මැද පෙරදිග කලාපයේ පවතින අස්ථාවරත්වය සහ යුදමය වාතාවරණය හමුවේ, බොහෝ දෙනකුගේ අවධානය යොමුවී තිබෙන්නේ, පොසිල ඉන්ධන, ගෑස්, ගල්අඟුරු හා පොහොර ආදියෙහි ගෝලීය සැපයුමට වන හානි පිළිබඳවය. ඒ අතර, ගෝලීය සන්නිවේදනයේ කොඳු නාරටිය බඳු වූ සබ්මැරීන් කේබල් පද්ධතියද මැද පෙරදිග යුද්ධය නිසා දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබීම, වර්තමාන ලෝකයට තීරණාත්මක පීඩනයක් ඇතිකරන්නකි.

කෙටියෙන් කිවහොත්, මේ යුද්ධයෙන් සබ්මැරීන් කේබල්වලට සැලකිය යුතු හානියක් සිතාමතාම (ඒ කියන්නේ ප්‍රහාරයකින්) හෝ නොසිතා සිදුවුණොත්, ක්ෂණයකින් ලෝකයේ බැංකු ගනුදෙනු, දත්ත හුවමාරු, සමාජ මාධ්‍ය වේදිකා ආදි සියලු සන්නිවේදන පද්ධති ඇණහිට, රටවල් හෝ රටවල් කලාප හුදෙකලාවීමේ අවදානමක් ඇතිවිය හැකිය.

ගෝලීය සන්නිවේදනයේ නහර ගැටගැසීම

අප සැමට පෙනෙන අහසේ හැම අස්සක් මුල්ලක්ම පුරවමින් චන්ද්‍රිකා දස දහස් ගණනක් වියනක් ලෙස පැතිරී තිබුණද, වර්තමාන ලෝකය එකිනෙකට යා කරන ඉන්ටර්නෙට් සහ දත්ත හුවමාරුවෙන් 99%කට වඩා සිදුවන්නේ එම චන්ද්‍රිකා මගින් නොවේ. සාගර පතුලේ එලා ඇති ඉතා සිහින් තන්තුමය කේබල් පද්ධතියක් මගිනි. ඒවා එකිනෙක ගැටගැසුණු නහර පද්ධතියක් මෙනි. මැද පෙරදිග කලාපය, විශේෂයෙන්ම රතු මුහුද, මෙම කේබල් ජාලයේ ප්‍රධානතම මංසන්ධියක් ලෙස සැලකේ. එම කලාපීය යුද ගැටුම් මෙම ‘සන්නිවේදන නහර’වලට එල්ල කරන තර්ජනය සුළුපටු නොවේ.

යුදමය වාතාවරණයක් පවතින විට මුහුදු පතුලේ ඇති දත්ත කේබල්වලට ආකාර කිහිපයකින් හානි විය හැකිය:
එක, හිතාමතා සිදුකරන කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවලින් සිදුවන හානියයි. යුද වැදී සිටින පාර්ශ්වයන් ප්‍රතිවාදී රටවල ආර්ථිකයට සහ සන්නිවේදනයට පහර දීම සඳහා හිතාමතාම මෙම කේබල් කැපීමට හෝ පුපුරුවා හැරීමට පෙළඹිය හැකිය. දැනටමත් යුද වැදී සිටින සමහර පාර්ශ්වයන් පළිගැනීම සඳහා එවැනි විනාශයක් කරන බවට අනතුරු අඟවා තිබේ. සබ්මැරීන් කේබල් යනු ඉතා පහසුවෙන් ඉලක්ක කළ හැකි මෘදු ඉලක්ක ලෙස සැලකෙයි. ගැඹුරු මුහුදේ ක්‍රියා කළ හැකි කුඩා සබ්මැරීන හෝ විශේෂ පුහුණුව ලත් කිමිදුම්කරුවන් යොදාගෙන මෙම කේබල් කපා දැමීමට සතුරු පාර්ශවයන්ට හැකියාව ඇත.

අනෙක, නැංගුරම් මගින් සිදුවන හානියයි. යුද නැව් හෝ අවතැන් වූ වෙළඳ නැව් කලබලකාරී වාතාවරණයකදී නොගැඹුරු මුහුදේ නැංගුරම් ලෑමේදී, ඒවා මේ කියන කේබල් මත පතිත වී හෝ පැටලී කේබල් කැඩී යා හැක. මෑතකදී හූති කැරලිකරුවන්ගේ ප්‍රහාර හමුවේ අත්හැර දැමූ ඍමඉහප්ර නෞකාවේ නැංගුරම විසින් දත්ත කේබල් තුනක්  කපා දමනු ලැබ තිබුණි.

ගැඹුරු මුහුදේ බෝම්බ සහ පතල් නිසාද මේවාට හානි සිදුවෙයි. මුහුදු මතුපිට හෝ ජලය යට සිදුවන පිපිරුම් නිසා ඇතිවන පීඩන තරංග හේතුවෙන් මෙම සියුම් ඔප්ටිකල් ෆයිබර් තන්තු බිඳී යා හැකිය. යුදමය වාතාවරණයකදී මෙම කේබල්වලට සවන්දීමේ උපකරණ (ීසටබ්ක ඕචචසබට) සවි කිරීම මගින් දත්ත සොරකම් කිරීමට හෝ පණිවිඩ විකෘති කිරීමට බුද්ධි අංශ උත්සාහ කරයි. මෙය භෞතිකව කේබල් කැඩීමට වඩා භයානක තත්ත්වයකි.

විහිදී ඇත්තේ කොහොමද?

සබ්මැරීන් කේබල් පද්ධතිය සාගර පතුල පුරා විහිදී ඇත්තේ දැවැන්ත මකුළු දැලක් මෙනි. ලෝකයේ ප්‍රධානතම කේබල් මංසන්ධිය වන්නේ ඊජිප්තුවයි. ඉන්දියන් සාගරය හරහා එන සියලුම කේබල් රතු මුහුදට ඇතුළු වී, පසුව ඊජිප්තුව හරහා මධ්‍යධරණී මුහුදට ගොස් යුරෝපය හා සම්බන්ධ වේ. ලෝකයේ අන්තර්ජාල දත්තවලින් 17%ක් පමණ ගලා යන්නේ මෙම පටු රතු මුහුදු තීරය හරහාය.

ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල් වැනි දැවැන්ත කේබල් පද්ධති හරහා මෙම ජාලයට සම්බන්ධ වී ඇත. එබැවින් මැද පෙරදිග සිදුවන ඕනෑම බාධාවක් අප වැනි රටවලට සෘජුවම බලපායි.

මෙම කේබල් සාමාන්‍යයෙන් උද්‍යාන ජල නලයක (හෝස් පයිප්පයක) මහතින් යුක්ත වුවද, එහි අභ්‍යන්තරයේ ඇත්තේ කෙස් ගසකටත් වඩා සිහින් වීදුරු තන්තු  විශාල ප්‍රමාණයකි. මේවා ආරක්ෂා කිරීමට වානේ කම්බි සහ පොලිතීන් ආවරණ යොදා ඇත. කේබලයක මධ්‍යයේ ඇති ඔප්ටිකල් ෆයිබර් කෙඳි මිනිස් කෙස් ගසක මහතින් යුක්තය. මේවා වටා පෙට්‍රෝලියම් ජෙල්, තඹ හෝ ඇලුමිනියම් නල, පොලිකාබනේට් තට්ටු සහ වානේ කම්බි යොදා ආරක්ෂාව සපයා ඇත. මේවා දත්ත ප්‍රවාහනය කරන්නේ ආලෝක තරංග ලෙසිනි.

සමහර කේබල් පද්ධති  කිලෝමීටර් 20,000කට වඩා දිගය. අතර රටවල් 15කට වඩා සම්බන්ධ කරයි.

දත්ත හුවමාරු වන ක්ෂේත්‍ර

මුහුදු පතුලේ එලා ඇති මේ සබ්මැරීන් කේබල් හරහා ගලා යන දත්ත ලෝකයේ සෑම ක්ෂේත්‍රයකම පැවැත්ම තීරණය කරයි. මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රය සලකා බැලුවොත්, දිනකට ඩොලර් ටි්‍රලියන ගණනක අන්තර්ජාල බැංකු ගනුදෙනු, කොටස් වෙළඳපළ කටයුතු සහ ීඋෂත්‍ඔ පණිවිඩ හුවමාරු වන්නේ මේවා හරහාය.

ඒ වගේම, මේ පද්ධතිය ආරක්ෂක සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වශයෙන්ද වැදගත් වෙයි. රජයන් අතර රහස්‍ය පණිවිඩ හුවමාරුව සහ හමුදාමය සන්නිවේදනය සඳහා මෙම පද්ධති අත්‍යවශ්‍ය වේ. එපමණක් නොවේ, ගූගල් ඇමසෝන් මයික්‍රොසොෆ්ට් වැනි සේවා, සමාජ මාධ්‍ය, විද්‍යුත් තැපෑල සහ වීඩියෝ සම්මන්ත්‍රණ සියල්ල රඳා පවතින්නේ මේ මතය.

අද ප්‍රචලිත වී තිබෙන, ලෝකයේ විවිධ රටවල සිටින වෛද්‍යවරුන් අතර සිදුකෙරෙන දූරස්ථ සැත්කම් සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ දත්ත හුවමාරුවට මෙය අත්‍යවශ්‍යය.

හානි වුවහොත්..

රතු මුහුද වැනි තීරණාත්මක කලාපයක කේබල් පද්ධතියට විශාල හානියක් සිදුවුවහොත්, අන්තර්ජාල වේගය අඩාල වීම වහාම සිදුවෙයි. ඒ හේතුව මත දත්ත වෙනත් දිගු මාර්ග (උදා: අප්‍රිකාව වටා හෝ චන්ද්‍රිකා හරහා) ඔස්සේ යැවීමට සිදුවන බැවින් විශාල ප්‍රමාදයක් සහ වේගය අඩුවීමක් සිදුවේ. තත්පරයක පමාවකින් පවා කොටස් වෙළඳපළවලට බිලියන ගණනක පාඩු සිදුවිය හැක. සීමිත කේබල් සංඛ්‍යාවක් සහිත රටවල් (උදාහරණ ලෙස නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සමහර රටවල්) ලෝක සිතියමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල් ලෙස අතුරුදහන් වීමට ඉඩ තිබේ.

හානිය ඒ තරමින් අවසන් නොවේ. මෙවැනි කේබල් මාර්ගයකට හානි සිදුවුවහොත්, එය අලුත්වැඩියා කිරීමට ඇති දුෂ්කර පියවරද සලකා බැලූ විට හානිය කිහිප ගුණයකින් තවත් වැඩිය.

යුද කලාපයක ඇති කේබලයක් කැඩුණහොත් හෝ හිතාමතාම එවැන්නකට හානි සිදුකළහොත්, ඒවා අලු‍ත්වැඩියා කිරීමට නැව් යැවීම අතිශය අවදානම් සහගත බව අලුතෙන් කිවයුතු නැත. මේ සඳහා මාස ගණනාවක් ගතවිය හැකිය.

සබ්මැරීන් කේබල් පද්ධතියක් අලු‍ත්වැඩියා කිරීම යනු ගොඩබිම පවතින විදුලි හෝ දූරකථන රැහැනක් අලු‍ත්වැඩියා කරනවාට වඩා දහස් ගුණයකින් සංකීර්ණ, වියදම් අධික සහ කාලය වැයවන ක්‍රියාවලියකි. මැද පෙරදිග වැනි යුදමය කලාපයකදී මෙම තත්ත්වය තවත් බැරෑරුම් වන්නේ තාක්ෂණික සහ ආරක්ෂක හේතු කිහිපයක් නිසාය.
බිඳවැටුණු ස්ථානය

කේබලයක් බිඳී ගිය විට, එය සිදුවූ ස්ථානය සෙවීමට ‍ෑජයද-කදජ්එසදබ (දෝංකාරය මගින් ස්ථානය සෙවීම) වැනි තාක්ෂණයක් භාවිත කරයි. ගොඩබිම සිට කේබලය හරහා ආලෝක ස්පන්දනයක් යවා එය ආපසු පැමිණීමට ගතවන කාලය මැනීමෙන් බිඳීම සිදුවූ ස්ථානය කිලෝමීටර් කිහිපයක නිරවද්‍යතාවකින් යුතුව ගණනය කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සාගර පතුලේ ඇති මඩ, රළු ස්වභාවය සහ දියවැල් නිසා එම ස්ථානය හරියටම සොයා ගැනීම ඉතා පහසු නොවේ.

විශේෂිත නැව් 60යි

ලෝකයේ සබ්මැරීන් කේබල් අලු‍ත්වැඩියා කිරීම සඳහාම වෙන්වූ විශේෂිත නැව් පවතින්නේ ඉතා සීමිත සංඛ්‍යාවකි; දැනට ලොව පුරා ඇත්තේ ඒවා 60කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් පමණි. කේබලයක් කැඩුණු වහාම එම නැවක් අදාළ ස්ථානයට ගෙන්වා ගැනීම අසීරුය. බොහෝ විට මෙම නැව් වෙනත් දූරස්ථ සාගරයක මෙහෙයුමක යෙදී සිටිය හැකි බැවින්, අලු‍ත්වැඩියා කටයුතු ආරම්භ කිරීමට පවා සති කිහිපයක් ගතවිය හැක.

අලු‍ත්වැඩියා කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රියාවලිය ගැඹුරු මුහුදේ සිදුවන අතිශය සියුම් ශිල්පීය ක්‍රමයකි:

රොබෝ යන්ත්‍ර හෝ විශේෂිත කොකු (ඨර්චබැකි) භාවිත කරමින් කැඩුණු කේබල් කෙළවරවල් දෙක මුහුදු පතුලේ සිට මතුපිටට ඇද ගත යුතුය. මුහුදු මතුපිටදී නැව මත පිහිටි පිරිසිදු කාමරයක තබා, කෙස් ගසකටත් වඩා සිහින් ඔප්ටිකල් ෆයිබර් තන්තු එකිනෙක පෑස්සීම සිදු කළ යුතුය. මෙහිදී සිදුවන ඉතා සුළු දෝෂයක් පවා දත්ත හුවමාරුවට බාධා පමුණුවන්නට හැකිය.
ඉන්පසු පෑස්සූ ස්ථානය නැවත ජලයට ඔරොත්තු දෙන ලෙස ශක්තිමත් ආවරණ යොදා මුහුදු පතුලට ගිල්විය යුතුය.

සාමාන්‍ය තත්ත්වයකදී මෙයට දින 10-15ක් ගතවුවද, මැද පෙරදිග වැනි යුද්ධයක් පවතින විට තත්ත්වය දරුණු වේ. එක අතකින්, ප්‍රහාර එල්ල වන කලාපයකට අලු‍ත්වැඩියා නැව් පැමිණීමට බිය වෙයි. ඒ මදිවාට, නැවකට පහර දීමේ අවදානමක් පවතින විට මෙහෙයුම් අත්හිටුවීමට සිදුවේ.

එපමණක් නොවේ, රතු මුහුද වැනි රටවල් කිහිපයක මුහුදු සීමාවලට අයත් කලාපවල වැඩ කිරීමට නම් එම රජයන්ගෙන් සහ හමුදාවලින් විශේෂ අවසර පත්‍ර ලබාගත යුතුය. යුද්ධයක් පවතින විට, යුද්ධයට ප්‍රමුඛත්වය ලැබන බැවින්, මෙම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික කටයුතු සඳහා මාස ගණනාවක් ගතවිය හැක.

යුද කලාපයක වැඩ කරන නැව් සඳහා රක්ෂණ සමාගම් අය කරන ගාස්තු අධික බව අලුත් කාරණයක් නොවේ. එබැවින්, අලු‍ත්වැඩියා කිරීමේ පිරිවැය ඩොලර් මිලියන ගණනින් ඉහළ යයි.

අනෙක් ප්‍රශ්නය වන්නේ, අධික දියවැල් පවතින විට හෝ මුහුද රළු වූ විට මෙම සියුම් අලු‍ත්වැඩියා කටයුතු සිදු කළ නොහැකිවීමයි. එවැනි අවස්ථාවලදී කාලගුණය යහපත් වන තෙක් සති ගණනාවක් වුව නැවට මුහුදේ රැඳී සිටීමට සිදුවේ.

සංහිතා පතිරණ

අවසානයේදී දෙහිවල හිටපු පොලිස් ස්ථානාධිපති එච්එම්ඒබී හේරත්, මොහොමඩ් රිෆායි මොහොමඩ් සුහේල් නම් තරුණයාගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ සමාව ගත්තේය. තමාගේ ක්‍රියාවෙන් සුහේල්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවූ බව පිළිගත් ඔහු, ඊට වන්දි වශයෙන් රුපියල් ලක්ෂ විස්සක් ගෙවීමටද එකඟවිය. එම මුදල විවෘත අධිකරණයේදී සුහේල්ට දුන්නේය.

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත භාවිතය සහ මූලික අයිතිවාසිකම් අතර ඇති ගැටුම නැවතත් අවධානයට ලක් කරන සිද්ධියක් ලෙස, සමාජ මාධ්‍යයේ පළ කළ ඉමෝජි රූපයක් නිසා අත්අඩංගුවට ගෙන මාස නවයකට ආසන්න කාලයක් රඳවා තබා තිබූ 21 හැවිරිදි මොහොමඩ් රිෆායි මොහොමඩ් සුහෙල්ගේ කතාව දැක්විය හැකිය.

නීති විරෝධී ලෙස අත්අඩංගුවට ගෙන මාස නවයක් රඳවා තැබීමෙන් තම මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වූ බවට සුහේල් ඉදිරිපත් කළ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම, මාර්තු 23 වන දින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ සමථයට පත්කරන ලදි. පෙත්සම අගවිනිසුරු ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන, ජනක් ද සිල්වා සහ සම්පත් විජේරත්න යන ත්‍රිපුද්ගල ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ල ඉදිරියේ කැඳවනු ලැබිණි.

මෙම සිද්ධිය මුලින්ම හෙළිදරව් කරන ලද්දේ අනිද්දා පුවත්පත විසිනි. අපේ වාර්තාකරණය හරහා, සමාජ මාධ්‍ය සටහනක් පදනම් කරගනිමින් තරුණයෙකුට එරෙහිව ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යොදාගැනීම සහ ඔහු දිගු කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම පිළිබඳව බොහෝ දෙනාගේ අවධානය යොමු විය. එම හෙළිදරව්ව පසුව නීතිමය සටනක් බවට පත්වී, අවසානයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු ලබාගැනීමට හැකිවිය.

මාර්තු 23 වැනිදා සුහේල්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම කැඳවූ අවස්ථාවේදී, පෙත්සම්කරු වෙනුවෙන් පෙනීසිටි නීතිඥ හිජාස් හිස්බුල්ලා, වගඋත්තරකාර පොලිස් නිලධාරින් මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට වැරදි කරුණු වාර්තා කර සුහේල් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ මාස නවයකට අධික කාලයක් රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කර සිටි බව කීවේය. ඉන්පසුව ඔහුට එරෙහිව නඩු නිමිත්තක් නොමැති බවට නීතිපතිවරයා විසින් උපදෙස් ලබාදීමෙන් අනතුරුව ගල්කිස්ස මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය මගින් ඔහු නිදහස් කෙරුණු බවත් පැවසීය.

නඩුව සමථයකින් අවසන් කිරීමට හැකියාව තිබෙන බව වගඋත්තරකාර පාර්ශ්වයේ නීතිඥවරුන් දැනුම් දී තිබෙන බවත් නීතිඥ හිස්බුල්ලා සඳහන් කළේය.

එම අවස්ථාවේදී ප්‍රධාන වගඋත්තරකරු එවක දෙහිවල පොලිසියේ ස්ථානාධිපති එච්.එම්.ඒ.බී. හේරත් අධිකරණය හමුවේ පෙනී සිටි අතර, ඔහු වෙනුවෙන් ජනාධිපති නීතිඥ උපුල් කුමාරප්පෙරුම අධිකරණයට දැනුම් දුන්නේ නඩුව සමථයට පත්කරගැනීමට වගඋත්තරකරු සූදානම් බවයි.

ඉන් අනතුරුව දෙහිවල පොලිසියේ හිටපු ස්ථානාධිපති එච්.එම්.ඒ බී හේරත් විවෘත අධිකරණය හමුවේ ප්‍රකාශ කළේ මෙම තරුණයා 2024 ඔක්තෝබර් 25 වනදා තමා විසින් අත්අඩංගුවට ගත් බවත් ඒ සම්බන්ධයෙන් ඔහුට කනගාටුව පළ කරන බවත්ය. අත්අඩංගුවට ගෙන රිමාන්ඩ්භාරයට පත් කිරීම තුළින් පෙත්සම්කාර තරුණයාට විශාල අගතියක් සිදුවූ බවත් ඒ තුළින් ඔහුගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වූ බවත් තමා පිළිගන්නා බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය.

මේ සම්බන්ධයෙන් තමා පෙත්සම්කරුගෙන් සමාව අයැද සිටින බවත් ඔහුට සිදුවූ අගතිය වෙනුවෙන් රුපියල් මිලියන දෙකක වන්දියක් ගෙවීමට සූදානම් බවත් වගඋත්තරකාර ස්ථානාධිපතිවරයා කීවේය.

හිටපු ස්ථානාධිපති එච්.එම්.ඒ.බී. හේරත් තම සමාව අයැදීම ලිඛිතව විවෘත අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ අතර, එහි මෙසේ සඳහන් කර ඇත.

“මාවනැල්ල ප්‍රදේශයේ පදිංචි මොහොමඩ් රිෆායි මොහොමඩ් සුහෙල් යන අයව මා විසින් 2024 ඔක්තෝබර් මස 24 වන දින අත්අඩංගුවට ගෙන, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ (තාවකාලික විධිවිධාන) පනත යටතේ ඔහුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීම සහ 2024 ඔක්තෝබර් මස 25 වන දින ඔහු අත්අඩංගුවට ගත් බවට ගල්කිස්ස මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට කරුණු වාර්තා කිරීම යන ක්‍රියාවන් වැරදි සහ නීති විරෝධී බව මා මෙහිදී පිළිගනිමි.

එසේම, මා විසින් පෙත්සම්කාර තරුණයා අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ එමගින් ඔහු රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කිරීම හේතුවෙන්, ඔහුට සිදු වූ අගතිය සම්බන්ධයෙන් මම දැඩි කනගාටුව පළ කරමි. මෙම ක්‍රියාවන් හේතුවෙන්, ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1), 13(1) සහ 13(2) වගන්ති යටතේ ආරක්ෂිතව ඇති ඔහුගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වී ඇති බවද මා පිළිගනිමි.

ඒ අනුව, මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයෙන් සහ පෙත්සම්කාර තරුණයාගෙන් මම සමාව අයැද සිටිමි. තවද, මෙවැනි සිද්ධීන් නැවත සිදු නොවන ලෙස කටයුතු කිරීමට මා බැඳී සිටින බවද මෙයින් ප්‍රකාශ කරමි.”

වගඋත්තරකරුගේ සමථ යෝජනාවට පෙත්සම්කාර තරුණයාද විවෘත අධිකරණයේ එකඟතාව පළකළේය. මෙම සමථය සටහන් කරගත් ත්‍රිපුද්ගල ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ල පෙත්සම් විභාගය අවසන් කිරීමට  නියෝග කළේය.

වගඋත්තරකාර පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයාට විරුද්ධව තමා විසින් ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමේ ගොනුකර තිබෙන පැමිණිල්ලද ඉවත් කරගන්නා බවට මොහොමඩ් සුහේල් අධිකරණය හමුවේ පොරොන්දු විය.

2024 ඔක්තෝබර් 23 මොහොමඩ් සුහායිල් දෙහිවල පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබිණ. ඒ දෙහිවල ප්‍රදේශයේදී ය. ඒ, ගුවන් කාර්ය මණ්ඩල පාඨමාලාවක් හදාරමින් සිටින අතරතුර නවාතැනක් සොයමින් සිටි අතරවාරයේදී ය. ජාතික හැඳුනුම්පත සන්තකයේ නොමැති බවට චෝදනා කරමින් ඔහු පොලිස් භාරයට ගෙන තිබූ බව ඔහුගේ පියා මොහොමඩ් රිෆායි, ඒ අවස්ථාවේදී බීබීසී සිංහල වෙත පැවසීය.

“පුතා කෝර්ස් එක කරන හින්දා ඉන්න රූම් එකක් හොයන්න දෙහිවලට ගියා. ඔක්තෝබර් 23 වෙනිදා හවස 3ට විතර මෙයාව අත්අඩංගුවට ගත්තා අයිඩෙන්ටිය නෑ කියලා. ඊට පස්සේ මට කෝල් එකක් දුන්නා දෙහිවල පොලිසියෙන්. මම දෙහිවල පොලිසියට වට්ස්අප් එකෙන් යැව්වා පුතාගේ අයිඩෙන්ටිය. මට කිව්වා අවුලක් නෑ හවසට එන්න අවුලක් නැහැ පුතාව එක්කන් යන්න පුළුවන් කියලා. ඊට පස්සේ 23 රෑ අයිඩෙන්ටිය අරගෙන ගියා ම කිව්වා, ඕඅයිසී මහත්තයා අද නෑ උදේ තමයි යවන්න වෙන්නේ කියලා. ඔක්තෝබර් 24 උදේ මෙයාව ගල්කිස්ස උසාවියට දැම්මා. උසාවියට දැම්මා ම නිදොස් කොට නිදහස් කළා.”
එදින තම පුතු සමග රාත්‍රී 9ට පමණ මාවනැල්ලේ පිහිටි තම නිවසට එන විට දෙහිවල පොලිසිය තම පුත්‍රයාව අත්අඩංගුවට ගැනීමට පැමිණ සිටි බව මොහොමඩ් රිෆායි සඳහන් කළේ ය.

“මම ඇහුවා උසාවියෙන් නිදහස් කළා නේ, ඇයි ආවේ කියලා. මෙයාගේ කටඋත්තරයක් අරන් උදේ 6ට එවනවා කිව්වා. මම කිව්වා උසාවියෙන් නිදහස් කරපු කෙනෙක් එහෙම එක්කගෙන යන්න බෑනේ, මම කිව්වා මාවනැල්ල පොලිසියේ ඕඅයිසී ගාවට එක්කගෙන ගිහින් එහෙන් එක්කගෙන යමු කියලා. එහෙම ඕනේ නෑ මාවනැල්ල ඕඅයිසීට කෝල් එකක් දෙන්නම් කියලා දෙහිවල ඕඅයිසී කෝල් එකක් දුන්නා. ඊට පස්සේ මාවනැල්ල ඕඅයිසී කිව්වා පුතාව බය නැතුව යවන්න හෙට උදේ ම එවයි කියලා.”

ඔක්තෝබර් 24 වන දා සිය පුතු දෙහිවල පොලිසියට රැගෙන යාමෙන් පසු ඔක්තෝබර් 25 වන දා පුතා ආපසු රැගෙන ඒමට ගිය ද, පොලිසිය මොහොමඩ් සුහායිල් නිදහස් කර නොමැති අතර ඉන් දෙදිනකට පසු එනම් ඔක්තෝබර් 27 වන දා වැඩබලන මහේස්ත්‍රාත් වෙත ඉදිරිපත් කිරීමෙන් අනතුරුව ඔහු රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කළ බව මෙහොමඩ් රිෆායි කියා සිටියේ ය.

බන්ධනාගාරගත කළ මොහොමඩ් රිෆායි නැවත ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ, ඊට පෙර ඔහුව නිදහස් කරන ලද ගල්කිස්ස මහේස්ත්‍රාත් වෙත ය. එදින අධිකරණයේ සිදුවු දේ ඔහුගේ පියා මෙලෙස විස්තර කළේ ය.

“ඒ විනිසුරුවරිය පොලිසියෙන් ඇහුවා මෙයාව මම නිදහස් කළේ ආයේ කොහොම ද ඇල්ලුවේ කියලා. පොලිසිය කිව්වා 25 ආයේ මෙයා දෙහිවල ඇවිල්ලා හිටියා, දෙහිවලින් තමයි ඇල්ලුවේ කියලා බොරු කේස් එකක් දැම්මා.”

සැකකරු අපරාධයක් හෝ ඊශ්‍රායල් කවුන්සිල් කාර්යාලයට අන්තවාදී ක්‍රියාවක් කිරීම සඳහා සූදානමක් හෝ අපරාධයක් සිදුකිරීමට හෝ සැලසුම් කරනවාදැයි සැකයක් දෙහිවල පොලිස් නිලධාරීන්ට මතු වුණ නිසා දෙහිවලදී මොහොමඩ් සුහෙල්ව අත්අඩංගුවට ගත් බව පොලිස් ස්ථානාධිපති අනුරාධ හේරත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ බී වාර්තාවේ වැඩිදුරටත් දන්වා තිබුණි. විමර්ශන ඉදිරියට පවත්වාගෙන යෑම සඳහා සැකකරුගේ ඇපල් වර්ගයේ ජංගම දූරකථනය අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට යොමු කර තිබිණි.

අත්අඩංගුවට ගත් අවස්ථාවේ සුහෙයිල්ගේ ජංගම දූරකථනය පරීක්ෂා කළ බවත්, ඊශ්‍රායල් විරෝධී පණිවිඩ සහිත, ‘ඊශ්‍රායලයට පිහියෙන් අනින’ ඉමෝජියක් (කාටුන් රූපයක්) සහිත ඡායාරූපයක් ඔහුගේ දූරකථනයෙන් හමු වූ බවත් දෙහිවල පොලිස් ස්ථානාධිපතිවරයා කරුණු වාර්තා කර තිබුණි.

පසුව අධිකරණයේදී අනාවරණය වූයේ, මෙම ඉමෝජිය සරල රූපයක් පමණක් බවත් එය ත්‍රස්තවාදයක් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම අතිශය විවාදයට තුඩු දෙන තීරණයක් බවත්ය. එම දෙවන අත්අඩංගුවට ගැනීම ගැන අධිකරණයට සම්පූර්ණ තොරතුරු ඉදිරිපත් නොකිරීම සහ සාවද්‍ය වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමද නඩුවේදී මතු වූ බරපතළ කරුණු අතර වේ.

2024 නොවැම්බර් 05 වන දින ඔහුගේ ජංගම දූරකථනය අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව වෙත යොමු කළ බව පොලිසිය අධිකරණයට දන්වා තිබුණු අතර ඒ ගැන විමර්ශනයේදී ඔහුට එරෙහිව කිසිදු නීති විරෝධී ක්‍රියාකාරකමක් හෝ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයක් අනාවරණය නොවූ බව පසුව අධිකරණය හමුවේ අනාවරණය විය.

2024 දෙසැම්බර් 19 වන දින සුහෙල් පිළිබඳ නඩුව නැවත කැඳවූ අවස්ථාවේදී ගල්කිස්ස අතිරේක මහේස්ත්‍රාත්වරිය පොලිසියට දැඩි විවේචනයක් එල්ල කරමින්, සැකකරුට එරෙහි චෝදනා පැහැදිලිව ඉදිරිපත් නොකිරීම පිළිබඳව ප්‍රශ්න කර තිබුණි. ඒ අනුව දෙහිවල පොලිසිය විසින්, 2025 ජනවාරි 09 වන දින අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව කළ දූරකථන විශ්ලේෂණයෙන් කිසිදු වැරදි ක්‍රියාකාරකමක් හෝ ත්‍රස්තවාදී සම්බන්ධතාවක් අනාවරණය වී නොමැති බව අධිකරණයට දැනුම් දී ඇත.

එම තත්ත්වය තිබියදීත්, ඔහු මාස නවයකට ආසන්න කාලයක් බන්ධනාගාරගතව සිටියේය.

අවසානයේ, 2025 ජුලි 09 වන දින නඩුව කැඳවූ අවස්ථාවේදී, දෙහිවල පොලිසියම අධිකරණයට දැනුම් දී තිබුණේ සැකකරු ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ වරදක් කර ඇති බවට සාක්ෂි නොමැති බවයි.

අවසානයේ, නීතිපතිවරයා විසින් මෙම නඩුවට පදනමක් නොමැති බව අධිකරණයට දන්වා තිබුණු අතර ඒ අනුව, 2025 ජුලි 15 වන දින ගල්කිස්ස මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය විසින්, රුපියල් ලක්ෂ 5 බැගින් වූ ශරීර ඇප දෙකක් මත මොහොමඩ් සුහෙල් ඇප මත මුදා හැරීමට නියෝග කර ඇත.

අවසානයේ, තමා කළ නීති විරෝධී ක්‍රියාව නිසා, සුහේල්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවී ඇති බව දෙහිවල හිටපු පොලිස් ස්ථානාධිපති හේරත්ම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ තීරණය කර ඇත. ඒ සඳහා වන්දියක්ද ගෙවා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය වාහන භාවිතය සම්බන්ධයෙන් විවාද නිතරම මතු වුවද, එය සංඛ්‍යාත්මකව සහ ලේඛනමය සාක්ෂි මත විග්‍රහ කරන අවස්ථා අඩුය. අගමැති කාර්යාලය සම්බන්ධයෙන් 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය ආවරණය කරමින් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම යටතේ ලබාගත් දත්ත විමර්ශනය කළ විට, එය සරල වාහන ලැයිස්තුවක් නොව, රාජ්‍ය සම්පත් භාවිතය, බල ව්‍යුහය සහ පාලනය පිළිබඳ ගැඹුරු කතාවකි.

අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය සතුව තිබූ ටොයොටා ලෑන්ඩ් කෲසර් වී8 වාහන තුනක් සහ ෆෝඩ් එවරස්ට් වාහන දෙකක් ඇතුළුව ඉහළ පෙළේ වාහන පහක්, අලුත් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව පත්වුණු පසුව, 2025 ජුලි 05 වන දින වෙන්දේසි කර තිබුණි. එම වෙන්දේසියට පෙරත් ්මාස 7, මර්සිඩීස් බෙන්ස් එස් 350 සහ බීඑම්ඩබ්ලිව් 5 audi වැනි සුපිරි වාහන 13ක්ද වෙන්දේසි කර තිබුණි.

මෙම වාහන බැහැර කිරීමේ ප්‍රවණතාව, තනි ආයතනයකට සීමා වූ එකක් නොවේ.

2026 මාර්තු මාසයේදී පාර්ලිමේන්තුවේදී අනාවරණය වූ පරිදි, ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය සතුව වාහන 634ක් පවතින අතර, පසුගිය පාලන සමයේදී එම සංඛ්‍යාව 833ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. එමෙන්ම 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී වාහන 19ක් වෙනත් රාජ්‍ය ආයතන වෙත භාර දීමත්, 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී සුඛෝපභෝගී වාහන 14ක් වෙන්දේසි කිරීමත් සිදුවී ඇත. මෙම වෙන්දේසි කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සමාජයේ විශාල කතාබහක් ඇති වුණු අතර ඇතැම් පාර්ශ්ව චෝදනා කළේ අදාළ වාහන වෙළඳපොලේ වටිනාකමට වඩා අඩුවෙන් වෙන්දේසිවලදී රජය තමන්ගේ හිතවතුන්ට ලබා දී තිබුණු බවය.
2015 වර්ෂයේ සිට 2025 වර්ෂ දක්වා කාලවකවානුව තුළ අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය සතුව ඇති වාහන සංචිත සහ අනුයුක්ත කර තිබුණු වාහන පිළිබඳව 2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම යටතේ ලියුම්කාරිය විසින් තොරතුරු ඉල්ලීමක් සිදු කළ අතර, එම තොරතුරු ඉල්ලීමට අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලයේ තොරතුරු නිලධාරිනි ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් (මානව සම්පත් කළමනාකරණ හා පාලන) කේ. වත්සලා එල්. ආටිගල මහත්මියගේ අත්සනින් යුතුව තොරතුරු එවා තිබිණි.

වාහන සංඛ්‍යාව

අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය විසින් නිකුත් කරන ලද ලේඛන අනුව, 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ එම කාර්යාලය සතුව පැවති වාහන සහ ඒවා භාවිතා වූ ආකාරය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී ඇත. මෙම ලේඛන තුළ වාහන ලියාපදිංචි අංක, වර්ග, නිෂ්පාදිත වර්ෂ, භාවිත කළ පුද්ගලයන්, අනුයුක්ත කර තිබූ අංශ, සහ නැවත භාරදුන් දිනයන් ද ඇතුළත් වේ.

ඒ අනුව 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය විමර්ශනය කළ විට සෑම වසරකම වාහන වර්ගීකරණය සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන ආකාරයකින් සටහන් වී නොතිබුණද, සමස්ත රටාවක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැක. විශේෂයෙන් ජීප්, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් වාහන තුනම සෑම වසරකම ප්‍රධාන වාහන වර්ග ලෙස පවතින අතර, ඒවායේ අනුපාතය පරිපාලන අවශ්‍යතා සහ දේශපාලන භාවිතය අනුව වෙනස් වී ඇත.

2015 වසරේදී අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය 43ක් පමණක් වූ අතර, එහි ජීප් රථ 16ක්, මෝටර් කාර් 08ක් සහ ඩබල් කැබ් 17ක් විය.

2016 වසරේදී මෙම සංචිතය 66 දක්වා ඉහළ යාමත් සමඟ ජීප් 24ක්, මෝටර් කාර් 16ක් සහ ඩබල් කැබ් 23ක් ලෙස විශාල වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ. මෙම ඉහළ යාම පරිපාලන අවශ්‍යතාවක්ද, නැතහොත් දේශපාලන ව්‍යාප්තියක ප්‍රතිඵලයක්ද යන්න දත්තවලින් සෘජුව පෙන්වන්නේ නැති නමුත්, වසරක ඇතුළත සිදු වූ මෙම ඉහළ යාම සැලකිය යුතුය.

2017 සිට 2019 දක්වා කාලයේදී වාහන සංචිතය 51, 46 සහ 45 ලෙස ස්ථාවරව අඩු වෙමින් පවතී. එහෙත් එම කාලය තුළ ජීප්, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් යන වාහන වර්ග තුනම පද්ධතියේ මූලික ව්‍යුහය ලෙස පවතින බව පැහැදිලි වේ. මෙම ව්‍යුහය තුළ සේවා වාහන, බස් සහ ගිලන් රථ වැනි වාහන ඉතා සීමිත වීම සහ මෙම වාහන පද්ධතිය මහජන සේවාවට වඩා පරිපාලන භාවිතයටම සීමා වී ඇත.

2020 වසරේදී නැවත වාහන සංඛ්‍යාව 54 දක්වා ඉහළ යන අතර, ජීප් රථ 19ක්ද මෝටර් කාර් 15ක් සහ ඩබල් කැබ් 17ක් තිබී ඇති බව පෙනේ. 2021 වසරේදී වාහන සංඛ්‍යාව 31 දක්වා දැඩි ලෙස අඩු වී ඇති අතර ඩබල් කැබ් 7ක් සහ ජීප් රථ සහ වෙනත් රථ ඒ අතර ඇති බව පෙනීයයි.

මෙම කතාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය වන්නේ 2022 වසරයි. එම වසරේදී අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය විශාල ලෙස වෙනස් වී ඇති අතර ජීප් 42ක්, මෝටර් කාර් 19ක් සහ ඩබල් කැබ් 16ක් ලෙස සංචිතය උච්චතම මට්ටමට ළඟා වේ. මෙය පෙර වසරවලට සාපේක්ෂව දැඩි වර්ධනයකි. මෙම වර්ධනයට සමගාමීව, පසුගිය වසරවලදී විවිධ පුද්ගලයන් වෙත ලබා දී තිබූ ඛ්බා ලෑන්ඩ් කෘසර්, V8 සහ ප්‍රාඩ්‍රෝ වර්ගයේ වාහන නැවත අගමැති කාර්යාලයට භාර දී ඇති බව දත්තවල සඳහන් වේ. මෙය 2022 දේශපාලන අර්බුදය සහ ගෝල්ෆේස් අරගලය සමඟ සම්බන්ධ වාහන ප්‍රතිසංවිධානයක් ලෙස විග්‍රහ කළ හැක.

වැඩිම ජීප් සහ ඩබල් කැබ්

මෙම උච්චතම අවස්ථාව පසුකර යාමත් සමඟ, 2023 වසරේදී වාහන සංචිතය 18 දක්වා දැඩි ලෙස අඩුවෙයි. මෙය පද්ධතිය තුළ සිදුවූ විශාල පිරිසිදු කිරීමක් ලෙස හඳුනාගත හැකි අතර, 2022 වසරේදී “අනුයුක්තය අවසන් කිරීම” යටතේ සිදු වූ වාහන නැවත භාර දීම් මෙයට ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇත.

2024 වසරේදී නැවත වාහන 23ක් පමණ අගමැති කාර්යාලයට භාර දී ඇති බව දත්ත පෙන්වයි. CBD-7897, CAR-2961, KX-7932, KU-8912, KS-3434, CAB-3717 සහ KS -2327 වැනි වාහන 2024 සැප්තැම්බර් 20 දින සිට නැවත භාර දී ඇත. එමෙන්ම KI-5924, KQ-6268, KX-5409, KX-2389 සහ ණඞ-2431 වැනි ජීප් රථද එම වසර තුළ නැවත භාර දී ඇත.

ඩබල් කැබ් රථ අතර PH-4744, PF-4615 සහ PH-2814 වැනි වාහන 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අනුයුක්තය අවසන් කර ඇත.

මෙම දත්ත එකට බැලූ විට පැහැදිලි වන්නේ වාහන සංචිතය සංඛ්‍යාත්මකව විශාල ලෙස වෙනස් වුවද එහි මූලික ව්‍යුහය ජීප් රථ, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් මත පදනම් වූ පද්ධතියක් බවය. එමෙන්ම ඛ්බා ක්‍රමසිැර සහ V8 වර්ගයේ සුඛෝපභෝගී වාහන සෑම වසරකම සීමිත සංඛ්‍යාවකින් පවත්වා ගනිමින් පැමිණ ඇති අතර ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් ඉහළ නිලධාරී භාවිතයට වෙන් කර ඇති බව ද පෙනේ.

වාහන වර්ගීකරණය විමර්ශනය කළ විට, ජීප්, මෝටර් රථ සහ ඩබල් කැබ් වාහන ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගන්නා අතර, සේවාමය වාහන (බස්, ගිලන් රථ) ඉතා සීමිත වේ. මෙය අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලයේ වාහන පද්ධතිය මහජන සේවා කටයුතු වලට වඩා පරිපාලන සහ නිල භාවිතය සඳහා යොදා ගෙන ඇති බවට ඉඟියක් ලබා දෙයි.

එම රථවලින් ප්‍රාඩෝ සහ රේන්ජ් රෝවර් වර්ගයේ රථ කිහිපයක් අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ භාවිතය සඳහා යොදාගෙන තිබුණු අතර එම වාහන දිගු කාලයක් අග්‍රාමාත්‍ය භාවිතයට යොදාගෙන තිබූ බව සටහන් වේ. මෙම වාහන බොහෝවිට 2013 සිට 2018 අතර කාලයේ නිෂ්පාදිත වාහන බව ද ලේඛනවල සඳහන් වන අතර, ඒවා දිගු කාලයක් රාජ්‍ය භාවිතයේ පැවති බව පෙනේ. එය වියදම් ඉතිරි කිරීමක් ලෙසද, නැතහොත් නවීකරණ ප්‍රතිපත්තියක් නොමැති බවක් ලෙසද විග්‍රහ කළ හැක.

පෞද්ගලික ලේකම්වරු

මෙම වාහන භාවිතය තුළ බල ව්‍යුහයක් ද පැහැදිලිව පෙනේ. පෞද්ගලික ලේකම්වරුන් සඳහා වෙන් කර තිබූ PG-8124 සිට PG-8130 දක්වා වූ වාහන කාණ්ඩය 2015 සිට 2019 දක්වා භාවිත කර පසුව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයට භාර දී ඇත.

විශේෂයෙන් ඡඨ-8126 වාහනය 2016 සිට 2020 දක්වා “පෞද්ගලික ලේකම් (මාධ්‍ය)” යටතේ භාවිත කර 2022 මැයි 6 දින නැවත භාර දී ජූලි 1 දින අමාත්‍ය මණ්ඩල කාර්යාලයට මාරු කර ඇත. මෙය වාහන පද්ධතිය ආයතන අතර නොව බල මධ්‍යස්ථාන අතර සංචරණය වන ආකාරය පෙන්වයි. එමෙන්ම අගමැති ලේකම් යටතේ ඛ්බා ක්‍රමසිැර සහ V8 වර්ගයේ වාහන ද එම වසර වලදී භාවිත කර ඇති බව සටහන් වේ. මෙම වාහන අතර කිහිපයක් 2024 වසරේදී නැවත භාර දී ඇත.

ලේඛන අතුරුදහන්

2024 වසරේදී ජාතික ජනබලවේගයේ ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමත් සමඟ අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලයේ ඇතුළු විවිධ අමාත්‍යංශවලට අයත්ව තිබුණු නැවත එම අමාත්‍යංශවලට භාරදීමේ ප්‍රවාණතාවක් දැකගන්නට ලැබිණි. එම වාහන ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාල අසලද නිදහස් චතුරස්‍රය වට රවුමේ වැනි ස්ථානවල ගාල් කර තිබුණි. මෙම ආණ්ඩුවේ මන්ත්‍රීවරුන් එම ස්ථානවලට ගොස් එම වාහන පිළිබඳව විවිධ කතා කී අතර පසුව එම මන්ත්‍රීවරුන්ම සැප වාහනවල ගමන් කරනවා පසුව දැකගන්නට ලැබිණි.

කෙසේ වෙතත් නැවත භාර දී තිබුණු වාහන සම්බන්ධයෙන් ලබා දී තිබුණු දත්ත අතරින් වඩාත්ම විශේෂිත කරුණක් වන්නේ කිසිදු වාහනයක් “අස්ථානගත” ලෙස සටහන් වී නොමැති වීමයි. සෑම වාහනයක් සඳහාම භාවිතය පිළිබඳව සටහන් වී තිබුණ නමුත් ඒවා කවුරුන් විසින්, කවර දිනයක, කෙසේ භාර දී ඇත්ද යන්න පිළිබඳ නිශ්චිත ලිඛිත සනාථ කිරීම් නොමැති බවද ලබා දී ඇති තොරතුරුවල සටහන් කර ඇත.

මෙය රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයේ මූලික ගැටලු‍වක් පෙන්නුම් කරයි. වාහන අතුරුදහන් වී නැති බව දත්තවලින් පැහැදිලි වුවද, ඒවා ගමන් කළ පථය, භාවිතා කළ පුද්ගලයන් සහ භාරදීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක ලිඛිත සටහන් නොමැති වීම ගැටලු‍වේ මූලික ස්වභාවය හෙළි කරයි. මෙය සරල පරිපාලන අඩුපාඩුවක් ලෙස නොව, පද්ධතියේ වගකීම් සහ පාලන ක්‍රමවේදයන්හි හිඟයක් ලෙස දක්නට ලැබේ.

මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ, වාහන භාවිතය පිළිබඳ සත්‍ය තොරතුරු සොයා ගැනීම දුෂ්කර වන අතර, එය පසුව විමර්ශන හෝ වගකීම් නියම කිරීමේදී බාධාවක් බවට පත්වේ. ලිඛිත සනාථ කිරීම් නොමැතිව, වාහන භාවිතය පිළිබඳ තීරණ ගන්නා ආකාරය, ඒවා කාට ලබා දී ඇත්ද යන්න, සහ ඒවා නැවත භාර දීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ පැහැදිලිත්වයක් නොමැතිවීම, රාජ්‍ය පාලනයේ විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරයි.

මෙය වාහන පද්ධතියේ පරිපාලන අසමත්භාවයක් පමණක් නොව, රාජ්‍ය සම්පත් පාලනය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක්ද වේ. රාජ්‍ය සම්පත් යනු මහජන මුදල් මත පදනම් වූ සම්පත් වන බැවින්, ඒවා භාවිත කිරීමේදී පූර්ණ වගකීමක් සහ පාරදෘශ්‍යතාවක් තිබිය යුතුය. එහෙත් මෙවැනි ලේඛන හිඟයක් පවතින විට, එම වගකීම් පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන්න පිළිබඳ සැකයක් ඇතිවේ. අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය පිළිබඳ මෙම දත්ත විමර්ශනයෙන් අවසානයේ ඉතිරි වන ප්‍රශ්නය සරල වුවද, එහි අර්ථය ගැඹුරුය. රාජ්‍ය සම්පත් භාවිතය පිළිබඳ වගකීම් පද්ධතියක් සැබවින්ම ක්‍රියාත්මක වන්නේද? නැතහොත් එය දේශපාලන බලය, පුද්ගලික සම්බන්ධතා සහ තාවකාලික තීරණ මත පදනම් වූ අස්ථාවර ව්‍යුහයක්ද යන්න ගැටලුවක් මතුවේ.