විසිවැනි සංශෝධනයෙන් මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවට බලපෑම් එල්ලවෙනවාද?

මැතිවරණ කොමිසමේ ස්වාධීනභාවයට තමයි පළවැනිම බලපෑම. මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව පැවති කාලයේත් යම් ආකාරයක ස්වාධීනභාවයක් මැතිවරණ කොමිසමට තිබුණු බව ඇත්ත. කොමිසමක් නොවුණාට දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු නිලධාරීනුත් සාධාරණ මැතිවරණයක් පැවැත්වීමට පියවර ගත්තා. දහනවවැනි සංශෝධනයෙන් කොමිෂන් සභා ස්ථාපිත කළාම තනි පුද්ගලයෙකු තීන්දු ගැනීම වෙනුවට තුන්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කොමිසමකින් තීන්දු ගත්තා. කොමිෂන් පත් වුණේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව හරහා.

එහෙත් එලෙස පත් වූ අයගේ අඩුපාඩු ඉස්මතු කර පෙන්වනවා නේද?

පුද්ගලයන්ගේ අඩුපාඩු තියෙන්න පුළුවන්. එහෙත් පොදුවේ ගත් කළ ඒක ස්වාධීන යාන්ත්‍රණයක් හැටියට තමයි ක්‍රියාත්මක වුණේ. විසිවැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් ස්වාධීනව පත් විය යුතු මැතිවරණ කොමිසමේ සාමාජිකයන් පත් කරන්නේ ජනාධිපතිවරයා. එලෙස ජනාධිපතිවරයා පත් කළ නියෝජිතයන් කොයිතරම් දුරට ස්වාධීනද කියන ප්‍රශ්නය තියෙනවා.

මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව කාලයේ කොමසාරිස්වරයා පත් කළ තත්වයටත් වඩා, ජනාධිපතිවරයා කොමිසමක සාමාජිකයන් පත් කරන තත්වයක් ඇතිවුණොත් බලපෑම් එල්ලවීමේ ඉඩකඩ වැඩියි නේද?

යම් අමාත්‍යාංශයක උසස් නිලධාරියෙකු හෝ ආයතන ප්‍රධානියෙකු පරිපාලන සේවයේ හෝ අදාල සේවයේ උසස්වීම් ලබා එම පත්වීම දක්වා එනවා. ඉඳහිට එක්කෙනෙක් දෙන්නෙක් වෙනස් වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. එහෙත් මැතිවරණ කොමිසමට එන විට මැතිවරණ ක්‍රමයෙන්ම උඩට ආපු එක්කෙනෙක්වත් මැතිවරණ කොමිසමට පත් නොකර ඉන්නත් ඉඩ තියෙනවා. ඒ අනුව මැතිවරණ ගැන අවබෝධයක් නැති, පත්කරන බලධාරියාට හිතැති කෙනෙක් කොමිසමේ සාමාජිකයන් වෙන්න පුළුවන්. පත් කිරීමේ ස්වාධීනතාවය විසිවන සංශෝධනයෙන් නැති වෙනවා. අනෙක ජනාධිපතිවරයා පත් කරන කොමිසමක් සිටියදී ඔහුත් ඉදිරිපත් වෙන ජනාධිපතිවරණයක් පැවැත්වුවොත් මහා ප්‍රශ්නයක් එනවා. තමන් පත් කළ ස්වාමියා තරගකරුවෙක් වන විට, කොයිතරම් දුරට ස්වාධීනව හා සාධාරණව කටයුතු කරන්න කොමිසමට පුළුවන් වේවිද කියන ප්‍රශ්නය තියෙනවා.

පත් කළේ ජනාධිපතිවරයා වුණත්, පත්වීමෙන් පසු ස්වාධීනව කටයුතු කළ හැකි බව තර්ක කළොත්…

එහෙම තර්ක කරන්න පුළුවන්. ඉඳහිට එලෙස ස්වාධීනව ක්‍රියා කළ නිලධාරීන් ගැන උදාහරණත් තියෙන්න පුළුවන්. එහෙත් සංකල්පයක් විදියටත්, පෙර අත්දැකීම් අනුවත් වැඩි ඉඩක් තියෙන්නේ පත් කළ පුද්ගලයාට පක්ෂපාතීව කටයුතු කිරීමටයි.

විස්ස අනුව මැතිවරණ ගැන අවබෝධයක් නොමැති තුන්දෙනෙක් වුණත් කොමිසමට පත් කළ හැකියි නේද?

දහනවවැනි සංශෝධනයෙන් කොමිෂන් සභා පත් කරනකොට නිර්ණායක තිබුණා. ඒ අනුව කොමිසමේ එක් පුද්ගලයෙක් අනිවාර්යයෙන් නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරයෙක් හෝ ඊට ඉහළ තනතුරක් සහිත අයෙක් විය යුතුයි. ඒකෙන් අදහස් කළේ කොමිසමේ අනිවාර්යයෙන් එක් සාමාජිකයෙක් මැතිවරණ පිළිබඳ අත්දැකීම් සහිත බව සහතික කිරීම. මැතිවරණ කොමිසම ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කරන ආයතනයක් වුණාට, මැතිවරණ ඉතිහාසය හා මැතිවරණ නීති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික භාවිතාව නොදන්නා කෙනෙක් හිටියොත් ප්‍රායෝගික ප්‍රශ්නයක් එනවා. 20 වැනි සංශෝධනය නිසා මැතිවරණ ක්ෂේත්‍රයේ අත්දැකීම් සහිත කෙනෙක් පත් කිරීම පිළිබඳ කාරණය අත්හැරිලා තියෙනවා. මැතිවරණ කොමිසමට ඒක  තීරණාත්මකයි.

කොමිසමේ තිබුණු ගණ පූර්ණය පිළිබඳ අඩුවත් 20 වැනි සංශෝධන කෙටුම්පතෙන් නිවැරදි කරලා නැහැ නේද?

මැතිවරණ කොමිසමට අදාලව දහනවවැනි සංශෝධනයේ තිබුණු ප්‍රධාන අඩුවක් තමයි සාමාජිකයන් සංඛ්‍යාව හා ගණ පූර්ණය. සාමාජිකයන් තුන්දෙනෙක්. ගණ පූර්ණයත් තුනයි. ඒ අනුව එක් සාමාජිකයෙක් හෝ යම් හේතුවක් නිසා සහභාගී නොවුණොත්, තීන්දුවක් ගන්න බැහැ. මේ ගැන මහාචාර්ය ජී.එල්. පීරිස් පවා දිගින් දිගටම කතා කරලා තිබුණ බව මතකයි. ඒක ඔවුන් බරපතල ප්‍රශ්නයක් විදියට දැක්කා. එහෙත්, ඒක ආමන්ත්‍රණය කරලා නැහැ. සාධනීය කාරණයක් සිද්ධවෙන්න තිබුණත්, ඒක වුණේ නැහැ.

කොමිසමේ ස්වාධීනත්වයට අමතරව මැතිවරණයට බලපාන අනෙකුත් කාරණා 20 සංශෝධනයේ තියෙනවාද?

මැතිවරණ ගැන කතාකරන විට මැතිවරණ කොමිසම ගැන විතරක් කතා කරන්න බැහැ. මැතිවරණයක තවත් පාර්ශ්වකරුවන් ඉන්නවා. රාජ්‍ය නිලධාරීන් ලක්ෂ ගණනක් ඉන්නවා. එම නිලධාරීන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කිරිමේ හැකියාව තියෙනවාද නැතිද කියන එක මැතිවරණවලට ඍජුව බලපානවා. මෙතෙක් රාජ්‍ය සේවයේ පත්වීම්, උසස්වීම් සිදුකරන රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් පත් කළේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව හරහා. ඒ අනුව ඔවුන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කරන්න පුළුවන්කම තිබුණා. එහෙත් දැන් ඒකේ බලතල ටිකක් කැබිනට් මණ්ඩලයට අරගෙන තියෙනවා. කැබිනට් මණ්ඩලයේ උපදෙස් මත තමයි රාජ්‍ය සේවා කොමිසම ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ. රාජ්‍ය සේවය ඍජු ලෙස මැතිවරණ ක්‍රියාවලියට බලපෑම් එල්ල කරනවා.

මැතිවරණ කොමිසමේ බලතල අඩුවීමක් තියෙනවාද?

මැතිවරණ කොමිසමට තිබුණ බලතල රාශියක් රාජ්‍ය සේවා කොමිසමට පවරාගෙන තියෙනවා. දැනට මැතිවරණ කාලයකදී පත්කිරීම්, උසස් කිරීම් හා මාරු කිරීම් මැතිවරණ කොමිසමෙන් අහන්නේ නැතිව කරන්න බැහැ. එවැනි ක්‍රියාවක් අත්‍යාවශ්‍ය නම්, කොමිසමේ අනුමැතිය ඇතිව ඒක කරන්න පුළුවන්. එවැනි ප්‍රතිපාදන අවශ්‍ය වන්නේ ඇයිද කියා පැහැදිලියි. යම් කිසි දේශපාලන වුවමනාවක්  කෙනෙක් මාරු කළොත්, ඒක මැතිවරණ ප්‍රතිඵලයට බලපානවා. දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන් ඇතුළු තීන්දු ගැනීම්වලට අදාල නිලධාරීන්ට බලපෑම් කරන්න ඒ අනුව අමාරුයි. විසිවැනි සංශෝධනයෙන් මේක වෙනස් වෙනවා. එම බලය රාජ්‍ය සේවා කොමිසමට යනවා. මැතිවරණයට ඍජු ලෙස බලපාන කාරණාවලට විතරයි මැදිහත් වෙන්න පුළුවන්. මේ හේතුව නිසා අපැහැදිලි තැනකුත් මතු වෙනවා.

ඒ මොකක්ද?

දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන් වැටෙන්නේ රාජ්‍ය සේවා කොමිසම යටතට. එහෙත් මැතිවරණවලදී දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරුන් තේරීම් භාර නිලධාරීන් ලෙස  පත් කරනවා. එහෙම මොහොතක මැතිවරණ කොමිසමේ අවසර නැතිව මාරු කරලා යවන්න පුළුවන්ද, බැරිද කියන එක අපැහැදිලියි.  ස්වාධීන කොමිසමක් ක්‍රියාත්මක වෙනවානම්, මෙවැනි අපැහැදිලි තැන් වාසියක් ලෙස අරගෙන ස්වාධීන මැතිවරණයක් වෙනුවෙන් මැදිහත් විය හැකියි. එහෙත්, දේශපාලන කොමිසමක් නම් අපැහැදිලි තැනකදී අක්‍රියව ඉන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒ අනුව දේශපාලනඥයන්ට වාසිදායක ලෙස කටයුතු කරන්න පුළුවන්.

මැතිවරණ කොමිසමේ බලය සීමා වෙන්නේ පත්කිරීම් හා උසස්කිරීම් ආදියට පමණද?

සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීම්, රැකියා ලබාදීම් ආදියටත් අදාලයි. මීට කලින් ජනාධිපතිවරණයේදී එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් රැකියා ලබාදෙන්නට ගත් උත්සාහයක් කොමිසම නැවැත්වුවා. මේ මැතිවරණයේදී රැකියා ලක්ෂයේ වැඩපිළිවෙලක් මැතිවරණ කොමිසමෙන් නැවැත්වුවා. ඒක පසුව ක්‍රියාත්මක වුණා. එහෙත්, යූඇන්පීයෙන් පටන්ගත් වැඩපිළිවෙල ආණ්ඩු මාරුව නිසා ක්‍රියාත්මක වුණේ නැහැ. කොහොම වුණත් මැතිවරණ කොමිසමේදී මෙවැනි පත්වීම් ලබාදීම් මැතිවරණයට වාසිදායක ලෙස පාවිච්චි කරන්නට ඉඩ තියෙනවා. ඉස්සරහට විස්ස ක්‍රියාත්මක වුණොත් මැතිවරණ කොමිසමට මෙවැනි ක්‍රියා නවත්වන්න බැරි වෙනවා.

රාජ්‍ය දේපළ අවභාවිතයට විස්සෙන් වැඩිපුර ඉඩකඩ හැදෙනවාද?

මෙහෙම දෙයක් තියෙනවා. දහනවවැනි සංශෝධනය යටතේ මැතිවරණයක් ක්‍රියාත්මක වෙන කාලයේ භාරකාර ආණ්ඩුව හැටියට ක්‍රියාත්මක වුණේ කැබිනට් මණ්ඩලය පමණයි. කැබිනට් මණ්ඩලය යටතට රජයේ සෑම අමාත්‍යාංශයක්ම හා දෙපාර්තමේන්තුවක්ම අයත් වෙනවා. ඒ නිසා, එම කාලසීමාව තුළ ආණ්ඩුව පවත්වාගෙන යන්න කැබිනට් මණ්ඩලයට පුළුවන්. එහෙත්, 20 වැනි සංශෝධනයෙන් රාජ්‍ය ඇමතිවරුන්ට හා නියෝජ්‍ය ඇමතිවරුන්ට ඇතුළු කැබිනට් නොවන ඇමතිවරුන්ටත් මැතිවරණ සමයේ ක්‍රියාත්මක වෙන්න පුළුවන්. ඒ අනුව රාජ්‍ය දේපළ හා බලය අභිමත ලෙස පාවිච්චි කිරීමට වපසරියක් 20 වැනි සංශෝධනයෙන් හැදෙනවා.

පොලීසියේ ස්වාධීනත්වයත් තීරණාත්මකයි නේද?

මැතිවරණයක ප්‍රධාන පාර්ශ්වකරුවන් පිරිසක් තමයි පොලීසිය. පොලීසියේ ක්‍රියාකාරීත්වය මැතිවරණයක නිදහස් හා සාධාරණ බවට බලපානවා. පොලිස් කොමිසම ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක නොවන තත්වයක් ආවොත් ඒක බරපතලයි. මැතිවරණ කොමිසමටත් වඩා පොලීසියට බලපෑම් වැඩියි. මැතිවරණ නැති සාමාන්‍ය කාලවලදී පවා පොලීසීයට දේශපාලන බලපෑම් වැඩියි. මැතිවරණ කාලයක මේක තවත් බරපතල වෙන්න පුළුවන්. ස්වාධීන කොමිෂන් සභාවක් නැති තත්වයක් තුළ පොලිස් නිලධාරීන් ප්‍රාදේශීය දේශපාලනඥයන්ට අවශ්‍ය පරිදි කටයුතු කරයි. මැතිවරණ කාලයකදී ඍජුව කටයුතු කළත් ඡන්දයෙන් පස්සේ පළිගැනීමක් වුණොත් ආරක්ෂාව සපයන්න ස්වාධීන යාන්ත්‍රණයක් නැහැනේ. දැන් ව්‍යවස්ථාවට අනුව නම් පොලිස් කොමිෂන් සභාව තියෙනවා. දැන් පොලිස් කොමිසම සීයට සීයක් හොඳින් ක්‍රියාත්මක වෙන බව මට කියන්න අමාරුයි. අවසන් මැතිවරණවලදීත් පොලිස් නිලධාරීන් මාරු කර යැවූ අවස්ථා දැන් කොමිසම යටතේ තිබුණා. එහෙත්, ක්‍රමවේදයක් හැටියට පොලිස් කොමිසම වැඩිපුර ස්වාධීනයි.

මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව ඇතුළේ තිබුණු මතගැටුම් ගැන චෝදනා තිබුණා නේද?

එහෙත්, මැතිවරණ තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කරන්නට තරම් නරක දේවල් මේ කොමිෂන් සභාවෙන් සිද්ධවුණේ නැහැ. කොමිසමේ නොයෙකුත් මත තියෙනවා. ගැටෙනවා. පොදු පිළිගැනීම් පිළිබඳ ප්‍රශ්න එනවා. නොයෙකුත් සාමාජිකයන් නොයෙක් දේවල් මාධ්‍යවලට කියනවා. එහෙත්, යම් ක්‍රමයක් යටතේ පත් වූ මිනිසුන්ගේ ප්‍රශ්න තිබුණු පළියට අපි ක්‍රමය වෙනස් කරලා හරියන්නේ නැහැ. අවුරුදු විස්සක විසිපහක මැතිවරණ දිහා බැලුවාම මිනීමැරුම් තිබුණා. ගිනිතැබීම්, වෙඩි තැබීම් තිබුණා. එහෙත්, අපි ඒ අඩුපාඩු පෙන්වලා මැතිවරණ නැවැත්වුවේ නැහැ. ඒවා තිබුණත් අපි මැතිවරණවලින් තමයි දේශපාලන නායකයන් පත් කරගත්තේ. අපි ටිකෙන් ටික ඒ තත්වය වෙනස් කරගත්තා. අඩුපාඩු හදාගත්තා. නිරීක්ෂණ ක්‍රම ගෙනාවා. ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයන් ආවා. අවුරුදු විසිපහක්, තිහක් යනකොට මිනීමැරීම් හා වෙඩි තැබීම් නැති තත්වයට ඇවිල්ලා ඉන්නවා. ස්වාධීන කොමිෂන් සභාවලත් ප්‍රශ්නයක් තියෙනවානම් එය නිවැරදි කරගැනීම මිසක් කොමිෂන් සභා නතර කිරීම විසඳුමක් නෙවෙයි. ඉදිරි මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණව පවත්වන්නට ඕනෑ කරන යාන්ත්‍රණය හා එවැනි මැතිවරණයක විනිසුරන් වන කණ්ඩායමේ ස්වාධීනත්වය බරපතල අභියෝගයකට ලක් වෙන්න පුළුවන්. කාලයක් තිස්සේ ගොඩනැගිච්ච සමහර දේවල් ආපහු හැකිළීමට ලක්වෙන්න පුළුවන්.

අන්තිම මැතිවරණ දෙකේදී ඊට කලින් මැතිවරණවල දැක්කා වගේ අඩියෙන් අඩිය පෝස්ටර් ආදී බාහිරට පෙනෙන දේවල් වෙනස් වුණා නේද?

පැහැදිලි වෙනසක් සිද්ධවුණා. ඒක දහනවවැනි සංශෝධනය නිසාම සිදු වූ එකක් නෙවෙයි. මැතිවරණ දෙපාර්තමේන්තුව තිබූ කාලයේ වුණත් ක්‍රමික දියුණුවක් අප ලැබුවා. අසූදෙකේ ජනමතවිචාරණය, යාපනයේ සංවර්ධන සභා ඡන්දය, වයඹ මැතිවරණය ආදී දූෂිතම මැතිවරණවලින් පස්සේ 2004, 2005 මැතිවරණ වන විට අප සාධනීය තත්වයකට ආවා. මැතිවරණ සංස්කෘතියේ වෙනසක් සිද්ධවුණා. ඒ සංස්කෘතික දියුණුවට ගැලපන ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් ටික යම් ප්‍රමාණයකට 19 සංශෝධනයෙන් ආවා. මැතිවරණ කොමිසම තවදුරටත් මේකට අදාල ප්‍රතිපත්තිමය මැදිහත්වීම් කළා නම් ප්‍රශ්න ටික තවත් වෙනස් කරන්න තිබුණා. තවත් සාධනීය මට්ටමකට යන්න තිබුණා. කෙසේ වෙතත්, මේ දක්වා ක්‍රමිකව ඇති කරගත් දියුණුව ස්වාධීන මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවෙන් ස්ථාවර වුණා. අපට මේ ගැන බලන්න වෙන්නේ විස්ස ක්‍රියාත්මක වෙනකොට මැතිවරණ කොහොම වේවිද කියලා දැකීමෙනුයි. විස්ස යටතේ පවත්වන මැතිවරණයකදී පොලීසිය, රාජ්‍ය සේවය කෙලෙස ක්‍රියාත්මක වේවිද කියලා ඇස් දෙකෙන් බලාගන්න වෙනවා. කලින් වාගේ සක්‍රීයව පෝස්ටර් ගලවන්න ක්‍රියා කරයිද, ආණ්ඩුවේ පෝස්ටර් ඉතිරි කරයිද කියලා බලන්න වෙනවා. අපි කටයුතු කරන්නේ පෙර අත්දැකීම් අනුවනේ. ඉදිරියේදී පොලීසියට කොයිතරම් දුරට ස්වාධීන පියවර ගැනීමට හැකි වේදැයි අපට බලන්න වෙනවා.

මැතිවරණ කොමිසමේ සාමාජිකයන්ගේ නම් කියමින් විවේචන කිරීමත් දියුණු සංස්කෘතියක කොටසක් නේද?

ඔව්, එයත් දියුණු ලක්ෂණයක් ලෙස සැලකිය හැකියි. එක්තරා පොඩි ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. විවිධ මත ගැටෙන එක සහ විවිධ මත කෝණ කිහිපයකින් බලලා, සාකච්ඡා කරලා තීන්දු ගැනීම තමයි හොඳම තත්වය. එහෙත් ලංකාවේ මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ වැරදි දෙකක් සිදු වූ බව මා හිතනවා. එකක් කොමිෂන් සභාවේ වාද විවාද ඔක්කෝම කරලා, එළියට එනකොට එක් මතයක් එක්ක එළියට එන්න ඕනෑ. නැතිනම් එම ආයතනය පිළිබඳ විශ්වාසය බිඳ වැටෙනවා. සභාපති එකක් කියද්දී සාමාජිකයෙන් තවත් එකක් කීම අඩුපාඩුවක්. දෙවැනි වැරැද්ද මේ කොමිෂන් සභාවලට පත් කරන්නේ විශ්‍රාමික පුද්ගලයන් පමණක් බවට අදහසක් තියෙනවා. ජව සම්පන්න, උගත්, තරුණ පුද්ගලයන්ට මෙවැනි තැනක ඉඩ නැති බව හිතනවා. හිටපු විනිසුරුවන්, හිටපු නීතිඥයන්, විශ්‍රාමික පරිපාලන නිලධාරීන් වැනි අයට පමණක් මේ ගැන දැනුම තියෙන බව හිතනවා. එවැනි පුද්ගලයන් නුසුදුසු බව මා කියන්නේ නැහැ. එහෙත්, එවැනි අය පමණක් පත් කිරීමෙන් වැඩක් නෑ.

කොමිෂන් සභාවල අඩුපාඩු පවා හදාගැනීමේ ක්‍රමවේද පැවතිය හැකියි නේද?

ඔව්, කොමිෂන් සභාවලින් පත්වෙන පුද්ගලයන්ගෙන් වැරැද්දක් වෙනවානම්, ඒ ගැන සොයා බලන්නට පාර්ලිමේන්තුවේ යාන්ත්‍රණයක් හදන්න පුළුවන්. පාර්ලිමේන්තු කමිටු ආදිය පත් කරන්න පුළුවන්. ඒ අනුව එවැනි චෝදනා පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාදායකය ඉදිරියේ සාකච්ඡා කරන්න තිබුණා. ලෝකයේ කොහේවත් කොමිසමක් දෙකක් දැම්මාම ප්‍රශ්න සියල්ල විසඳෙන්නේ නැහැ. යම් අඩුපාඩු තියෙනවානම්, ඒවා නිවැරදි කරගන්න හැකියාව තියෙනවා. ඒකටත් ක්‍රම තියෙනවා.

මහජන ඡන්දයෙන් පත් කළ නියෝජිතයන් 20 වැනි සංශෝධනයට අත එසවීම ගැන හැඟෙන්නේ මොකක්ද?

අපට ඉල්ලන්න තියෙන්නේ මේකයි. විස්සට පක්ෂ වෙනවානම් පක්ෂ වෙන්න. විපක්ෂ වෙනවානම්, විපක්ෂ වෙන්න. හැබැයි විස්සේ තියෙන්නේ මොනවාද කියලා අධ්‍යන කරන්න. නැත්නම් මහජන නියෝජිතයන් 17 වැනි සංශෝධනයට අත උස්සනවා. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ 18 වැනි සංශෝධනයටත් අත උස්සනවා. 19ටත් අත උස්සනවා. ඊට පස්සේ විස්සට අත උස්සනවා. මෙම සංශෝධන කියවා, එහි ඇති කරුණුවලින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සුදුසු බව අපට යෝජනා කළ හැකියි. ඊට අමතරව අපට විශේෂ ඉල්ලීමක් තියෙනවා. රටට වැදගත් නම්, විස්ස රහස් ඡන්දයකින් සම්මත කරගන්න කියලා අපි ඉල්ලනවා.■

දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානයේ නායක –මනෝ ගනේෂන්

20 වැනි සංශෝධනයට එරෙහිව සමගි ජන බලවේගය ක්‍රියාකාරීයි. ඔබේ පක්ෂයේ සහයෝගය එයට ලැබෙනවාද?

අපි නම් කියන්නේ 20 වැනි සංශෝධනය අකුළාගෙන අලුත් ව්‍යවස්ථාවක් පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් පටන්ගන්න. අපි එවැනි සාකච්ඡාවකට පක්ෂ භේදයකින් තොරව එකතු වෙනවා. මේ රටට නව ව්‍යවස්ථාවක් ගේන බව ආණ්ඩුව කියා තියෙනවා. එයට කමිටුවකුත් පත් කරලා තියෙනවා. එහෙත්, 20 වැනි සංශෝධනයට ප්‍රමුඛස්ථානය දීලා තියෙන නිසා නව ව්‍යවස්ථාවක් පිළිබඳ කතාව යට ගිහිල්ලා. 20 සංශෝධනයේ තියෙන කරුණුවලින් බොහෝ ඒවාට අපි විරුද්ධයි. ඒ නිසා අපි එම සංශෝධනයට සමස්තයක් ලෙස විරුද්ධයි. දැනට මෙය තියෙන්නේ අධිකරණයේ. ආණ්ඩුවේම මතයක් තියෙනවා, ජනමතවිචාරණයකට යන බව කීවොත් 20 අකුළාගන්නවා කියලා. ඒ 20 සංශෝධනය පිළිබඳ අධිකරණ තීන්දුව ජනමත විචාරණයකට යන විදියට ලැබෙන්න ඕනෑ බව අපි ප්‍රාර්ථනා කරනවා.

අධිකරණයෙන් බලන්නේ 20 පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාමය කරුණු. එහෙත්, දේශපාලනිකව බැලුවොත් මහජන පරමාධිපත්‍යය සීමා කරන මෙවැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් ජනමත විචාරණයකට ගේන එක අත්‍යාවශ්‍යයි නේද?

අපි හංගන්න ඕනෑ නැහැනේ. හෘදය සාක්ෂියක් තියෙන ඕනෑ කෙනෙක් විස්සෙන් කරන්නේ මොකක්ද කියලා දන්නවා. දේශපාලන විද්‍යාව දන්න අය පැත්තකින් තියමු. තුනේ පන්තියේ දරුවනුත් දන්නවා මේකෙන් පාර්ලිමේන්තුවේ බලය දුර්වල කරලා ජනාධිපතිගේ බලය වර්ධනය කරන බව. සීයට අනූවක් ඡන්දය ලබාගත් පාර්ලිමේන්තුවෙන්, සීයට පණස් ගාණක් ඡන්ද ලබාගත් විධායකයෙන් යටපත් කරන්නයි මේ උත්සාහ කරන්නේ. පාර්ලිමේන්තුවෙහි ලංකාවේ නොයෙකුත් මතවාද තියෙන පුද්ගලයන්ගේ ඡන්ද ටික ප්‍රතිශත වශයෙන් නියෝජනය වෙනවා. ප්‍රතික්ෂේප වූ ඡන්ද සහ තේරී පත් නොවූ පක්ෂවලට ලබාදුන් ඡන්ද හැරුණාම අනෙක් හැම ඡන්දයක්ම පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජනය වෙනවා. එහෙත්, ජනාධිපති තනතුර නියෝජනය කරන්නේ රටෙන් අඩක අදහස් විතරයි.  ඒ නිසා ජනාධිපතිට වැඩිපුර බලය ගැනීම වරදක්. 20 වැනි සංශෝධනයේ අඩංගුව බැලුවාම හැම තැනම තියෙන්නේ ව්‍යවස්ථාදායකයේ බලය යටපත් කිරීමේ උත්සාහයන්. ඒකට අපි දේශපාලන භාෂාවෙන් කියන්නේ ඒකාධිපති වියරුව කියලා. ඉතින්, ඔය ඒකාධිපති වියරුවට කැමතිද කියලා අපි ජනමත විචාරණයක් පවත්වලා අහමු.

දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයට පක්ෂයි. එසේ තිබියදී ජනාධිපතිගේ බලය වැඩි කිරීමට එරෙහි ඇයි?

අපි බලන්නේ ව්‍යවස්ථාදායකය හා විධායකය කියන දෙකම සමබරව තියෙන්න ඕනෑ බව. සිංහලෙන් කියන්නේ සංවරණ හා තුලන ක්‍රමය කියලානේ. තුලනය කියන එක හරි වැදගත්නේ. අපි එය බලාපොරොත්තු වෙනවා. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය තිබෙන්න ඕනෑ බව අප කියලා තියෙනවා. එහෙත් එම ක්‍රමය අහෝසි කිරීම පිළිබඳ සාකච්ඡාවකට වුණත් අපි ලෑස්තියි. ඒ ගැන විවෘත මතයක අපි ඉන්නවා. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ගැන අපි කැමැත්ත පළ කරන්න හේතුවක් තිබුණා. ඒ තමයි රටම එක ඡන්ද කොට්ඨාශයක් වෙලා විධායකයේ ප්‍රධානියා පත් වීම යහපත් බව කල්පනා කළ නිසා. එහෙම වුණාම ජනවාර්ගික, කුල හා අනෙකුත් සුළුතර කණ්ඩායම්වලට වටිනාකම හිමි වෙනවා. ඒත් එලෙස පත්වෙන කෙනා අධික බලයක් තියෙන කෙනෙක් නොවිය යුතුයි.

වතු කම්කරු වැටුප් ගෙවීම පිළිබඳ වත්මන් තත්වය මොකක්ද?

ජනාධිපතිවරයාගේ මැතිවරණ ප්‍රචාරක කටයුතුවලදී පැහැදිලිවම ඒ ගැන කීවා. අපේ ආණ්ඩු කාලයේ අපි බොහෝ දේවල් කළා. සමහර ඒවා කරන්න බැරි වුණා. එහෙම එකක් තමයි දවසේ වැටුප දාහක් කිරීම. අපට ඒ වැඩ කරන්න බැරිවුණ හින්දානේ මේ ආණ්ඩුව පත් වෙලා තියෙන්නේ. අපි ඒක කළේ නැහැ කියලා හැමදාම කිය කියා ඉන්න එක වැරදියි. රුපියල් දාහේ වැටුප, ජීවන ගාස්තු වැඩි වීම, ආදායම අඩු වීම, විරැකියාව, දූෂණය, මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම ආදිය අපේ සමාජයේ බරපතල ප්‍රශ්න. විසඳෙන්න ඕනෑ කාරණා ඒවා. හරි, අපි දැන් රටේ මූලික ප්‍රශ්නයට එමු. අර ප්‍රශ්න විසඳීමට ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල වැඩි කරන්න ඕනෑද. විසිවැනි සංශෝධනයෙන් ඔය කීව ප්‍රශ්න ටික විසඳන්නට උදව් වෙන කොන්දේසි මොනවද කියලා පෙන්වන්න. දැනට තියෙන ව්‍යස්ථාවෙන් වතු කම්කරු වැටුප ආදී ප්‍රශ්න විසඳන්නට තියෙන බාධා මොනවාද. එතුමා විධායකයේ නායකයා, සේනාධිනායකයා, ආණ්ඩුවේ නායකයා. ඒ මදිවාට එතුමාගේම සහෝදරයා තමයි අගමැති. තව සහෝදරයෙක් ආර්ථික මෙහෙයුම් කරනවා. තවත් පවුලේ සාමාජිකයන් ඇමතිවරුන් විදියට ඉන්නවා. එතුමාට සමීප වියත් මග සාමාජිකයන් 10 දෙනෙකු පාර්ලිමේන්තුවේ ඉන්නවා. ඊට වඩා විශේෂ බලයක් ජනාධිපතිතුමාට මොකටද. නැත්නම් විගණන කොමිසම ඉවත් කිරීම, ප්‍රසම්පාදන කොමිසම අහෝසි කිරීම නිසා වතු කම්කරුවන්ගේ හෝ මා කලින් කී වෙනත් ඕනෑම ගැටලුවක් විසඳන්න පුළුවන් වේවිද? පොඩි ළමයින්ට පවා මේවා තේරෙනවානේ. ඕවා ගැන කතා කරන්න ඇවිත් ආණ්ඩුවේම නායකයන් අමාරුවේ වැටෙනවා. දැන් දේශපාලන සංවාදවලට ආණ්ඩුවේ ඉහළ උදවිය එන්නේත් නැහැ. මොකද අමාරුවේ වැටෙන නිසා. පහුගිය දිනවල මා දැක්කා, රූපවාහිනී සංවාදවලට එවපු ආණ්ඩුවේ තරුණ මන්ත්‍රීවරුන් විස්ස ගැන කතා කරන්න ගිහින් නාගන්නවා.

ආණ්ඩුව ජනමත විචාරණයකට යන්න ගියොත් අත්හරින බව ප්‍රසිද්ධ රහසක්. ආණ්ඩුවේම අයටත් මේක ආරක්ෂා කරගන්න බැහැ නේද?

ජනමත විචාරණයකට ගියොත් හැටනවලක්ෂය දියාරු වේවි. ඒ බව එයාලාත් දන්නවා. ඒ නිසයි බය. විසිවන සංශෝධන කෙටුම්පත ගැසට් කරලා පාර්ලිමේන්තුවට දැම්මා. එහෙත්, ඒකේ පියා කවුද කියලා හොයාගන්න බැරි වුණා. අගමැතිතුමාත් දන්නේ නැහැ විස්ස හැදුවේ කවුද කියලා. ඇත්තටම ඒ කමිටුව දැම්මේ විස්සේ පියා හොයන්න. අන්තිමේ කරන්න දෙයක් නැතිකමට ජනාධිපතිවරයාම කීවා මම තමයි විස්ස ගෙනාවේ කියලා. අගමැතිගේ කමිටුවේ වාර්තාවටත් කැබිනට් එකට නෝ එන්ටි්‍ර වුණා. අගමැතිතුමාටත් එකම පිහිට පාර්ලිමේන්තුව. දැන් ඒ කමිටු වාර්තාවට වටිනාකමක් ලැබෙනවානම් ලැබෙන්නේ කැබිනට් එකෙන් නෙවෙයි, පාර්ලිමේන්තුවෙන්.

විස්සෙන් ජනප්‍රියත්වයත් දුර්වල වෙද්දී, මේ තරම් අමාරුවෙන් සහ මේ තරම් හදිසියෙන් විස්ස සම්මත කරන්නට ගන්න උත්සාහය ගැනත් කතා කරන්න ඕනෑ නේද?

ඒක හිතාගන්න බැහැ. ඒක තමයි මිලියන දහයේ ප්‍රශ්නය. විස්සේ පියා අපට හොයාගන්න බැහැ. ඒත් විස්සට සුළු පියෙක් ඉන්නවා. ඒක පාර්ලිමේන්තුවට දැම්ම අලි සබ්රි මහත්තයා. ඔහු ඕකට උත්තර දෙන්න ඕනෑ. හැංගිලා ඉන්න ඕනෑ නැහැ.

විස්සට තවම තුනෙන්  දෙකක් නැහැ. සමහරු කියන්නේ සමගි ජන බලවේගය ඒක සම්පූර්ණ කරලා දෙනවා කියලයි…

මා දන්න හැටියට සමගි ජන බලවේගයෙන් කවුරුත් යන්නේ නැහැ. දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානයේ කවුරුත් යන්නේ නැහැ. එහෙත්, එන්න කියලා යම් මිත්‍රශීලී ආරාධනා එකක් දෙකක් තියෙනවා. එයාලා අපෙත් යාළුවන් නිසා එන්න කියලා කියනවා. ඒවායේ වරදක් අපි දකින්නේ නැහැ. තවත් දෙයක් තියෙනවා. ඒක හරි වැදගත්. එක්තරා ප්‍රසිද්ධ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ඇමතිවරයෙක් මගෙන් ඉල්ලීමක් කලා. ඔබතුමන්ලාගේ මන්ත්‍රීවරුන් කවුරුත් ආණ්ඩුවට සහයෝගය නොදෙන තැනට වගබලාගන්න කියලා ඉල්ලුවා. මම හිනාවෙලා ඇහුවා, දැන් ඔබතුමන්ලා අපට ආණ්ඩුවට එන්න කියලානේ කියන්න ඕනෑ කියලා. එතකොට ඔහු හිනාවෙලා ගියා. එහෙම කියන්න කාරණාව මොකක්ද, අපේ පැත්තෙන් පහක් දහයක් ආණ්ඩුවට ගියොත් ශ්‍රී ලංකාවට දැනට තියෙන සැලකිල්ලත් තව අඩුවෙනවා. ශ්‍රීලනිපය තවත් පහලට වැටෙනවා.

මුස්ලිම් පක්ෂ විස්සට පක්ෂ වේවි කියා හිතුවත්, විසිවැනි සංශෝධනයෙන් ජනාධිපතිගේ බලය වර්ධනය වුණොත්, මුලින්ම ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාවට එරෙහි මර්දනයක් දියත් වීමේ ඉඩක් තියෙනවා නේද?

ගිය සතිය වෙනතුරු මුස්ලිම් දේශපාලන පක්ෂ ආණ්ඩුවට යනවා කියලා කතාවක් තිබුණා. මා ඒක කීවේ කාටවත් අපහාස කරන්න නෙවෙයි. දේශපාලනයේ තිරය පසුපස තිබුණු කතාවක් ඒක. ඒත්, දැන් ඒ කතාව යට ගිහිල්ලා. මුස්ලිම් දේශපාලන පක්ෂ ආණ්ඩුවට එකතු වීමේ කිසිම ඉඩක් නැහැ. මා එකක් කිව යුතුයි. ජනාධිපතිවරයාගේ බලය වැඩි වුණොත්, මිලිටරිවාදය හා ඒකාධිපති වියරුව වර්ධනය වුණොත් සුළුතර ජනතාවට තමයි පහර වදින්නේ කියන අදහස තර්කයක් විදියට පිළිගන්න පුළුවන්. මුලින් සුළුතර කණ්ඩායම්වලට පහර වදීවි. එහෙත්, වැඩිකල් ඒක ඒ විදියට පවතින්නේ නැහැ. කෙටි කලක් ඇතුළත එයින් සමස්ත ජනතාවම අමාරුවේ වැටෙනවා. මුලින් මුස්ලිම් අයට පහර වදින බව හිතමු. ඒත්, දෙමළ ජනතාවට පහර වදින්නේ නැතිද. දෙමළ ජනතාව හිතනවා ඇති අපට අවුලක් නැහැ, මුස්ලිම් අය තමයි මෙදා පාර අමාරුවේ වැටෙන්නේ කියලා. ඒත්, දෙමළ අයටත් ඉක්මනින් අමාරුවේ වැටෙන්න වේවි. මුස්ලිම් අයට ගහනවා කියලා බලාගෙන ඉඳලා, ඊට පස්සේ දෙමළ මිනිස්සුන්ට ගහනවා බලාගෙන ඉඳලා, අන්තිමේ තමන්ට ගහනකොට කවුරුත් ඒකට විරුද්ධ වෙන්නට නැති වේවි.

උතුරේ තිලීපන් සැමරුම්වලට පොලීසිය බාධා කරලා…

තිලීපන් එල්ටීටීඊ සාමාජිකයෙක්. ඔහුට අදාල විශේෂ දෙයක් තියෙනවා. එල්ටීටීඊය සන්නන්ධ අරගලයක් කරපු සංවිධානයක් වුණාට තිලීපන් උපවාසයක් තමයි කළේ. ඔහු කාටවත් වෙඩි තැබුවේ නැහැ. බෝම්බ ගැහුවේත් නැහැ. උපවාසයකදී මියගියේ. මම තිලීපන් හෝ එල්ටීටීඊය ගැන කතාකරන්න කැමති නැහැ. එහෙත්, යුද්ධයෙන් මියගිය පවුලේ පිරිස්, ඥාති මිත්‍රයන් සමරන එක වරදක් නැති බව මා හිතනවා. දකුණේත් ඒවා වෙනවානේ. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ හෝ දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය කවුද. එල්ටීටීඊ සංවිධානයත් මැතිවරණවලින් පත් වූ නිල ආණ්ඩුවට විරුද්ධව අරගල කළා. ජවිපෙත් සෙල්ලම් තුවක්කුවලින් නෙවෙයි වැඩ කළේ. හැත්තෑඑකේ ගල්කටස්වලින්, අසූනවයේ ඊට වඩා දියුණු ආයුධවලින් සටන් කළා. ඔවුනුත් දළඳා මාළිගයට පහරදුන්නා. එල්ටීටීඊය නොකළ දේකුත් ඔවුන් කළා. ජනාධිපති සහ අගමැති සිටියදී පාර්ලිමේන්තුවට පහරදීලා දෙන්නාම ඝාතනය කරන්නට උත්සාහ කළා. ඒවා ගැන විමල් වීරවංශ ඇමතිවරයා හොඳට දන්නවා. ඉස්කෝලේ යන සිසුවෙක් විදියට ඔහුට ඇති මතකය ඕනෑ නම් අවුස්සන්න පුළුවන්. ජේ.ආර්. ජයවර්ධන හා ප්‍රේමදාස කියන ජනාධිපතිවරයා සහ අගමැතිවරයා සහ මේස යට රිංගලා යාන්තමට බේරුණේ. එදා පාර්ලිමේන්තුවට පහරදුන් මෙහෙයුම සාර්ථක වුණා නම් ඒක ලෝක වාර්තාවක් වේවි. එහෙම දරුණු සටන් කරපු අය නොවැම්බර් මාසයේදී ඉල් මහ විරු සමරුව කියලා වීරයන් සමරනවා. එහෙත්, ඔවුන් සෙල්ලම් තුවක්කුවලින් සෙල්ලම් කළ අය හෝ ප්ලේ ස්ටේෂන් එකකින් පරිගණක ක්‍රීඩා කරපු අය නෙවෙයි. එහෙනම්, එයාලා කරන සැමරීමත් නැවැත්විය යුතුයි. මේ ආණ්ඩුව වැඩිපුර කියනවා එකම රට සහ එකම නීතිය කියලා. අපි පිළිගන්නවා දැන් මේ රට එක රටක් විදියට තියෙනවා. එහෙත්, එකම නීතිය ඇත්තටම ක්‍රියාත්මක වෙනවාද. උතුරේ ජනතාවට වෙන නීතියක් ක්‍රියාත්මක වෙනවා. ඇයි එහෙම වෙන්නේ. උතුර වෙනම රටක්ද.■

19 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයෙන් පිහිටුවන ලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව, 20වැනි සංශෝධනයෙන් කුණු කූඩයට දැමෙන බව දැන් ඉඳුරා පැහැදිලිය. ඒ වෙනුවට, 20න් යෝජනා කර ඇත්තේ රූකඩ පාර්ලිමේන්තු සභාවක් බව අපි නැවත නැවත කියා ඇත්තෙමු. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඉදිරියේ 20 වැනි සංශෝධනයට එරෙහිව තිබෙන පෙත්සම් විභාග කරන අතරතුර, නීතිපතිවරයා, පාර්ලිමේන්තු කමිටු අවස්ථාවේදී 20ට එකතු කරන්නට බලාපොරොත්තු වන සංශෝධන කිහිපයක් ගැන අධිකරණයට කීවේය. එයින් එකක් හැටියට, පාර්ලිමේන්තු සභාවේ සාමාජික සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීමට යෝජනා වී තිබෙන බව තහවුරු නොකල ආරංචිවලින් දැනගන්නට තිබේ.

20වැනි සංශෝධනය ගෙන ඒම සාධාරණීකරණයට, ආණ්ඩුවේ දේහපාලකයන්, දේශපාලක ගැත්තන් හා රාජපක්‍ෂවාදී වියතුන්, ආචාර්ය මහාචාර්යවරුන් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රධාන තර්කයක් වන්නේ, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව විසින්, ජනාධිපතිවරයාගේ ජනවරම දියාරු කරන බවයි. (19 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විමසීමේදීද මේ තර්කය ඉදිරිපත් වූ නමුත්, එයින් ජනාධිපතිගේ බලයට හානියක් වන බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය පිළිනොගත්තේය. එනම්, 19න් ජනාධිපතිවරයාට කෙළින්ම ලැබෙන ජනවරම දියාරු නොකරන බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කෙළේය.)

ජනාධිපතිවරයාට මහජනතාවගෙන් කෙලින්ම ජනවරමක් ලැබෙන බව ඇත්තකි. එහෙත්, ඒ ජනවරම අතට ගෙන ජනාධිපතිවරයා හිතුමනාපේ කටයුතු කිරීමට තිබෙන අවදානමද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මුල් ස්වරූපයේ ඇත්තේ එවැනි හිතුවක්කාර ලෙස වැඩ කරන්නට ජනාධිපතිවරයාට ඉඩකඩ පාදන විධිවිධානය. ඒ ගැන උදාහරණ ඕනෑ තරම්ය.

ජනාධිපතිවරයාට කෙළින්ම මහජන වරමක් ලැබෙන නමුත්, එය විවිධාකාරයෙන් පාලනය කිරීමට විධිවිධානද, රාජ්‍ය පාලනයේදී තිබීම අත්‍යවශ්‍ය අංගයකි. අමෙරිකාව උදාහරණයකට ගතහොත්, එහි සෙනේට් සභාව, එක පැත්තකින් ජනාධිපතිවරයාගේ මෙන්ම රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගේ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් පවත්වාගෙන යන පාලනය හා බලපෑම දැක්විය හැකිය. (අමෙරිකාවේ සිටින්නේද, මහජන ඡන්දයෙන් පත්වන, ලංකාවටත් වඩා බලධාරී විධායක ජනාධිපතිවරයෙකි.)

තානාපතිවරුන්, අනෙකුත් අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරුන් (ඇමතිවරුන්), ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්, ෆෙඩරල් විනිසුරුවරුන්  සහ එක්සත් ජනපදයේ අනෙක් සියලුම රාජ්‍ය නිලධාරීන් පත්කිරීමේ බලය අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාට තිබේ. එහෙත්, අමෙරිකානු ව්‍යවස්ථාවේ 2 වැනි ව්‍යවස්ථාවේ 2 වැනි වගන්තියෙන් නියම කර තිබෙන්නේ, ඒ සියලු පත්කිරීම්, ‘සෙනෙට් සභාවේ උපදෙස් හා අනුමැතිය ඇතිව’ කළ යුතු බවය. සාමාන්‍යයෙන් කියන්නේ, ජනාධිපති විධායකයට හා අධිකරණයට කරන පත්කිරීම්, නැවත විමසීමට, අනුමත කිරීමට  හෝ ප්‍රතික්‍ෂෙප කිරීමට තමන්ට ඇති අයිතිය ‘ඊර්ෂ්‍යාසහගත’ ආකාරයට සෙනෙට් සභාව ආරක්‍ෂාකරන බවයි. සෙනෙට් සභාව සමන්විත වන්නේ, අමෙරිකාවේ ප්‍රාන්ත 50 විසින්, ඉන් එකක් නියෝජනය කිරීමට දෙන්නකු බැගින් එවනු ලබන සෙනෙට් සභිකයන් සියයකගෙනි.

ඉහත උදාහරණය වුණත් ප්‍රමාණවත් වන්නේ, ජනාධිපතිට ලැබෙන ජනවරම කිසිම බාධාවකින් තොරව ක්‍රියාත්මක වන්නට ඉඩ තිබිය යුතුයැයි රාජපක්‍ෂවාදී වියතුන් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රලාපය නිෂේධනය කරන්නටය. ඒකාධිපතියකුට හෝ මිලිටරි ජුන්ටාවකට වුවමනා විදියට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවත්, නීතියත් හදාගෙන හෝ, තිබෙන්නක් නොතකා, සියලු  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන මූලධර්ම සමතලා කරගෙන ගමන් කරන රටක ඇරෙන්නට, පාලකයකුට සීමා රහිත බලයක් ලබාදෙන්නේ නැත.

19 යටතේ තිබුණු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව ජනාධිපතිගේ බලයට බාධා කරන්නේද? ඉන් කතානායක ප්‍රමුඛ මහජන වරමක් නැති කණ්ඩායමකට ජනාධිපති පාලනය කරන්නට ඉඩ දෙන්නේද? රාජපක්‍ෂවාදීන් ‘ඔව්‘ යැයි තම දේශපාලන වුවමනාව අනුව වැරදි විදියට පිළිතුරු දෙන මේ ප්‍රශ්න දෙකටම පැහැදිලි පිළිතුර ‘නැත’ යන්නයි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව යනු, පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජනයකි. එය මහජන වරමක් ඇති පුද්ගලයන්ගේ ආයතනයකි. එසේ කියන්නේ ඇයි? එහි සභාපතිවරයා මහජන වරමක් ඇති කතානායකයි. අනෙක් සාමාජිකයන් වන්නේ, අගමැති, විපක්‍ෂ නායක, ජනාධිපතිගේ නියෝජිතයෙකු, අගමැති හා විපක්‍ෂ නායක එකඟතාවෙන් පත්කරනු ලබන පස්දෙනකු (මේ පස්දෙනාගෙන් දෙදෙනකු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු විය යුත්තෝය) හා අගමැති හා විපක්‍ෂ නායක අයත් දේශපාලන පක්‍ෂ නොවන, පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජනය ඇති අනෙක් පක්‍ෂවල හා ස්වාධීන කණ්ඩායම්වල එකඟත්වය ඇතිව පත්කරන මන්ත්‍රීවරයෙකි.

මේ අනුව පෙනෙන්නේ කුමක්ද? ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ සාමාජිකයන් හත් දෙනකුම මහජන වරමෙන් තේරී පත්වුණු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් වන බවයි. අගමැති හා විපක්‍ෂ නායකගේ එකඟත්වයෙන් පත්කෙරෙන තුන්දෙනෙක්, ජනප්‍රිය වචනවලින් කිවහොත්, ‘සිවිල් සමාජ නියෝජිතයෝ’ වෙති. (රාජපක්‍ෂවාදීන්ට අරහං වී ඇත්තේ මේ තිදෙනාය.) ඔවුන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයන් නොව, විශිෂ්ටත්වයෙන් හා අවංකභාවයෙන් යුත්, පොදු වෘත්තීය ජීවිතයේදී කීර්තිය ලත්, කිසිදු දේශපාලන පක්‍ෂයක සාමාජිකයන් නොවන අය විය යුතුයැයි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව නියම කරයි. ඔවුන් නම් කරනු ලැබීමද, පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ යුතු බව ව්‍යවස්ථාවේ සඳහන් වෙයි. මේ සාමාජිකයන් තුන්දෙනා හැටියට, 19 වැනි සංශෝධනය නීතිගත කළ අවස්ථාවේ සිට පත්වුණු කිසිවකු ගැන පෞද්ගලික චෝදනාවක්, ඔවුන්ගේ වෘත්තීය විශිෂ්ටත්වය, අවංකභාවය ගැන සැකයක් කිසිවිටෙක පැනනොනැගුණ බව සියල්ලෝම දනිති.

එකම එක චෝදනාව අරෝපණය කරන්නේ එහි වර්තමාන සාමාජික ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ ජාවිඞ් යූසුෆ් වෙතය. ‘මහ මැතිවරණයේදී පොහොට්ටුවට ඡන්දය දෙන්නට එපායැ’යි ඔහු කී බවත්, ස්වාධීන පුද්ගලයකුට එසේ කිව නොහැකි බවත් විවේචකයෝ කියති. එහෙත්, ඔහු එවැන්නක් කිසිසේත් නොකී බව, එම සභාවේ එවෙලාවේ අසුන්ගෙන හුන් පුද්ගලයකු හැටියට ලියුම්කරුට සහතික විය හැකිය. ඔහු කිව්වේ, ‘කිසිම දේශපාලන පක්‍ෂයකට තුනෙන් දෙක බලයක් ලබාදිය යුතු නැති බව’යි. එහි ඇති වරද කුමක්ද? පුරවැසි නියෝජිතයකු හැටියට වරද, ඔහු එවැන්නක් නොකීවා නම් ය. තුනෙන් දෙකක පාර්ලිමේන්තු බලයක් ලැබෙන ඕනෑම පක්‍ෂයක් හෝ කණ්ඩායමක්, (සමගි ජන බලවේගය හෝ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ හෝ වේවා) කටයුතු කරනු ඇත්තේ අත්නෝමතිකව මිස සම්මුතිවාදීව නොවේ.

ව්‍යවස්ථා සභාව මුළුමනින්ම පාර්ලිමේන්තුවේ නියෝජනයකි.  ඊට ලැබී ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 225 දෙනාටම ලැබී ඇති ජනවරමමය. ජනාධිපතිවරයා කරන පත්කිරීම්වලට බාධා කිරීමට නොව, (දේශපාලන පක්‍ෂයකට අයත් තනි පුද්ගලයකු කරන) එම පත්කිරීම් සුදුසුද, නිවැරදිද, එම තනතුරුවල ගෞරවනීයභාවයට හා ස්වාධීනත්වයට අනුකූලද යන්න විමසීම පමණක් ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් කෙරෙයි. එවැන්නක් නැති තැනක විය හැක්කේ ‘ගෙදර යන ගමන්’ පන්නයේ පත්කිරීම්ය.■