■ අමිල රත්නායක

භාතිය ගොපල්ලව තරුණ ශාක විශේෂඥයෙක්. සමාජ මාධ්‍යවල පවා හරිම ක්‍රියාශීලී කෙනෙක්. මේ දිනවල පශ්චාත් උපාධිය සඳහා අධ්‍යාපනය ලබන ඔහු, පේරාදෙණිය උද්භිද උද්‍යානයේත් සේවය කර තිබුණා.
සමාජ මාධ්‍යවල ඔහු ලංකාවේ ක්‍රිකට් කණ්ඩායම නිතර පරාජය වීමේ වේදනාවට පළකරන හාස්‍යමය සටහන් අතරේ ලංකාවේ දුර්ලභ ශාක වර්ග ගැන පළ කරන ලද සටහන් දැක ගන්න පුළුවන්. ඒ අතරමැද්දේ පහත සටහන ඔහු පළ කර තිබුණා.
‘2021 මාර්තු 03 මම රජයේ සේවයේ හිටපු අන්තිම දවසෙ ඊට අදාළ කටයුතු කර කර ඉද්දි හදිසියෙ අපේ පේෂල පසන් කරුණාරත්න මල්ලිගෙන් ෆොටෝ කීපයක් ලැබෙනවා. බලපුවම මෑතකදි හඳුන්වාදුන් නව ආවේණික විශේෂයක්. කොහෙන්ද කියලා හොයලා බලද්දි නාවලකන්ද ආශ්‍රිත රක්ෂිතයකට මායිම් ප්‍රදේශයක්. අයියෙ මේ පොපියුලේෂන් එකට තර්ජනයක් තියෙනවා ඉක්මනට මොනාහරි කරන්න වෙයි. පේෂල මල්ලිගෙන් ලැබුණු ඉල්ලීම ඒ.
කොහොමහරි අන්තිමට ජාතික ශාකාගාරයේ නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂතුමිය සහ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙ වන වන සංරක්ෂක නිශාන්ත එදිරිසිංහ සර්ව එවෙලෙම දැනුවත් කරලා, තව ඡායාරූප කීපයක් සහ නිදර්ශකයක් පේෂල මල්ලි හරහා ලබාගෙන, හිමේෂ් දිල්රුවන් ජයසිංහ අයියා ඒ පැත්තෙ ගිය වෙලාවක නිදර්ශකයකුත් ගෙන්නගෙන තහවුරු කරන්, වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව දැනුවත් කරන්න ජාතික ශාකාගාරයෙන් මේ වෙන විටත් කටයුතු කර අවසන්. කාලයකට කලින් කළුතරින් සහ ගාල්ල අවටින් වාර්තා තිබ්බත් මෑතකදි හිනිදුමින් විතරයි මේක හම්බෙලා තිබුණේ. හිමේෂ් අයියා ගිය ගමනෙන් සහ කාලයක් තිස්සෙ පේෂල මල්ලි නිරීක්ෂණය කරලා එවපු ඡායාරූපවලින් පැහැදිලි වෙච්ච දෙයක් තමා ඉතාමත් දුර්ලභ ශාක රාශියක් මේ නාවලකන්ද සහ ඒ අවට තියෙන පොඩි පොඩි කැලෑ කොටස්වල ඉතුරු වෙලා තියෙනවා කියන එක. මේ ප්‍රදේශ හරියට ගවේෂණයක් වෙලා නැති නිසා නව විශේෂ පවා තියෙන්න අවස්ථා තියෙනවා සහ එහෙම සැක කළ හැකි විශේෂ හමු වුණා.’
දකුණු පළාතේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ හිනිදුම ප්‍රදේශයෙන් පමණක් වාර්තා වෙලා තිබුණ හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී කියන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හඳුන්වන ශාකය කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ වලල්ලාවිට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස සීමාවේ මීගහතැන්න, නාවලකන්ද වනාන්තර පද්ධතියේත් තියෙන බව හොයාගෙන.
ඒ සොයාගැනීම පසුපස තරුණයන් තුන්දෙනෙක් ඉන්නවා. පේෂල පසන් කරුණාරත්න තමයි පැළය දැක ඒ ගැන තොරතුර යැවූ විෂයට ආධුනික බාලයා. භාතිය ගොපල්ලව මේ පැළය හෙන්කේලියා ගණයට අයිති බව හඳුනාගත් තරුණ විශේෂඥයා. හිමේෂ් දිල්රුවන් ජයසිංහ ඒ පැළය තිබෙන තැනට ගොස් ඒ ගැන තහවුරු කරගත් අනෙක් තරුණ විශේෂඥයා.
ඉතින්, ලංකාවේ තාරුණ්‍යය නියෝජනය කරන පිරිස මේ කරන්නේ මොකක්ද? පැළයක් සොයා ගැනීම මොන වගේ අත්දැකීමක්ද?
‘වර්ල්ඩ් කප් එකක් දින්නා වගේ.’ ක්‍රිකට් රසිකයෙකු වන නිසා භාතියගේ උත්තරය එවැන්නක්. දුර්ලභ ශාකයක් සොයා ගැනීමේ සතුට වචනවලින් විස්තර කරන්න අමාරුයි. ‘ශාකයක් හොයා ගැනීම ලොකු ජයග්‍රහණයක්. මට ලංකාවට ආවේණික ශාක හමු වෙලා තියෙනවා. දුර්ලභ ශාක වර්ග වගේම, වඳ වී ගියා කියලා විශ්වාස කළ ශාක වර්ග මම හොයා ගෙන තියෙනවා. ඒක මහා ජයග්‍රහණයක්.’ භාතිය වැඩිදුරටත් කීවා.
බැලූ බැල්මට අලුත් ශාකයක් හෝ දුර්ලභ ශාකයක් හොයා යෑම කම්මැලි වැඩක්. වනාන්තරයක ඇවිදිමින්, සියුම්ව ගස් වැලි දිහා බලමින් ඉඳීම පිට ඉඳන් බලන කෙනෙකුට විකාරයක් කියා හැඟේවි. එහෙත්, භාතිය ඒ කටයුත්තේ යෙදෙන ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ චරිතයක්. ඔහු සමඟ කතාබහ කළ අපට අසන්නට තිබුණ අංක එකේ ප්‍රශ්නය මේකයි. පැළ ගැන සෙවීම යම් කෙනෙක්ට ඇබ්බැහියක් වෙන්නේ කොහොමද? එහි රසය මොකක්ද?
‘පෞද්ගලික උනන්දුව තියෙන්න ඕනෑ. මම කැළේ ඇවිදින්න ආසයි. ගස් හොයා යනවා. ඒත්, එක විදියකට ඉගෙන ගත්තාට පස්සේ තමයි උනන්දුව තියුණු වුණේ. හිමේෂ් දිල්රුවන් ජයසිංහ මේ ගැන උනන්දු අයට හොඳ උදාහරණයක්. එයා කලින් ඉංජිනේරුවෙක්. සමනලුන් ගැන හොයන්න ගිහිල්ලා තමයි පැළ පැත්තට බර වෙලා තියෙන්නේ. සමහර වෙලාවට කිසිම ගැළපීමක් නැති මාර්ගයකින් ආ අයත් ඉන්නවා. හිමේෂ් පැළ වර්ග සොයා ගැනීම අතින් දැන් ලංකාවේ ඉදිරියෙන්ම ඉන්න කෙනෙක්.’
වන සතුන් දෙස බලා සිටීම ගැන ඕනෑ කෙනෙක්ට තේරුම් ගන්න පුළුවන්. අලි බලන්නට, කොටි බලන්නට, වළසුන් බලන්නට හැමෝම කැමතියි. මොනර නැටුමක් බලන්න අකමැති කවුද? ඒවා සජීවීයි. එහෙත් පැළෑටියක් දෙස බලා සිටීමෙන් ලැබෙන සතුට කුමක්ද? උදාහරණයක් විදියට හිමේෂ් ජයසිංහ සුන්දර සමනලුන් දෙස බලන අතරේ නිසල ශාකවලට ආසක්ත වීම පිටිපස්සේ තියෙන රහස කුමක් විය හැකිද? භාතිය ගොපල්ලවගෙන් හරියටම පිළිතුරු අවැසි වුණේ ඒ පැනයට. ඔහුගෙන් මුලින් ආවේ පිළිතුරු සිනහවක් පමණයි.
‘පැළ පවතින්නේ තනියම වුණාට, ඒවායේත් ප්‍රජා ගනුදෙනු තියෙනවා. උදාහරණයක් විදියට හිමේෂ් හෙව්වේ සමනලුන් ශාක එක්ක ගනුදෙනු කරන විදිය දිහා. සතුන් විවිධ තැන්වල යනවා. ඒත් පැළයක් යම් තැනකදී හඳුනාගත්තොත් ආයෙමත් බලන්න පුළුවන්. කාලයක් යද්දී ඒ ගැන ඇබ්බැහියක් හැදෙනවා. ඉඳහිට දුර්ලභ පැළයක දෙකක ඡායාරූපයක් එවන කෙනෙක්ට ටික දවසක් යද්දී ඒක ඇබ්බැහියක් වෙන්න පුළුවන්.’
පරිසරය කලාවක් ලෙස රසවිඳින අය අතර ශාක වර්ග ගැන සොයන අය චිත්‍ර රසිකයන් වගෙයි. හඬ නැහැ. චලන රූප නැහැ. නිසලයි. ඒත් සජීවීයි.
භාතිය ගොපල්ලව අප සමග වැඩිදුරටත් කතාබහ කරමින් දුර්ලභ ශාක සොයා ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාවේ තිබෙන යාන්ත්‍රණය පිළිබඳ විස්තර කරන්න ගත්තා.
‘අපි බලන්නේ ශාක වර්ගීකරණය පැත්තෙන්. හරියටම මේක කියන්න පුළුවන් අධ්‍යයනය කළ අයට. ඒත්, සමහර අයට පුළුවන් යම් ශාකයක් එදිනෙදා දකින්න නැති වෙනස් ශාකයක් බව අඳුනාගන්නට. නිතර ශාක දිහා බලන් ඉන්න කෙනෙක්ට ඒක පේනවා. මෑතකදී කෘඩියා සෙලනිකා ශාකය ගැන ලොකු උනන්දුවක් හැදුණා. මුල් ගහ හැරුණාම තැන් කිහිපයකින්ම ශාක හඳුනාගත්තා. ඒ අතරින් දෙකක්ම හඳුනාගත්තේ මට එවපු ෆොටෝස් නිසා. එහෙම උනන්දු අය ඉන්නවා. අපට ඡායාරූප එවනවා.
දුර්ලභ ශාක ගැන දැනුම දෙපැත්ත කැපෙන පිහියක් වගේ. දැනුම තියෙන අය වැඩි වීමෙනුත් හානි වෙන්න පුළුවන්. දැනුමැති අය අඩු වීමෙනුත් හානි වෙන්න පුළුවන්.
සමාජය දුර්ලභ ශාක වර්ග ගැන දැන නොසිටීම නිසා ඇතැම් ශාක වර්ග විනාශ වෙන බව ඇත්ත. ඒක ප්‍රශ්නයක්. වනාන්තර ඉඩම් අල්ලාගෙන, නොදැනුවත්කමින් ශාක වර්ග විනාශ කරන්න පුළුවන්. ඒත් ඒ වගේම ශාකවල දුර්ලභ බව සහ ඒවායේ වටිනාකම හැම මනුස්සයාම දැනගත්තාමත් අවදානමක් එන්න පුළුවන්. හැමෝම කැළේ රිංගලා ඒවා හොයන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒ වගේම ජාන හොරකම් කිරීම, රට පැටවීම සිද්ධ වෙන්නත් පුළුවන්.
දැනුම වැඩි වෙන්නත් ඕනෑ. ඒක පිළිවෙලකට සිද්ධ වෙන්නත් ඕනෑ.’
හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී හඳුනාගෙන, කලින් කී තරුණ විශේෂඥයන් දෙන්නාට ඒ ගැන තොරතුර කීවේ පේෂල.
‘මම නිතර කැළෑවල ඇවිදිනවා. නිතර නොදැකපු සතුන් සහ ගස් දිහා වෙනස් විදියට බලනවා. ඇහැට හුරු වෙලා තියෙන දෙයක් දැක්කාම විශේෂයෙන් බලනවා. මලක් හෝ ගහක් දැක්කොත් ෆොටෝ එකක් ගන්නවා. ක්ෂේත්‍රයේ සම්බන්ධ අයට කතා කරලා ඒ පැළේ මොකක්ද කියලා තහවුරු කර ගන්නවා.
මට අඳුනගන්න බැරි වුණොත් ෆේස්බුක් ගෲප් එකක දාලා හරි පැළේ මොකක්ද කියලා හොයා ගත්තා. ඒත් වතාවක් දුර්ලභ පැළයක් ගැන ෆේස්බුක් එකේ දැම්මාම තමයි භාතිය ගොපල්ලව මහතා ඒක දැකලා කතා කළේ. ඒ වගේ පැළ එක පාර ෆේස්බුක් එකේ දාන්න එපා, ජාන හොරකම් ආදිය සිදු වෙනවා. ඒ නිසා දන්න කෙනෙක්ට කෙළින්ම යවලා අඳුනගන්න කියලා. දැන් මම දුර්ලභ පැළයක් දැක්කොත් භාතියට යවලා අහනවා ඒ පැළේ මොකක්ද කියලා. මේකත් එහෙම යැවූ එකක්.’
පේෂල පසන් කරුණාරත්න තරුණයා තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවක යෙදෙන කෙනෙක්. ‘නාවලකන්ද කියන්නේ මගේ ගම. මම ගමේ ඉඳලා අවුරුදු 18 දී විතර කොළඹ ආවා. ඊට කලින් මම වැඩිය වනාන්තර බලන්න ඇවිදලා නෑ. පරිසර අමාත්‍යාංශයේ මාධ්‍ය අංශයේ පුහුණු රැකියාවක යෙදුණා. ගමේ ඉඳලා කොළඹ ආ ගමන් මට වෙනස තේරුණා. ඊට පස්සේ තමයි ගමේ පරිසරය බලන්න හිතුණේ. එතකොට තමයි වටිනාකම තේරුණේ. ගම කොච්චර රසවත්ද කියලා.
ගම වටේට තියෙන කඳු පන්ති ටික තමයි දැනට රක්ෂිත විදියට තියෙන්නේ. මේකේ ලොකු පරිසර අධ්‍යයනයක් කරලා නෑ. මම ගමේ නිතර ඇවිදිනවා. ටිකක් පරෙස්සමෙන් බලා ඉන්නවා. කලින් දැකලා නැති විශේෂ ශාකයක් දැක්කොත් ප්‍රතිචාර දක්වනවා. ළං වෙලා බලනවා. සතුන්, ලයිකන බලනවා. වෙනස් දෙයක් ඇහැ ගැහුණ ගමන් ඒ මොකක්ද කියලා අවධානය යොමු වෙනවා.’
හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී කියන්නේ අලුත් චරිතයක්. මේ ශාකය මුලින් හඳුනාගෙන තිබුණේ 2016 දී ගාල්ල හිනිදුම ප්‍රදේශයෙන්. ඒ පේරාදෙණිය උද්භිද උද්‍යාන ජාතික ශාකාගාරයේ වත්මන් නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ ආචාර්ය සුභානි රණසිංහ. ඇය ගාල්ල හිනිදුම ප්‍රදේශයේ අධ්‍යයනයක් කරලයි මුලින් ශාකය හොයා ගෙන තිබුණේ. හරියටම කීවොත් හෙන්කේලියා ගණයේ අනෙකුත් ශාකවලින් මේ ශාකය වෙනම එකක් ලෙස හඳුනාගෙන වෙන් කර ගැනීමක් ඇය කළේ.
හිනිදුම නුගගල ආරණ්‍ය සේනාසනයට පිටුපසින් ඇති වනය තුළ මීටර 208ක උස් ප්‍රදේශයකින් අරන් තිබුණා. වෙනත් ස්ථානයකින් හමු නොවුණ හින්දා, මෙච්චර කාලයක් ඒ ආරණ්‍යය සේනාසනයටම විතරක් ආවේණික ශාකයක් විදියටයි පිළිගෙන තිබුණේ. ඒත්, දැන් කළුතරදීත් ශාකය හොයා ගන්න පුළුවන්.
ඒත්, ඒ මුලින් හමු වූ අවස්ථාවෙන් පස්සේ අවුරුදු හතරක් යනතුරු මේ අලුත් සාමාජිකයා ආපහු හමු වුණේ නෑ. හමු වුණේ නෑ කියන්නේ, කවුරුත් නොදැක්කා නෙවෙයි. අපේ සාමාන්‍ය ගැමියෙක් ගෙවත්ත සුද්ධ කරන මොහොතක ‘වල් ගහක්’ කියා උදුරා දැම්මාද කියා විශ්වාස නැහැනේ.
කැලෑවක ඇවිදිමින් දුර්ලභ ශාක වර්ග හොයන, නෝට් පොතක හෝ නූතන කාලයේ හැටියට ස්මාට්ෆෝනයක ගබඩා කරගත් දුර්ලභ ශාක වර්ග එක්ක සංසන්දනයන් කරන කෙනෙක්ට එය හමු වී තිබුණේ නෑ.
මේ පැළෑටිය ලංකාවේ හැම තැනම නැති නිසා, වෙනම ශාක වර්ගයක් නොවන නිසා ජනවහරේ විශේෂ නමක් නෑ. අපට ආවේණික එකක් නිසා ඉංග්‍රීසි නමකුත් නෑ. ඒ නිසා තවමත් මේක විද්‍යාත්මක නමක් විතරක් තියෙන නමක්. හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී.
හෙන්කේලියා ගණයට අයිති පැළ වර්ග පඳුරු වැනි විශේෂයක්. මීට ආසන්න ශාක විශේෂ 56ක් ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව, හිමාලය සහ ගිනිකොනදිග ආසියාව (මැලේසියාව හා තායිලන්තය හැර) යන කලාපවලින් වාර්තා වෙලා තියෙනවා. ඒත්, හෙන්කේලියා ගණයේ පැළ වර්ග හතක් ලංකාවට ආවේණිකයි.
පේරාදෙනිය උද්භිද උද්‍යානයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්ව හිටපු, දැනට මහනුවර මූලික අධ්‍යයන ආයතනයේ පර්යේෂයකු ලෙස කටයුතු කරන මහාචාර්ය සිරිල් විජේසුන්දර මහතාට ගෞරව පිණිස හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී යන විද්‍යාත්මක නාමය මේ පැළෑටියට හිමිවෙලා.
දැනට හමු වෙලා තියෙන ස්ථාන දෙකේම තියෙන්නේ මේ පැළෑටියේ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් විතරයි. ඒත්, මේ පැළෑටිය ඉස්සර මීට වඩා පැතිරිලා තිබුණු බව විශ්වාස කරනවා. 1850 අවුරුද්දට කලින් කළුතර ප්‍රදේශයේ මේක ව්‍යාප්ත වී තිබුණු බව පර්යේෂකයන් විශ්වාස කරනවා. ඒත්, කැළෑ අඩු වෙන තරමට මේ පැළෑටියත් අතුරුදන් වෙන්න පටන් අරන්. අනාගතයේ වනාන්තර තව තවත් අඩු වෙද්දී, මේ පැළෑටිය තව තවත් දුර්ලභ සහ අතුරුදන් ශාකයක් වේවි. ඒ නිසා දැනට මේ ශාකය හොයා ගන්නට මැදිහත් වූ අපේ පර්යේෂකයන් රතු දත්ත පොතට ශාකය ඇතුළත් කරන්න කියලා ඉල්ලලා තියෙනවා.
බැලෑ බැල්මට හෙන්කේලියා විජේසුන්දරී කළුතරින් හමු වීම පසුපස තියෙන්නේ දුර්ලභ ශාක වර්ග ගැන හොයන තරුණයන් තුන්දෙනෙකුගේ කතාවක්. මෙවැනි දුර්ලභ ශාක වර්ග හොයා ගැනීමේ සිදුවීම් පසුපස තරුණයන්ගේ එවැනි සොයාගැනීම් පිළිබඳ කතාන්දර පවතිනවා.■

■ ප්‍රියන්ජිත් ආලෝකබණ්ඩාර

මෑතකදී එළි දක්වන ලද ඔබේ සිව්වැනි නවකතාව ‘චක්‍රවර්ති’ ඓතිහාසික නවකතාවක් කියලා හඳුන්වන්න පුළුවන්ද?
චක්‍රවර්ති ඓතිහාසික නවකතාවක් නොවෙයි. වර්තමාන කතාවක්. හැබැයි වර්තමාන කතාවට සම්බන්ධ ඓතිහාසික සිදුවීමක් සහිත ඓතිහාසික නවකතාවක් චක්‍රවර්ති කතාව තුළ හමුවෙනවා. වර්තමානයට ආලෝකයක් නැති ඉතිහාසයේ සියලු දේවල් අපි අයින් කරන්න ඕනෑ. ඉතිහාසයෙන් ගන්න ඕනෑ වර්තමානයට හා අනාගතයට වැඩක් ඇති දේවල් පමණයි. අනික් දේවල් ප්‍රබන්ධ හැටියට ඔහේ තිබුණාවයි. අද පාලකයෝ ආණ්ඩු කරන්න ඇදහිලි, විශ්වාස සියල්ල පටලවාගෙන.

නවතතාවකට ඉතිහාස කතාවක් ගෙනෙනකොට, පරිකල්පනයන් මත ගොඩනගන කතාවක් ලියනවාට වඩා වැඩි වගකීමක් ලේඛකයාට පැවරෙනවා නේද?
ඉතිහාසයට හානියක් නොවන ආකාරයට, ඒ චරිතවලට හානි නොවන ආකාරයට ප්‍රබන්ධයක් කරන්න නිදහස ලේඛකයාට තියනවා. උදාහරණයක් හැටියට දස්කොන් කතාව ගන්නකෝ. ඒ කතාවේ ඉතිහාසගත මූලික සිදුවීමක් තියනවා. ඒ සිද්ධිය වටා ප්‍රබන්ධයක් කරන්න අපට නිදහස තියනවා. කොහොමත් ඉතිහාසයේ ඇත්ත තියෙන්නේ අර්ධයයි. ඉතිරි අර්ධය ප්‍රබන්ධකරුවන් ගොඩනැගූ දේවල්. ලෝකයේ ඕනෑම රටක වාගේම අපේ රටෙත් මහත්තුරුන්ට ඕනෑ විදිහට තමයි ඉතිහාසය ලියලා තියෙන්නේ. ඉතිහාසය ලියූ ස්වාමීන්වහන්සේලා තමන්ට කැමති හිතවත් චරිත ඔප දාලා අනෙක් චරිත යටපත් කරලා ඉතිහාසය ලියලා තියෙන්නේ. ඒ අනුව ඉතිහාසයෙන් අර්ධයයි සත්‍ය. ඒත් ඒ ඉතිහාසය අපට විකෘති කරන්න බෑ. අපට ඕනෑ, ඕනෑ දේවල් ඒ ඉතිහාසයට එක් කරන්න බෑ. චක්‍රවර්ති නවකතාවේ මම අපේ රජවරු භාවිත කළ වජ්‍රායුධයක් ගැන කියනවා. සාහිත්‍යකරුවාට ඒ නිදහස ලැබෙන්නේ කොහොමද කියලා චක්‍රවර්ති කියවන ඕනෑම කෙනෙකුට හොඳින් තේරුම් ගන්න පුළුවන්. රාවණා පිළිබඳව අපේ රටේ කිසිම සාක්ෂියක් හමුවෙලා නැති වුණත් රාවණා පිළිබඳ අංග සම්පූර්ණ ඉතිහාස කතාවක් තියනවා.

නවකතාවක් ලිවීම සඳහා ඔබ සූදානම් වෙන්නේ කොහොමද?
මගේ මුල් නවකතා දෙකම ප්‍රබන්ධ. ඒ නිසා ඒ දෙකේදි පසුබිම් තොරතුරු පිළිබඳ ගවේෂණය කරන්න මට ඒ තරම් වුවමනාවක් ආවේ නෑ. ‘මා’ කෘතිය ලිව්වේ 83 කළු ජූලිය වගේ සිදුවීම් මුල් කරගෙන. ඒ නිසා ඒ කාලයේ යම් සිදුවීම් සිදු වූ දින පිළිබඳ මට සොයන්න වුණා. සමහර ඒවා මගේ දිනපොත්වල අත්දැකීම් ලෙස ලියලා තිබුණා. ඇතැම් කාරණා දෙමළ පත්තරවලින් සොයා ගත්තා. හිතවත් ජනරාල්වරයෙක් එක්ක උතුරේ යුද්ධය හා සම්බන්ධ ඇතැම් ස්ථාන බලන්න මම ගියා.
චක්‍රවර්ති පොතට ඊටත් වඩා කරුණු ගවේෂණය කරන්න සිද්ධ වුණා. මහා වංසයේ අපේ රජවරු පිළිබඳ තොරතුරු, 1918 කැරැල්ලේ සිදු වූ අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන තොරතුරු, 1948 මාතලේ කැරැල්ල ගැන තොරතුරු, ඇතැම් ගම්වල තොරතුරු හෙව්වා. විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්ය, මහාචාර්යවරු එක්ක කතාබහ කරලා තොරතුරු ගත්තා. පොත් විශාල සංඛ්‍යාවක් මිලදීගෙන කියවන්න සිද්දවුණා. ඉතිහාස පොත් විශාල සංඛ්‍යාවක් මා ළඟ තියනවා. ඒවා අධ්‍යයනය කළා. මාතලේ මගේ ගමට අල්ලපු ගමේ නම අයිත්තාලියද්ද. ඒ ගමේ තමයි අයිත්තාලියද්ද මොහන්දිරම් වාසය කරලා තියෙන්නේ. අයිත්තාලියද්ද මොහන්දිරම් කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ සමයේ සියමට උපසම්පදාව ගේන්න ගිය හයදෙනාගෙන් කෙනෙක්. ඒ චරිත ගැන දන්නා අයගෙන් අහගෙන පොත්පත් කියවාගෙන විශාල අධ්‍යයනයක් කරන්න සිද්දවුණා.
මේ පොතේ අඩංගු ඓතිහාසික කතාවේ මම භාවිත කරලා තියෙන්නේ පැරණි භාෂාව. සමහර තැන්වල වැදි භාෂාව භාවිත කරලා තියනවා. මහින්ද කුමාර දළුපොත ඒ සඳහා මට සෑහෙන්න උදව් කළා. ඒ වගේ විශාල කාලයක් තිස්සේ මම චක්‍රවර්ති සඳහා තොරතුරු එක්රැස් කළා.

කතුවරයා පොතක් ලියලා ඉවර වුණාම වෘත්තීය සංස්කාරකවරයෙක් ලවා එය සංස්කරණය කිරීම අද ලෝකයේ පොත් ප්‍රකාශනයේදී සිදු වන දෙයක්. නමුත් තමන් ලියූ දේ අවසාන ඵලය ලෙස අපේ බොහෝ ලේඛකයෝ විස්වාස කරනවා..
ලෝකයේ වෙනත් රටවල නම් නවකතාවක් මුද්‍රණයෙන් පළවෙන්න කලින් එහෙම කරනවා. ලංකාවේ තවම එවැනි වෘත්තීය සංස්කාරකයෝ නෑ. නමුත් මගේ මිත්‍ර විෂ්ණු වාසු චක්‍රවර්ති නවකතාව සංස්කරණය කළා. ඒ සඳහා සති කිහිපයක් අපට එකට වැඩ කරන්න වුණා.
ලේඛකයාට තමන් ලියන හැම අකුරක්ම වටිනවා. ඒ නිසාම කතාවක දුර්වලතා ඇති වෙන්න පුළුවන්. සංස්කාරකට එවැනි ගැටලු සහිත තැන් පහසුවෙන් අවබෝධ කරගන්න පුළුවන්. හැබැයි දෙදෙනාගේම එකඟතාව මත සංස්කරණය සිදුවෙන්න අවශ්‍යයි.
දීර්ඝව නවකතාවක් ලියාගෙන යන විට ලේඛකයාට කතාවේ මුල සඳහන් කළ ඇතැම් දේවල් අමතක වෙන්න පුළුවන්. එකම දේ නැවත, නැවත ලියවෙන්න, වැරදි දේවල් ලියවෙන්න, වයස හා වර්ෂවල දෝෂ ඇති වෙන්න පුළුවන්. මම චක්‍රවර්ති ලියාගෙන යනවිට චරිතවල වයස හා වර්ෂ පිළිබඳව නිරවද්‍යතාව සඳහා අංක ගණිතයට වෙනම පොතක් තියාගත්තා. චක්‍රවර්ති පොතේ මුල පරම්පරා චරිත ගැන පැටිකිරියක් පළවෙලා තියනවා. ඒ ඒ චරිත උපන් හා මියගිය වර්ෂ එහි සඳහන් කරලා තියනවා. ඒ පාඨකයාට නවකතාව කියවාගෙන යාමේදී පහසුවක් ඇති කිරීම සඳහායි.

ආරම්භයේ පටන් කුතුහලය ඔස්සේ පාඨකයා ඇදබැඳ තබා ගැනීම ඔබේ නවකතා සියල්ලේම දකින්න තිබෙන ගුණයක්..
මම ගුවන් විදුලියේ හැදුණු වැඩුණු මිනිහෙක්. එහිදී අපි ඉගෙන ගන්න පළමු දේ තමයි වැඩසටහනක් ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වාම අසන්නා ඒ වැඩසටහන වෙත ආකර්ෂණය කර තබාගත යුතුයි යන්න. ඒ සඳහා අපි විවිධ උපක්‍රම භාවිත කරනවා. මම නෙදර්ලන්තයට ගිහින් වැඩසටහන් ආකෘති පිළිබඳවත් ඉගෙන ගෙන තියනවා. ඒ ඉගෙන ගත්ත ඇතැම් න්‍යායාත්මක කරුණු මට නවකතා ලිවීමේදීත් වැදගත් වුණා.
මම කියවාන්න ගත්ත ඇතැම් පොත් නොකියවා අතහැරි වෙලාවල් තියනවා. ඇයි මම ඒ පොත් නොකියවා අයින් කළේ කියලා මම කල්පනා කරනවා. ඒ අනුව මම පොතක් ලියනකොට හැකි තාක් දුරට ඒ දුර්වලතා මගහරවා ගන්න උත්සාහ කරනවා. ඒ සඳහා භාෂාවෙන් කරන්න පුළුවන් උපක්‍රම මම භාවිත කරනවා. ගුවන් විදුලි වැඩසටහනක පළමු වචන කිහිපය ඇහෙනකොටම මේ වැඩසටහන මම අහන්න ඕනෑ කියලා ශ්‍රාවකයාට හිතෙන්න ඕනෑ. මුල් ටික හොඳ නැත්නම්, හොඳ හරිය පස්සේ ඇති කියලා ප්‍රේක්ෂකයෝ අහගෙන ඉන්නේ නෑ. පොතකටත් ඒ තර්කය අදාළයි. පොතක් අතට ගත්ත ගමන් මොනවා හරි දෙයක් මේ පොතේ තියනවා කියලා පාඨකයාට හිතෙන්න ඕනෑ. ඒ නිසාම වෙන්න ඇති මගේ නවකතා එක හුස්මට කියවන්න පුළුවන් කියලා පාඨකයන් කියන්නේ.

කෙටිකතාව හා නවකතාව කියන මාධ්‍ය දෙකේ වෙනස ඔබට දැනුණේ කොහොමද?
මම හිතන්නේ නවකතාවක් ලියනවාට වඩා කෙටිකතාවක් ලියන්න අමාරුයි කියලා. යම් වස්තු බීජයක් ඔළුවට ඇවිල්ලා, සෑහෙන කාලයක් තිස්සේ ඒ වස්තු බීජය මෝරලා, මෝරලා අවසානේ තමයි කෙටිකතාවක් ලියවෙන්නේ. ඒ නිසා මම මගේ ජීවිත කාලය පුරා කෙටිකතා 15කට වඩා ලියලා නෑ. අලුත් කෙටිකතා පොතක් පළ කරන්න කැමැත්ත තිබුණත් අවුරුදු 5ක් තිස්සේ මට ලියන්න පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ කෙටිකතා තුනක් විතරයි.
කෙටිකතාවට සාපේක්ෂව පහසුවෙන් නවකතාවක් ගොඩනගා ගන්න මට පුළුවන් කියලා මම හිතනවා. චක්‍රවර්ති නවකතාවට මම අවුරුදු තුනක් තිස්සේ මහන්සි වුණා. කාලයක් තිස්සේ කතාවට අවශ්‍ය තොරතුරු ගවේෂණය කළා. විවිධ ආකෘතිවලින් ලියලා බැලුවා. නවකතාවක ඉතාමත් පුංචි දෙයක් ගැන පවා ඕනෑවට වඩා මම සැලකිලිමත් වෙනවා කියලා මට හිතෙනවා. චක්‍රවර්ති පොතෙන් හතරෙන් එකක් විතර ලියලා මගේ හිතට හරි ගියේ නැති නිසා සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත ලිව්වා. නවකතා ලිවීම බොහෝම නිවාඩු පාඩුව කරන්න ඕනෑ වැඩක්.■

■ ප්‍රියන්ජිත් ආලෝකබණ්ඩාර

ජීවත් වීම උදෙසා අපි විවිධ රැකියා කරමු. ඒ අතරින් බොහෝ දෙනෙකු කරන්නේ අටයි-පහේ රැකියාය. නැගෙනහිරින් ඉර පායනවාත් සමග රැකියාවට යන අය බටහිරින් ඉර බැස යන විට වෙහෙසකර දවස අවසානේ නිවෙස්වලට ළඟා වෙති. පසුදා ඉර උදාවන තුරු නිදා ගනිති. රාත්‍රියට අවදිව සිටින්නෝ නිශාචරයෝය. මිනිස් සිරුර පරිණාමය වී තිබෙන්නේම රාත්‍රී නින්දකින් පසු උදෑසන අවදි වීමටය. ඒ නිසා රාත්‍රියේ අවදියෙන් සිට දහවලේ කොතරම් නිදා ගත්තත් මිනිස් සිරුරට යා දෙන්නේ නැත. නින්ද නැතිකම ලෙඩ රෝගවලට හේතු වන බව වෛද්‍යවරුන් කියන්නේ ඒ නිසාය.
සමහර විට ඇතැම් රස්සාවල සේවා මුර සැකසී තිබෙන්නේ අටයි-පහට නොවේ. සාමාන්‍ය ක්‍රමයට පරිබාහිරවය. එසේ වන නමුත් මිනිස්සු ඒ රස්සාවල් කරති.
පෑලියගොඩ මධ්‍යම මත්ස්‍ය වෙළඳ සංකීර්ණයේ මාළු වෙළෙන්දන් හා සේවකයන් කරන්නේත් අටයි පහේ රැකියාවක් නොවේ. පෑලියගොඩ මධ්‍යම මත්ස්‍ය වෙළඳපොළ පටන් ගන්නේ අලුයම 1 ටය. පන්දර 1 වන විට මාළු කඩ අයත් මුදලාලිලාත්, කඩවල වැඩ කරන ගෝලයෝත් මාළු වෙළඳපොළට එන්නට පටන් ගනිති. ලංකාවේ සතර දිග්භාගයෙන්ම මාළු රැගෙන ලොරි පෑලියගොඩට එන්නට පටන් ගනිති. පාන්දර 4, 5, 6 වනවිට කොළඹ නගරය හා ආසන්න නගරවල මාළු ලෑලි අයිති කඩා පරිමාණ මුදලාලිලා, බයිසිකලේ හෝ යතුරු පැදියේ පෙට්ටියක් බැඳගෙන මාළු අලෙවි කරන මුදලාලිලා හා මාළු අපනයනය කරන මහා පරිමාණ මුදලාලිලා පෑලියගොඩ මාළු වෙළඳපොළට පැමිණෙන්නට පටන් ගනිති. සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයන් එන්නේ ඊටත් පස්සේය. ඉර උදා වී හෝරාවක්, දෙකක් ගත වන විට මාළු වෙළඳපොළේ වැඩ කටයුතුවලින් 90% ක් පමණ අහවරය.
“එලාම් එක තියලා නිදාගෙන පාන්දර 1.00 ට නැගිටිනවා. දත් මැදලා මූණ හෝදලා මාර්කට් එකට යනකොට උදේ 1.30 විතර වෙනවා. මට කලින් අපේ බොස් එනවා. උදේම ලෑල්ලට වතුර ටිකක් දාලා හෝදලා, මාළු ටික කපනවා.” එසේ කියන්නේ අවුරුදු 34 ක් වයසැති, තිදරු පියෙකු වන, කොළඹ කොටහේනේ ඩික්සන්ය.
‘කෙලවල්ලෝ මාළු විතරයි අපි විකුණන්නේ. දවසකට කිලෝ 500ක් විතර එනවා. කිලෝ 500 යි කියන්නේ ගොඩක් නෑ. මාළු කූරි 10 යි. අපෙන් මාළු ගන්නේ නුගේගොඩ, මහරගම, නාරාහේන්පිට වගේ ප්‍රදේශවල මුදලාලිලා. විකිණුණේ නැත්තං කොටහේන, මට්ටක්කුලිය, ඇළකන්ද, මීගොමුව පැත්තෙන් කට්ටිය ඇවිල්ලා කරෝල වේලන්න පරණ මාළු අරන් යනවා.
ගෙදර එනකොට දවල් 10, 11 විතර වෙනවා. මාළු ටිකක් බිරිඳට දීලා, නාලා, කාලා හවස 4 විතර වෙනකම් නිදා ගන්නවා. නැගිටලා තොටළඟට ගිහිල්ලා බියර් එකක් ගෙනැල්ලා බීලා රැට කාලා පාන්දර 1 ට එලාම් එක තියලා ආයෙත් නිදා ගන්නවා.”
2010 සිට අවුරුදු 11 ක් තිස්සේ ඩික්සන්ගේ ජීවන චර්යාව මෙයාකාරය. නිවාඩුවක් ලැබුණේ නම් ලැබුණේ පෝය දවස හෝ සතියේ විශේෂ නිවාඩු දවසකය. ඩික්සන් කියන හැටියට එය ඒ හැටි කරදරයක්, මහන්සියක් නැති රැකියාවකි. පෑලියගොඩ මාළු වෙළඳපොළේ ගෝලයන්ට එසේ වුවත් කඩ අයිති මුදලාලිලාට ඒ තරම්වත් නිදහසක් ඇත්තේ නැත.
“අවුරුදු 15 ක් තිස්සේ මම මේ රස්සාව කරනවා. දැන් නම් එලාම් ඕනෑ නෑ. පුරුද්දට වගේ පන්දර 1ට අවදි වෙනවා. මුදල් හම්බ කරන්න පුළුවන් වුණාට මේක අමාරු රස්සාවක්. හැමදාම පාන්දර 1ට අවදි වෙලා වැඩ කරලා බලන්න ඕනෑ මේකේ තියන අමාරුව.” ඒ මාළු කඩ හිමියෙකු වන ඇලෙක්ස්ගේ අදහස්ය.
“අපෙන් මාළු ගන්න අයගෙන් අපට චෙක් තමයි හම්බ වෙන්නේ. දවල්ට ඒවා මාරු කරලා අපට මාළු එවන කෙනාට සල්ලි දාන්න ඕනෑ. බිල් ටික ලියලා ඒවා වට්ස්අප් කරලා යවන්න ඕනෑ. ඒවා සේරම කරලා ඉවර වෙනකොට හවස 3 පහු වෙනවා. ඊට පස්සේ තමයි අපි ඇඟ හෝදලා නිදා ගන්නේ.
ගෙදර මෙකක් හරි විශේෂ වැඩක් වැටුණොත් ඒකට සහභාගි වෙන්නවත් අපට වෙලාවක් නෑ. හදිසිම වෙලාවක නම් අපිට මාළු එවන කට්ටියට කතා කරලා මාළු ගේන එක නවත්තන්න ඕනෑ. අපෙන් මාළු ගන්න එන අයට දැනුම් දෙන්න ඕනෑ. අපෙන් ගන්න ගාණට වෙන කඩේකින් මාළු ගන්න ඒ අයට ඉඩ කඩ හදලා දෙන්න ඕනෑ. එහෙම නැති වුණොත් අපිට මාළු සපයන අයත්, අපෙන් මාළු ගන්න අයත් අමාරුවේ වැටෙනවා.
මගේ පවුලේ බිරිඳයි, මමයි, ගෑනු ළමයි තුන් දෙනයි ඉන්නේ. බිරඳ තමයි ළමයින්ගේ කටයුතු ඔක්කෝම බලන්නේ. බිරිඳගේ උදව්වට එයාගේ අම්මා ඉන්නවා. මම ගෙදර ඉන්න කැමතියි. ඒත් ඉන්න වෙලාවක් නෑ. අපේ ගෙදර කට්ටිය මේ රස්සාව කරනවාට ඒ තරම් කැමති නෑ. සාමාන්‍ය සමාජයේ අය අපට කියන්නේ මාළුකාරයා කියලා. ඉස්කෝලේ සමහර අය ළමයින්ට කියන්නේ මාළුකාරයාගේ දුව කියලා. ඒ නිසා ළමයි වුණත් මම මේ රස්සාව කරනවාට කැමති නෑ.”
පෑලියගොඩ මධ්‍යම මාළු වෙළඳපොළේ මාළු වෙළඳාම හොඳින් ඇඳ පැළඳගෙන, කාර්යාල කාමරයක් තුළ නිවී සැනසිල්ලේ කරන රස්සාවකට හාත්පසින්ම වෙනස්ය. එක පැත්තකින් මාළු මුදලාලිලාගේ කෑ ගෑමය. තවත් පැත්තකින් පාරිභෝගිකයන්ගේ හෙට්ටු කිරීමේ ඝෝසාවය. නිරන්තරයෙන් නැහයට දැනෙන්නේ පිලී ගඳය. බැලූ බැලූ අත කාණු දිගේ ගලා යන්නේ මාළුන්ගේ රුධිරයයි. පාන්දර හතරේ පමණ සිට කඩි ගුලක් මෙන් කලබලකාරීය. ඊයේ මුහුදේ සිටි මාළුවා අද මාළු කඩයේය. දහවල් වන විට කෑම පිඟානේය.
“මෙතන මිනිස්සු උදේ පාන්දර නැගිටලා වෙළඳාම් කළේ නැත්තං, දවල් වෙන කොට කොළඹ හරි මේ අවට හරි කිසි කෙනෙක්ගේ පිඟානකට අලුත් මාළු කෑල්ලක් ලැබෙන්නේ නෑ. කන්න වෙන්නේ දවස් ගානක් පරණ වෙච්ච අයිස් මාළු. පාන්දර එකේ ඉඳලා මෙතෙන්ට එන මාළු කිලෝ ලක්ෂ ගාණකට ඉර පායනකොට වෙච්ච දෙයක් නැතුව යනවා.” යැයි කියන්නේ කඩ හිමියෙකුගේ සහායකයෙකු ලෙස සේවය කරන දිලිප් කුමාර්ය.
“මෙතන හැමෝම, හැමෝටම උදව්වෙන විදිහට තමයි වැඩ කරන්නේ. අද හම්බ කළා අද කෑවා ඉවරයි. සල්ලි ගොඩ ගැහිල්ලක් අපේ නෑ. අද හිටියා හෙට මැරුණා. ඒක කාටත් පොදුයි. ගෑස් පහ සාන්ත ජොන් මාළු කඩේ තියනකොට මාළු කඩේ ඇරියේ උදේ 4ට. පෑලියගොඩට ගෙනාවට පස්සේ පාන්දර 1ට මාර්කට් එක අරින්න පටන් ගත්තා. හැබැයි එහේ වගේ නෙමෙයි මෙහාට ආවාට පස්සේ මාළු රස්සාවේ හැඩේ ටිකක් වෙනස් වෙලා. සාන්ත ජෝන් මාර්කට් එක තියෙනකොට බිස්නස් කරගන්න අමාරු කිහිප දෙනෙක් පාන්දරම එනවා. ඒ අයට හැමෝම පොඩි මාළු කූරියා ගානේ දෙනවා. ඒ එකතු වෙන ඒවා උදේම ඒ අය විකුණා ගන්නවා. ඒකෙන් ඒ අයගේ දරු පවුල් රැකුණා. දැන් දැන් ඒ සම්ප්‍රදායවල් නැති වේගන යනවා.” දිලිප් කුමාර් කියයි.
“කොරෝනාවලට අහු වෙලා අපිට මාර ප්‍රශ්නයක් වුණේ. දවස් දෙකකට කියලා අපිව අරන් ගියා. අවසානේ දවස් 14 ක් නිරෝධායනයට දැම්මා. විකුණන්න තිබුණු ලක්ෂ ගණනක මාළු පීඑච්අයිලයි, පොලීසියයි ඇවිත් විසි කරලා තිබුණා. අපෙන් මාළු ගෙනියපු අයත් ඒක චාන්ස් එකක් කරගෙන ගෙනියපු මාළුවල සල්ලි අපට දුන්නේ නෑ. එක්කෙනෙකුට ලක්ෂ 15 ක් විතර සල්ලි එන්න තියනවා. ඒත් ඒ අයට අපි තාම මාළු දෙනවා.’
පෑලියගොඩ මාළු වෙළඳපොළ පැය කිහිපයක් තුළ විශාල වශයෙන් මුදල් සංසරණය වන තැනකි. ඒ ව්‍යාපාරය සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩනැගී ඇත්තේ විශ්වාසය මතය. යාපනයෙන්, මන්නාරමෙන්, හම්බන්තොටින් හෝ දිවයිනේ ඕනෑම ධීවර වරායකින් ලොරිවල පටවා එවන මාළු අලවියෙන් පසු අකුරට බිල් බේරන්නට පෑලියගොඩ මධ්‍යම මාළු වෙළඳපොළේ වෙළෙන්දෝ සැදී පැහැදී සිටිති. පන්දර කීයට අවදි වුව ද අකුරට ගණන් හදා මාළු සැපයුම්කරුවන්ට මුදල් බේරීම ඔවුන් අතපසු කරන්නේ නැත.
“ඉස්සර චෙක් තිබුණේ නෑනේ. ඔක්කොම වුණේ කට වචනෙට, විශ්වාසෙට. මිනිස්සු අතේ තමයි මිල ගණන් මුදල් එහා මෙහා වුණේ. අද දවසේ ගනුදෙනු අදින් ඉවර කරනවා. ණයට දීලා මේ රස්සාව කරන්න බෑ. ණයට මාළු අරන්, ණයට දීලා පාඩු වෙලා, මේ රස්සාව අතෑරලා යන්න වුණ අය ඉන්නවා. අපෙන් මාළු ගන්න කෙනාගෙන් අපි හරියට සල්ලි ගන්න ඕනෑ. අපට මාළු දෙන කෙනාට අපි හරියට සල්ලි ගෙවන්න ඕනෑ. මාළු කිලෝ 200 ක් දුන්නාම එක පාරට ලක්ෂ 5 ක්. ඒ චෙක් එකක් රිටන් වුණොත් අපි වැටෙනවා.” සල්ලි මිටි එකින් එක සීරුවට ගණන් කරමින් එසේ කීවේ ඇලෙක්ස්ය.■

■ පවිත්‍රා රූපසිංහ

ගෞතම් මෙනන්ගේ ‘වරනම් අයිරාම්’, හොඳම දමිළ චිත්‍රපටයට හිමි ඉන්දීය ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දිනාගත්නේ 2015දීයි. ‘තංගා මීංගල්’ 2013දී එම සම්මානයටම පාත්‍ර වුණා. ඉන්දියානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙක්, තිරරචකයෙක් සහ නළුවෙක් වන ගෞතම් තමාගේ දමිළ චිත්‍රපට, තෙළිඟු සහ හින්දියටද ප්‍රතිනිර්මාණය කළා. විවේචනාත්මක පැසසුමට ලක්ව ඇති ගෞතම්, 2021දී කුට්ටි ස්ටෝරි, 99 ස්නෝග්, ජොසුවා ඉමායි පොල්කාහා, ධර්වා නට්චාත්‍රිම්, නීරදුම් සූර්යන් යන දමිළ චිත්‍රපට නිමවනවා. ඔහු සිනමාව සහ ජීවිතය ගැන කතා කළේ මෙහෙමයි.

ඉන්දියාවේ පමණක් නොවෙයි ලෝකයේත් මේ ගෙවෙන්නේ ඉතාමත් භයානක වසංගත කාලයක්. ගෙවුණු මාස දොළහ තුළ ඔබ වඩාත්ම ඵලදායී සිනමාකරුවා ලෙස ක්ෂේත්‍රයේ කතා කරනවා. එසේ වූවේ කොහොමද?
මෙවැනි භයංකර වසංගත කාලයකදී සිනමාකරුවකුට විශාල වගකීමක් පැවරී ඇති බව මගේ හැඟීමයි. මෙවන් අතිශය ව්‍යසනකාරී වේදනාකාරී සමයක මිනිසුන්ගේ සිත් යම් පමණකින් හෝ ප්‍රබෝධමත් කිරීමට විනෝදය සැපයිය යුතුයි. එම කාර්යයයේ කොටස්කරුවකු වන්නේ සිනමාකරුවායි. ඔහු මෙවන් යුගයක සැඟවී සිටීම යුක්තිසහගත නැහැ. මම මිනිසුන් වෙනුවෙන් මිනිසුන්ගේ වින්දනය වෙනුවෙන් නිර්මාණ කළා. ඒ අවස්ථාව ලැබීම ගැන මා අතිශය සතුටට පත් වනවා. පවතින වසංගත තත්ත්වය තුළ නිර්මාණයක් අවසන් කිරීම ඉතාමත් අභියෝගාත්මකයි. එහිදී මුහුණ දෙන්නට සිදුවූ දුක්ගැහැට සහ අභියෝග සියල්ල මා කැමැත්තෙන් භුක්ති වින්දා.

සිනමා කර්මාන්තය සහ සිනමා විචාර අතර තිබෙන්නේ අත්‍යන්ත බැඳීමක්. පළපුරුදු සිනමාකරුවෙක්, තිරරචකයෙක් සහ නළුවෙක් විදියට ඔබට සිනමා විචාර පිළිබඳ ඇති දැක්ම කුමක්ද?
මනිරත්නම් මා දකින සිනමා ජීවිතයේ මගේ ආලෝකයයි. ඔහුගේ විසල් සෙවණැල්ල මේ තරම් දුරක් මාව ගෙනාවා. මා ඔහුගෙන් උගත් දැවැන්ත පාඩමක් තිබෙනවා. ඒ නම් චිත්‍රපට විචාර කියවීම සිතාමතා නොකර සිටීමයි. මගේ චිත්‍රපටයක් පමණක් නොවෙයි, ඕනෑම චිත්‍රපටයකට මා තුළ කුමනාකාර හෝ බලපෑමක් ඇති කිරීමට ඉඩහසර ලබාදිය යුතුයි. මගේ ජීවිතයේ අවසාන වරට මා කියවූ චිත්‍රපට විචාරය 2012 වසරේදී ‘එක් දීවානා’ සඳහා ලියවුණක්. මනි මට පැවසුවා, ‘ගෞතම්, ඔබ මුළු හදවතින්ම චිත්‍රපට සාදා තිබෙනවා. සංඛ්‍යා වැදගත් වන්නේ ඔබට නොව, මිනිසුන්ටයි. එහෙනම් ඇයි ඔබට එම සංඛ්‍යා ඔබ වෙත ළඟාවීමට ඉඩදෙන්නේ?’ මනි මට අදටත් සිතා ගත හැකි තරම් තරුණයි. ඒ මිනිසා, මට විශ්වාස කළ නොහැකි දේ පවසනවා. ඔහු සමඟ කරන කුමන සංවාදයකදී වුණත් මා තුළ මහත් ආස්වාදයක් ඇති කරනවා. මා චිත්‍රපට විචාර ගැන උනන්දුවක් නැහැ.

ඔබ වර්ණවත් ආකාරයට තිරනාටක ලියනවා. තරුණයන් ආසක්ත වන්නේ ඒ ලිවීමටයි. ඒත් අත්දැකීම් බහුල චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයකු ලෙස ඔබ නවකයන්ගේ පිටපත් අධ්‍යක්ෂණය කරන්නේ ඇයි?
ඇයි මා එසේ නොකළ යුත්තේ? මෑතකදී මගේ කෙටි චිත්‍රපටයක් වන ‘මචන්’ නැරඹූ මිත්‍රයෙක් මට අපූරු උපදෙසක් ලබා දුන්නා. ඔහු කිව්වා ‘මා ඒ චිත්‍රපටයට බොහෝ කැමතියි. කතාව හරිම අපූරුයි. ඔබගේ කතා සෑම විටෙකම අපට ඕනෑ නැහැ’ කියලා. මට සෑම විටෙකම අලුත් කතාවක් තිබෙනවා තමයි. ඒත් අපගේ ජීවන අත්දැකීම් අළලා පමණක් නිර්මාණ සිදු කිරීම ප්‍රමාණවත් නැති බව මට වැටහී තිබෙනවා. ඉන් ඔබ්බට යාම සඳහා නවකයන්ගේ මිත්‍රත්වය ලබා ගැනීමට මා ඉතාමත් ප්‍රිය කරනවා. ප්‍රවීණයන් කියන අය නවකයන් හා එක්ව කටයුතු කිරීමේ කිසිදු වරදක් නැහැ. චිත්‍රපට සඳහා මගේ කතා මේ මොහොතේ මට පහළොවක් පමණ තිබෙනවා. ඒත් මා තුළ සිටින ලේඛකයා කියනවා මගේ ක්‍රීඩාව මා වෙනස් කළ යුතු බව. ඒ සඳහා පිටත සිටින තිරරචකයන් සමඟ වැඩ කිරීම අවශ්‍යයි. ඔවුන්ගේ කතා අධ්‍යක්ෂණය කිරීම මට ඉතාම හොඳින් කළ හැකියි කියා මා සිතනවා. චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයකුට චරිතයකට බද්ධ විය හැකි නමුත් ඒ චරිතය ඔහුගේ ජීවිතයෙන්ම උකහා ගත්තක් වීම අත්‍යවශ්‍ය නැහැ.

මෑත කාලයේදී අවම වශයෙන් එක් ප්‍රමුඛ නළුවකු (රැජිනිකාන්ත්ගේ සිට විජය දක්වා) හෝ ගෞතම්ගේ පිටපතක් සමඟ ඔට්ටු වෙනවා. එය ඔබ දකින්නේ කෙසේද?
සමහරවිට මට හැඟෙනවා, මගේ චිත්‍රපටවල චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රධාන නළුවාට එය තමන්ගේ චිත්‍රපටය බවට පත් කරගන්නට අවැසි බවක්. ගෞතම්ගේ චිත්‍රපටයට වඩා එය මගේ චිත්‍රපටය බව සමාජගත කිරීමේ බලවත් වුවමනාවක ඔවුන් වැඩකරන බවක් මට පේනවා. ඒත් මම ප්‍රාර්ථනා කරනවා ඔවුන් මාව විශ්වාස කර, ඒ වුවමනාව අතහරිනවා නම් හොඳයි කියලා. මොකද මට විශාල ඊගෝඑකක් නැහැ. මම වැඩකරද්දී පිටියේදී කෑගහන්නේ නැහැ. මම හදවතින්ම චිත්‍රපට කරන්න ආස කරන සහ එහෙම කරන කෙනෙක්. එසේනම් ඔවුන්ට අවස්ථාව ලැබෙන එක අනිවාර්යයි. මගේ කිසිදු පරිකල්පනයක් විනාශකාරී නිර්මාණයක් සිදුකර නැහැ. නළුවන් අපේක්ෂා කරන තරම් වාණිජමය වශයෙන් චිත්‍රපටය ක්‍රියා නොකළ අවස්ථාවලදීත්, ඒ චිත්‍රපට විශ්වයට ගොස් මිනිසුන් සමඟ සුහද කතාබහක නිරත වනවා මා හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

ඔබ පළමු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණයෙන් වසර විස්සක් සපුරා ඇතත් ඔබගේ අද්විතීය තාරුණ්‍යය පළුදු වී නැති බවයි විචාරකයන් පවසන්නේ. ඔබ තුළ විසි වසරක් පුරා අවදිව තිබෙන ‘ස්ත්‍රීන් ආකර්ෂණය කරගැන්මේ ජානය’ නිර්මාණයන් තුළ වෙනකෙකුට වෙස්වලා ගැනීමේදීත් රඳවා තබාගන්නවාද?
ඔබ දන්නවා, නිර්මාණයකදී මා මුලින් ස්ත්‍රියව හඹා යනවා. ඒත් කවර මොහොතක හෝ සීමාව ඉක්මවා ඇයව නතු කරගන්නේ නැහැ. ‘වසීගරා’ චිත්‍රපටය අවසානයේදී ඇය හා අතිශය සරාගි නිරූපණයක් කළත් එය මානසිකයි. සිනමාවේදී ලිංගිකව සම්බන්ධ වීම මා අනුමත කරන්නේ නැහැ. ඉන් එහා අසීමාන්තිකව අනුරාගීව බැඳෙන්න පුළුවන්. ප්‍රේක්ෂකයා තුළ ශෘංගාරය පිළිබඳ හැඟීම මතු කරන්න ශාරීරික සබඳතා මා තෝරා ගන්නේ නැහැ. මම එසේ කිව්වත්, වර්තමානයේ චිත්‍රපට විචාර මගේ හැඟීම පසුකර බොහෝ දුර ගොස් තිබෙනවා. ඇත්ත වශයෙන්ම දේශපාලනික වශයෙන් නිවැරදි වීමට උත්සාහ කිරීම සෑමවිටම නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලියට බාධා කරනවා කියන හැඟීම මට තිබෙනවා. මගේ අවංක අදහස වන්නේ චිත්‍රපටයක තිබෙන්නේ චිත්‍රපටයක් පමණක් වන බවයි. ‘නවරාසා’ චිත්‍රපටයේ දර්ශනයක් ගෙන බලද්දී, මට එය වැටහෙනවා. අපේ මිනිස්සු චිත්‍රපටවලට බෙහෙවින්ම ඇලුම් කරනවා. ඇත්ත වශයෙන්ම එය ඔවුන්ගේ ජීවිතය හා සමානයි. මා ඒ හැඟීමට වෙනස් මඟක් ගන්නේ නැහැ.
පිරිමි චරිත නිරූපණයේදී මගේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ පෞරුෂයෙන් උපුටා ගැනුණු අවස්ථා බොහෝ තිබෙනවා. ඇත්ත වශයෙන්ම සිම්බුගේ ‘කාර්තික්’ (වින්නයිතාන්ඩි), ජීවගේ ‘වර්මන්’ (නීතාන්), සූරියාගේ ‘සූර්යා’ (වරනම්) යන ඒවා කිසියම් ආකාරයකින් මගේම අනුවාදනයන් වෙනවා. මා මිනිසුන් සමඟ වැඩ කරද්දී මා ගැන බොහෝ දේ මා විවෘතව එළියට දෙනවා. එය මට ඉතාමත් අහිතකර විදියට බලපා ඇති අවස්ථා තිබෙනවා. ගුවන් ගමනකදී පවා අහඹු විදියට සමහර පුද්ගලයන් අවුත් මගෙන් අසනවා, හිටපු පෙම්වතියක් හමුවෙන්න යන ගමන්ද කියලා. බොහෝ දෙනෙක් උපකල්පනය කරන්නේ මගේ චිත්‍රපට මගේ ජීවිතයේ පිළිබිඹුවක් බවයි.

චිත්‍රාගාර කියන්නේ ඔබගේ ජීවිතයේ කොටසක් බව රසිකයින් ඒත්තු ගන්වාගෙන තිබෙනවා. එය මිහිර දනවන්නක්ද?
පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු අතර ඇතිවන බැඳියාව විග්‍රහ කිරීමට රසායන විද්‍යාවට හැකි වන්නා සේම, හදවතටත් එය කළ හැකියි. මට ආදරය හමුනොවුණා නම් මා චිත්‍රපට නොකරාවි. මා ආදරයෙන් බැඳී නොසිටියේ නම් හෝ දැඩි ආදර හැඟීමක් මා තුළ ඇති නොවුයේ නම් මා කිසිවිටෙක චිත්‍රපට නොකරාවියි මා සිතනවා. මගේ සෑම චිත්‍රපටයක්ම පාහේ මගේ බිරිඳගේ සහ අම්මාගේ පරීක්ෂණයෙන් සමත් විය යුතුයි. මගේ අම්මා ‘කාකා කාකා’හි තුතූ වරුමා පින්තූරගත කර ඇති ආකාරය ගැන සතුටු වුණේ නැහැ. ඒවා මගේ මනෝභාවයන්ට බලපානවා. මම හිතන්නේ මට ස්ත්‍රීන් ලියන ආකාරය සහ ස්ත්‍රීන් තිරය මත නිරූපණය කරන ආකාරය අවඥානිකව ඉතාමත් හොඳින් දැනෙනවා කියලායි. කොහොම නමුත් මම ප්‍රසාද් චිත්‍රාගාරය තුළ මගේ ඇත්ත ජීවිතය ප්‍රතිනිර්මාණය කළා. මගේ මියගිය පියාගේ චරිතය මා ‘සූර්යා’ චරිතයට ගෙනාවා. ඒ බව පවුලේ කිසිවෙක් දැන සිටියේ නැහැ. මගේ අම්මා ඇතුළු පවුලේ අයට එම චිත්‍රපටය ඉතාමත් චිත්තාවේගී එකක් වුණා.

ගෞතම් 2015දී යෙනායි අරින්ඩාල් අති සාර්ථක වාණිජමය චිත්‍රපටයෙන් ලැබූ ජනප්‍රියත්වය තවමත් පවතිනවා. සිනමා කර්මාන්තයේ ඇති ව්‍යාපාරික මුහුණුවර තුළ ඔබ නිර්මාණකරණය සාර්ථකව පවත්වාගන්නේ කෙසේද?
මම ඉතාම අවංකව තේරුම් ගෙන තිබෙනවා සිනමා කර්මාන්තය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද යන්න වග. එහි බරපතළ අවදානමක් තිබෙනවා. එක්කෝ එය අපව පියවර දහසක් ඉදිරියට ගෙනෙනවා. නැත්නම් පිටුපසින් පැමිණ අපට දෂ්ට කරනවා වෙන්නත් පුළුවන්. හැදෑරීම් හරහා පමණක් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ගමනක් තිබෙනවා. ඉතාමත් සුළු පිරිසක් ඒ මඟ ගමන් කරමින් සිටිනවා මා දකින්නේ. මේ මොහොතේ මුහුණපාන සිදුවීම්වල ප්‍රබලත්වය ඊළඟ නිර්මාණවල පැතිරෙනවා. සමහර අවස්ථාවලදී එක් චිත්‍රපටයක් හා සම්බන්ධ ගැටලු විසඳනු වස් මා ඊළඟ චිත්‍රපටය සිදු කළා. ඊළඟ චිත්‍රපටයට වස්තු බීජය සැපයූවේ කලින් චිත්‍රපටය කරද්දී ඇති වුණු ආරම්භක ගැටලුවක් විසඳීම සඳහා වෙන්න පුළුවන්. එවැනි හේතු නිසා චිත්‍රපට සෑදිය යුතු නොවේද? චිත්‍රපට නිර්මාණය වන්නේ අපට කීමට දේවල් ඇති නිසායි.
වෙනස තමයි, මගේ ප්‍රශ්න ගැන මා විවෘතව කතා කරනවා. මෙහිදී නවකයන්ට උගත් පාඩමක් අනිවාර්යෙන්ම තිබෙනවා. ඔබව ආරක්ෂා කර ගන්න. චිත්‍රපටය බොක්ස් ඔෆිස් වාර්තා තැබීම ගැන වගකිව යුතු නැතිව ක්‍රියා කරන්න. එහි වගකීම නිෂ්පාදකයා වෙත පවරන්න. ඔබ මේ කර්මාන්තයේ දි නිරන්තරයෙන් අවශ්‍ය වන මුදල් පිළිබඳ විසම චක්‍රයට හසු නොවී සිටින්නට වගබලා ගන්න. සිනමා ලෝකය අපූරු තැනක් වන්නේ ඔබ සතුව ඇති හැදෑරීම් සහ ඔබ සතු දේ මොනවාද යන්න මතයි. ඔබ ඒවා සන්නිවේදනය කරන්නේ කෙසේද යන්න ඊටත් වඩා එයට බලපානවා. නිර්මාණවලින් මුදල් ලැබුණත් අප ඒවා ව්‍යාපාර ලෙස සලකන්නේ නැහැ. අපගේ කෙටි චිත්‍රපට සහ වීඩියෝ හරහා අප දැන් රූපවාහිනී නාලිකාවලට වඩාත් ස්වාධීන නිර්මාණ ප්‍රවර්ධනය කරමින් සිටිනවා. මේ ආකාරයට දීර්ඝ චිත්‍රපට පවා සිදු කළ හැකිදැයි මිනිසුන් දැන් වන විට අපගෙන් අසන්නට පටන් ගෙන තිබෙනවා. අප ලේඛකයන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට මිනිසුන් සොයමින් සිටින්නේ.
සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයකු ලෙස, පසුගිය වකවානුවේ නෙට්ෆ්ලික්සිහි ‘පාවා කඩයිගල්’ අපූරු පර්යේෂණාත්මක උත්සාහයක් වුණා. නුදුරේදී අපගේ අවධානය යොමු තිබෙන්නේ නෙට්ෆ්ලික්ස් වෙතටයි. ඒ හරහා ලෝකය පුරා ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් අප වටා රොක්වනවා දැනෙනවා. ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ එවැනි අභියෝගාත්මක විවිධ විෂයන් සමඟ කටයුතු කිරීමට මා බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිනවා. මට මා කරන දේ පිළිබඳව කිසිදු අනාරක්ෂිත බවක් නැහැ. මා වටා සිදුවන දේ මා පිළිගන්නවා. මා ඉල්ලා සිටින්නේ අප වටා සිදුවන අනේක පරස්පර දේ සමඟ කටයුතු කිරීමට ශක්තිමත් උරහිස් පමණයි.

(‘ද හින්දු’ පුවත්පතට
කරන ලද සාකච්ඡාවක් ඇසුරිනි)■