No menu items!
22.5 C
Sri Lanka
8 May,2026
Home Blog Page 2

හරාකිරි දේශපාලනය – තිසරණි ගුණසේකර

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා ඉරානය අතර වූ නිල පසමිතුරු බව වසර 47ක් පමණ පැරණිය. එහෙත් කිසිදු ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයෙකු ඉරානයට එරෙහිව ආක්‍රමණික යුද්ධයක් ආරම්භ කළේ නැත. ඉරාකය ආක්‍රමණය කොට මැද පෙරදිග අවුල් ජාලයක් බවට පත් කළ ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව් බුෂ් ජනපතිවරයා පවා ඉරානයට ඍජුවම ප්‍රහාරයක් එල්ල නොකිරීමට ප්‍රවේශම් විය. ඉරානය සමග ඍජු යුද්ධ ගැටුමක් ආරම්භ කිරීම ඇමරිකාවට තවත් වියට්නාමයක් නිර්මාණය කිරීමක් බව ඔවුන් දැන සිටි බැවිනි.

අඩසිය වසකට ආසන්න මෙම සාමාන්‍යයට ව්‍යතිරේකය වූයේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයාය. ඉරානය ආක්‍රමණය කිරීමේ විනාශකාරී හා ස්වයං-විනාශකාරී තීරණය ගැනීමට ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා පෙළඹුණේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ නිව්යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත මේ මස 7 වෙනිදා බරපතළ අනාවරණයක් කළේය. Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump නමැති මෙම ලිපියට අනුව, ඇමරිකානු හමුදා ප්‍රධානීන්ගේ, සීඅයිඒ සංවිධානයේ, ඇමරිකානු උපජනපතිවරයාගේ හා රාජ්‍ය ලේකම්වරයාගේ මතයට පිටුපාමින් ඉරානය ආක්‍රමණය කිරීමට ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා පෙළඹවූයේ ඊශ්‍රායල් අගමැතිවරයා විසිනි.

2026 පෙබරවාරි 11 දා ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා ප්‍රමුඛ ඉහළ පෙළේ ඇමරිකානු දේශපාලන, බුද්ධි හා යුද්ධ නායකයන්ට බින්යමින් නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා පැයක ඉදිරිපත් කිරීමක් කළේය. එහි හරය වූයේ ඇමරිකා- ඊශ්‍රායල් ආක්‍රමණයක් තුළින් ඉරාන පාලනය පෙරලා දමා තමන්ට හිතවත් නව පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීම සති කිහිපයකින් කළ හැකි බවයි.

ඊශ්‍රායල් අගමැතිවරයාගේ ප්‍රකාශය විශ්ලේෂණය කොට වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන්නැයි ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ විශේෂඥයන්ට නියෝග කළේය. මෙම වාර්තාව පසුදින- එනම් පෙබරවාරි 12 වෙනිදා- ඇමරිකානු ජනපතිවරයාට ඉදිරිපත් කෙරිණි. නිව්යෝක් ටයිම්ස් හෙළිදරව්වට අනුව නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා ඉරානය සම්බන්ධයෙන් කළ පුරෝකථනයන් එකිනෙක පිළිබඳව විශ්ලේෂණයක් මෙම වාර්තාවේ අඩංගු විය.

ඉරානයේ ආගමික නායකයා ඝාතනය කිරීමට අවශ්‍ය බුද්ධි තොරතුරු ඊශ්‍රායලය සතු බවත්, එය සාර්ථකව කළ හැකි බවත්, නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාගේ පළමු පුරෝකථනය විය. ඔහුගේ දෙවන පුරෝකථනය වූයේ තම අසල්වැසි රටවලට පහර දීමට ඉරානයට ඇති හැකියාව මොට කළ හැකි බවය. ඇමරිකානු යුද්ධ ශක්තිය භාවිත කොට මෙම අරමුණු දෙක ඉටුකර ගත හැකි බව ඇමරිකානු බුද්ධි විශේෂඥයන්ගේ මතය විය. නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාගේ තෙවන හා සිව්වන පුරෝකථනයන් වූ, ඉරානය තුළ ‘ජනතා නැගිටීමක්’ නිර්මාණය කිරීම හා ඒ හරහා ඉරාන පාලනය පෙරලා දමා නව පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීම කළ නොහැකි බව ඇමරිකානු බුද්ධි විශේෂඥයෝ තම වාර්තාවෙන් අවධාරණය කළෝය.

සීඅයිඒ සංවිධානයේ ප්‍රධානි ජෝන් රැට්ක්ලිෆ් මහතා නෙතන්යාහු අගමැතිවරයාගේ ඉරාන පාලනය පෙරලා දැමීමේ පුරෝකථනය හැඳින්වූයේ විහිළුවක් (farcical) ලෙසය. ඇමරිකානු විදේශ ලේකම්වරයා ඉරාන ආණ්ඩු පෙරලීමේ කතාව විකාරයක් (bullshit) ලෙස හැඳින්වූයේය. ඊශ්‍රායල් අගමැතිවරයාගේ පුරෝකථනයන් පිළිබඳව ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා ඇමරිකානු ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම් ප්‍රධානි ඩෑන් කේන් ජෙනරාල්වරයාගෙන් ඇසූ විට ඔහුගේ පිළිතුර වූයේ තම උවමනාවන් ඉටුකර ගැනීම සඳහා අතිශයෝක්තිය භාවිත කිරීම ඊශ්‍රායලයේ පුරුද්ද බවය. ඉරානයට පහරදීම සඳහා ඇමරිකා සහභාගිත්වය ඊශ්‍රායලයට අවශ්‍ය බවත්, එබැවින් ඇමරිකාව පොළඹවා ගැනීමට මෙවැනි උපක්‍රම ඊශ්‍රායලය නිරන්තරයෙන්ම භාවිත කරන බවත් ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

ඊළඟ දින කිහිපය තුළ ඇමරිකානු ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම් ප්‍රධානියා ඉරානයේ හැකියාවන් පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයාට ඉදිරිපත් කළේය. ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමීමේ අවදානමත්, ඉරාන මිසයිල් ප්‍රතිප්‍රහාරයන් නතර කිරීමේ ඇමරිකානු හැකියාව සීමිත බවත් ඉන් අනතුරු හැඟවිණි. එහෙත් ඊශ්‍රායල් සුරංගනා කතාවලට වශී වූ ඇමරිකානු ජනපතිවරයාට තමන්ගේම යුද්ධ හා බුද්ධි ප්‍රධානීන්ගේ තර්කානුකූල කරුණු කාරණමය විශ්ලේෂණයන් ගෝචර නොවීය.

ලෝකයම පඹ ගාලක පැටලවූ අනීතික ඉරාන යුද්ධය ඇරඹුණේ මෙලෙසය. බුෂ් ජනපතිවරයාගේ 2002 ඉරාක යුද්ධ ආරම්භ කිරීමටද ඊශ්‍රායලයේ මෙවැනිම පෙළඹවීම් විශාල දායකත්වයක් කළ බව ප්‍රසිද්ධ කරුණකි. 2002 සැප්තැම්බර් මස නෙතන්යාහු මහතා (එවකටද ඔහු ඊශ්‍රායල් අගමැතිවරයා විය) ඇමරිකානු කොංග්‍රස් මණ්ඩලය අමතා ඉරාක ආක්‍රමණය තුළින් ඉරාක ජනපතිවරයා ජන සංහාරක අවි භාවිත කිරීම නතර කොට කලාපයටම සාමය හා ස්ථාවරත්වය උදා කළ හැකි බවට පුරෝකථනය කළේය. ඉරාක යුද්ධයෙන් කලාපයට හා ලෝකයාට වූ විපතේ රාව-ප්‍රතිරාවය තවමත් නිමා වී නොමැත.

තමන්ට වසරකට අවම වශයෙන් බිලියන 4ක පමණ යුද්ධ ආධාර දෙන, තමන්ගේ පැවැත්ම සහතික කරන, ඇමරිකාවටත් ඊශ්‍රායලය බොරු කළේ, අසත්‍ය බුද්ධි තොරතුරු භාවිත කිරීමෙන් තමන්ගේ මිතුරා හා ආරක්ෂකයා අනවශ්‍ය යුද්ධයකට පැටලවූයේ මෙලෙසය.
මෙම ඉතිහාසයෙන් උගත යුතු පාඩම පැහැදිලිය. ලණු දීම හා ලණු කෑම අකාලික හා ගෝලීය ප්‍රපංචයක් බවත්, එවැනි ලොකු කුඩා උගුල්වල නොවැටීමට රාජ්‍ය නායකයන් විශේෂයෙන්ම ප්‍රවේශම් විය යුතු බවත්ය.

ජාජබ/ජවිපෙ ආණ්ඩු කාලයෙන් 25%කට වඩා මේ වන විට ගෙවී ඇත. ආණ්ඩුවට අභියෝග කිරීමේ සැබෑ හැකියාවක් ගොඩනගාගැනීමට විපක්ෂය මේ දක්වා අසමත් ව ඇත. නමුත් ශක්තිමත් විපක්ෂයක් නොමැතිවීමේ රික්තය ආණ්ඩුව විසින්ම මනාව පුරවමින් සිටී. කථානායක විහිළුවේ සිට ගල්අඟුරු වංචා චෝදනා දක්වා ආණ්ඩුවේ ශක්තිමත්ම පසමිතුරා ආණ්ඩුවයි.

ඉරාන යුද්ධය හා එහි ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක නිසා ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයාගේ ජනප්‍රියතාව වාර්තාගත ලෙස පහළ වැටී ඇත. එවැනි හරාකිරි දේශපාලනයක් ලංකාවේද දැකිය හැකි බවට සාධක බොහෝය.

ලණු දෙන්නෝ හා ලණු කන්නෝ

2026 මාර්තු 23 වෙනිදා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී වූ සිදුවීමක් ආණ්ඩුව ආණ්ඩුවටම එරෙහිවීමේ හරාකිරි-දේශපාලනය සංකේතවත් කරයි.

සිදුවීමට පාදක වූයේ මොහොමඩ් සුහායිල් නම් තරුණ ලාංකිකයා ගොනු කළ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමකි. සුහායිල් මහතා 2024 ඔක්තෝබර් 24 දා දෙහිවල පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගන්නේ ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත යටතේය. ඉන්පසු ඔහු මාස 8ක් හා සති තුනක් සිරගතව සිටියේය. ඔහුට එරෙහිව එල්ල වූ චෝදනාව නම් ඊශ්‍රායල් කොඩියට නිග්‍රහ කරන සමාජ මාධ්‍ය රූපයක් තම දූරකථනයේ තබාගැනීම තුළින් ඊශ්‍රායල්-විරෝධියකු වීමය. මාස 9කට ආසන්න කාලයක් සිරගතව සිටීමෙන් ඔහුට ඇප ලැබුණේ ඔහුට එරෙහිව නඩුවක් පවත්වාගෙන යාමට නොහැකි බවට නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව තීරණය කිරීමෙන් පසුවය.

සුහායිල් මහතාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම මේ මාර්තු 23 වැනිදා අගවිනිසුරුවරයා ප්‍රමුඛ ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක් ඉදිරියේ කැඳවුණු විට ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත් එවකට දෙහිවල පොලිස් ස්ථානාධිපති වූ එච්එම්ඒබී හේරත් මහතා තමන් වරදක් කළ බවට විවෘත අධිකරණයේ පිළිගෙන ඊට සමාව ඉල්ලා සිටියේය. සුහායිල් මහතාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩවීමට වන්දි වශයෙන් පොලිස් නිලධාරියා රුපියල් මිලියන් 2ක් එදිනම සුහායිල් මහතාට දී නඩුව සමථයකට පත්කර ගත්තේය. (සාමාන්‍ය පොලිස් නිලධාරියකුට මෙතරම් වත්කමක් ලැබෙන්නේ කෙසේද යන්න අවධානයට ලක්විය යුතු -හා ඇතැම් විට අල්ලස් කොමිසම විසින් සොයා බැලිය යුතු – කරුණකි.)

සුහායිල් මහතා අත්අඩංගුවට ගැනුණේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීමට තම මැතිවරණ ප්‍රකාශනයෙන් පොරොන්දු වූ අනුර කුමාර දිසානායක මහතා ජනපති වී මසකට පසුවය. ඔහුගේ රඳවා ගැනීමේ නියෝගය ජනපතිවරයා (හෝ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයා) දෙවතාවක් අත්සන් කරන්නට ඇත.

ඊශ්‍රායලයට (හෝ ලොව වෙනත් ඕනෑම රටකට) විරුද්ධ වීම ලංකාවේ කිසිදු නීතියකට පටහැණි නොවන බව ජනපතිවරයාට /ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයාට නොතේරුණේ කෙසේද? ඒ අඥාන හා අසාධාරණ තීරණයට හේතු කවරේද?

2025 මාර්තු මස ඊශ්‍රායලයට එරෙහිව ස්ටිකරයක් ඇලවූ නිසා ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනුණු මොහොමඩ් රුස්ඩි මහතාගේ සිදුවීමෙන් ජනපතිවරයාට දුන් ලණුවේ ස්වභාවය හෙළිවිය. රුස්ඩි මහතා අත්අඩංගුවට ගත්තේ ඔහු අන්තවාදී මත දරන නිසා හා අන්තවාදී සංවිධාන සමග සබඳතා ඇති නිසා බව ජනපතිවරයා ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේය. ජනාධිපතිවරයාම අත්සන් කළ රැඳවුම් නියෝගයට අනුව රුස්ඩි මහතාට එරෙහිව ඇති චෝදනා වනුයේ අන්තවාදී හෝ ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවල සාමාජිකයන් ඇසුරු කිරීම, අන්තවාදී මතවාදයන්ගෙන් අභිප්‍රේරණය වීම (motivate), ජන ප්‍රජාවන් අතර සාමය හා සහජීවනයට හානිවන ආකාරයට හැසිරීම, හා දැනුවත්වම ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු ආරක්ෂක අංශවලින් වසන් කිරීමයි.

රුස්ඩි මහතා අත්අඩංගුවට ගත්තේත් රඳවා ගත්තේත් ඊශ්‍රායලයට එරෙහි ස්ටිකරයක් ඇලවීම නිසාය. ඔහුගේ රැඳවුම් නියෝගයේ සඳහන් චෝදනා සනාථ කිරීමට කිසිදු සාධකයක් බලධාරින්ට නොවීය. ඔහු කළ එකම වරද නම් මුස්ලිම් ආගමිකයකු වීමත්, ඊශ්‍රායලය ගාසා තීරයේ ගෙනගිය ජන සංහාරයට විරුද්ධ වීමත්ය. ඔහුගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සාධාරණය කිරීමට නම් සිංහල රාවය වැනි අන්තවාදී සංවිධානවල මතවාදය වැළඳගනිමින් ඊශ්‍රායල් විරෝධය මුස්ලිම් ත්‍රස්තවාදය යන ව්‍යාජ සමීකරණය පිළිගත යුතුය.

අනුර කුමාර ජනාධිපතිවරයා ඊශ්‍රායල් විරෝධය  මුස්ලිම් ත්‍රස්තවාදය යන ව්‍යාජ හා දුෂ්ට සමීකරණය පිළිගත්තාය යන්න විශ්වාස කළ නොහැක. ඔහු රුස්ඩි මහතාගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සාධාරණය කළේ රැඳවුම් නියෝගයේ අඩංගු චෝදනා සත්‍යයැයි ඔහු පිළිගත් නිසා විය යුතුය. ඔහු ඒ කතාව පිළිගත්තේ යම් විශ්වාසවන්තයකුගේ සහතිකයක් මත විය යුතුය.
නෙතන්යාහු අගමැතිවරයා ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයාට ලණු දුන්නාක් මෙන් දිසානායක ජනපතිවරයාට ලණු දුන්නේ කවුදැයි රට නොදන්නවාට දිසානායක මහතා දනී. අහිංසක ලාංකික පුරවැසියන් දෙදෙනකුට නිකරුණේ ත්‍රස්තවාදී හංවඩුව ගසා ඔවුන් සිරගත කිරීම සඳහා අනුමැතිය දීමට තමන් පෙළඹවූයේ කවුද, පෙළඹුවේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ජනපතිවරයා ආවර්ජනය කොට ඒ අසාධාරණ මෝඩකමින් නිසි පාඩම උකහාගත්තේදැයි කිව නොහැක. එසේ කළා නම් අනාගතයේ එවැනි හා ඒ හා සමාන අවක්‍රියාවන්ගෙන් තමනුත් ගැලවී තම පාලනයත් රටත් ජනතාවත් ගලවා ගැනීමට ඔහුට හැකිවනු ඇත. නමුත් ඒ සිදුවීම නුවණින් දැකීමට ඔහු අසමත් වුවහොත් (ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයා මෙන්) යළි යළිත් එම වරදම කිරීම ඔහුගේ හා රටේ ඉරණම වනු ඇත.

මතුපිටින් පෙනෙන දේ යථාර්ථය නම් විද්‍යාව අනවශ්‍ය වනු ඇතැයි කාල් මාක්ස් ප්‍රාග්ධනය තුන්වන වෙළුමේ සඳහන් කළේය. පාස්කු ඉරිදා සංහාරයේ 7 වන සංවත්සරය මේ සතියේ යෙදිණි. පාස්කු ප්‍රහාරය අන්තවාදී ඉස්ලාම් ලාංකිකයන් කිහිප දෙනකුගේ ක්‍රියාවක් වුවද, ඊට ඉඩ සැලසූ, ආධාර උපකාර කළ හා ඇතැම් විට යම් පමණකින් මග පෙන්වූ පුළුල් කුමන්ත්‍රණයක් තිබූ බව හෙළිවෙමින් තිබේ. මෙයින් ඔප්පු වනුයේ මතුපිට පෙනෙන දෙයින් සෑහීමට පත් නොවී යමක් ගැඹුරට සලකා බැලීමේ වැදගත්කම පිළිබඳ මාක්ස් ඉහත දී කළ ප්‍රකාශයේ සත්‍යතාවයි.

සුහායිල් මහතාත් රුස්ඩි මහතාත් අත්අඩංගුවට ගැනීම සඳහා පසුබිම සැකසුවේ, අරුගම්බේ සිටින ඊශ්‍රායල් සංචාරකයන්ට ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමේ සැලැස්මක් ඇතැයි ඇමරිකාව හා ඊශ්‍රායලය 2024 ඔක්තෝබර් 22 දා කළ අනතුරු හැඟවීමයි. මේ සම්බන්ධයෙන් ලාංකිකයන් පස් දෙනෙක් හා මාලදිවයින් ජාතිකයකු අත්අඩංගුවට ගැනිණි. ඊශ්‍රායල්- විරෝධී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන් වත්මන්/අනාගත ත්‍රස්තවාදීන් ලෙස සලකන්නැයි පොලිසියට නියෝගය ලැබුණේ මේ පසුබිම යටතේ බව අනුමාන කළ හැක.

මෙම ‘ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයේ’ කථාව ආරම්භ වී දැනට මාස 18ක් ගතව ඇත. නමුත් ඒ පිළිබඳ පරීක්ෂණ තවමත් සිදුවෙනවාද, ඒ පරීක්ෂණවලින් අනාවරණය වූයේ කුමක්ද, අත්අඩංගුවට පත්වූවන්ගේ ඉරණම කවරේද යන්න රටට නම් රහසකි.

දිසානායක මහතා ජනපති පුටුවේ වාඩිවී යන්තම් මාසයක් ගත වූ තැන, ඔහුත් නව පාලනයත් දැඩි අසීරුතාවට ලක්කළ, රට යළිත් භීතියෙන් ඇළලූ මෙම ත්‍රස්ත ප්‍රහාර කථාවේ විස්තර හා එහි ඇත්ත/ නැත්ත ඔහුවත් දන්නවාද? ඒ කථාව ඇත්ත නම් එහි තොරතුරු රටට හෙළිකොට ප්‍රහාරය සැලසුම් කළවුන්ට නඩු නොපවරන්නේ මන්ද? ඒ කථාව නැත්ත නම්, එහි නිර්මාතෘවරුන් හා ඔවුන්ගේ අරමුණු පිළිබඳ ආණ්ඩුව දැනුවත්ද?

2015 ජනපතිවරණයෙන් මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා ජයගත්තේ අනුර කුමාර දිසානායක මහතාට වඩා විශාල ජනවරමකිනි. මේ රටේ ගමන් මග යහපත් දිශාවකට වෙනස් කිරීමේ විරල ඉඩක් ඔහුටද රනිල් වික්‍රමසිංහ අගමැතිවරයාටද විය. ඒ දෙදෙනාම ඒ අවස්ථාව පැහැර හැරියෝය. රාජපක්ෂවරුන්ට යළිත් fදාර විවර වූයේ සිරිසේන ජනපතිවරයාත් වික්‍රමසිංහ අගමැතිවරයාත් තමන්ට ලැබුණු ජන වරමේ ස්වභාවය අමතක කොට ඊට පිටුපෑම නිසාය.

ජාජබ/ජවිපෙ පාලනය මෙරට වූ දූෂිතම ආණ්ඩුව නොවේ. ඒ ‘ගෞරවය’ දිනාගනුයේ රාජපක්ෂවරුන්ය. ජාජබ/ජවිපෙ පාලනය මෙරට වූ මර්දනකාරීම ආණ්ඩුවද නොවේ. ඒ ‘ගෞරවයට’ හිමිකම් කියන අතීත පාලකයෝ බොහෝය. මෙවැනි අතිශයෝක්තික චෝදනා මිථ්‍යාවන් වුවද, දූෂණයට හා මර්දනයට තිත තැබීමේ පොරොන්දුවලින් ආණ්ඩුව ටිකෙන් ටික ඈත් වන බව නම් බොරුවක් නොවේ. සුහායිල් හා රුස්ඩි මහත්වරුන් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සිදුවීම්වලින් හා ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත වෙනුවට ඊටත් වඩා මර්දනකාරී පනතක් ආදේශ කිරීමේ උත්සාහයන් තුළින් පෙනීයනුයේ මර්දනයට තිත තැබීමේ සැබෑ උවමනාවක් ආණ්ඩුවට නොමැති බව නොවේද? දූෂණය මැඬලීම ආණ්ඩුවේ අංක 1 උවමනාව නම් බලශක්ති ඇමතිවරයාගේ ‘ඉල්ලා අස්වීම’ මෙතරම් ප්‍රමාද කළේ මන්ද?
මේවා තවමත් අනාගත ප්‍රවණතාවන්හි ආරම්භයන් පමණි. එහෙත් මේ ආරම්භයන්ට මෙතැනින්ම තිත නොතැබුවහොත් එහි ප්‍රතිඵලය වනු ඇත්තේ අවංකවම වෙනසක් අපේක්ෂාවෙන්, 2024දී තම ඡන්දය භාවිත කළ ජනතාවගේ බලාපොරොත්තු බිඳී යාමයි.
ආණ්ඩුව පොරොන්දු වූයේ පුනරුදයයි. පුනරුදයේ විලෝමය නම් අඳුරු යුගයයි. ඒ අතීතයට ලංකාව යළිත් ගෙන යා හැක්කේ විපක්ෂයට නොව ආණ්ඩුවටය.

වෙනස්කිරීමට පොරොන්දු වූ දේ සුරැකීම

ජාජබ/ජවිපෙ ආණ්ඩුව බාරගත්තේ බංකොලොත් රටකි. එබැවින් ඇතැම් පොරොන්දු -ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වැඩසටහනෙන් බැහැර වීම වැනි – ඉටුකිරීම අසීරුය.

නමුත් අපහසුවක් නොමැතිව කළ හැකි දේ බොහෝය. පාස්කු ඉරිදා සංහාරයේ 7 වන සංවත්සරය සමරන මේ මොහොතේ ක්ෂණිකවම සිහියට නැගෙන කාරණයක් නම් මලල්ගොඩ කමිටු වාර්තාවත්, ජනක් ද සිල්වා ජනපති කොමිෂන් වාර්තාවත් තවමත් මුළුමනින්ම ජනගත නොවීමයි.

පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය 100%ක්ම සහරාන් හෂීම් කණ්ඩායමේ ක්‍රියාවක් නම් ඒ පිළිබඳව හංගන්නට දෙයක් නොමැත. මේ වාර්තාවන් මුළුමනින්ම ජනතාව අතට පත්නොකරනුයේ එහි හංගන්නට යමක් තිබෙන බැවිනි. ගෝඨාභය රාජපක්ෂ හා රනිල් වික්‍රමසිංහ පාලනයන්ට තිබූ මෙම ප්‍රහාරයට සම්බන්ධ යම් කාරණා ජනතාවගෙන් වසං කිරීමේ උවමනාව ජාජබ/ජවිපෙ පාලනයටද ඇති බව පෙනේ.

ප්‍රහාරය සම්බන්ධ මෙම වාර්තා දෙකේ අඩංගු යම් කාරණා සඟවන පාලනයක් යටතේ ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් අංග සම්පූර්ණ විමර්ශනයක් සිදුවිය හැකිද? එවන් විමර්ශනයක් සිදු වුවත් එහි ඇතැම් ප්‍රතිඵල ජනතාවගෙන් වසන් කිරීමට (අතීත ආණ්ඩු කළාක් මෙන්) මේ ආණ්ඩුවත් කටයුතු නොකරනු ඇතැයි කිවහැකිද?

එකිනෙකට පරස්පර දේශපාලන මතවාදයන් තුනක් නියෝජනය කරන ජනපතිවරුන් තිදෙනෙක්ම මෙම වාර්තාවල යම් කොටස් රහස් ලෙස තබාගන්නේ මන්ද යන ප්‍රශ්නය නැගිය යුතුය. ජනක් ද සිල්වා වාර්තාවේ දෙවන වෙළුම තවමත් ජනගත නොකර ඇත්තේ ජාතික ආරක්ෂාව උදෙසාය යන්න මේ ආණ්ඩු තුනේම පිළිතුරයි. පාස්කු ඉරිදා ප්‍රහාරය පිළිබඳ මෙතෙක් සොයාගෙන ඇති ඇත්ත ජනතාවට හෙළි කිරීම ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් විය හැක්කේ කෙසේද? මලල්ගොඩ කමිටු වාර්තාව සමාජයට හෙළි නොකිරීමෙන් ආණ්ඩු තුනක් රකින්නට උත්සාහ කළේ කාවද?

ඇමරිකාවේ මහා පරිමාණ ළමා අපචාරකයකු වූ ජෙෆ්රි එප්ස්ටීන් සම්බන්ධ ලිපිගොනුවලින් කොටසක් අදටත් ජනතාවගෙන් වසන් කරනුයේ එරට දේශපාලන, ආර්ථික හා සමාජීය නායකයන් ගණනාවකගේ නම් ඒවායේ අඩංගු වීම නිසාය. එය රහසිගතභාවයට එක් හේතුවකි. අනෙක් හේතුව ලෙස බොහෝ විචාරකයන් සලකනුයේ එප්ස්ටීන් ඊශ්‍රායලය වෙනුවෙන් නොනිල වශයෙන් ඔත්තු බැලීමයි. ඇමරිකානු රාජ්‍යයේ ඇතැම් අමිහිරි සත්‍යයන් ජනතාවට නිරාවරණ වීම වැළැක්වීම, එප්ස්ටීන් ලේඛනවලින් කොටසක් රහසිගතව තබාගැනීමට ප්‍රධාන පක්ෂ දෙකම උත්සාහ කිරීම පිටුපස ඇති හේතුව බව අනුමාන කෙරේ.
ලංකාවේද පාස්කු ඉරිදා සංහාරය පිළිබඳ කමිටු හා කොමිෂන් වාර්තා මුළුමනින්ම ජනතාවට නිරාවරණ නොකරනුයේ රාජ්‍ය යන්ත්‍රය තුළ මුල් බැසගෙන ඇති ඇතැම් දුර්ලක්ෂණ හා විෂම චර්යාවන් සැඟවීමටද?

මංකොල්ලකාරී විශ්‍රාම වැටුප් පනතකට එරෙහිව උද්ඝෝෂණය කළ නිදහස් වෙළෙඳ කලාප සේවකයකු වූ රොෂේන් චානක මහතා මරා දැමුණේ මහින්ද රාජපක්ෂ පාලන සමයේය. ඒ පිළිබඳ ජනපති කොමිෂන් වාර්තාව මුළුමනින්ම ජනතාවගෙන් වසන් කළේ, රාජපක්ෂවරුන්ගේ අපරාධ හෙළිදරව් කිරීමේ පොරොන්දුව මත බලයට ආ මෛත්‍රීපාල සිරිසේන ජනපතිවරයාය. රතුපස්වල නිරායුද උද්ඝෝෂකයන් ඝාතනය කළ හමුදා සාමාජිකයන් හා ඔවුන්ට අත දුන් සිවිල් හා මිලිටරි බලධාරීන් නීතියෙන් හා යුක්තියෙන් ගැලවුණේද සිරිසේන /වික්‍රමසිංහ පාලනය යටතේය. මේ වින්දිතයෝ සිංහලයෝය.

සිංහලයන්ටත් යුක්තිය ඉටු නොවේ නම් දෙමළ හා මුස්ලිම් ජනතාව ගැන කවර කතාද? රතුපස්වල වින්දිතයන්ට නොලැබුණු යුක්තියක් චෙම්මනි වින්දිතයන්ට අපේක්ෂා කළ හැකිද?

මේ සියල්ල වෙනස් කිරීමට පොරොන් දු වී මැතිවරණය ජයගත් ජාජබ/ජවිපෙ පාලනය ඒ අතීත ක්‍රියාකලාපයම අනුගමනය කරනුයේ මන්ද? ඇතැම් විට එය (සුහායිල් හා රුස්ඩි සිදුවීම්වලදී මෙන්) විශ්වසනීයයන්ගේ ලණු කෑම නිසා විය හැක. ඇතැම් විට ඊට හේතුව (ගල් අඟුරු සිදුවීමේදි මෙන්) තමන්ගේ එකා රැකීමේ උවමනාව විය හැක. ඇතැම් විට එය (පාස්කු ඉරිදා සංහාර වාර්තා සම්බන්ධයෙන් මෙන්) රාජ්‍යයේ කැතකුණු රහසිගතව තබාගැනීමේ චේතනාවේ ප්‍රතිඵල විය හැක.

බලය හොබවනුයේ බලය ගන්නා පක්ෂය/ සංවිධානය නොවේ. බලය අහිමි වූ පසු විපක්ෂයට යන්නේ බලයේ සිටි පක්ෂයද නොවේ. අද දූෂණය මර්දනය පිළිබඳ වැඩිම කැක්කුමකින් කතාකරනුයේ රාජපක්ෂවරුන් වීමෙන් මෙම විශ්ව සත්‍යය සනාථ වේ. තමන් බලයේ සිටියදී සුරැකි දේ බලය අහිමි වූ විට තමන්ව පෙළන බව බලය හෙබවූ අනෙක් සියලු පක්ෂ/ නායකයන් මෙන්ම ජවිපෙටද වැටහෙනු ඇත. එකම ප්‍රශ්නය නම් එය සිදුවනුයේ 2029දීද, 2034දීද යන්නය.

උතුරන්න සල්ලි තියෙනවා කියන්නේ ඕනෑවට වඩා ණය ගත්ත නිසා – වෙරිටේ රිසර්ච් කියයි

0
(28.4.2026 Daily FT පුවත් පතේ පළවූ ලිපියක සිංහල අනුවාදය) මේ ලිපියෙන් පැහැදිලි කරන්නේ මේ මුදල් අතිරික්තයට ප්‍රධාන හේතුව අයවැයෙන් අතිරික්ත මුදල් එකතුවීම නොව අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා මුදල් ණයට ගැනීම බවයි.

2022 මුල මුදල් ශේෂය ඍණ 832 ක් වූ විට අතිරික්ත ණය ගැනීම අවශ්‍ය වූ නමුත්, දිගටම එසේ කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් නැත. 2022 අගදී ඍණ මුදල් ශේෂය 84 ක් වූ අතර 2023 අගදී එය ධන 600කි. 2024 දී එය ධන 805ක් වූ අතර 2025 දී එය ධන 1,205කි. මෙය 2023 අගය හා සැසඳූ විට දෙගුණයකි.

උපුටා ගැනීම

“ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිදියුණු වූ භාණ්ඩාගාර ද්‍රවශීලතාව දුර්වල මූල්‍ය තත්වයක් ආවරණය කරයි, 2022 දී රුපියල් බිලියන 832ක හිඟයක සිට 2025 අගෝස්තු වන විට රුපියල් ට්‍රිලියන 1.2 ඉක්මවන අතිරික්තයක් දක්වා මුදල් ශේෂයන් පැද්දෙමින්, රුපියල් ට්‍රිලියන 1.78ක අතිරික්ත ණය ගැනීම් හේතුවෙන් භාවිතයට නොගත් අරමුදල් මත පොලී බර ඉහළ ගොස් ඇති බව වෙරිටේ පර්යේෂණ ආයතනය අනතුරු අඟවයි.

“ශ්‍රී ලංකාවේ භාණ්ඩාගාර මුදල් ශේෂය තියුණු ලෙස වැඩිදියුණු වී ඇත. මුලින්ම බැලූ බැල්මට එය කැපී පෙනෙන මූල්‍ය පෙරළියක් සේ පෙනේ. එයින් පෙනී යන්නේ රජය මූල්‍ය අවකාශය නැවත ගොඩනඟා ඇති බවයි. නමුත් එම කියවීම අසම්පූර්ණයි” වෙරිටේ පර්යේෂණ ආයතනය කියයි.

“මෙම මුදල් ශේෂයන් ඉහළ යාම, රජය සිය වියදම් සපුරාලීමෙන් පසු ඉතිරි වූ ආදායමෙන් පැමිණියේ නැත. එය ඒ පැමිණියේ අවස්ථාවේ අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා ණයට ගැනීමෙන් සහ අතිරික්තය භාණ්ඩාගාරයේ මුදල් ලෙස තබා ගැනීමෙන්” යැයි වෙරිටේ ආයතනය සඳහන් කළේය.

වෙරිටේ පර්යේෂණ ආයතනය මෙසේ කියයි.

විශාල මුදල් ශේෂයක් රජයට ඉතිරි කිරීමට මුදල් ඇති බවට හැඟීමක් ඇති කළ හැකිය – නැතහොත් සැලකිය යුතු ලෙස වඩා හොඳ මූල්‍ය තත්වයකට පැමිණ තිබේ. එය සිදුවී ඇත්තේ එයද?

මුදල් අමාත්‍යාංශයේ මුදල් ප්‍රවාහ ප්‍රකාශනවලින් පෙනී යන්නේ, 2022 සිට 2025 අගෝස්තු දක්වා, රජය තම අයවැය හිඟය සහ ණය ආපසු ගෙවීම් පියවා ගැනීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා ණයට ගත් බවයි. අමතර ණය ගැනීම් ණය අඩු කිරීම සඳහා භාවිත කිරීම වෙනුවට භාණ්ඩාගාරයේ මුදල් ලෙස රැස් කර ගන්නා ලදි (වගුව බලන්න).

මුදල් බෆරය වැඩිපුරම වර්ධනය වූ 2023 දී රටාව වඩාත් පැහැදිලිය.

එම වසරේ රජයේ මුළු මූල්‍ය අවශ්‍යතාව රුපියල් බිලියන 7,495 කි. මෙයට රුපියල් බිලියන 5,331ක ණය ආපසු ගෙවීම් සහ රුපියල් බිලියන 2,164ක අයවැය හිඟයක් ඇතුළත් විය. එහෙත්, රජය රුපියල් බිලියන 8,137 ක් ණයට ගත්තේය. ඇත්ත වශයෙන්ම, එය ඒ අවස්ථාවේ අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා රුපියල් බිලියන 642ක් පමණ ණයට ගත්තේය. එම අතිරික්තය භාණ්ඩාගාර මුදල් ශේෂයට එකතු කරන ලදි.

2022 සිට 2025 දක්වා කාලය පුරාම එම රටාවම දැකිය හැකිය.

2022 සහ 2025 අගෝස්තු අතර, භාණ්ඩාගාරය මුළු රුපියල් බිලියන 1,000ක් ණයට ගත්තේය. එහි මූල්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා රුපියල් බිලියන 1,783ක් වැඩිය. මෙම අමතර ණය ගැනීම මුදල් බෆරය ගොඩනැගීම සඳහා භාවිත කරන ලද අතර එය 2022 ආරම්භයේදී රුපියල් බිලියන 832ක සෘණ අගයක් වූ අතර මේ අනුව 2025 අගෝස්තු වන විට රුපියල් බිලියන 1,205ක ධන අගයක් දක්වා වැඩි විය.

සරල උදාහරණයකින් මෙය තේරුම් ගත හැකිය. ණයක් ලබාගෙන මුදල් තම බැංකු ගිණුමේ තබන පුද්ගලයෙකු ගැන සිතන්න. ඔවුන්ගේ මුදල් ශේෂය ඉහළ යයි; නමුත් ඔවුන්ගේ ණය මට්ටමද එසේමය. ඇත්ත වශයෙන්ම මුදල් ශේෂය සමානව ණය මට්ටම ඉහළ යන අතර ශුද්ධ වත්කම් තත්ත්වය එලෙසම පවතී. භාණ්ඩාගාර මුදල් ශේෂයට සහ රජයට එකම ගතිකත්වය සහ තර්කණය අදාළ වේ.

රජය වඩා හොඳද?

ඉහළ යන මුදල් බෆරයක් ශක්තිමත් මූල්‍ය තත්ත්වයක ලකුණක් ලෙස පහසුවෙන් වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, ණය මුදල් සහිත මුදල් බෆරයක් සමඟ, මෙය එසේ නොවේ.

ද්‍රවශීලතාව අනුව, රජය වඩා හොඳ ස්ථානයක සිටී. මුදල් බෆරය මඟින් ණයට ගැනීමට වෙළඳපොළට නොපැමිණ හදිසි මූල්‍ය අවශ්‍යතා සපුරාලීමට භාණ්ඩාගාරයට හැකියාව ලැබේ; සහ වඩාත් වැදගත් ලෙස, ණය දෙන්නන්ගේ ඉල්ලන අස්වැන්න ඉතා ඉහළ බව පෙනෙන විට, සාමාන්‍ය බැඳුම්කර වෙන්දේසිවලදී ණය ගැනීම අඩු කිරීමට ඉඩක් නිර්මාණය කරයි.

දැන්, පොලී පිරිවැය අනුව, රජය නරක තත්වයක සිටී. රජය භාවිත නොකරන ණයට ගත් මුදල් තබා ගැනීමට ඵලදායී ලෙස ගෙවමින් සිටී. මුදල් ශේෂයට පොලියක් උපයා ගත හැකි නමුත්, එය ණයට ගැනීමට ගෙවූ මුදලට වඩා අඩු අනුපාතයක් – එය මුදල් ශේෂය තබා ගන්නා සෑම දිනකම ශුද්ධ අලාභයක් සිදු කරයි.

එබැවින්, ධනාත්මක මුදල් ශේෂයක් කෙටි කාලීන ද්‍රවශීලතා පීඩනයන් ලිහිල් කළ හැකි වුවද, එය රජය වඩා හොඳ මූල්‍ය තත්ත්වයකට පත් නොකරයි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, මුදල් ශේෂය ද්‍රවශීලතා අවශ්‍යතා ඉක්මවා ගිය විට, මූල්‍ය ප්‍රතිඵලය සෘණාත්මක වේ – මන්ද එය ණය සහ පොලී බර වැඩි කරයි. එබැවින්, මුදල් බෆරයක් තිබීම ධනාත්මක වුවද – එය රජයට ඉතා ඉහළ අස්වැන්නක් ඉල්ලා සිටින වෙන්දේසි ලංසු පසුපසට තල්ලු‍ කිරීමට ඉඩ සලසයි; එයින් විශාල ප්‍රමාණයක් තිබීම සෘණාත්මකයි – රජයට වහාම අවශ්‍ය නොවන මුදල් තබා ගැනීම සඳහා අමතර පොලී බරක් දරා ගැනීමට සිදුවන බව වෙරිටේ පර්යේෂණ ආයතනය පැවසීය.

2026 ජනවාරි මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ මූල්‍ය තත්ත්වය තියුණු ලෙස ශක්තිමත් වූ අතර, ප්‍රාථමික අතිරික්තය වසරින් වසර 86.7% කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 222.82 ක් වූ අතර සමස්ත අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 3.81 ක් දක්වා 96.8% කින් අඩු වී ඇති අතර එය ආසන්න සමතුලිත තත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. බදු එකතු කිරීම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් ආදායම් වර්ධනය 35.3% කින් ඉහළ ගොස් ශක්තිමත්ව පැවති අතර, වියදම් බොහෝ දුරට සීමා වී ඇති අතර එය 1.4% කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.

දිට්වා සමයෙන් පසු රුපියල් බිලියන 500 ක වියදම් වෙන් කිරීමක් තිබියදීත්, වැඩිදියුණු කළ කාර්ය සාධනය, අඛණ්ඩ මූල්‍ය ඒකාබද්ධතාව පිළිබිඹු කරන අතර ගෝලීය බලශක්ති කම්පනවල බලපෑම අවම කිරීම සඳහා රුපියල් බිලියන 100 ක කෙටි කාලීන සහන පැකේජයක් සඳහා ඉඩක් නිර්මාණය කර ඇත.”

දිට්වා සුළි කුණාටුව නිසා පැනවූ මහජන හදිසි අවස්ථාව නැවතත් දීර්ඝ කරයි

0

දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් සිදුවූ මහජන සේවාවන් බිඳවැටීම යථා තත්වයට පත්කරනුවස් ජනාධිපති අනුර දිසානායක විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මහජන හදිසි අවස්ථා තත්ත්වය පස්වන වරටත් තවත් මසකින් දීර්ඝ කර තිබේ .

ජනාධිපතිවරයාගේ නියමය පරිදි ජනාධිපති ලේකම් ආචාර්ය නන්දික සනත් කුමනායක විසින් ඊට අදාළ ගැසට් නිවේදනය අප්‍රේල් 28 දින නිකුත් කර තිබුණ අතර මෙම මහජන හදිසි අවස්ථාව ප්‍රකාශයට පත්කරමින්   රාජ්‍ය ආයතන ගණනාවක සේවාවන් අත්‍යාවශ්‍ය සේවා බවට පත් කර ඇත.

ඒ අනුව රාජ්‍ය සංස්ථා, දෙපාර්තමේන්තු, පළාත් පාලන ආයතන මෙන්ම සමූපාකාර සමිති මගින් සපයනු ලබන සේවාවන් ද, විදුලි බලය සැපයීම සම්බන්ධ සියලු සේවාවන්, ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන, ගෑස් ඇතුළු ඉන්ධන බෙදාහැරීම්, සෞඛ්‍ය සේවාවට අදාළ සියලු සේවාවන්, පොදු ගමනාගමන සේවා ඇතුළු සේවාවන් රැසක් අත්‍යවශ්‍ය සේවා ලෙසින් නම්කර ඇත.

දිට්වා සුළි කුණාටුව සමග ඇති වූ ආපදා තත්ත්වය සැළකිල්ලට ගනිමින් 2025 නොවැම්බර් 28 දින රජය විසින් මහජන හදිසි අවස්ථා තත්ත්වය ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර ඉන් අනතුරුව 2025 දෙසැම්බර් මාසයේද, 2026 වර්ෂයේ ජනවාරි, පෙබරවාරි සහ මාර්තු මාසවලදී අදාල මහජන හදිසි අවස්ථා තත්වය පස්වන වරටත් දීර්ඝ කර ඇත.

අරුණ ලක්ෂ්මන් ප්‍රනාන්දු

තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව US Post වෙත ගෙවූ ඩොලර් ලක්ෂ 6ක් අතුරුදන්

0

තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් US Post වෙත ගෙවූ ඩොලර් ලක්ෂ 6ක මුදලක් එම දෙපාර්තමේන්තුව වෙත ලැබී නැති බවත් ඒ පිළිබඳව තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව සහ අපරාධ පරික්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විමර්ෂණයක් සිදු කරමින් යන බව කැබිනට් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක නලින්ද ජයතිස්ස හෙළිදරව්වක් සිදු කර ඇත.

අප්‍රේල් 28 දින කැබිනට් තීරණ දැනුම් දීමේ මාධ්‍ය හමුවට සහභාගි වෙමින් අමාත්‍යවරයා මහා භාණ්ඩාගාරය විසින් ගෙවූ අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5ක මුදල සම්බන්ධව පැහැදිලි කරමින් සිටින අතරතුර තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවේ මෙම සිදුවීම සම්බන්ධව අනාවරණය කර ඇත.

එම මාධ්‍ය සාකච්ඡාවේදී වැඩිදුර අදහස් දක්වමින් අමාත්‍යවරයා මෙසේ පැවසීය. මුදල් අමාත්‍යාංශයත් එම කටයුත්තට අදාළව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණිලි කළා. ඔය නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් සම්බන්ධයෙන් අභ්‍යන්තර පරීක්ෂණයක් කිරීමට පෙරාතුවම අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හැටියට පැමිණිලි කරලා යම් ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රමාණයක් අරගෙන තියෙනවා. ඒවා සියල්ලම කැබිනට් මණ්ඩල තුළ සාකච්ඡා වෙන්නේ නෑ. ඕනේ නම් මම තව එකක් කියන්නම් ශ්‍රී ලංකා තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව හැටියට US පෝස්ට් එකට ගෙවපු ඩොලර් ලක්ෂ 6ක් පිළිබඳව පරීක්ෂණයක් පැවැත්වෙනවා. ඒවා ආයතන මට්ටමින් සිදුකරගත යුතු දේවල්. ඒක කෙසේද සිදුවුණේ කියලා පරීක්ෂණයක් කරගෙන යනවා මේකෙදි වෙලා තිබෙන්නේ US පෝස්ට් වෙත ගෙවීමට තිබූ ඩොලර් හයලක්ෂ විසිපන්දහසක් නොලැබීම සම්බන්ධයෙන් US Post එක පැත්තෙන්  කරුණු දැක්වීමක් කරලා තිබෙනවා. එය සිදුවුණු ආකාරය සම්බන්ධයෙන් තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව පැත්තෙන් සහ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව පැත්තෙන් විමර්ශනයක් දියත් කරමින් පවතින්නේ. අවස්ථා දෙකකදි සිදුවෙලා තිබෙනවා ඒ ගැන තමයි දැන් විමර්ශන පැවැත්වෙන්නේ යැයි ඒ මහතා පැවසීය.

 

දිට්වා කුණාටුවෙන් මාස 5කට පසුත්.. කඳුකරයේ ජනතාවගේ අපා ජීවිත

දිට්වා සුළි කුණාටුව සිදු වී මාස 5කට ආසන්න කාලයක් ගතවී තිබුණද කඳුකර ජනතාවගේ ජීවිත තවමත් සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ පසු විපත තුළ සිරවී තිබේ. රටේ අනෙක් කොටස් දෛනික සාමාන්‍යතාවට ආපසු ගමන් කරද්දී කඳුකරයේ ජනතාව තවමත් තාවකාලික නවාතැන්, අස්ථිර ජීවනෝපාය සහ රාජ්‍ය පද්ධතියේ අසමත්කම් අතර සටන් කරමින් සිටී. සුළි කුණාටුවෙන් කඳුකරයට ඇති වූ විපත හදිසි ස්වාභාවික ආපදාවක් පමණක් නොව, දශක ගණනාවක් පුරා ගොඩනැගී ඇති ව්‍යුහාත්මක අසාධාරණතා නැවත මතු කළ සංසිද්ධියක් බව දැන් පැහැදිලි වේ.

බදුල්ල, නුවරඑළිය, මාතලේ සහ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කවලින් විශාල ප්‍රමාණයක් අවතැන් වූ අතර මරණ සංඛ්‍යාවෙන් අඩකට වැඩි ප්‍රමාණයක්ද මෙම ප්‍රදේශවලින් වාර්තා විය. එය මලයග ජනතාව විපත් වලට අසාමාන්‍ය ලෙස පීඩාවට පත් වන බව යළි තහවුරු කරන සිද්ධියක් විය. අද වන විටත් දස දහස් ගණනක් ජනතාව ස්ථිර නිවාස නොමැතිව, ඥාතීන් සමඟ, කුලියට ගත් නිවාසවල හෝ කූඩාරම් තුළ ජීවත් වෙමින් සිටිති.

නැවත නැවත අවතැන් වීම

අගරතැන්නේ පදිංචි කේ. මලර්විසිගේ කතාව මෙම යථාර්ථය සංකේතවත් කරයි. ඇය සහ තවත් පවුල් කිහිපයක් තේ ගබඩාවක් තුළ තාවකාලික නවාතැනක් ලෙස ජීවත් වෙති. මුලින් පවුල් 48ක් එකම ගොඩනැගිල්ල තුළ තදබදයෙන් ජීවත් වූ අතර පසුව ඔවුන්ට පෞද්ගලිකත්වය හෝ මූලික සෞඛ්‍ය පහසුකම් කිසිවක් නොමැති තත්වයක් පැවතිණි.
‘අපිට ජීවත් වෙන්න තැනක් නැහැ කියලා වැඩට නොයා ඉන්න බැහැ. උදේ 7ට අපි වත්තට හවස 4 විතර වෙනකම් අපි වැඩ කරන්න ඕනෑ.’ ඇය පවසයි.

මෙම තත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වන්නේ තාවකාලික නවාතැන් වල නවාතැන් ගෙන සිටිනා දරුවන්ගේ අධ්‍යාපනය, ප්‍රවාහන වියදම් සහ නවාතැන් හිඟය නිසාය. මෙම තවකාලික නවාතැන් වල සිටි පිරිසක් එම ස්ථාන වල ඉඩ පහසුකම් නොමැති වීම නිසා කුලියට ගියද, පොරොන්දු වූ ආධාර නොලැබීම හේතුවෙන් නැවතත් තාවකාලික ස්ථානවලට නවාතැනට පැමිණ ඇත. බදුල්ලේ තාවකාලික කුඩාරම් වල පදිංචි ජයන්තිමාලා රාමචන්ද්‍රගේ ජීවිතය ගැන බලනා විට පෙනෙන්නට ඇත්තේ ඇය ‘නැවත නැවත අවතැන් වීම’ පිළිබඳ කතාවකි. 2017 වර්ෂයේදී ඇති වූ භුකම්පනය අවදානම් හේතුවෙන් ඇගේ නිවස අහිමි වූ අතර නව නිවසක් ලබාදෙන බවට ඇයට එවකට රජය පොරොන්දු වී තිබුණද ඒවා ඉටු වී නැත. ඉන්පසුව දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් ඇති වූ විපතෙන් පසු ඇය සහ ඇගේ පවුල කූඩාරම් දෙකක් තුළ මේ වන විට ජීවත් වෙති. කඳුකරයට ඇති වී ඇති උණුසුම සහ ඉදිරි වැසි සමය පිළිබඳ බිය මේ වෙද්දී ජයන්ති මාලාගේ දෛනික ජීවිතයේ කොටසක් වී ඇත.

2004 සුනාමි අනතුරෙන් පසුව ද මෙවැනි අත්දැකීම් වලට මුහුණ දීමට මිනිසුන්ට සිදුවිය. එවකට සහන ආයතන විසින් ඉක්මනින්ම ජනතාව කූඩාරම්වලින් ඉවත් කර ලී නිවාස වෙත මාරු කිරීම සිදුවිය. කූඩාරම් උණුසුම සහ වැසිවලට ඔරොත්තු දීමට නොහැකි වූ බැවිනි. අන්තර්කාලීන නවාතැන් සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍යයේ ප්‍රතිචාරය ප්‍රමාද සහ අසම්පූර්ණය. කූඩාරම් භාවිතය තාවකාලික විසඳුමක් වුවද එය උණුසුම, වැසි, ආරක්ෂාව සහ පෞද්ගලිකත්වය සම්බන්ධයෙන් අසාර්ථක බව පෙර අත්දැකීම් වලින්ම තහවුරු වී ඇත. එහෙත්, අදටත් එම වැරදි නැවත සිදුවෙමින් පවතී.

ලියකියවිලි නැහැ කියලා දන්නවා

වන්දි ලබාදීමේ ක්‍රියාවලියද තවත් ගැටලුවකි. රුපියල් 25,000 වන්දි ලබා ගැනීමට දින කිහිපයක් ගතවන ක්‍රියාවලිය පෝරම, සහතික කිරීම් සහ ලේඛන ක්‍රියාවලිය, ඉඩම් ලේඛන නොමැති වතු කම්කරුවන්ට විශේෂයෙන් අසාධාරණය. ‘අපේ ලියකියවිලි දිට්වා නායයෑම් වලින් විනාශ වෙලා ගිහින් තියෙන බව දැනගෙනත්, වන්දි ලබා ගන්නා හැම අවස්ථාවකදීම අපෙන් විවිධ ලියකියවිලි ඉල්ලීම හරිම අසාධාරණ වැඩක්’ ජයන්තිමාලා පවසයි.

වතු කම්කරුවන් සියවස් ගණනාවක් එකම භූමියේ වැඩ කළද ඔවුන්ට එම භූමිය පිළිබඳ හිමිකම් ලබා දී නොමැත. වතු භූමිය කම්කරුවන්ට බෙදා නොදී වෙනත් ආයතන වෙත පැවරීම අද දක්වාම පවතින ඉඩම් රහිතතාවේ මූලික හේතුවකි.
මෙම පසුබිම තුළ මලයග ජනතාවගේ නිවාස ප්‍රශ්නය ගැන කටයුතු කරමින් සිටින මලයග ජනතාවගේ ඉඩම් අයිතිය වෙනුවෙන් ව්‍යාපාරය අග්‍රාමාත්‍ය හරිනි අමරසූරිය හමුවූ අතර ඇය සුළි කුණාටුවෙන් පසුව මුහුණ දී ඇති ප්‍රශ්න පිළිබඳව දැනුවත් කර තිබිණි. ඒ අනුව සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වූ නිවාස සඳහා රුපියල් මිලියන 5ක වන්දි, පුද්ගලික නිවාස සහ ඉඩම් හිමිකම්, කාන්තාවන්ට ඉඩම් හිමිකම්, ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල අන්තර්කාලීන නවාතැන් සහ දෙමළ භාෂාවෙන් මලයග ජනතාවට විශේෂිත ප්‍රශ්න සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කරන ලෙස හරිනි අමරසූරියගෙන් අදාල කණ්ඩායම ඉල්ලා තිබිණි.

අසමානතා

සුළි කුණාටුවෙන් අවතැන් වූ පිරිස් නැවත පදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලියද සරල නොවේ. ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනය විසින් සිදුකරන ලද ඇගයීම් අනුව, රටේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 30ක් පමණ භූකම්පන අවදානම් යටතේ පවතී. දහස් ගණනක් ස්ථාන පරීක්ෂා කළ යුතු අතර, කාලගුණය සහ සම්පත් හිඟය හේතුවෙන් මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද වෙමින් පවතී. තවද ජනතාව නැවත පදිංචි කිරීමේදී ජීවනෝපාය සුරක්ෂිත කිරීම ප්‍රධාන අභියෝගයකි. වතු කම්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ රැකියා දුරස් වීම නිසා එම ජනතාවට විවිධ ආර්ථික ගැටලු‍වලට මුහුණ දීමට සිදු ව ඇත.

කුණාටුවෙන් අවතැන් වූ මලයග ජනතාව අතර රුපියල් 25,000 වන්දි බෙදාහැරීමේදී අසමානතා පවතින බව අනාවරණය වෙයි.

‘රුපියල් 25,000 වන්දි මුදල ලබාගන්න පෝරමයක් පුරවන්නම අපට දවස් තුනක් ගියා. ඊට පස්සේ ඒ ලේඛනය පස්සර ප්‍රදේශයේ සාම විනිශ්චයකාරවරයෙකු ළඟට අරගෙන ගිහින් සහතික කරගන්නත් අපිට සිදු වුණා. අපිට ඉඩම් හිමිකම් ලේඛන නැති බව ලොකු මහත්වරු දන්නවා. එහෙත් අපිට වන්දි ලබාදෙනකොට මේ තරම් දැඩි නීති ක්‍රියාත්මක කරන එක හරිම වැරදියි. අපේ සියලු‍ම දේවල් දිට්වා වලින් විනාශ වෙලා තියෙන්නේ. අපේ ජීවිත විනාශ වෙලා තියෙද්දීත්, අපි රාජ්‍ය සේවාවන් ලබාගනිද්දී අපිව වෙනස්කම්වලට මුහුණ දෙන්න වෙලා තියෙනව’ පස්සර ප්‍රදේශයේ පදිංචි ටී. කලයිවනි පැවසුවාය.

ප්‍රජා ඉල්ලීම්

මලයග ජනතාවගේ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වූ සමාජීය එකමුතුව විසින් මලයග ජනතාව මුහුණ දෙමින් සිටින සහන සහ වන්දි බෙදාහැරීමේදී රාජ්‍යයේ වගකීම් පිළිබඳ ප්‍රශ්න කර තිබේ. එම එකමුතුව නියෝජනය කරන නාදේසන් සුරේෂ් පවසන්නේ මධ්‍යම උස්බිම්වල ජීවත් වන ජනතාවට මූලික වශයෙන් ඉඩම් සහ නිවාස ප්‍රවේශය නොමැති බවයි. ‘දිට්වා වලින් අවතැන් වුණ ජනතාවගේ ජීවිත සාමාන්‍ය තත්වයට නැවත පැමිණිය යුතුයි. ඒ නිසා ඒ සඳහා වහාම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ කළ යුතුයි. ඒ වෙනුවෙන් අපි ඉල්ලීම් 15ක් සමඟ ජාතික මට්ටමේ ව්‍යාපාරයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරමින් සිටිනවා’ ඔහු පැවසීය.
‘චක්‍රලේඛ අනුව සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වූ නිවාස වලට රුපියල් මිලියන 5ක් සහ අර්ධ විනාශ වූ නිවාස සඳහා රුපියල් මිලියන 2.5ක් ලබාදීමට රජය කටයුතු කළ යුතුයි. ඒ වගේම මලයග ජනතාවට පුද්ගලික නිවාස සහ ඉඩම් හිමිකම් ලබාදීමටත් කටයුතු කළ යුතුයි වගේම වත්මන් රජයෙන් මලයග ජනතාවට ඉදිකිරීමට සුදානම් වන මහල් නිවාස ව්‍යාපෘති නවත්වා දැමිය යුතුයි’ ඔහු පැවසීය. ‘අපි මාර්තු 26 වන බ්‍රහස්පතින්දා ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයට ගියා. නමුත් අපගේ ඉල්ලීම් භාරදීමට වගකිවයුතු නිලධාරියෙකු හමුවීමට අපට නොහැකි වුණා’ මලයග ජනතාගේ හඬ සංවිධානයේ විධායක අධ්‍යක්ෂ ඇන්තනි ජෙසූදාසන් පැවසීය. ‘අපිට පැය දෙකහමාරකට පස්සේ අග්‍රාමාත්‍ය හරිනි අමරසූරිය හමුවුණා. එහිදී ඇය අපිට කීවා සහන සහ වන්දි ලබාගැනීමේදී මෙම ප්‍රජාවට මුහුණ දෙන වෙනස්කම් පිළිබඳ කටයුතු කරන බව. ඒ අවස්ථාවට අත්‍යවශ්‍ය සේවා කොමසාරිස් ජනරාල් ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්ති සහභාගි වුණා. ඔහු පැවසුවේ දිට්වා වලින් විපතට ලක්වූ පවුල් සඳහා අවම වශයෙන් රුපියල් ලක්ෂ 50ක් වටිනා නිවාස සහ ඉඩම් ලබාදීමට කටයුතු කරන බව’.

නැවත පදිංචි කිරීමේ ප්‍රායෝගික ගැටලු

සුළි කුණාටුවෙන් අනතුරුව ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනය රට පුරා භූකම්පන අවදානම් ස්ථාන 1330ට ආසන්නව හඳුනාගෙන ඇති අතර ඔවුන් පවසන්නේ එම ප්‍රදේශ පිළිබඳ විශාල පරිමාණයේ ඇගයීමක් සිදු කර ඇති බවය.

ජාතික ගොඩනැගිලි පර්යේෂණ ආයතනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ භූවිද්‍යාඥ වෛද්‍ය වසන්ත සේනාධීර මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ මේ වන විට ස්ථාන පරීක්ෂණ 7,097ක් පමණ සිදු කර ඇති බවය. ‘එක් පරීක්ෂණයක් සඳහා ස්ථාන කිහිපයක් ඇතුළත් වෙනවා. නිවාස, ගොඩනැගිලි, ගම්මාන ප්‍රදේශ ගණනාවක් අපිට පරීක්ෂා කරන්න සිදු වෙනවා. මේ වන විට අපට ස්ථාන 50,399ක් පරීක්ෂා කිරීමට පැමිණිලි ලැබී තිබෙනවා. නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා හඳුනාගත් දිස්ත්‍රික්ක 13ක ස්ථාන 1,408 කින් 867ක් පමණ අපි පරීක්ෂා කර අවසන් කරලා තියෙනවා’ ඔහු පැවසීය.

අධික වර්ෂාව සහ අයහපත් කාලගුණ තත්ත්වයන් හේතුවෙන් භූමිය මත සිදුකරන පරීක්ෂණ සහ ස්ථාන නිරීක්ෂණ තව මාස කිහිපයක් ප්‍රමාද විය හැකි බවද ඔහු සඳහන් කළේය. පරීක්ෂණ අවසන් වූ පසු භුකම්පන හෝ ගංවතුර අවදානම් අවම කිරීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ නිර්දේශ ලබාදෙන බවත් ඒවා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල සහ ග්‍රාමීය මට්ටමේ නිලධාරීන් විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවත් ඔහු පැහැදිලි කළේය.‘දිට්වා භූකම්පන වලින් පස්සේ ඇති වුණ බලපෑමත් එක්ක මිනිස්සුන්ට ආයෙත් තමන් ජීවත්වූ ප්‍රදේශවලට ආපසු යන්න හැකිද නැද්ද, හෝ වහාම ඒ ස්ථානවලින් ඉවත් විය යුතුද යන්න පිළිබඳ නිර්දේශ අපි ලබාදෙනවා. ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ප්‍රායෝගික ගැටලු ඇතිවිය හැකි බව අපි අවබෝධ කරගෙන ඉන්නවා’ ඔහු වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය. එසේම ජනතාව ඉවත් කිරීම සරල කාර්යයක් නොවන බව ඔහු අවධාරණය කළේය. ‘නැවත පදිංචි කිරීම ජීවනෝපායට සෘජුවම බලපානවා. ඒ නිසා ජනතාවගේ ආර්ථික ජීවිතය ආරක්ෂා වන ආකාරයට සම්පූර්ණ ප්‍රවේශයක් අවශ්‍යයි. එසේ නොමැතිව පදිංචි කිරීම සාර්ථක වන්නේ නැහැ’.

නිවාස ලබාදීමේ ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන්ද ගැටලු ගණනාවක් මතු වී ඇත. සම්පූර්ණයෙන් නිවාස අහිමි වූ පවුල් සඳහා පර්චස් 15ක ඉඩමක් සහ රුපියල් ලක්ෂයක මුදලක් ලබාදීමට කැබිනට් අනුමැතියක් පවතින බව සඳහන් වුවද, එය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න පවතී. විශේෂයෙන් මෙම සහන වතු කම්කරුවන්ට පමණක් සීමා නොකර, සම්පූර්ණ ප්‍රජාවටම සාධාරණ ලෙස ලබාදිය යුතු බව අවධාරණය කර ඇත.

මූලික පහසුකම් පවා නැහැ

නුවරඑළිය සහ බදුල්ල වැනි ප්‍රදේශවල තාවකාලික කඳවුරු තුළ ජීවත් වන ජනතාවගේ තත්ත්වය දැඩි ලෙස අසහනයක් ගෙන දෙයි. කූඩාරම් තුළ ජීවිතය ගත කරන මෙම ජනතාවට මූලික පහසුකම් පවා නොමැති අතර, විශේෂයෙන් සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ගැටලු පවතී. උදාහරණයක් ලෙස කඳපොළ කඳවුරේ පවතින්නේ එක් වැසිකිළියක් පමණක් වන අතර එය කාන්තාවන්ට, වැඩිහිටියන්ට සහ රෝගීන්ට දැඩි අපහසුතාවක් ඇති කරයි.

ආපදාවට පත් පවුල් සංඛ්‍යාව සම්බන්ධයෙන්ද සැලකිය යුතු වෙනසක් පවතී. මුලදී පවුල් 6,000ක් පමණ ලෙස හඳුනාගෙන තිබුණද පසුව එම සංඛ්‍යාව 8,000 ඉක්මවා ඇති බව වාර්තා වේ. එහෙත්, නිවාස ලබාදීම සඳහා සැලසුම් කර ඇත්තේ පවුල් 2,000කට පමණක් වන අතර අනෙක් පිරිස තවමත් අවදානම් සහ අස්ථිර තත්ත්වයක ජීවත් වෙති. මෙය ප්‍රතිපත්ති සැලසුම් කිරීම සහ භූමියේ යථාර්ථය අතර පවතින පරතරය තවත් පැහැදිලි කරයි. මලයග ජනතාවගේ ඉඩම් අයිතිය සඳහා ව්‍යාපාරයේ කැඳවුම්කරු ගනේෂලිංගම් ගනේෂන් පැවසුවේ දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ වගා හානි සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමාණවත් අවධානයක් නොලැබී ඇති බවය. නුවරඑළිය ප්‍රදේශයේ වගා හානි පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කර තිබුණද ඒ සඳහා තවමත් ප්‍රායෝගික විසඳුම් හෝ සහන ක්‍රියාමාර්ග ගෙන නොමැති බව ඔහු පවසයි.

නැවත අවදානමට තල්ලු‍ වූ ජීවිත

දිට්වා විපතෙන් පසුව උඩරට මලයග ජනතාව මුහුණ දෙන අර්බුදයේ තවත් සුවිශේෂී සහ ගැඹුරු උදාහරණයක් ලෙස ස්ටොක්හෝම් වත්තේ තත්ත්වය දැක්විය හැක. මෙම වත්තේ ජනතාවට මෙතෙක් ස්ථිර නිවාස ලබාදී නොමැති අතර එවැනි ප්‍රතිසංස්කරණයක් සිදු නොවූ තත්ත්වයක ඔවුන්ව නැවතත් තම පැරණි නිවාස වෙතම බලහත්කාරයෙන් යොමු කර ඇති බව ගනේෂලිංගම් මහතා පවසයි. ‘ස්ටොක්හෝම් වත්ත අධි අවදානමක් ඇති ප්‍රදේශයක් බවට හඳුන්වලා දීලා තිබුණත්, ඒ මිනිස්සුන්ව ඔවුන් ජීවත් වුණ ලයිම් කාමරවලම නැවත පදිංචි කරලා තියෙනවා. මේ පදිංචි කිරීම් වෙලා තියෙන්නේ බලහත්කාරයෙන්. දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පස්සේ ස්ටොක්හෝම් වත්තේ ජීවත් වුණ මිනිස්සුන්ගේ ලයිම් කාමරවලට දැඩි හානි වුණා. ඒ නිසා මිනිස්සු ගිහින් ඒ ප්‍රදේශයේ පාසලක ජීවත් වුණා. ඒත් පාසල් කාලය පටන් ගත්ත නිසා, ජනතාවට ඒ පාසලෙන් ඉවත් වීමට සිදු වුණා. ඉන්පස්සේ ඒ මිනිස්සු ආධාර විදියට හම්බ වුණ තහඩු කිහිපයක් යොදාගෙන තාවකාලික කුඩාරමක් හැදුවා. ඒ කුඩාරමේ පවුල් 80කට වැඩිය ජීවත් වුණා. ඒ මිනිස්සු ඒ කුඩාරම්වල ජීවත් වුණේ හරිම අමාරුවෙන්. කාන්තාවන්, වැඩිහිටින් සහ ළමයි විශාල සංඛ්‍යාවක් මේ කුඩාරමේ ජීවත් වුණා. ඒ අයට වැසිකිළි පහසුකමක් වත් තිබුණේ නැහැ’ ඔහු පැවසීය.

අවදානම් හඳුනාගෙන තිබියද එම අවදානම්වලින් ජනතාව ඉවත් කර ආරක්ෂිත පදිංචියක් ලබාදීමට අසමත් වීම, ප්‍රතිපත්ති සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම අතර පවතින පරතරය නැවතත් හෙළි කරයි.

ඉක්මනින් ලබා දෙනවා

දිට්වා ආපදාවෙන් අවතැන් වූ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ තාවකාලික කුඩාරම්වල ජීවත් වන සහ කූලි නිවාස වල ජීවත් වන ජනතාවට කඩිනම් නිවාස ලබා දීමට නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය කටයුතු කරමින් සිටින බව එහි දිස්ත්‍රික් ලේකම් ඩී.ඒ.පී. ධනන්සූරිය මහතා පැවසීය. ‘අපි මිනිස්සුන්ට නැවත පදිංචි කිරීම් කරන්න අවශ්‍ය කටයුතු සිදු කරමින් සිටිනවා. ඒ වගේ මිනිස්සුන්ට ලබා දිය යුතු වන්දි මුදල් අපිය ලබා දෙමින් සිටිනවා’ ඔහු පැවසීය.

රුපියල් 25,000 දීමනාව සම්බන්ධයෙන් විමසූ විට ඒ මහතා පැවසුවේ දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය අදාල මුදල් ජනතාව වෙත ලබා දෙන බවත් කුලී නිවාස සඳහා අවශ්‍ය මුදල්ද ලබා දෙන බවය. එහෙත් නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ අවතැන් වූ පිරිසක් තවමත් කුලී නිවාසවලට යෑම සඳහා රජයෙන් ලබා දෙන මුදල් ලබා දී නොමැති නිසා තාවකාලික කුඩාරම්වල පදිංචිවල සිටින බව පෙනේ.

වතුකරයේ ආපදාවට පත් ජනතාව රැඳී සිටින තාවකාලික කඳවුරු ආරක්ෂිත නවාතැන් ලෙස සලකා බැලිය නොහැකි තත්ත්වයකට පත්ව ඇත. එම ස්ථානවල පවතින සෞඛ්‍ය සහ සනීපාරක්ෂක තත්ත්වය දැඩි ලෙස පිරිහී ඇති අතර එය මිනිස් ගෞරවය සහ මූලික මානව අයිතිවාසිකම් දෙකම අභියෝගයට ලක් කරන අර්බුදයක් බවට පත්වී ඇත.

මෙම තත්ත්වය විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ට, වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයන්ට සහ රෝගීන්ට දැඩි ලෙස බලපායි. කාන්තාවන්ට ඔසප් කාලසීමාවන්හිදී අවශ්‍ය වන මූලික සනීපාරක්ෂක පහසුකම් කිසිවක් නොමැති අතර එය ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යය පමණක් නොව, ගෞරවය සහ ආරක්ෂාවද අහිමි කරන තත්ත්වයකි. වයෝවෘද්ධ අයට සහ ලෙඩ රෝගවලින් පෙළෙන අයට මෙම පහසුකම් නොමැතිකම තවත් බරපතළ ගැටලුවක් වේ. එමෙන්ම කඳවුරු තුළ පෞද්ගලිකත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වී ඇත. ඇඳුම් මාරු කර ගැනීමට පවා ආරක්ෂිත හෝ වෙන් වූ ස්ථානයක් නොමැති වීම, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් සහ දරුවන් සඳහා ගැටළුකාරී තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරයි. මෙය ශාරීරික ආරක්ෂාව පමණක් නොව මානසික ආරක්ෂාවටද බලපාන කරුණකි.

පින්තූර – රාජසේකර්

කෙටි කාලීන විසඳුමක් ලෙස පාසල් ගොඩනැගිලි තුළ ජනතාව පදිංචි කර තිබුණද එම ස්ථානවල පවතින සනීපාරක්ෂක පහසුකම්ද බොහෝ විට භාවිතයට නොහැකි තත්ත්වයක පවතින බව වාර්තා වේ. පාසල් වැසිකිළි අබලන් වීම සහ නඩත්තු නොවීම හේතුවෙන් ඒවා සාමාන්‍ය භාවිතයට සුදුසු නොවේ. මෙම කඳවුරු තාවකාලික නවාතැන් ලෙස හඳුන්වා දුන්නද, ඒවා මූලික පහසුකම්වත් නොමැති, ඉතා දුෂ්කර ජීවන පරිසරයන් බවට පත්වී ඇත. ජනතාව මෙය ‘අපායක ජීවිතයක්’ ලෙස විස්තර කිරීම අසාධාරණ නොවේ.

පින්තූර – රාජසේකර්

බලශක්ති ඇමති කුමාර ජයකොඩි සහ ලේකම්වරයා ධුරවලින් ඉල්ලා අස්වෙති

බලශක්ති අමාත්ය කුමාර ජයකොඩි මහතා සහ ලේකම් මහාචාර්ය උදයංග හේමපාල මහතා අප්රේල් 17 දින පස්වරුවේ ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා වෙත ලිපි ඉදිරිපත් කරමින් සිය ධුරයන්ගෙන් ඉල්ලා අස්වී තිබේ.
බලශක්ති අමාත්යවරයා සහ අමාත්යංශයේ ලේකම්වරයා එසේ ඉල්ලා අස් වී ඇත්තේ ජනාධිපතිවරයා පත් කරනු ලැබූ බාල ගල්අඟුරු ආනයනයට අදාළ ක්රියාවලිය පරීක්ෂා කර බැලීමේ විශේෂ ජනාධිපති කොමිසම විසින් ඉදිරියේ පවත්වනු ලබන අපක්ෂපාතී හා ස්වාධීන විමර්ශනයකට ඉඩ සලසමින් බව තම ලිපි වල සඳහන් කර ඇත.

ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු සැපයීම මහා අවුලක් වන හේතු මේවායි ජාතික විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාවෙන් හෙළිවන කරුණු

  • ලියාපදිංචි නැති සැපයුම්කරුවන්ටත් ලංසු ලේඛන යවලා
  • තෝරාගත්තේ නියම කාලයේදී ලියාපදිංචි නොවූ සැපයුම්කරුවෙක්
  • සැපයුම්කරු තෝරාගැනීමට ඇති නිර්ණායක බාල කරලා
  • ප්‍රමිතිය අඩු වූ විට ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා නැහැ
  • ගිවිසුම අනුව කොන්ත්‍රාත්තුව අවලංගු කර නැහැ
  • සැපයුම්කරුගේ ලංකාවේ කාර්යාලය ඩමියක්
  • ජනාධිපති කිව්වාට නඩු පැවරීම ලෙහෙසි නැහැ
  • නඩු කිව්වත් සෑහෙන කාලයක් ඇදේවි

සභානායක බිමල් රත්නායක, අප්‍රේල් 7 වැනිදා, ජාතික විගණන කාර්යාලය විසින් සකස් කරන ලද නොරොච්චෝල ‘ලක්විජය බලාගාරය සඳහා ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම විසින් ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සහ 2025/2026 වාරය සඳහා ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීම පිළිබඳ විශේෂ විගණන වාර්තාව’ පාර්ලිමේන්තුවේ සභාගත කළේය. පාර්ලිමේන්තුවේ සභාගත කරන ලේඛනයක් සාමාන්‍යයෙන් මන්ත්‍රීවරුන්ගේ මේසය මත එක පිටපත බැගින් තිබිය යුතුය. එහෙත් එදින සභානායක අතේ තිබුණේම වාර්තාවේ පිටපත් දෙකක් පමණි.

පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අජිත් පී පෙරේරා ඉන් එක් පිටපතක් ඉල්ලූ විට එයින් එකක් ලැබිණ. විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාව සභානායකවරයා විසින් ඉදිරිපත් කෙරෙන්නට ඇත්තේ, එයින් බලශක්ති ඇමති කුමාර ජයකොඩිට විරුද්ධව මේ දවස්වල බුර බුරා නැගෙන චෝදනා යම් දුරකට හෝ සමහන් වන්නට පිටුබලයක් එහි ඇතැයි සිතා වන්නට ඇත. එහෙත් සිදුවූයේ අනෙකකි.
බාල ගල්අඟුරු ලක්විජය බලාගාරයට සැපයීමේ මහා අවුල ගැන චෝදනාවට ලක්වන්නේ බලශක්ති ඇමති කුමාර ජයකොඩිය. විපක්ෂය ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු ඉතාම ආක්‍රමණශීලීව මේ දිනවල ඉදිරිපත් කරමින් සිටියි. ආණ්ඩුව සිටින්නේ ආරක්ෂාකාරී පිතිහරඹයකය. ඒ අතර, ආණ්ඩුවේ බොහෝ ඇත්තන්ටද, කුමාර ජයකොඩි ගැන පැහැදිලි ප්‍රශ්නයක් තිබෙන බව පෙනෙන්නට පටන්ගෙන ඇත. මෙතෙක් කාලයක් ගල්අඟුරු ප්‍රමිතියේ වරදක් නැතැයි කියමින් සිටි ආණ්ඩුව දැන් කියන්නේ ඒවා ප්‍රමිතියෙන් බාල බවයි. සභානායක බිමල් රත්නායකත් පසුව ජනාධිපතිත් ඒ බව ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගෙන තිබේ.

එහෙත්, මේ සා විශාල අක්‍රමිකතාවක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබන කුමාර ජයකොඩි ඇමතිවරයා, ජනාධිපතිවරයා විසින් ලජ්ජා නැති ලෙස ආරක්ෂා කරගැනෙයි. ගල්අඟුරු ප්‍රශ්නය නම් මදෑ, ඇමතිවරයා දැන් කොළඹ මහාධිකරණය ඉදිරියේ දූෂණය නම් චෝදනාවට අධිචෝදනා පත්‍රද ලබා, ඇප පිට සිටින්නෙකි. මේ කාරණා දෙකම පදනම් කරගත් විශ්වාසභංග යෝජනාවකටද ඔහු මුහුණ දී සිටියි. එය අප්‍රේල් 10 වැනිදා විවාදයට ගැනීමට නියමිතය.

විශ්වාසභංගයෙන් නිසැකවම ආණ්ඩුව ජයගනු ඇත. සමහර විට එය ජයගෙන, ඇමතිවරයා ඉල්ලා අස්වනු ඇතැයි කියන කතාවක්ද ආණ්ඩුව පැත්තේ කරකැවෙමින් තිබේ. හැබැයි, ඒ වන විට හොඳටම පරක්කුය. මේ වන විටත් ජනාධිපතිගේ මුහුණේ හා ආණ්ඩුවේ ගෑවී ඇති කුණු මකන්නට ක්‍රමයක් නම් නැත.

ජනාධිපති රකින නිසා, කුමාර ජයකොඩි රකින්නට, ආණ්ඩුවේ වෙනත් උදවියටද මොනවා හරි කරන්නට සිදුවී තිබේ. විශේෂයෙන් කෝප් කමිටුව (කමිටුවේ ආණ්ඩුවේ මන්ත්‍රීලා) මේ වැඩේ අතට ගෙන, නොරොච්චෝල බලාගාරය නිරීක්ෂණයකටද සහභාගි වූහ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වුණේ, බලාගාරයේ කිසිම වරදක් නැති බව කියන්නටය. නිරීක්ෂණය අවසානයේ කෝප් සභාපති කිව්වේ බලාගාරයේ කිසි වරදක් නැති බවත්, එය අවශ්‍ය තත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බවත්ය.

විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාව, තමන්ට වාසිදායක එකක් වනවාට ආණ්ඩුව කැමැත්තෙන් සිටියේය. අපට වාර්තා වන අන්දමට, ආණ්ඩුවේ බලය තිබෙන සමහරුන්, විගණන කාර්යාලය පැත්තේ යමින් එමින් මේ වාර්තාව කුමාර ජයකොඩිට (ආණ්ඩුවට) වාසිදායක එකක් කරගන්නට බොහොම වෙහෙස වී තිබේ. එහෙත්, විගණක කාර්යාලයේ පළපුරුදු ස්වාධීන නිලධාරින් ආණ්ඩුවේ කැමැත්තට කැමති වී, තම වෘත්තිකභාවය පාවාදෙන්නට කැමති නොවූහ.

7 වැනිදා ලහි ලහියේ බිමල් රත්නායක මහතා, විගණන කාර්යාල වාර්තාව සභාගත කරන්නේ සමහර විට එය හරියට කියවන්නේද නැතිව හදිසියේ වාගේය. අප්‍රේල් 10 වැනිදා විශ්වාසභංගය එන නිසා ඔහුට හදිසියක් තිබීම ඇත්තකි. එහෙත්, අප්‍රේල් 2 දිනය දරන මේ විශේෂ විගණන වාර්තාව, ආණ්ඩුවට තවත් පාරා වළල්ලක් වී තිබේ.

මේ නිසා දැන් ආණ්ඩුවේ ස්ථාවරය වෙනස් වී ඇත. දැන් ආණ්ඩුව ගල්අඟුරු ප්‍රමිතියෙන් බාල බව ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගනියි. එහෙත් ප්‍රසම්පාදනයේදී අවුලක් වූ බව පිළිනොගනියි.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව යමින්, විගණන වාර්තාව ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේ, 2025/2026 සඳහා ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනයේදී විශාල අක්‍රමිකතාවන් සිදුවී තිබෙන බවය. කියවාගෙන යන විට ඉතාම පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ, දූෂණය නමැති වරද සිදුවන අවස්ථා කිහිපයක් එම වාර්තාවේදී මුණගැහෙන බවයි.

ගල්අඟුරු අක්‍රමිකතාව මොකක්ද?

ලංකාවේ ප්‍රථම සහ එකම ගල්අඟුරු තාප බලාගාරය නොරොච්චෝලෙයි තුන් ඈඳුතු ලක්විජය බලාගාරයයි. එහි සම්පූර්ණ විදුලි නිෂ්පාදන ධාරිතාව (එක් බලාගාරයකින් මෙගවොට් 300ක් ලෙස) 900කි. බලාගාරයේ ප්‍රථම අදියර (මෙවො 300) 2006දීද, දෙවන අදියර (මෙවො600) 2010දීද අරඹා තිබිණ. මේ බලාගාරය ලංකාවේ විදුලිබල අවශ්‍යතාවෙන් 30-40%ක් අතර ප්‍රමාණයක් සපුරයි. බලාගාරය ක්‍රියාත්මක කිරිම සඳහා වසරකට ගල්අඟුරු මෙටි්‍රක්ටොන් මිලියන 2.25ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. එම ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය සැපයීම සඳහා, ලංකා ගල්අඟුරු (එල්සීසී) සමාගම, 2007 සමාගම් පනත යටතේ පිහිටුවා තිබේ. 2010 සිට ඒ සමාගම විසින් ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය සිදු කෙරෙයි. විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශය යටතේ පවතින මේ සමාගමේ, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය කොටස් 60%කද, භාණ්ඩාගාරය 20%කද, සිලෝන් ෂිපින් කෝපරේෂන් 10% කද, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය 10%කද හිමිකාරිත්වය දරයි.

2010 සිට 2026 මාර්තු 11 දක්වා එල්සීසී සමාගම නැව්තොග 465ක් ප්‍රසම්පාදනය කර තිබේ. එයින් 135ක් ක්ෂණික ප්‍රසම්පාදනය (ස්පොට් ටෙන්ඩර්) යටතේද, 240ක් දීර්ඝ කාලීන ප්‍රසම්පාදනය (ටර්ම් ටෙන්ඩර්) යටතේද සපුරාගෙන තිබිණ. නැව් තොග 9ක් ලබාගෙන තිබුණේ යෝජනා (අන්සොලිසිටඩ් ප්‍රොපෝසල්) මගිනි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම

දැන් මහත් විවාදයට බඳුන් වී ඇත්තේ, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ් සමාගමයි. එයට, 2025/26 වාරය සඳහා ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු සැපයීමේ කොන්ත්‍රාත්තුව බාරදී තිබේ. එම සමාගම මෙතෙක් සපයා ඇති ගල්අඟුරු තොග, එහි නියමිත ප්‍රමිතියට නැත. ඒ නිසා, මෙවො 300ක් වන ලක්විජය බලාගාරයක (එවැනි 3කි) විදුලිය නිපදවන්නේ මෙවො 300ක් බැගින් නොවේ. ඊට අඩුවෙනි. ඒ නොනිපදවන විදුලිය පියවීමට සිදුවන්නේ ඩීසල්වලිනි. ඩීසල් හිඟ හා ඉතාම මිල අධික මේ කාලයේ, ලක්විජය බලාගාරයේ අඩුව පුරවන්නටත් ඩීසල් යොදාගැනීමට සිදුවීම රටට විශාල පාඩුවකි. මහත් අවුලකි.
ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලංකාවට ගල්අඟුරු ගෙනෙන්නේ දකුණු අප්‍රිකාවේ සිටය. එම සමාගම තිබෙන්නේ ලංකාවෙන් පිටය. එහි දේශීය නියෝජිතයෝ පිරිසක්ද සිටිති. පසුගිය සතියක සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත පළකළ පරිදි, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම ශ්‍රී ලංකාව තුළ නියෝජනය කරනු ලබන්නේ සනත් ජයසුන්දර යන අයයි.

සන්ඩේ ටයිම්ස්හි නාමිනි විජේදාසගේ ලිපිය මෙසේ කියයි.

‘ඔහු එහි දේශීය නියෝජිතයා ලෙස ඡ්බ්මරදර් යන නම සහ +94 112 864 477 යන දුරකථන අංකය ලබා දී ඇත. ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමඟ කෙරෙන සියලුම සන්නිවේදන පිටපත් යොමු කරන ඊමේල් ලිපිනය ලෙස දක්වා ඇත්තේ සබදෙරප්එසදබ?ච්බ්මරදර්ගබැඑ යන්නයි. දූරකථන අංකය ඡ්බ්මරදර් වෙබ් අඩවියේ ඇති අංකය සමඟ ගැළපුණද, ඊමේල් ලිපිනය එසේ නොවේ (වෙබ් අඩවියේ එය info@panaurora.net ලෙස සඳහන් වේ).

සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයෙන් Panauora සමාගමේ ලියාපදිංචි ලේඛන පරීක්ෂා කළේය. එහි ලියාපදිංචි දිනය 2025 මැයි 16 ලෙස දක්වා ඇත. එහි අධ්‍යක්ෂවරුන් ලෙස හක්මන නන්දාලෝක හිමි, (තම ෆෙස්බුක් ගිණුමට අනුව තවත් ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා රැසක් ඇති භික්ෂූන් වහන්සේ නමකි) සහ Sayaara Holdings හා Invest.LK Pvt & Ltd යන ආයතන දෙක සඳහන් වේ. 2024 ජූනි 14 දින පිහිටුවන ලද ී්හ්ර් සමාගමේ අධ්‍යක්ෂවරුන් වන්නේ හේරත් බණ්ඩාරලාගේ අනුරාධ ඕෂධ හේරත් සහ විජයසේකරගේ ශානිකා කුමාරිය.

හක්මන නන්දාලෝක හිමියන්, ජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ සනත් බණ්ඩාර ජයසුන්දර සහ රඛිත නිර්මල රාජපක්ෂ සමඟ Invest.LK සමාගමේ ද අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි. Invest.LK සමාගම 2025 ජනවාරි 9 වන දින පිහිටුවන ලද්දකි.

Invest.LK සමාගම තුළ තම භූමිකාව පිළිබඳව ප්‍රශ්න කළ විට රාජපක්ෂ මහතා (ඔහු හිටපු ඇමති විජේදාස රාජපක්ෂගේ පුත්‍රයාය) පැවසුවේ තමන් එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු බවත්, Invest.LK සමාගම Panauora හි කොටස් දරන බවත්ය. ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම සමඟ තමන්ගේ “කිසිදු සම්බන්ධයක් හෝ නියෝජිත ගිවිසුමක් නොමැති” බවත්, ඊට පටහැනි ඕනෑම තොරතුරක් අසත්‍ය බවත් ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේය.

සනත් ජයසුන්දර Panauora සමාගමේ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු බව පිළිගන්නා අතරම, Panauora සමාගම සහ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් අතර “කිසිදු” සම්බන්ධයක් නොමැති බවත්, ජයසුන්දර මහතාගේ ට්‍රයිඩන්ට් සම්බන්ධය පොහොර සම්බන්ධ ව්‍යාපාරයක් වන “Panauora හි ව්‍යාපාරවලින් බැහැර” එකක් බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය. ජයසුන්දර මහතා ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර්හි දේශීය නියෝජිතයා ලෙස Panauora නම ලබා දුන්නේ මන්දැයි තමන්ට කිව නොහැකි බවත්, එම තොරතුරු ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමෙන් ලබා ගන්නා ලෙසත් ඔහු උපදෙස් දුන්නේය.’

මේ අනුව, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගමේ නියම දේශීය නියෝජිතයකු සොයාගැනීම පහසු දෙයක් නොවේ.

ජනාධිපතිගේ කතා බොරු වන හැටි

අප්‍රේල් 7 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුව අමතා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කළ කතාවේ ගල්අඟුරු අඩු ප්‍රමිතිය ගැනද කරුණු අඩංගු විය. ඔහු මෙසේ කියයි; “..බලාගාරවල ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. හැබැයි ඒක ටෙන්ඩරයේ ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි; ගල්අඟුරු නිවැරදි නැතිකම. ඒවායේ නිවැරදිකම බලන්නේ මම කාලා බලලා නෙවෙයි, පරීක්ෂණාගාරවලින්. පටවන්න පෙර ඔවුන් ගල්අඟුරු පිළිබඳ වාර්තාවක් එවනවා. අපි සියයට 80ක් එතකොට ගෙවනවා. අපි ඉතිරි සියයට 20 ගෙවන්න ඉන්දීය පරීක්ෂණාගාරයක් තෝරාගන්නවා. ඉන්දියාවේ පරීක්ෂණාගාරය තෝරාගත්තේ 2023 දී. නැව් තුනක පරීක්ෂණ අසමත්. ඒත් නැව් තුනක පරීක්ෂණාගාර වාර්තා සමත් වුණත් පද්ධතියෙන් කියනවා අවශ්‍ය නිෂ්පාදනය ලැබෙන්නේ නැහැ කියලා.

අපි සමහර වාර්තා මත දඩ නියම කරලා තියෙනවා. තවත් සමහර ඒවායේ සියයට 20ක කොටස ගෙවන්නේ නැතිව ඉන්නවා. සමහර ඒවායේ සියයට අසූව ගෙවලාත් නැහැ. කොහොම වුණත් ප්‍රමිතිය අඩු වීම නිසා ඇති වන අතිරේක වියදම ඒ සමාගම හරහා අඩු කරගන්නවා. ඒක පුරවැසියන්ගේ ලයිට් බිලට එකතු කරන්නේ නැහැ. මේක අපේ ආණ්ඩුවක්; කම්පැණිකාරයන්ගේ ආණ්ඩුවක් නෙවෙයි. පළමු වැනි නැව ඔවුන් අපට දුන්නේ ඩොලර් 98ට. පැනල්ටිය ගැහුවාම ඔවුන්ගේ ටොන් එකක් ඩොලර් 68ට වැටෙනවා. අපි දඩ ගහනවා. ගෙවන්න බැරි වුණොත් නඩු යනවා. සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාට පටවන්නේ නැහැ.”
ජනාධිපතිවරයා මෙහිදී කියන පරිදි, ට්‍රයිඩන්ට් චැම්පාර් සමාගමට නඩු දැමීම පහසු දෙයක් නම් නොවේ. ලංකාව තුළ ඔවුන්ගේ නිශ්චිත නියෝජනයක් නැති හෙයිනි. වෙන විදියකට කිව්වොත් ඔවුන් වෙනුවෙන් ලංකාවේ ඉන්නේ ඩමි සමාගමකි. අනෙක් අතට, නඩු කිව්වත්, කියන්නට වෙන්නේ ජනාධිපතිගේ මුදලින් නොවේ. මහජනතාවගේ මුදලිනි. නඩු දැමූ පසු ට්‍රයිඩන්ට් සමාගම වාද කළොත් එය දිගින් දිගටම පවතින නඩුවක් බවට පත්වනු ඇත. හොඳම උදාහරණය එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නඩුවයි. අදට අවුරුදු ගණනකි. අදත් නිමාවක් නැත.

ප්‍රසම්පාදනය සඳහා සැපයුම්කරුවන් තෝරාගැනීම

සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචිය වාර්ෂිකව සිදුවෙයි. ලියාපදිංචි කරන සැපයුම්කරුවන් වෙතින් ජාත්‍යන්තර ලංසු කැඳවීමේ ක්‍රමය අනුව, මිල ගණන් කැඳවා ඇගයීමට ලක්කර, ඉදිරි ගල්අඟුරු වාරයක් සඳහා හෝ වර්ෂයකට අදාළව සැපයුම්කරුවකු තෝරාගනියි.

2025/2026 කාලය සඳහා ප්‍රසම්පාදනය ආරම්භ කිරීමට පෙරද සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචි කර තිබිණි. එය 2025 වසරේ කළ දෙවැනි ලියාපදිංචියයි. එම ලියාපදිංචියට පෙර පසුගිය වර්ෂ තුන තුළ සැපයුම්කරුවන් 21ක් ලියාපදිංචිව තිබිණ. 2025/2026 සඳහා අවසන් සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචියේදී සැපයුම්කරුවන් 9ක් ලියාපදිංචිය සඳහා සලකා බලා තිබිණි.

සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචිය සඳහා සලකා බැලීමට කමිටු දෙකක් තිබේ. ඒ අනුව, ලංසු ඇගයීම් කමිටුවක් හා (අමාත්‍ය මණ්ඩලය පත්කළ ඉහළ මට්ටමේ) ස්ථාවර ප්‍රසම්පාදන කමිටුවක් 2025 ජුලි 23 දින පත්කර තිබිණ.

එල්සීසී සමාගම 2025 වසර සඳහා සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචි කිරීමේ පූර්ව සුදුසුකම් පරීක්ෂාවට අයැදුම්පත් කැඳවීමේ දැන්වීම, 2025 ජවනවාරි 12 දින එක් ජාතික පුවත්පතක හා 2025 ජනවාරි 16 දින එල්සීසී සමාගමේ වෙබ් අඩවියේ පළකර තිබිණි.
එම දැන්වීමට අනුව, ස්ථාවර ප්‍රසසම්පාදන කමිටුව සැපයුම්කරුවකු ලියාපදිංචිය සඳහා අනුමැතිය දුන් පසු ඩොලර් 5000ක ආපසු නොගෙවන ගාස්තුවක් ගෙවිය යුතුය.
එල්සීසී සමාගමේ ලියාපදිංචිය සඳහා සැසපයුම්කරුවකු පහත නිර්ණායක සපුරා තිබිය යුතු බව අයැදුම් පත්‍ර කැඳවීමේ උපදෙස් පත්‍රිකාවේ සඳහන්ය.

අවසාන මාස 36 තුළ, ගල්අඟුරු මෙටො 500,000ක් ඉක්මවා සපයා පළපුරුද්දක් තිබීම. එයින් අවම මෙටො 100,000ක් ඨක්‍ඪ 5900 කිකැලරි/කිග්රෑම් ක් හෝ ඊට වැඩි අගයක් ගත යුතුය.

පසුගිය වසර 3 තුළ වාර්ෂික සාමාන්‍ය පිරිවැටුම ඩොලර් මිලියන 50ක් හෝ ඊට වැඩිවිය යුතුය.

කාරක ප්‍රාග්ධනය හෝ /හා ණය ලබාගැනීමේ හැකියාව ඩොලර් මිලියන 15ට අඩු නොවිය යුතුය.

පසුගිය වසර 3 තුළ ඉටුකළ කොන්ත්‍රාත් සම්බන්ධ නඩු පැවරීම් හා බේරුම්කරණ පිළිබඳ නිවැරදි විස්තර.

එම කරුණු සලකා බලා, ඉහළ මට්ටමේ ස්ථාවර ප්‍රසම්පාදන කමිටුව පහත සැපයුම්කරුවන් 6 දෙනාට අනුමැතිය ලබාදුන්නේය.

පොටෙන්ෂියා එල්එල්සී-එෆ්ඉසෙඩ්
ඒ2ඒ ට්රේඩිං එෆ්ඉසෙඩ්ඊ
පැනකේප් ටේ්‍රඩිං ඩීඑම්සීසී
ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ්
ස්පිරිකෝ ලිමිටඩ්
පර්සවේරන්ස් ඩීඑම්සීසී

එයින් දැන් ප්‍රශ්නයට හේතුවී තිබෙන සමාගම වන ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ්හි, අවසාන මාස 36 තුළ මුළු සැපයුම මෙටො 504,997කි. එයින් ක්‍ඨඪ 5900ට අඩු ප්‍රමාණය මෙටො 215,590කි. (නිර්ණායකය, මෙටො 100000ක් ඨක්‍ඪ 5900 කිකැලරි/කිග්රෑම් හෝ ඊට වැඩි අගයක් ගත යුතු වීමය.)

ඒ අනුව, 2025 අගෝස්තු 14 දින, එල්සීසී සභාපති විසින් එම සමාගම් 6ට, සැපයුම්කරුවන් හැටියට ලියාපදිංචි වීමට සුදුසුකම් ලබා ඇති බව දන්වා යවා තිබිණ.
ඊළඟ අවශ්‍යතාව ලියාපදිංචි ගාස්තුව ගෙවීමයි. වර්ෂ 3ක් සඳහා ලියාපදිංචි ගාස්තු ලෙස ඩොලර් 5000ක් වහාම ගෙවන ලෙස ලිපියේ සඳහන් විය. ගල්අඟුරු මෙටො 1.5ක් සඳහා ප්‍රසම්පාදනයට ඇත්තේ සීමිත කාලයක් බැවින්, ලියාපදිංචි වීමේ ගාස්තු ඉක්මනින් ගෙවන ලෙසද වැඩිදුරටත් කියන ලදි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් මුදල් ගෙවා ඇත්තේ 2025 අගෝස්තු 19දාය. මුදල ඩොලර් 4980කි. මුදල් ගෙවා ලියාපදිංචි වූ බවට සමාගම තහවුරු කරන්නේ අගෝස්තු 22දිනය.

කොහොම වුණත්, ගල්අඟුරු මෙටො 1කට ඩොලර් 98.50ක් ලෙස අවම මිලක් ඉදිරිපත් කළ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ් සමාගම, 2025-2026 වාරය සඳහා ගල්අඟුරු මෙටො මිලියන 1.5 සැපයීමට තෝරාගැනීම සඳහා ලංසු ඇගයීමේ කමිටු නිර්දේශය, 2025 සැප්තැම්බර් 17 දිනයේද, ඉහළ ප්‍රසම්පාදන කමිටු අනුමැතිය සැප්තැම්බර් 18 දිනයේද ලබාදී තිබිණි. ප්‍රසම්පාදනයෙහි මුළු පිරිවැය ඩොලර් 147,750,000 (10%අඩු/වැඩි) හෙවත් රුපියල් බිලියන 44.59කි.

ඒ අනුව බලශක්ති ඇමතිවරයා, 2025 ඔක්තෝබර් 13 දින ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් වෙත ප්‍රසම්පාදනය ලබාදීම සඳහා කැබිනට් සංදේශය ඉදිරිපත් කළේය. ඔක්තෝබර් 27 දින ඊට කැබිනට් අනුමැතිය ලැබිණි. අදාළ ගිවිසුම සඳහා බලශක්ති ඇමතිවරයා නොවැම්බර් 20 දින අත්සන් තබා තිබිණ.

ලංසු ලේඛන ඉදිරිපත්කිරීම

2025/26 කාලය සඳහා ලංසු කැඳවීම ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ගෙන් සිදුකරන බවත්, ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ට ලංසු ලේඛන විද්යුත් තැපෑලෙන් එදිනම යවන බවත්, 2025 අගෝස්තු 20 දින කුරියර් මගින් ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ට ලංසු ලේඛන යවන බවත්, 2025 අගෝස්තු 18 ලංසු කැඳවීමේ දැන්වීමේ දක්වා තිබිණි.

එහෙත්, අගෝස්තු 18 දින වන විට සම්පූර්ණ ලියාපදිංචි ගාස්තුව ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගැනීමට අපොහොසත් වූ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගමත් 2025 අගෝස්තු 19 දින (දවසකට පසුව) මුදල් ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගත් පැනකේප් ට්රේඩිං ඩීඑම්සී සමාගමත් ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන් ලෙස සලකා අගෝස්තු 18 දින ඊමේල් මගින් හා 19 දින කුරියර් මගින් ලංසු ලේඛන යැවීමට එල්සීසී සමාගම කටයුතු කර තිබුණි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම ඩොලර් 5000ක සම්පූර්ණ ගාස්තුව ගෙවා ඇති බවට සහතික කරමින් එල්සීසී සමාගම අගෝස්තු 22දා රිසිට් පතක් නිකුත් කර තිබුණි. ඒ අනුව මේ සැපයුම්කරුගේ ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ වුණේ අගෝස්තු 22 දාය. එහෙත්, අගෝස්තු 18, මේ ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ නොකළ සමාගමට ද ලංසු ලේඛන යැව්වේ ඇයි? අනෙක් සැකසහිත කාරණය නම්, නියමිත දිනය වන විට ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ නොකළ ට්‍රයිඩන්ට් සමාගමට ලංසු ලේඛන යවා, ඉන්පසු එම සමාගම තෝරාගත් සැපයුම්කරු බවටද පත්කිරීමයි. හරි නම්, ඔවුන්ට ලංසු ලේඛන යැවීමවත් නොකළ යුතුව තිබිණි.

විගණන වාර්තාව ඒ ගැන මෙසේ කියයි. ‘ඉතා දීර්ඝ ඇගයීම් පටිපාටියක් මගින් සුදුසුකම් ලත් සැපයුම්කරුවන් තෝරාගෙන තිබියදී, ඉතා තරගකාරි අවස්ථාවක, ලියාපදිංචි ගාස්තු ගෙවීමේ වැදගත්කමද අවධාරණය කර තිබියදීත්, විධිමත් ලෙස ගාස්තු ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු නොකළ සැපයුම්කරුවකුට අවස්ථාව ලබාදී තිබුණු බව පෙනේ. ගල්අඟුරු සැපයීමට හැකියාව ඇති ලියාපදිංචි වීමට ඉල්ලීම් කළ නොහැකි වූ අනෙකුත් සැපයුම්කරුවන්හට මේ අවස්ථාව ලබා දුන්නේ නැත. ඒ තුළ ප්‍රසම්පාදන මූලධර්මයක් වූ සාධාරණත්වය යන්න කඩවී ඇත.

2025/26 සසපයන ලද ගල්අඟුරුවල ප්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීම

ප්‍රසම්පාදන ගිවිසුම අනුව, පටවන වරායේදී ගැනුම්කරුටද පිළිගත හැකි, විකුණුම්කරු විසින් පත්කරන ලද ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු විසින් සාම්පල විශ්ලේෂණය කරයි. ගල්අඟුරු සපයන රටේ ලංකාවේ තානාපති කාර්යාලය, ඒ රටේ වාණිජ මණ්ඩලය එම විශ්ලේෂණය සහතික කළ යුතුය.

පටවන වරායේදී ගන්නා සාම්පලය කොටස් 2කට බෙදා, එක කොටසක් එම ස්වාධීන පරීක්ෂකට යොමු කෙරේ. අනෙක් කොටස, හෙවත් දෙවැනි සාම්පලය හෙවත් ‘අම්පයර්’ සාම්පලය වාතය රහිත භාජනයක මුද්‍රා තබා, නැව්ගත කිරීමේ සිට දින 90කට වැඩි කාලයක්, පටවන වරායේ ස්වාධීන පරීක්ෂක විසින් රඳවාගත යුතුය.

ගැනුම්කරුට හා විකුණුම්කරුට පිළිගත හැකි තවත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කළ හැකිය. පැටවීමේ වරායේ නියැදීන් අධීක්ෂණයට ඔහුට අවසර දෙයි. ගිවිසුම අනුව, හැම නැව්ගත කිරීම් 5කටම එකක් ලෙස, ගැනුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට, අහඹු ලෙස පටවන වරායේ නියැදි සහ විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. විකුණුම්කරු ඉහත ක්‍රියාවලියට පහසුකම් සපයයි. අවශ්‍ය විටක දෙවැනි සාම්පලය හෙවත් අම්පයර් සාම්පලය පරීක්ෂා කිරීම, ගැනුම්කරු විසින් පටවන වරායේදී පත්කරන පිළිගත් ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු විසින් කරයි. ඊට පහසුකම් සැපයිය යුත්තේ විකුණුම්කරුය.

නැව්ගත කිරීමෙන් වැඩ කරන දින 5ක් තුළ ඊමේල් මගින් ස්වාධීන පරීක්ෂකගේ වාර්තාව විකුණුම්කරු ගැනුම්කරුට ලබාදිය යුතුය. පැටවුම් වරායේ සහතිකය ගොඩබාන වරායට ලැබෙන්නට පෙර නැව පැමිණි විට ගොඩබෑමට අවසර නැත. එවැනි අවස්ථාවක ප්‍රමාද ගාස්තු විකුණුම්කරු ගෙවිය යුතුය.

ගොඩබාන වරායේ ජැටියේද, එනම් බලාගාරයේ ජැටියේද පරීක්ෂාව සිදුවෙයි. එය ගැනුම්කරු පත්කළ පිළිගත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු අතින් සිදුවෙයි. මෙහිදීද විකුණුම්කරුට, ගැනුම්කරුද පිළිගන්නා තවත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කළ හැකිය. ඔහුට බලාගාර ජැටියේදී නියැදිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. විකුණුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට බලාගාරයේ ජැටියේදී නියැදිය විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. පහසුකම් සැපයිය යුත්තේ ගැනුම්කරුයි.

ලංකාවේ ජැටියේ සාම්පලයද කොටස් දෙකකට බෙදා පළමුවැන්න ස්වාධීන පරීක්ෂකගේ විශ්ලේෂණයට යොමු කෙරේ. ඉතිරි කොටස යොමු සාම්පලය හෙවත් රෙෆරන්ස් සාම්පලයයි. එය ගොඩබෑම අවසන් කළ දින සිට දින 90ක් යනතුරු ගොඩබාන වරායේ ස්වාධීන පරීක්ෂක විසින් රඳවා තබාගැනේ. ගොඩබාන වරායේ වාර්තාව දින 4ක් තුළ විකුණුම්කරුට ලබාදිය යුතුය.

මේ කරුණුවලින් පැහැදිලි වන්නේ, පටවන වරායේදීත් ගොඩබාන වරායේදීත් සාම්පල පරීක්ෂාව, පාර්ශ්ව දෙක එකඟවන පරිදි සිදුවන බවයි. එම වරායන් දෙකේදීම අම්පයර් සාම්පල් හා රෙෆරන්ස් සාම්පල් ලෙස සාම්පල් දෙකක් ලබාගෙන ඒවා සුරැකිව තබන අතර, ගල්අඟුරු ප්‍රමිතිය පිළිබඳ අවුලක් ඇතිවුණොත්, මේ සාම්පල දෙක ස්වාධීන පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

තොග පටවන වරායේදී පරීක්ෂාවට ලක්කිරීමට විකුණුම්කරු නම්කර තිබුණේ, මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් සමාගමයි. එහෙත් එම සමාගමට අවශ්‍ය කරන ප්‍රමිතීන්වලට යටත්ව ගල්අඟුරු සාම්පල පරීක්ෂා කිරීමට ප්‍රතීතනතාවක් හෙවත් පිළිගැනීමක්  නොතිබුණි.

ඒ නිසා ඒ වෙනුවෙන් පරීක්ෂණ වාර්තා නිකුත් කිරීම සඳහා පීටී මිත්‍රා එස්කේ ඇනලීසා ටෙස්ටමා සමරින්ඩා (ඉන්දුනීසියා) PT Mitra SK Analisa Testama Samarinda (Indonesia) සමාගමට පවරා තිබුණි. එහෙත් එම සමාගමේ බලපත්‍රයද 2025 දෙසැම්බර් 29 දින වන විට අවලංගු වී තිබිණ. එම අවලංගු බලපත්‍රය 2026 මාර්තු 31 වන විටද අලුත් කර නොතිබිණ.

කොහොම වුණත්, ලංකාවට ලැබී තිබුණු නැව් තොග 12ටම පටවන වරායෙහි වාර්තා නිකුත් කර තිබුණේ, පිළිගැනීමක් නැති මුලින් කී මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් සමාගම විසිනි.

ප්‍රමිතිය බාල වූ විට ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු පත්කර නැහැ

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම 2025 මාර්තු 11 වන විට ලංකාවට ගොඩ බා ඇති නැව් තොග 12ක් සම්බන්ධයෙන් බලාගාරයේ පාලන ඒකකය ලබාදෙන ධාරිතාව අනුව, පූර්ණ ධාරිතා මට්ටමට ළඟා නොවී තිබියදී, තොගයේ ප්‍රමිතිය පිළිබඳ විශාල ආන්දෝලනයක් ගොඩනැගී තිබියදී, ගැනුම්කරුට හා විකුණුම්කරුට පිළිගත හැකි ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කිරීමට අවස්ථාව තිබෙන විට එම අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට එල්සීසී සමාගම පියවර ගෙන තිබුණේ නැත.

නැව්ගත කිරීම් 5කට එකක් ලෙස, ගැනුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට පැටවීමේ වරායේදී නියැදි විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීමට ගිවිසුමෙන් එකඟවී තිබියදීත් එල්සීසී සමාගම ගල්අඟුරුවල ප්‍රමිතියේ ගැටලුව නිවැරදි කරගැනීමට පියවර ගෙන නැත.

අම්පයර් සාම්පලය පරීක්ෂා කරලාත් නැහැ

අම්පයර් සාම්පල් හෙවත් දෙවැනි සාම්පලය පරීක්ෂාවට ලබාදී ඇති අවස්ථාව භාවිතය තුළින් පවතින තත්වය නිවැරදි කරගැනීමට එල්සීසී සමාගමට තිබුණු අවස්ථාවද ප්‍රයෝජනයට ගෙන නැත.

2026 මාර්තු 11 වන විට ගොඩබෑ නැව් තොග 12ටම අදාළව පැටවුම් වරායේ පරීක්ෂණ වාර්තා, මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා සමාගම විසින් නිකුත් කර තිබුණි. ඊට අමතරව, පීටී මිත්‍රා එස්කේ ඇනලීසා ටෙස්ටමා සමරින්ඩා සමාගම විසින් අත්සන් කරන ලද පරීක්ෂණ වාර්තා කිසිවක් විගණනයේදී දැකගත නොහැකි විය.

ජාතික විගණන කාර්යාලයට පෙනුණු තවත් වැදගත් දෙයක් තිබේ. එනම්, එල්සීසී සමාගම ගල්අඟුරු සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචියේදී ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන නිර්ණායක හැදීමේදී, පිළිගත් නොහැකි මට්ටමක් දක්වා ඒවා ලිහිල් කර තිබීමයි. එපමණක් නොවේ, ලංසු ලේඛන සමග ඉල්ලුම් කරන ප්‍රමිතීන්ට වඩා පහළ මට්ටමේ ප්‍රමිතින්ගෙන් යුක්ත නිර්ණායක ලියාපදිංචියේදී සලකා බලා තිබේ. ඒ නිසා මෙවැනි සැපයුමකට කිසිසේත් සුදුසු නොවන, එනම්, දළ තාපජනන අගය ප්‍රතික්ෂේපිත මට්ටමේ හෝ ඊට ළඟ මට්ටමේ ගල්අඟුරු සපයා ඇති සැපයුම්කරුවන්ටද ගල්අඟුරු සැපයීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබේ.

අලාභය මෙහෙමයි

සාමාන්‍යයෙන් විදුලි කිලෝවොට් පැය 1ක් ජනන කිරීමට අවශ්‍ය ගල්ඟුරු ප්‍රමාණය ග්රෑම් 375ක් ලෙස සැලකිය හැකිය. 2025/26 වාරය සඳහා ට්‍රයිඩන්ට් චැම්පර් ලිමිටඩ් සමාගම විසින් සපයන ලද මුල් නැව් තොග 9හි ගල් අඟුරු පාවිච්චි කර, විදුලිය ජනනය කිරීමේදී පැය 1ක් සඳහා ඉහත ප්‍රමාණයට වැඩියෙන් ගල්අඟුරු දහනය කිරීම අවශ්‍ය වෙයි. එලෙස ගල්ඟුරු ‘අධිපරිභෝජනය’ නිසා සිදුවූ මුළු ඇස්තමේන්තුගත අලාභය විගණනයේ ගණනය කිරීම මත රුපියල් මිලියන 2,237.7කි.

ප්‍රමිතියෙන් බාල නිසා එම ගල්අඟුරු භාවිතයෙන් බලාගාරයේ පූර්ණ ධාරිතාව වන මෙගාවොට් 300ක් ලබාගත නොහැකිය. ඒ නිසා විකල්ප මූලාශ්‍රයකින් අතිරේක බලශක්තිය සපයාගැනීමට සිදුවෙයි.

විගණනය, එසේ විකල්ප අවස්ථා දෙකක් යටතේ අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්ති ප්‍රමාණය ගණනය කර තිබේ.

විකල්ප 1 අවස්ථාව: දෛනිකව පැය 24ක් පුරාම පූර්ණ ධාරිතාව අවශ්‍ය වෙතැයි සලකන විට, අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්තිය කිලෝවොට් පැය 114,531,131කි.

විකල්ප 2 අවස්ථාව: පද්ධති පාලන ඒකකය දෛනිකව බලාගාරයෙන් පැය 16ක් පූර්ණ ධාරිතාවෙන් විදුලිය ඉල්ලන්නේ නම්, අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්ති ප්‍රමාණය කිලොවොට් පැය 76,354,087කි.

එමෙන්ම, සැපයුම්කරුගෙන් අය කරගත හැකි දඩ මුදල රුපියල් මිලියන 2,332.5ක් විය.
පුළුවන් කාලයේදී ගල්අඟුරු ගෙනැවිත් නැහැ

ලක්විජය බලාගාර පරිශ්‍රයට මුහුදෙන් ගෙනැවිත් ගල්අඟුරු බාන්නට හැකිවන්නේ නිශ්චිත මාස කිහිපයකදී පමණි. අවුරුද්දේ මැයි සිට ඊළඟ අවුරුද්දේ අගෝස්තු දක්වා කාලය නොරොච්චෝල ප්‍රදේශයට නිරිතදිග මෝසම් (වාරකන්) කාලයයි. මේ නිසා නැව් නැංගුරම් ලෑම, ගල්ඟුරු ගොඩබෑම, ගල්අඟුරු ගෙනඑන බත්තල්වලට බලාගාරයේ ජැටිය වෙත ඒම අපහසුය. ඒ නිසා, බලාගාරයට අවශ්‍ය වාර්ෂික ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය, ඔක්තෝබර් සිට ඉදිරි වසරේ මාර්තු දක්වා කාලය තුළ රැස්කර අංගණයේ ගබඩා කළ යුතුය. බලාගාරය වෙත ගෙනඑන එක නැවක ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය මෙට්රික් ටොන් 60,000ක් පමණ වන නිසා, වර්ෂයක් තුළ ගමන් වාර 38ක් සාමාන්‍යයෙන් කළ යුතුය.

එලෙස සුදුසු කාලය වුණු 2025 නොවම්බර් 13 සිට දෙසැම්බර් 30 දක්වා දින 40ක කාලය තුළ, ලංකාවට ගල්අඟුරු ගෙන්වා ගත්තේ නැත. ඒ කාලය තුළ ගල්අඟුරු ගෙන්වාගැනීමට හැකිවන සේ ප්‍රසම්පාදනය සිදුකිරීමට එල්සීසී සමාගම අපොහොසත් විය.
2025/2026 සඳහා ප්‍රසම්පාදනයෙන් 2026 මාර්තු 20 වන විට නැව් තොග 18ක් ලබාගැනීමට සැලසුම් කර තිබිණි. එහෙත් ඒ කාලය වන විට ගොඩබෑම සම්පූර්ණ කර තිබුණේ නැව්තොග 12ක් පමණි.

ගිවිසුම අනුව ගල්අඟුරු ලංකාවට ගෙනා හැටි

නැව්තොග අංක 445, දින 6ක් ප්‍රමාද විය. 446 දින 6ක් ප්‍රමාදයි. 447 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 448 දින 13ක් ප්‍රමාදයි. 449 දින 17ක් ප්‍රමාදයි. 450 දින 14ක් ප්‍ර(මාදයි. 451 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 452 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 453 දින 14ක් ප්‍රමාදයි. 454 දින 6ක් ප්‍රමාදයි. 455 දින 11ක් ප්‍රමාදයි. 456 දින 7ක්ද, 457 දින 8ක්ද, 458 දින 17ක්ද, 459 දින 13ක්ද, 460 දින 18ක්ද, 461 දින 16ක්ද, 462 දින 17ක්ද, 463 දින 17ක්ද, 464 දින 16ක්ද, 465 දින 17ක්ද 466 දින 20ක්ද 467 දින 23ක්ද ප්‍රමාද විය.

සැපයුම්කරු අපොහොසත් වුවහොත් 2025/2026 හදිසි ප්‍රසම්පාදනය
වත්මන් සැපයුම්කරු කොන්ත්‍රාත් ගිවිසුම යටතේ වන බැඳීම සපුරාලන්නට අසමත් වුවහොත්, බලාගාරයේ අඛණ්ඩ නිෂ්පාදනයට බාධාවන පරිදි ගල්ඟුරු හිඟයක් ඇතිවිය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක කොන්ත්‍රාත්තුව අවලංගු / අවසන් කිරීමට ගල්අඟුරු සැපයුම් ගිවිසුම තුළ විධිවිධාන තිබෙන බව බලශක්ති ඇමතිවරයා, 2026 ජනවාරි 23 වැනි දින ඇමති මණ්ඩල සංදේශයකින් ඇමති මණ්ඩලයට දන්වා තිබිණ. ඒ වන විට තොග 3ක් ගොඩබා තිබුණු අතර, තවත් 5ක් අනුමත කර තිබිණ.

හදිසි මිලදීගැනීමටත් ඇමති ඉල්ලයි

යම් හෙයකින් සැපයුම්කරු අසාර්ථක වුවහොත්, විය හැකි හානිය අවම කිරීමට නැව්ගත කිරීම් 5ක් හෙවත් මෙටො 300,000ක් හදිසි ප්‍රසම්පාදනය මගින් කරගැනීම සුදුසු බව ඇමතිවරයා 2026 මාර්තු 16 දින සිය කැබිනට් සංදේශයෙන් කියා තිබිණි.
එම ප්‍රසම්පාදනයට සැපයුම්කරුවෝ 6ක් ප්‍රතිචාර දැක්වූහ. ඒ අතරින් 2026 අප්‍රේල්-මැයි කාලය සඳහා මෙටො 1ක් ඩොලර් 142ක් ලෙස මෙටො 300,000ක් මිලදී ගැනීමට ටරන්ජොට් රිසෝසස් ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් වෙත නිර්දේශ විය. එදිනම එම සමාගමට අනුමැතිය හිමිවිය. මාර්තු 18 දින එම සමාගමට ප්‍රසම්පාදනය ප්‍රදානය කර තිබිණි.

සිදුවූයේ කුමක්ද? අඩු මුදලකට (මෙටො1ක් ඩොලර් 81කට) ගල්අඟුරු මිලදී ගන්නට තෝරාගත් ට්‍රයිඩන්ට් සමාගම සැපයීම හරියට කරන්නට අසමත්වීම නිසා, එම වරද නිවැරදි කරන්නට රජය හා ඇමතිවරයා අසමත්වීමද නිසා, වැඩි මිලක් හෙවත් මෙටො එකකට ඩොර් 142ක් ගෙවා හදිසි මිලදී ගැනීමක් කරන්නට සිදුවීමයි.

මේ තත්වය සැලකිය යුත්තේ ආණ්ඩුවේ, ඇමතිවරයාගේ මෙන්ම එල්සීසී සමාගමේ අකාර්යක්ෂමතාව නිසා මහජනතාවගේ බදු මුදලින් ගෙවන අපරාද වියදමක් හැටියට නොවේද?

ගෙවීම් කිරීම

ගල්අඟුරු තොගයේ වටිනාකමෙන් 80%ක් පටවන වරායේ තත්ව පරීක්ෂණ වාර්තාව මත සැපයුම්කරුගේ ඉන්වොයිසිය ලැබීමෙන් පසුව සැපයුම්කරුට ගෙවයි. ඉතිරි 20%, ගොඩබාන වරායේ තත්ව පරීක්ෂණ වාර්තාව මත ගැළපීම්වලින් පසු සැපයුම්කරුට ගෙවයි.

(ගල්අඟුරු වංචාව ගැන තවත් විස්තර අනිද්දා ඊළඟ කලාපයේ)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ලෝක සාමය හා එක්සත් ජාතීහු

0

දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේ දී යුදෙව්වන් පමණක් ලක්ෂ 60ක් ඝාතනය කරන ලද බව කියැවෙයි.

දෙවැනි ලෝක යුද්ධය සිදුවන විටත්, වර්තමාන එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ පූර්වගාමියා හෙවත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හෙවත් ලීග් ඔෆ් නේෂන්ස් ක්‍රියාත්මක ව පැවතිණි. එහෙත්, දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේ දී සිදු වූ මහා මිනිස් සංහාරය වළකන්නට එම සංවිධානයට බැරි විය.

ඒ නිසා, දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් වහා ම පසුව, මෙවැනි මහා විනාශයක් නැවත ඇතිවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා අලුත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයක අවශ්‍යතාව පිළිගැනිණ. 1945 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය බිහිවන්නේ ඒ අනුව ය. වඩාත් සංවිධානාත්මක ව, වඩාත් ශක්තිමත් ව, තුන්වැනි ලෝක සංග්‍රාමයකින් ඇතිවිය හැකි හානි වැලැක්වීම මෙන් ම, මුළුමහත් ලෝක වැසියන්ගේ මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරගැනීමට කැපවීම ද එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මූලික අරමුණු වන්නේ ය. එහි සාමාජිකත්වය ලබන සියල්ලෝ ම, අනෙක් රටවල ස්වෛරීත්වය පිළිගන්නට බැඳී සිටිති. එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලධර්ම පිළිගන්නට බැඳී සිටිති.

අද අප බහුලව කතාකරන ‘මානව හිමිකම්’ යන වචන මෙන් ම භාවිතය ද මනුෂ්‍යයාගේ ශබ්ද කෝෂයට එකතු වුණේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය නිසා ය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය යුද්ධය ප්‍රතික්ෂේප නොකරයි. යුද්ධ ඇතිවීම පිළිගනියි. එහෙත් එම යුද්ධ, ම්ලේච්ඡයන්ගේ යුද්ධ බවට පත් නොකොට, හැමෝටම පිළිගත හැකි මූලධර්ම අනුගමනය කරමින් කිරීමේ වැදගත්කම එය අවධාරණය කරයි. ඒ නිසා යුද්ධය වුව ද කළ යුත්තේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතීන්වලට, ගිවිසුම්වලට අනුව ය.

එහෙත්, ගෙවී ගිය මාසයක පමණ කාලය එවැනි පොදු සංවිධානයක පවා පැවැත්ම, වලංගුතාව හා බලය දැඩි ලෙස ප්‍රශ්න කරන බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත. අද එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ පැවැත්ම හා බලාත්මක භාවය පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අවුලක් ඒ නිසා පැනනැගී තිබේ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වෙනුවට, අද ලෝක පර්යාය තීරණය කරන්නා බවට පත්ව ඇත්තේ ඇමරිකාවයි. ඇමරිකාවටත් වඩා එහි ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ය. ඔහුට අනුව, ඔහු මහා ජාතියක ජනාධිපති ය. ලෝකයේ අනෙක් ඕනෑ ම රටක් සිටි ය යුත්තේ ඔහුගේ ඕනෑ එපාකම් අනුව ය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ සම්මුතියෙන් එකඟත්වයෙන් නිර්මාණය කර ඇති කිසිදු ප්‍රමිතියක්, පිළිගැනීමට ඔහු සූදානම් නැත.

ඔහුගේ හැසිරීමට සහාය දෙන්නා ඊශ්‍රායලයේ අගමැති බෙන්යෙමින් නෙතන්යාහු ය. ඔහු ද ප්‍රසිද්ධියේ ම කීවේ තමා එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලධර්ම මායිම් නොකරන බවයි. එහි උත්ප්‍රාසය වන්නේ, අද ඔහු සිය රට හැටියට සලකන ඊශ්‍රායලය මුළුමනින් ම නිර්මාණය කර දෙන ලද්දේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් බවයි. ඒ. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයට පෙර යුදෙව්වන්ට සිදු වූ මහා අපරාධයට වන්දි ගෙවීමක් කළ යුතු යැයි ලෝක ප්‍රජාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ සාකච්ඡා කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ය.

කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, එහි ව්‍යුහය හා බලතල පිළිබඳ දීර්ඝකාලීන ව පවතින විචාරාත්මක සංවාදය, මේ යුද්ධයෙන් පසු නැවතත් ඉහළට එනු ඇත. එහි දී තමන්ට වුවමනා පරිදි විනාශය ගෙන දීමට හෝ ආරක්ෂාව ගෙන දීමට බලවතුන් පස් දෙනකුට පමණක් විශේෂයෙන් ලබාදී ඇති නිෂේධ බලය දැනටමත් සංවාදයට බඳුන් වී තිබේ. ඒ වාගේ ම එක්සත් ජාතීන්ගේ බලය, තවත් ශක්තිමත් කරන්නනේ කෙසේ ද යන්න ද සංවාදයට බඳුන් වී තිබේ.

ඉරාන-අමෙරිකා- ඊශ්‍රායල් යුද්ධය තව කොපමණ කාලයක් ඇදේවි දැයි කිසිවකු දන්නේ නැත. එය කෙසේ වුවත්, අඩු ගණනේ එම ගැටුමෙන් පසුව වත් නැවත මෙවැනි ම්ලේච්ඡ හැසිරීම් ලෝක රාජ්‍යයන්ගෙන් පිළිබිඹු නොවන්නට කටයුතු කරන්නේ කෙසේ දැයි සංවාදයක් ඇරඹිය යුතු ය.

හොරොව්පතාන අලි වඳකරන්න හොඳ තැනක්ද?

0
හාමතේ මැරෙන්නට තවත් අලියෙකු හොරොව්පතානට ගිහින් දමති

වසර මිලියන ගණනකට පෙර මිහිමත ජීවයේ පරිණාමය එකම ආකාරයෙන් ආරම්භවුවද අන් සියලු ජීවීන් පරයා මානවයා සිය පැවත්ම තහවුරු කරගන්නට සමත් විය. ඒ අනුව ලෝකයේ සෑම රටකම නීති රීති මතු නොව සමාජ සම්ප්‍රදායන් පවා ගොඩනැගී ඇත්තේ මිනිසා මුල්කරගෙනය. සැකෙවින් පවසතොත් අද ලෝකයේ පැවැත්ම තීරණය කරනුයේ මිනිසා තනිවමය. පරිසරය, වන සතුන් සහ මිනිසුන් ත්‍රිකෝණාකාරව සම්බන්ධවූ බොහෝ ගැටලුවලදී සියලු තීරණ මිනිසුන්ගේ පැත්තෙන් බලා ගන්නා තැනට පත්වීමට හේතුව මෙම තත්ත්වයයි. මීට හොඳම උදාහරණය ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ අංක එකේ සත්ත්ව මිනිස් ගැටුම වන අලි මිනිස් ගැටුම දැක්විය හැකි අතර, අද වන විටත් ඒ හා බැඳුන සියලු තීන්දු තීරණ මිනිසා විසින් මිනිසුන්ගේ වාසිය වෙනුවෙන් ගන්නා තැනට පත්ව තිබේ.

පසුගිය හතරවෙනිදා වයඹ වනජීවී කළාපයේ නිකවැරටිය, කොටවෙහෙර ප්‍රදේශයේ ජීවත්වූ තරුණ අලියෙකු බලහත්කාරයෙන් හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයට ගෙනගොස් දැමීම ඊට දිය හැකි ආසන්නතම උදාහරණයයි.

නිකවැරටියට නොදුරු ගුරුපොකුණ, කැලේගම ආදි ප්‍රදේශවල ගැවසුණ මෙම තරුණ අලියා මේ ආකාරයෙන් පරිස්ථාපනය කිරීමට හේතුව ලෙස වනජීවී බලධාරීන් සහ ප්‍රදේශවාසීන් දක්වනුයේ ඌ මිනිසෙක් මරා තිබීමය. ඊට අමතරව අවස්ථා කිහිපයකදීම පහර දීම සඳහා මිනිසුන් ලු‍හුබැඳ යාම සහ නිවාස කිහිපයකට පහරදී තිබීමද චෝදනා අතර වෙයි. ඒ මිනිසුන්ගේ පැත්තෙන් කියනා කථාවය. එහෙත් අලියාගේ පැත්තෙන්ද කථාවක් තිබිය හැකි අතර වරද වන්නේ කිසිවෙකුත් ඒ ගැන නොසිතා කටයුතු කිරීමය.

අලි සහ මිනිසුන් අතර ගැටීමට හේතුව දිගුකලක සිට සමාජයේ විවිධ වේදිකාවන්හි කථාබහට ලක්ව ඇති එකකි. එය තව දුරටත් මෙවැනි ලිපියකින් සාකච්ඡා කිරීම පාඨක ඔබේ කාලය කා දැමීමකි. වැදගත්ම දේ ඉකුත් 4 වෙනිදා අල්ලා හොරොව්පතානේ අලි රැඳවුම නොහොත් සත්ත්ව වදකාගාරයට ගොනගොස් දැම්මේ සැබැවින්ම මිනිසෙකු මැරූ අලියාද යන්න ප්‍රදේශවාසීන් අතර පවා කථාබහට ලක්වීමය. මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වන ඇතැම් අය පවසනුයේ පහර දීම් සිදුකළ අලියා දක්නට නැති බවත්, අල්ලා හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැම්මේ ආබාධ සහිතව සිටි වෙනත් අලියෙකු බවත්ය. එහෙත් අලි මෙහෙයුමට එක්වූ වනජීවී නිලධාරීන් සහ ප්‍රදේශවාසීන් පවසනුයේ අල්ලා ගත්තේ සැබෑ අලියා බවත් හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැමීමෙන් අලියාගේ මෙන්ම මිනිසුන්ගේ ජීවිතද ආරක්ෂා වන බවත් ය.

සැබැවින්ම ප්‍රචණ්ඩ හැසිරීම් පෙන්වම අලි ඇතුන් පිළිබඳව කළ ප්‍රාමාණික හැදෑරීම් මගින් එකී හැසිරීම් සඳහා හේතුවූ කරුණු මෙන්ම තවත් බොහෝ දේ ගැනද ප්‍රමානවත් අවබෝධයක් ලබාගත හැක්කේය. මේ ආකාරයෙන් ප්‍රචණ්ඩ හැසිරීම් පෙන්වන අලි ඇතුන් සියලුදෙනාම පාහේ රංචුවෙන් මිදී සිටිනා පිරිමි සතුන් වන අතර පොදු ව්‍යවහාරයේ තනි අලි යන නමින් හඳුන්වන්නේ එම සතුන්ය. තරුණ වියට එළඹෙන අලි රංචුවෙන් නෙරපා හැරීම සාමාන්‍ය ක්‍රමය වන අතර, එය එකම පවුලේ සතුන් අතර සිදුවන ලිංගික සබඳතා වලකා ලීම සඳහා ක්‍රියාත්මකවන ස්වාභාවික ජෛව පාලන ක්‍රමයකි. එකම පවුලක සාමාජිකයන් අතර සිදුවන ප්‍රජනන ක්‍රියාවලියකින් දුර්වල ජාන සහිත පරපුරක් බිහිවන අතර එම තත්ත්වය වලකා ලීම මෙහි අරමුණයි. ඒ අනුව සමාජයේ මුල්බැස ඇති තුන්පත් රෑන වැනි අලි පවුල් පිළිබඳ තොරතුරු හුදු මිථ්‍යාවක් වන අතර තනි අලි යනු රංචුවෙන් නෙරපා හැරීම නිසා හුදකලා වන සතුන් මිස වෙනයම් සාධක නිසා තනිව හැසිරෙන්නෝ නොවෙති.

කොටවෙහෙර ප්‍රදේශයෙන් අල්ලා ගත් අලියා අවුරුදු 30 ක් පමණ වයසක පසුවෙන බව වනජීවී නිලධාරීහු පවසති. ඒ අනුව ඌ තරුණ වියේ පසුවන්නෙක් බව පැහැදිලිවෙයි. මේ වයසේ අලි වෙනත් රංචුවකට එක්වීම ස්වාභාවික ක්‍රියාවකි. ඒත් අලි ඇතුන් යනු වාසභූමි නඩත්තු කරනා සතුන් කොටසකි. ඒ අනුව වෙනත් රංචුවක් වෙත යාමට නම් සැලකිය යුතු දුරක් ගමන් කිරීමට සිදු වෙයි. ඒත් වනාන්තර තුළ සිදුවන ඉඩම් අල්ලා ගැනීම්, ගස් කැපීම්, අලි මංකඩ අත්පත් කරගැනීම් වැනි ක්‍රියා නිසා අලි ඇතුනගේ ස්වාභාවික පර්යටන ක්‍රියාවලියට සැලකිය යුතු බාධාවක් පැමිණේ. එම නිසා සිය ලිංගික වශයෙන් සක්‍රිය තරුණ සතුනට සුදුසු සහකාරියක සොයා වෙනත් ප්‍රදේශයකට යාම අසීරු වෙයි. මෙම තත්ත්වය අලි ප්‍රචණ්ඩ වීමට එක් හේතුවකි. ඊට අමතරව සිය ආහාර සහ ජල අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමට දෛනිකව බොහෝ දුරක් යාමට සිදුවීමද අලි සහ මිනිසුන් අතර ගැටීම උග්‍ර කරන්නට හේතුවක් වී ඇත. නිකවැරටිය, කොටවෙහෙර පමණක් නොව සමස්ත වයඹ වනජීවී කලාපයේම මිනිස් ක්‍රිකාකාරකම් නිසා බරපතළ ප්‍රශ්න උද්ගතව ඇති බව ප්‍රකට කරුණකි. ඉතා සීමිත බිම් තීරුවකට අලි ඇතුන් කොටුවීම නිසා එහි අලි මිනිස් ගැටුම බොහෝ ඉහළ අගයකට පැමිණ ඇත.

කොටවෙහෙර අලියා අල්ලා හොරොව්පතානට ගෙන ගොස් දැමීමේ සිද්ධියට අදාලව ඡායාරූප රැසක් මේ වන විටත් සමාජ මාධ්‍යයේ සංසරණය වෙයි. අලියාගේ පාදයක් ඉදිමී ඇති ආකාරය එම ඡායාරූප නිරීක්ෂණයේදී පැහැදිලිව දැකගත හැක. ප්‍රදේශවසීන්ගේ මතය එම තුවාලය බඳින කඳක් පත්තුවීමෙන් සිදුවූ එකක් විය හැකි බවය. ඒ අනුව එම අලියා සිටියේ ප්‍රතිකාර ලැබිය යූතු තත්ත්වයේ බවත්, එවැනි සතෙකු සැතපුම් සිය ගණනක් දුර ආහාර සහ ජලය පවා ප්‍රමාණවත්ව නැති ප්‍රදේශයකට ගෙනගොස් දැමීම අසාධාරණ බවත් ඔවුහු පවසති.

අලියාගේ තුවාලයේ තත්ත්වය පිළිබඳව අප වයඹ කලාපයේ වනජිවී පශු වෛද්‍ය ඉසුරු හේවාකොට්ටගේගෙන් විමසුවෙමු. ඔහු පවසනුයේ අලියාගේ කකුලේ ඉදිමුමක් ලෙස පෙනෙන්නේ සැබැවින්ම ඉදිමුමක් නොව ගල් සන්ධි ලෙස හඳුන්වන තත්ත්වය බවයි. පැරණි තුවාලයක් සුව වනවිට එහි සිදුවෙන කැල්සියම් තැන්පත්වීම නිසා මේ ආකාරයෙන් ගල් සන්ධි තත්ත්වයට පත්වන බව වනජීවී පශු වෛද්‍ය ඉසුරු හේවාකෝට්ටගේ පවසයි. අනතුරුව අප සොයාබැලු‍වේ මෙම අලියාට ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වුවහොත් එය ලබාදීමට හොරොව්පතාන අලි ගාලට අනුයුක්ත පශු වෛද්‍යවරයෙක් සිටීද යන්නයි. එහිදී දැනගත හැකි වූයේ පණ්ඩුලගම වනජීවී පශු වෛද්‍ය කාර්යාලය මගින් අවශ්‍යතාවකදී ප්‍රතිකාර ලබාදෙන මුත් එහි නේවාසික පශු වෛද්‍යවරයෙකු නොමැති බවය. වනසතුන් උදෙසා රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන වූ කලි සැබැවින්ම අසාර්ථක ක්‍රමයකි. විශේෂයෙන්ම විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් භුක්ති විඳිමින් සිය වාසභූමිය නඩත්තු කරනා අලි ඇතුනට මෙකී රැඳවුම් මධ්‍යස්ථාන ක්‍රමය කිසිසේත් යෝග්‍ය වන්නේ නැත. එහෙයින් හොරොව්පතාන අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය යනු මුළුමනින්ම අසාර්ථක ව්‍යාපෘතියකි. එය පවසන්නේ පරිසරවේදීන් පමණක් නොවේ. වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේද බහුතරයක් දරනුයේ එම මතයමය.

ඊට අමතරව පූර්ණ මධ්‍යස්ථ පාර්ශ්වයක් වන විගණකාධිපති දෙපාර්තමේන්තුවද සිය වාර්ෂික වාර්තාව මගින් වරක් හොරොව්පතානේ අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ අසාර්ථක බව සහ එහි සිදුව ඇති අක්‍රමිකතාවන් රැසක් පෙන්වාදී තිබුණි. ඒ 2022 වසරට අදාළ සිය වාර්තාව මගිනි.

එහි දැක්වෙන පරිදි අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයට මුල්ම අලියා මුදා හැර ඇත්තේ 2015 සැප්තැම්බර් 04 දිනය. 2019 ජුනි 25 දින වනවිට ඊට මුදාහැර අති අලි ඇතුන් සංඛ්‍යව 52 කි. කෙසේ වෙතත් 2019 ජුනි මස වන විට එහි ඉතිරිව සිට ඇත්තේ අලි ඇතුන් 09 දෙනෙකු පමණක් බව එකී වාර්තාවේ සඳහන් වෙයි. රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය ආශ්‍රිතව වාර්තාවෙන අලි මරණ සංඛ්‍යාව 12 කි. ඉතිරි අලින් 31ක් අතුරුදහන්වී ඇති බව වාර්තාව මගින් පෙන්වා දී ඇත. අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ ඇති තණ බිම් සංඛ්‍යාව එහි වසනා සතුනට කිසිසේත් ප්‍රමාණවත් නොවීම හේතුවෙන් රුපියල් කෝටි ගණනක් වැයකර පිටතින් ආහාර ලබාගෙන ඇතත් අලි හාමතේ මිය ගිය බව මේ වන විට තහවුරුව ඇත. රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය තුළ අලි ඇතුනට ප්‍රමාණවත් ජල පහසුකම් නැති අතර මේ සියලු දේ නිසා අලි එම බිම හැර යාම ඉක්මන් වන බව පරිසරවේදීහු පෙන්වා දෙති.

පනාමුරේ අලි ගාල වැනි හස්ති මර්මස්ථානයක් වන හොරොව්පතානට තවත් අලියෙකු ගෙනගොස් දැමීමට සාධාරණදයි විමසන්නට අපි වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන කාර්යාලයෙන් ඇමතූවෙමු. එහිදී අප හා අදහස් දැක්වූ නිලධාරියෙකු පැවසුවේ කොටවෙහෙර අලියා තවමත් පරිස්ථාපනයට ලක් කර නැති බවය. එහෙත් අලියා හොරොව්පතානට ගෙන ගොස් දමා ඇති බවත් අදාළ චායාරූප පවා අප සතු බවත් පැවසීමෙන් පසු “අලි සංවර්ධන අංශයේ තව්ෆික් මහත්තයාගෙන්” විමසන මෙන් ඔහු උපදෙස් ලබාදුන්නේය. ඒ අනුව අපි තවුෆික් මහත්තයාගෙන් මේ පිළිබඳව විමසූවෙමු.

කොටවෙහෙර අලියා හොරොව්පතානට ගෙනගොස් දැමූ බව ඔහු එහිදී පිළිගත්තේය. ගෙනගොස් දැමූ අලින්ගෙන් හතරෙන් තුනකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් මියගොස් හෝ අතුරුදහන්ව ඇති හොරොව්පතානට අලුතෙන් අලි ගෙනගොස් දමන්නේ ඇයි දැයි අපි අනතුරුව ඔහුගෙන් විමසුවෙමු. එහෙත් හොරොව්පතාන අසාර්ථක ව්‍යාපෘතියක් බව ඔහු පිළිගන්නේ නැත. ගෙනගොස් දැමූ අලි දැන් එහි නැති බව ජාතික විගණන වාර්තාවෙන් පවා තහවුරුව ඇති බවත්, ඇවැසි නම් එම වාර්තාවේ පිටපතක් ලබාදිය හැකි බවත් ලියුම්කරු ඔහුට පවසන ලදි. ඊට ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දන්නේය. “කවුද කියන්නේ හොරොව්පතාන ෆේල් කියලා. අපි ගියාම ඔය ඉන්න අලි කොහෙන්ද එතනට ආවේ. අල්ලපු අලියට බෙහෙත් කරලා තමා ගිහින් දැම්මේ. ඔය කියන රිපෝට් අපි ගාවත් තියෙනවා.”

වනජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ අභ්‍යන්තර ආරංචි මාර්ග පවසනුයේ වනජීවී පශු වෛද්‍යවරුන් ඇතුළු බහුතර පිරිසක් මෙකී අවිධිමත් පරිස්ථාපන ක්‍රියවලියට මුළු‍මනින්ම විරුද්ධ බවය. අප හා අදහස් දැක්වූ වනජීවී නිලධාරියෙකු ඒ පිළිබඳව මෙසේ පැවසීය. “අලි ගිහින් දාන වැඩේ සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථකයි. 2015 ඉඳන්ම මේක ඔප්පු වෙච්ච දෙයක්. ඒත් නැවත නැවතත් කරනවා. අපි හොඳටම දන්නවා වයිල්ඩ් ලයිෆ් වෙට්ලා මේ වැඩේට කැමති නෑ. කොටවෙහෙර අලියා වයඹ කළාපයෙන් පිට යවන්න ඒ අය කැමති උනේ නෑ. ඒත් ඉහළින් එන අණ ක්‍රියාත්මක කරන්නම වෙනවා. ඒක නිසා ඒ අලියා හොරොව්පතානට ගිහින් දාන්න වුණා. සමහර විට තව මාසයක දෙකක් යනකොට ඔය අලියා එහෙන් පනියි. නැවත මෙහෙ එන්නත් පුළුවන්. නැතිනම් මග මැරෙන්නත් පුළුවන්.” ඔහු පැවසීය.

අලි අල්ලා හොරොව්පතානට ගිහින් දැමීම දේශපාලන හේතූන් මත ගත් තීන්දුවක්දැයි අනතුරුව අපි විමසා සිටියෙමු. “ඔය හොරොව්පතාන කියන්නේත් දේශපාලන තීන්දුවක් නේ. එවකට හිටිය ඇමති කෙනෙක් තමන්ගේ ගම් පළාතට ඕක ගන්න මුල්වුණේ. අද වුණත් දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන කමිටුවලදී කථාවෙන දේවල් බලන්න. වනජීවී නිලධාරීන්ට කොයිතරම් බලපෑම් එනවද. අලි එළවන්න, අල්ලලා ගිහින් දාන්න කිය කිය. මොකද දේශපාලනඥයන්ට වටින්නෙ මිනිස්සු. ඒ අයට ඡන්දය තියනවානේ. අලින්ගෙන් එහෙම ප්‍රයෝජනයක් නෑනේ. ඒ නිසා සියලු තීරණ ගන්නේ දේශපාලන වාසිය බලලා. අලියෙක් ගම් වදිනවා නම් මිනිස්සුන්ගෙයි, දේශපාලන අධිකාරියෙයි එකම විසඳුම තමා ගිහින් හොරොව්පතානේ දාන එක. අලියා ගමට එන්න හේතුවෙන පාරිසරික ප්‍රශ්නය විසඳන්න ඒ අයට ඕනකමක් නෑ. වනජීවී නිලධාරීන් විෂය හැදෑරීමක් සහිතව කරන නිර්දේශ කුණු කූඩයට දාලා දේශපාලන උවමනාවට ගේන තීරණ තමා ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ. මේ අලි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවලට ගිහින් දාන්නේ පිරිමි අලි. ඒ නිසා එම සතුන්ට පරපුර බිහිකරන්න බැරිව යනවා. අපි දන්නවා ලංකව දූපතක්. පිටස්තර ගොඩබිම් මාර්ගවලින් ාලි මෙහේ එන්නෙ එනෑ. ඉන්න තරම් ශක්තිමත් පිරිමි අලි ගිහින් හොරොව්පතානෙ ගාල් කළාම කොහොමද අලි බෝ වෙන්නේ. මේක ලංකාවේ අලි වඳ කරන්න නම් හොඳ ක්‍රමයක්” ඔහු පැවසීය.

අරුණ ලක්ෂ්මන් ප්‍රනාන්දු

නොරච්චෝලේ දුම් ගැන වාර්තාවක් අප්‍රේල් දෙවන සතියේ

බාල ගල් අඟු‍රු භාවිත කිරීම නිසා නොරොච්චෝලය ගල් අඟු‍රු බලාගාරයෙන් වර්තමානයේ නිකුත් වෙන දුම් සහ අළු නොරොච්චෝලය ගල් අඟු‍රු බලාගාරයෙන්ම කළමනාකරණය කරගන්නේ කෙසේදැයි දක්වන වාර්තාවක් අප්‍රේල් දෙවන සතියේදී පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්ක ලේකම් කාර්යාලයට භාරදීමට නියමිත බව එහි උසස් නිලධාරියෙක් පැවසීය.

පුත්තලම දිස්ත්‍රික්ක ලේකම් කාර්යාලයෙන් අප කළ විමසීමකදී එහි ඉහළ නිලධාරියෙකු පැවසුවේ නොරොච්චෝල ගල් අඟු‍රු බලාගාරය නිරීක්ෂණය කිරීමට පුත්තලම දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයේ නිලධාරීන්, පරිසර අධිකාරියේ නිලධාරීන් සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් පිරිසක් මාර්තු මාසයේ අවසානයේ ගිය බවය. එහිදී නොරොච්චෝලය බලාගාරයේ ඉහළ නිලධාරීන්, ගල් අඟු‍රු සම්බන්ධයෙන් තවමත් කිසිදු ප්‍රශ්නයක් ඇති වී නැති බවත් පිට වන අළු බලාගාරය තුළම කළමනාකරණය කරගන්නට කටයුතු කරන බවත් තම කණ්ඩායමට දැනුම් දුන් බව ඒ මහතා පැවසීය.

තවද දැනට බලාගාරයේ චිමිනිවලින් පිටවන අළු සියල්ල බලාගාරයේ කොටසක ගබඩා කර එම අළු සුළඟට හසු වී පිටතට නොයන සේ බලාගාරයේ සේවකයන් අළුවලට වතුර දමමින් තැන්පත් කර ඇති බවත් ඒ මහතා පැවසීය.