරක් දෙකක් නොවන බවට ‘යු ටියුබ්’ සාක්ෂිම ප‍්‍රමාණවත්ය. වරක් ඔහු දමිළ රාජ්‍ය සේවකයෙකු තම රාජකාරීන් ඉටු කිරීම මත ප‍්‍රසිද්ධියේම ‘දෙමළුන් මරා දැමිය යුතු’ බව කියමින්, පොලීසිය මධ්‍යයේම යකා නටන්නට පටන් ගත්තේය. රාජකාරී වේලාව තුළ රාජ්‍ය නිලධාරියෙකුගේ රාජකාරියට බාධා කිරීම සුළුපටු අපරාධයක් නොවන නමුදු ඒ අවස්ථාවේදීත්, අන් සෑම අවස්ථාවකදීත් පොලීසිය පවා අනුගමනය කළේ ‘අනේ හාමුදුරුවනේ’, ‘එහෙයි හාමුදුරුවනේ’ පන්නයේ ‘පින්සෙණ්ඩු න්‍යායක් පමණි’.

සිවිල් පුරවැසියෙකුට හරියට කතා කරන්නටවත් නොදන්නා බවට ජනප‍්‍රිය වී ඇති පොලීසිය! පසුගි ය කාලයේදී අධිකරණයට කඩා පැන අපහාස කිරීමේ වරදට ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර නම් චීවරධාරියාට (එසේ කියන්නේ මොහු බෞද්ධ භික්ෂුවක තියා ගිහි බෞද්ධයෙකුවත් නොවන බව අවධාරණය කරනු පිණිසය) අධිකරණයෙන් දඬුවම් පැමිණවීමෙන් අනතුරුව පවා ‘‘‍සුද්දාගේ නීතිය”‍ට අභියෝග කරමින්, සංඝාධිකරණයකින් පමණක් භික්ෂු පිස්සු කෙළීම් විසඳිය යුතු බවට හඬ නගමින් පාරට බැස්සේද මේ අයමය. සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුට අධිකරණ පරිශ‍්‍රයක නඩු අසමින් පවතින විට ‘හචිමක්‘ වුව ඇරීම වරදක් බවට පත් වන්නට ඉඩ ඇති බව අමුතුවෙන් කියන්නට අවශ්‍ය නැත. මින් පෙරද කාලයක් තිස්සේම මේ ගණයේ ‘තග්ස් සාධුලා’ සමාජ හිංසනය, වාර්ගික ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හා මූලධර්මවාදය පතුරුවමින් ප‍්‍රසිද්ධියේ කටයුතු කළ ආකාරය නීතියේ ඇසට හසු වූ අවස්ථා නැති තරම්ය. මේ ගැන ලබාදිය හැකි උදාහරණ එමටය.
දැන් මේ අය කලාකෘති වාරණය නමැති අලූත්ම බිස්නස් එකකටද අතගසා ඇත.

කේ. කේ. ශ‍්‍රීනාත් චතුරංග විසින් ලියන ලද ‘බුදුන්ගේ රස්තියාදුව’ නම් නවකතාව වටේ දුවන ‘සංඝ රස්තියාදුව’ එබන්දකි. ශ‍්‍රීනාත්ගේ පොත ගැන සාහිත්‍යමය විග‍්‍රහයක් කරන්නටවත්, එය ආරක්ෂා කරන්නටවත්, එහි ප‍්‍රකාශක සන්නස්ගලගේ මාර්කටින් ව්‍යාපාර සාධාරණය කරන්නටවත් කිසිම අවශ්‍යතාවක්වත් බැඳීමක්වත් අපට නැත. සමහරවිට මෙය මෑතක බිහි වූ අප‍්‍රයෝජනවත්ම නවකතාව වන්නටද බැරි නැත. එතෙකුදු වුවත් මේ පොතේ ‘රස්තියාදුව’ යන වචනයේ එල්ලූ‍ණු බොහෝ සිංහල-බෞද්ධ උපාසක නෝනා මහත්තුරු සහ ඔවුන් කුලප්පු කරමින් කාලකණ්ණි සතුටක් විඳින අර කියන තග්ස් පන්නයේ ‘සාධුලා’ නහින්නට හදන කාරණාව නම් එම වචනයෙන් බුදුන්ට අගෞරවයක් වන බවය. ඒ නිසා ඒ පොත තහනම් කළ යුතු බවටත්, රචකයාටත් ප‍්‍රකාශකටත් ප‍්‍රසිද්ධියේ පහර දිය යුතු බවටත් ඒ අය සමාජ මාධ්‍යවල ‘පොර ටෝක්‘ දෙති. එහෙත් ඒ අයත්, ඒ බොර දියේ මාළු බාන ඇමති විජේදාසලා වැනි පෙරකදෝරු මහත්තුරුනුත්, ‘‘යුක්තියේ ගැලවුම්කාරයා”‍ ලෙස පෙනී සිටින, එහෙත් අනිච්ඡුානුගව මෙන් නයා මල්ලෙන් එළියට පනින නාගානන්දලා වැනි ‘‘රට භාර ගන්නට හීන දකින අයත්”‍ තේරුම් ගත යුත්තේ තමන්ට අදාළ දේවල් මෙන්ම නොඅදාළ, තමන් නොදන්නා දේවල්ද ලෝකයේ ඇති බවයි.

මේ අය ගෙන එන තර්කවලට අනුව දේශීය බෞද්ධ සාහිත්‍යය තුළ පමණක් නොව බුද්ධ භාෂිතය තුළ පවා හමු වන ඇතැම් දෑ වාරණය කරන්නට සිදු වේ. ඇතැම් ‘සාධුලා’ බණ කියන විට පවා පසුබිමෙන් වාරණිත ‘ටීක්‘ ශබ්දය විකාශය කරන්නට සිදු වේ. හෙට අනිද්දා මේ අය ගෙවල්වලට කඩා පැන මිනිසුන් කන බොන නිදියන අඳින පළඳින විධි පවා වාරණය කරන්නට තරම් පිස්සු නොවැටුණොත් පුදුමය. ආගමික අන්තවාදීන්ට නීතියට කොකා පෙන්වමින් වැජඹෙන්නට ඇති ඉඩ අහෝසි කළ යුතු බව අප කියන්නේ එනිසාය. ඒ හැර බුද්ධාගම සමග කිසි අරෝවක් අපට නැත.
මෙම ලිපියේ අරමුණ එකී කෘතිය ගැන හෝ එක් තනි සිදුවීමක් ගැන හෝ සාකච්ඡුා කිරීම නොවේ. නීතියක් පවතින රටක නම්, ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ වගන්ති ඇතුළත් කර තිබූ පළියට මුළු රටක්ම එක ආගමික කල්ලියකට ලියා දීමට ඉඩක් නැත. මෙනයින් බලන විට ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්‍යය ඇත්තටම පවතින්නේ පොත්වල මිස ක‍්‍රියාත්මක ස්වරූපයේ නොවන බව අමුතුවෙන් පෙන්වන්නට අවශ්‍ය නැත. එහෙත්, රාජ්‍යය ආගමේ බලපෑමෙන් නිදහස් කළ යුතු බවට යෝජනා කළද මේ තත්ත්වයට විසඳුම් යෝජනා කරන්නට අපට අවශ්‍යද නැත. අඩුම තරමින් බහුතර බෞද්ධ සමාජය සංඝ පාතාලයෙන් වෙනුවට ‘බුදුන්ගෙන් බුද්ධාගම ඉගෙන ගන්නා තුරු’ මේ තත්ත්වයේ වෙනසක් අපේක්ෂා කිරීමට තරම් අප මෝඩ විය යුතුද නැත!

සිංහයෙකු සේ පේරාදෙණිය සරසවියේ පාලනය ගෙනගිය බව අසන්නට ලැබෙන නිකුලස් ආටිගල ශී‍්‍රමතාණන් ඇතුළු බටහිර වෙද පරපුරක ගුරුවරයා වූයේ ඔහුය. සිය ළමාවියෙහි අධ්‍යාපනය ලබන සමයේ ඊ.ඩබ්ලිව්. ජයවර්ධන (ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ පියා) සහ ඞී.එස්. සේනානායක සමකාලීන මිතුරෝය. ලංකා ගුවන් විදුලි සේවයේ ප‍්‍රථම ඉංගී‍්‍රසි නිවේදිකාව වූ පර්ල් ඔන්ඩච්චිගේ පියාණෝය. 20 වැනි සියවස මුල් භාගයේදී ඉංගී‍්‍රසියෙන් ග‍්‍රන්ථකරණයේ යෙදුණු ප‍්‍රකට ලේඛකයෙකි. එඞ්වින් ආරියදාසගේ මතකයට අනුව ප‍්‍රථම වරට ඉංගී‍්‍රසි බසින් නවකතාවක් ලියූ ලේඛකයා වූයේද ඔහුය. හේ චතුර දේශකයෙකි. කොළඹ හත කුරුඳුවත්තේ, රොස්මීඞ් පෙදෙසේ, තමා තැනූ මහමන්දිරය එස්ඩබ්ලිව්ආර්ඞී බණ්ඩාරනායක මහතාගේ පියාට රුපියල් එක්ලක්ෂ හැටදහසකට විකුණා දමා සෞඛ්‍ය සම්පන්න දිවිපෙවෙතක් සොයා කන්ද උඩරට පේරාදෙණියට ආසන්න ගොහා ගොඩ මහවැලි නදිබඩ නිවසක් ඉදිකොටගෙන සිය බිරිඳ සමග එහි වාසයට පැමිණියේය.
මේ අතර ලංකා වෛද්‍ය සභාවේ පනත කිසිසේත්ම රෝගී ජනතාවගේ ආරක්ෂාවට සැකසුණු ලේඛනයක් නොවේ යැයි නොබෝදා රූපවාහිනි නාලිකාවක් ඔස්සේ කියාසිටියේ වෛද්‍ය සභාවේ ප‍්‍රධාන මහාචාර්ය කොල්වින් ගුණරත්නය.

මොහු ලංකාවේ නූතන ඉතිහාසයේ ඉතා ප‍්‍රකට නාරිවේද මෙන්ම කායික විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු වූ දොස්තර ලූෂන් ද සිල්වායි. වයස අවුරුදු 86 ගෙවී යනවාත් සමග එක්තරා උදෑසනක ගිලන් වන ඔහු මහනුවර මහරෝහලේදී ලද සිය අත්දැකීම් ඔහුගේම වචනවලින් විස්තර කොට ඇත්තේ මෙසේය.

‘වයස අවුරුදු 86ක්ම මා ගෙවූයේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවිතයකි. 86 වැනි ජන්ම දිනයට පසු එක්තරා දවසක සන්ධ්‍යාවෙහි පැවැති තද ගී‍්‍රෂ්මයෙන් මිදෙන්නට වතුර මලෙන් ඇදහැලෙන සීතල වතුර නාගත්තෙමි. පසුදා අවදිවන විට සිරුරේ උෂ්ණත්වය ෆැරන්ෙහෙට් අංශක සියයකි. හුස්ම ගන්නා විට පපුවෙන් තද ශබ්දයක් නිකුත් වේ. මූත‍්‍රා පිටකිරීමේ අපහසුවක්ද දැනේ. මෙහෙකරු ගෙනැවිත් දුන් උදෑසන කෝපි කෝප්පය බීමෙන් පසු තත්ත්වය වඩාත් නරක අතට හැරුණේ මුත‍්‍රාශය තුළට රැුස්වෙන දියර ප‍්‍රමාණය එමගින් තවත් ඉහළ ගිය බැවින් උදරයේ වේදනාවක්ද ඇති කරවමිනි. උදේ දහය වනවිට මුත‍්‍රාශය තුළට කැතීටරයක් යැවීමෙන් රැුස්වූ මුත‍්‍රා ඉවත් කරලීම සඳහා මම උත්සාහ ගත්තෙමි. එහෙත් මුත‍්‍රා මාර්ගයෙහි දැනුණු තද ගතියක් නිසා කැතීටරය ඇතුළු කිරීම අපහසු වූ බැවින්ද සුළු රුධිර වහනයක් ඇතිවූ නිසාවෙන්ද උත්සාහය අත්හරින්නට සිදුවිය. මහනුවර මහරෝහලේ මුත‍්‍ර රෝග විශේෂඥයා ලෙස ප‍්‍රකට වූ වෛද්‍යවරයාට දුරකථනයෙන් ඇමතීමි. ඒ පෙරවරු 11ටත් පෙරය. එහෙත් සවස 2 සිට 5 පමණ දක්වා ශල්‍යකර්මවල යෙදෙන්නට ඇති බැවින් මා බැලීමට පැමිණිය නොහැකි බව ඔහු කීවේය. ඔහුගේ සහ මගේ නිවෙස් අතර දුර ප‍්‍රමාණය සැතපුම් 6 1/2ක් වූ අතර එය විනාඩි 20ක මොටෝරිය ගමනකි. සවස් භාගයේ මා බැලීමට ඒම සඳහා මගේ මොටෝරිය බංගලාවට එවන්නැයිද ඔහු කීවේය. මෝටෝරියද රැුගෙන සවස 3.30 වන විටම පිටත්වූ මගේ රියැදුරා ඔහු එනතුරු ඔහුගේ නිවස අසල රැුකසිටියේය. ඔරලෝසුවේ 5 කණිසමද නාදවිය. 6ද 7ද නාදවිය. එහෙත් වෛද්‍යවරයා පැමිණියේ නැත. දැන් මට නිදිමත ගතියක් දැනේ. වේදනාව මඳක් සමහන්වී ඇත. වෛද්‍යවරයෙකු සේ සුදුසුකම් ලබා 60 වසරක අත්දැකීම් ඇති මට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි දැන් දැන් ප‍්‍රත්‍යක්‍ෂ වේ. මගේ සිරුර තුළ මුත‍්‍රා විෂවෙමින් පවතී. මුත‍්‍රා පහ නොවී එක්රැුස් වූ විටෙක මුත‍්‍රාශගත පීඩනය රුධිර වාහිනිය තුළ රුධිර පීඩනයට වඩා ඉහළ යන බැවින් මුත‍්‍රා රුධිරයට එක්වන අතර එය විෂවීමෙන් පැය කිහිපයක් තුළ සිහිමුර්ඡුාවකට, වලිප්පුවකට හෝ අවසන මරණයටද හේතුවන බව දනිමි.

රාතී‍්‍ර 8ට පමණ මා අවදිකළ මගේ මෙහෙකරු නැවතත් වෛද්‍යවරයාට දුරකථනයෙන් අමතා මා බැලීමට පැමිණීම පිළිබඳව සිහිපත් කළ යුතුව ඇතැයි පවසයි. ¥රකථන රිසීවරය තුළින් එහා කෙළවර පසුබිමෙන් මට ඇසෙන්නේ ‘චෙරියෝ ඩොක්ටර්, හෙට නැවතත් හමුවෙමු.’ ආදි වචනය. ඒ සමගම ‘මා මේ දැන් ගමන් ආරම්භ කරනවා.’යයි වෛද්‍යවරයා මට පිළිතුරු දුන් අතර මගේ ඔරලෝසුවේ 9 කණිසම නාද වෙනවාත් සමගම වෛද්‍යවරයා එළිපත්තෙන් ගෙට ඇතුළුවේ.

පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසුව ඔහුගේ නිගමනය වූයේ මගේ පුරස්ථ ග‍්‍රන්ථි විශාලවීමකට බඳුන්වී ඇති බවකි. ඒ ගැන සුදුසු සේ පසුවට කටයුතු කරන බව වෛද්‍යවරයාට කී මම, එවෙලෙහි මට අවශ්‍ය වූයේ නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයෙකුගේ ද සහාය ලබාගෙන කුඩා කැපුමක් යොදා මුත‍්‍රා ඉවත්කිරීමට පහසු වන සේ කැතීටරයක් සවිකර ගැනීම බවද කීවෙමි. මා එවේලේම රෝහල්ගත වන බවට දුරකථන පණිවිඩයක් කොළඹ සිටින මාගේ දියණියට දෙන ලෙසද මෙහෙකරුට දැන්වීමි.

වෛද්‍යවරයාද කැටිව රාත‍්‍රියේම අපි මහනුවර රෝහල බලා පිටත්වීමු. පේරාදෙණිය පාරේ සීබල් මාවතට ළඟාවනවාත් සමග වෛද්‍යවරයා මොටෝරිය නැවැත්වීමට උපදෙස් දුන්නේ, නිවසේ ඇති යම් දෙයක් රැුගෙන විනාඩියක් තුළ ආපසු එන බව පවසමිනි. විනාඩි 15ක්ම ගතවුවද වෛද්‍යවරයා පැමිණියේ නැත. ඔහු රාත‍්‍රි ආහාරය ගන්නවා ඇතැයි මගේ රියදුරා උපකල්පනය කළේය.

රාත‍්‍රි 10ට පමණ ශල්‍යකර්ම මේසය මත මා දිගාකොට අතපය සෙලවිය නොහැකිවන සේ බඳිනු ලැබිණ. මගේ කුස තුළ තූර්යවාදක කණ්ඩායමක් වාදනය කරනු ඇසෙන්නා සේය. මුත‍්‍රා විසවීම නිසා අවසිහියකට වැටීසිටින මට සුදු පැහැති බල්ලෙකු මගේ පපුව මතට නැගගන්නට වෑයම් කරන බවක් දැනේ. බල්ලා එලවා දැමීමට මට මගේ දෑත් සෙළවිය නොහැක. පපුව මත උඩපනින බල්ලා එලවා දමන්නැයි මම කෑගැසුවෙමි. කොහේ ඇති බල්ලෙකුදැයි දොස්තර මගෙන් අසනු මතකය. ‘පේන්නේ නැද්ද මගේ පපුව උඩ දඟලන බල්ලා.’ ‘මෙහේ ඇති බල්ලෙක් නැතැ’යි දොස්තර පිළිතුරු දුන්නේය.

දැන් වේලාව රාති‍්‍ර 10.30 පමණ වුවද නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයා තවමත් පැමිණ නැත. පෙරහර රාති‍්‍රයක් වූ ඒ රැුයේ මහනුවර නගරයේ වීදි මහජනයාගෙන් පිරී ඇති බැවින් නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයාට සිය මොටෝරිය ‘ලාසරස්’ සිනමා ශාලාවෙන් (පසුව ඔඩියන්) මහපාරට දමාගත නොහැකි බව කියැවෙන පණිවුඩයක් සඳහන් වූ සටහනක් හෙදිය ශල්‍යාගාරය තුළට ගෙනආවාය. කෙසේ හෝ මධ්‍යම රාති‍්‍රයට මඳකට පෙර නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයාගේ ආගමනය සිදුවිය. ඔහු මගේ ළය පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසු ශල්‍යවෛද්‍යවරයා උදරය හා සම්බන්ධ ශල්‍යකර්මයකට සූදානම් වන බවක් පෙනීගි ය බැවින්, පුරස්ථ ග‍්‍රන්ථි ශල්‍යකර්මයකට අනුමැතිය දිය නොහැකි බව මම වහා කීවෙමි. දැනට මට අවශ්‍ය වන්නේ කැතීටරයක් සවිකොට ගෙන මුත‍්‍රා මුදාහැරීමට පමණක් බවද තවදුරටත් දැන්වීමි. පෙණහලූ සෙමවලින් පිරී තිබීම හේතුවෙන් මා පූර්ණ නිර්වින්දනයට පත්කිරීම මාරාන්තික විය හැකි බව නිර්වින්දන වෛද්‍ය වන්නිසිංහම්ගේ ද මතය විය. වන්නිසිංහම් මගේ ජීවිතය ගලවාදුන් අතර මට එවේලෙහි අවශ්‍යව තිබූ දේ පමණක් ඉටුකිරීමෙන් සෑහීමකට පත්වන්නට ශල්‍ය වෛද්‍යවරයාට සිදුවිය. ගෙවන වාට්ටුවෙහි එකුදු හිස් ඇඳක් හෝ නොතිබි බැවින් එදින මට යාචක වාට්ටුවෙහි රැය පහන් කිරීමට සිදුවන බවද දන්වා සිටින ලදි.

ඔහු සිය ශල්‍ය ආම්පන්න කට්ටලයද මල්ලක දමාගෙන යන්නට ගියේය. ඔහු මා කැටුවම වාට්ටුව වෙත ගොස් හෙදි සොයුරියට මා හඳුන්වාදී නිසි පරිදි වාට්ටුවට ඇතුළත් කරනු ඇතැයි මා සිතුවද එය එසේ නොවීය. නිර්වින්දන වෛද්‍යවරයාගේ සුපුරුදු ප‍්‍රශ්න අතර, ආසන්න පැය කිහිපය තුළ මා ආහාරපාන කිසිවක් ගත්තේදැයි විමසූ ප‍්‍රශ්නයට මගේ පිළිතුර වූයේ, පෙරේදා රාති‍්‍ර ආහාරයෙන් පසු උදැසන කෝපි කෝප්පය හැරෙන්නට කිසිදු ආහාරයක් පානයක් දෙතොල් හරහා උදරයට ඇතුල් නොවූ බවයි. රෝහල් සාත්තු සේවකයන් හා හෙදිය විසින් රෝද ඇඳක තබා මම වාට්ටුව වෙත ගෙනයනු ලැබීමි. එහිදී සාත්තු සේවකයෝ මා ඔසවා ඇඳක් මත තැබූහ. මා ඇඳසිටියේ කැතීටරය රඳවා තබාගැනීමට ගත් උත්සාහයේදී තැවරුණ ලේ පැල්ලම් සහිත පිජාමා කලිසමයි. ලෙයින් පෙඟුණු කලිසම ඉවත් කළ හෙදිය දන්වා සිටියේ ඒ වෙනුවට ඇඳීමට දියහැකි කිසිවක් නොමැති බවයි. ඉනෙන් පහළ සිරුර සම්පූර්ණයෙන්ම නග්නව ඇති අතර තුනී සුදු රෙද්දක් පමණක් පොරවාගැනීමට මට සිදුවිය. මගේ ඇඳ කොරිඩෝවට හා අගුවට මුහුණලා තබා තිබුණි. ඉන් එහාට වූයේ විවෘත උද්‍යානයයි. වැස්සක්ද ඇදහැලෙමින් පැවති අතර විවෘත කොරිඩෝව දෙසින් සිරිකඩ මා වැතිර සිටින ඇඳ දෙසට ගසාගෙන එයි. තුනී පොරෝනයෙන් හා පිජාමාවේ උඩකොටසින් පමණක් කය වසාගෙන සිටි මා වෙව්ලන්නට විය. හෙදියට කථාකර බ්ලැන්කෙට්ටුවක් හෝ ගනකම් පොරෝනයක් ඉල්ලා සිටියෙමි. අල්මාරියක තැන්පත් කර ඉබියතුරු දමා ඇති බැවින් බ්ලැන්කෙට්ටුවක් දිය හැක්කේ හෙට උදෑසනින් පසුව බව හෙදිය මට කීවාය. හෙට හිරු පායන විට මා සීතලෙන් මියගොස් තිබෙනු ඇතැයි මම ඇයට කීවෙමි.

පසුදා උදෑසනම වාට්ටුව පිරිසිදු කිරීමේ කටයුතු සිදුවෙමින් පැවති අතර උදේ 7.30ට පමණ උදා ආහාර වේල සපයනු පෙනේ. රෝගියා අතට දෙනු ලබන කහ පැහැති එනමල් පිඟාන මත ඇත්තේ කෙසෙල් ගෙඩියක් සමග බටර් හෝ ජෑම් තවරා නොමැති ගනකමැති පාන් පෙත්තකි. බෙලෙක් කෝප්පයක දැමූ තේ කහටද ඒ සමග ලැබුණි. එහෙත් මට ඒ කිසිවක්ම නොලැබුණු අතර පැය විසිහතරක් වත් කිසිදු පානයකින් මගේ මුව නොතෙමුණ බැවින් දිව කට වියළී ගොසිනි. තේ වතුර ස්වල්පයක් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසු එක් සාත්තු සේවකයෙකු වෙතින් මට තේ වීදුරුවක් ලැබිණි. මගේ සුවදුක් පිළිබඳ කිසිදු විමසීමක් නොකළ වාට්ටු හෙදියන් මගේ සිරුරේ උෂ්ණත්වය මැන්නේද නැත. ඒ ගැන විමසූ විට ඔවුන්ගේ නිදහසට කරුණ වූයේ මේ වාට්ටුවට මා තල්ලූ කර දැමීමට ප‍්‍රථමයෙන් ඇඳ ඉහපතක් නිකුත්කිරීමේ මූලික කි‍්‍රයාමාර්ගයවත් ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා නොගෙන ඇති බැවින් මා නේවාසික රෝගි යකු ලෙස නොසැලකෙන බවයි. මේ අනුව මා රෝහල්ගතවූ මොහොතේ සිට මේ දක්වා රෝහල පිළිගන්නා නිත්‍ය පැවැත්මක් මට තිබී නැත.

එච්ජී වෙල්ස්ගේ ‘අදෘශ්‍යමාන මිනිසා’ බවට දැන් මා පත්ව ඇත. පසුදා උදෙන්ම පළමු දුම්රියෙන්ම මාගේ දියණිය පොටිගර් මහත්මිය කොළඹ සිට මහනුවරට ළඟාවූවාය. රෝහලට පැමිණි ඇය මුලින්ම විමසුවේ මගේ උදේ ආහාර වේල පිළිබඳවය. හෙදියගේ පිළිතුර වූයේ ඇඳ ඉහපතක් නොමැති මා සඳහා කිසිවක් ඇණවුම් නොකළ බවයි. මගේ මුස්ලිම් මෙහෙකරු උදෑසන ආහාර ගෙනඒම සඳහා නිවසට පිටත් කර යැවීමි. ධාන්‍ය කැඳ, බටර් තවරා කර කරන ලද පාන්, බේකන් හා බිත්තරද කිරි තේ ප්ලාස්කුවක්ද රැුගෙන මැදියමට පෙර ඔහු ආපසු පැමිණියේය. සන්ධ්‍යාවේ මා පරීක්‍ෂාවකට ලක්කළ වෛද්‍යවරයාගේ අදහස වූයේ තව දින කිහිපයකින් උදර ශල්‍යකර්මයට මා භාජනය කළ හැකි බවකි.

සඳුදා මගේ අනෙක් දියණිය ඔන්ඩච්චි මහත්මියද කොළම සිට රෝහලට පැමිණියාය. දියණියන් දෙදෙනාම මාවනැල්ලේ තල්ගමුවට මා විසින් පිටත් කර යවන ලද්දේ එහි වැඩසිටි භික්ෂුන් වහන්සේ නමක් කැඳවාගෙන ඒමටය. පුරස්ථ ග‍්‍රන්ථි ආබාධයට ලක්වූ වැඩිහිටි ලෙඩුන් මෙම භික්ෂුන් වහන්සේගේ කසාය හා බෙහෙත් ගුලිවලින් සුවපත්ව ඇතිබව මම අසා ඇත්තෙමි. රෝහලේදී උන්වහන්සේ හමුවීමෙන් පසු මම තවදුරටත් කැතීටරයද සවිකොට ගෙනම නිවස බලා ගියෙමි. මාහට ප‍්‍රතිකාර කිරීම සඳහා උන්වහන්සේ මගේ නිවසට කිහිපවතාවක්ම පැමිණි නමුදු මගෙන් අයකළේ රිය කුලිය වූ රුපියල් 12ක මුදලකි. ස්වාභාවික අන්දමට මුත‍්‍රා පහකිරීමට හැකිවන සේ සුවය ලද මම කැතීටරය ආපසු රෝහල වෙත භාරදුන්නේ තුවාල සිදුර ඉබේම සුවවන්නට ඉඩහරිමිනි.

විසිඅට වසරක්ම රටින් බැහැරව සිටි මාගේ දෙවැනි දියණිය දොස්තර හෙලොයිස් (Heloise) මහත්මිය 1961 වසර අගභාගයේදී ලංකාවට පැමිණියාය. ඇය ආපසු එංගලන්තය බලා යන දිනට පෙරදා මා විශේෂඥ ශල්‍ය වෛද්‍ය නොයෙල් බර්තොලමියුස් වෙතින් වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුයැයි බලකර කියාසිටියාය. ඔහු මගේ පැරණි සිසුවෙකු වූ අතර සූප‍්‍රකට කීර්තිධර ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙක් විය. පසුගිය මාස පහළොව තුළ කිසිදු අපහසුතාවක් නැතහොත් සුළු හෝ වේදනාවක් දැනී නොමැති බව වෛද්‍යවරයාට පැවසීමි. මා 87 වැනි වියේ පසුවන බැවින් බැ?රුම් ශල්‍යකර්මයකට භාජනය වීමෙන් අවදානමකට ලක්වීමට යාම අනුවණකමකැයි මම සිතමි. ශල්‍යකර්මයකට ලක්කළ හැකි ඉතා යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක මා පසුවන බව වෛද්‍ය බර්තොලමියුස්ගේ අදහස විය. එපමණක් නොව මගේ හදවත හා පෙණහලූ යුගල ඉතා හොඳ කි‍්‍රයාකාරී මට්ටමක පවතින බවද ඔහු කීවේය. එහෙත්, පුරස්ථ ග‍්‍රන්ථිය බොහෝසෙයින් විශාල වී ඇති බැවින් දැනට නොව මතුයම් දිනක එය ගල්වීමේ අවදානමකට මුහුණපෑමට සිදුවිය හැකි බවද ඔහු කීවේ, මේ අවස්ථාවේදී කරන්නේ නම් ශල්‍යකර්මයේ සාර්ථකත්වය පිළිබඳව තමාට සහතික විය හැකි බවද පෙන්වාදෙමිනි. මම ඔහුගේ අදහසට එකඟවීමි. ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා ලවාම මර්චන්ට් වාට්ටුවේ කාමරයක් වෙන්කරවා ගත් මම 1961 ඔක්තෝබර් 31 වැනි දින ඉතා සාර්ථක ශල්‍යකර්මයකට මුහුණදුනිමි.

දැන් සෑම දිනකම උදෑසන පැය කිහිපයක් වෙන් කෙරෙන්නේ මා වෙත ලැබෙන ලිපිවලට පිළිතුරු සැපයීමටය. ලෝකයේ විවිධ රටවලින් ඉංගී‍්‍රසි, ප‍්‍රංශ, හා ජර්මන් යන භාෂාත‍්‍රයෙන්ම ලැබෙන ලිපිවලට ඒ ඒ භාෂාවලින්ම පිළිතුරු සපයන්නෙමි. දකුණු ඇසෙහි පෙනීම අහිමිව ඇති බැවින් ලේඛන කාර්යයේ යෙදීම පෙර පරිදි පහසු නැත. වියපත් වෙද්දී අතීත සිදුවීම් මතකයෙන් ගිලිහී ගියද, මගේ මානසික ප‍්‍රබෝධයෙහි අඩුවක් නැත.

1962 වසර අවසානයේ වෛද්‍ය සේවයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම විශ‍්‍රාම ගතිමි. දැන් මගේ මිතුරෙකුට පෙර පරිදි දින පොතක් හෝ දින දර්ශනයක් හෝ තෑගි ලෙස දීමට මා වෙත නොමැත. හේතුව ඖෂධ නිෂ්පාදන සමාගම් නියෝජිතයන් තවදුරටත් මා ගැන උනන්දුවක් නොදක්වන බැවිනි. මගේ 90 වැනි ජන්ම දිනය උදාවූ 1965 ජනවාරි 08 වෙනිදා මා සිප්සතර හැදැරූ ශාන්ත තෝමසුන්ගේ විදුහලෙහි ආදි ශිෂ්‍යයෝ මා අතින් විද්‍යාලයීය නව විද්‍යාග ාරය විවෘත කරවා රාති‍්‍ර භෝජන සංග‍්‍රහයකටද සහභාගි කරවාගෙන මට දිගාසිරි පැතූහ.‍

ඞීඑස් දයාරත්න