■ මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව

2021 සැප්තැම්බර් 8 වැනි දින නිකුත් කරන ලද 2021 අංක 12 දරන බැංකු පනත යටතේ කරන ලද නියෝගය අනුව, අත්‍යවශ්‍ය නොවන සහ හදිසි නොවන ලෙස ආණ්ඩුව සලකන භාණ්ඩ 623 ක් ආනයනය අධෛර්යමත් කිරීමට මහා බැංකුව උත්සාහ දරයි. අතීතයේ ද මෙවන් උත්සාහයන් තිබී ඇත. 2006 ඔක්තෝබරයේ දී මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා මුදල් ඇමතිවරයා වශයෙන් ලැයිස්තු ගත භාණ්ඩ 44 ක් සඳහා ඉන්වොයිසි වටිනාකමින් සියයට 50 ක ආන්තික තැන්පතුවක් අනිවාර්ය කළේ ය.

මෙවර වඩා විශාල  ලැයිස්තුවක් සඳහා ආන්තික තැන්පතුව සියයට 100 කි.  තැන්පතුව සඳහා ණය පහසුකම් ලබා දීම බැංකු වලට තහනම් කර ඇත. මූලික වශයෙන් සුළු පරිමාන ආනයනකරුවන්ට කණකොකා හඬවා ඇත. ඉතිරිවන මහා ආනයනකරුවන් තැන්පතු වලට මුදල් හිරකිරීමේ වියදම පාරිභෝගිකයන්ට පටවනු ඇත.

අවස්ථා දෙකේ දී ම, විදුලි පංකා සහ  ශීතකරණ  අත්‍යවශ්‍ය නොවන ලෙස ඔවුන් සලකා තිබිණි. එසේ වුව ද, මෙවර ඔවුන් දුරකථන සහ වෙනත් භාණ්ඩ රැසක් එකතු කොට තිබේ. තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණය  උපයෝගී කරගෙන මහජනයා සහ සිසුන් නිවසේ සිට වැඩ කළ යුතු සහ ඉගෙන ගත යුතු යයි සලකන තත්ත්වයක් තුළ මෙය ඉතා සුවිශේෂී කරුණක් ලෙස පෙනී යයි.

ආණ්ඩුවට අපේ යථාර්ථය තේරේද?

මෙම රීති සම්පාදනය කරන උදවිය එම කටයුතු කරන්නේ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදලින් සපයන වායු සමීකරණය කල කාමර වල සිටය.  නිවසේ සිට වැඩ කරන / ඉගෙන ගන්නා උදවිය විදුලි පංකාවක වටිනාකම හොඳින් දනිති. අලුතින් ම ලබා ගත හැකි ගෘහස්ත ආදායම් වියදම් සමීක්ෂණයට අනුව 2016 දී කුටුම්බවලින් සියයට 61.5 කට අඩු තරමින් එක් විදුලි පංකාවක් තිබිණි. බස්නාහිර පළාතේ කුටුම්බ සියයට 81.7 ක් තරම් ප්‍රමාණයකට එකක් තිබිණි. මේ වන විට අනූවට ආසන්න නොවේ නම් පුදුමයට පත් විය යුතු නොවේ.

විදුලි පංකාව කැඩී ඇති නිසා දරුවා අපහසුතාවයට පත්වන විට, මවුපියන් කල්පනා කරන්නේ ඒ වෙනුවට අලුත් එකක් සැපයීම අත්‍යවශ්‍ය  සහ හදිසි මිල දී ගැනීමක් වශයෙනි. එසේ වුව ද ආණ්ඩුව එදත් අදත් සිතන්නේ වෙනත් ආකාරයෙනි.

වගුව 1 : ශ්‍රී ලංකාවේ තෝරාගත් උපකරණ ඇති කුටුම්බ, 1986 – 2016

මුලාශ්‍රය : ගෘ ආ වී ස , විවිධ වර්ෂ

අත්‍යවශ්‍ය නොවන ලෙස ආණ්ඩුව සලකන භාණ්ඩ අතාරින් වඩාත් සුලබ  දුරකථන වන අතර රූපවාහිනී කිට්ටුවෙන් පසුපසින් සිටියි.

දුරස්ථ අධ්‍යාපනය ගැන අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා කතා කරන විට ආණ්ඩුව උපකල්පනය කරන්නේ අප සියලු දෙනා සතුව දුරකථන සහ පරිගණක ඇති බව යි. ඒවා කොතරම් අත්‍යවශ්‍ය ද කියා නිවසේ සිට වැඩ කරන අය දනිති. එබඳු උපකරණයක් ක්‍රියා විරහිත වුවහොත් එයට ආදේශකයක් ලබා ගැනීම කොතරම් හදිසි දැයි අපි දනිමු. එසේ වුව ද, ආණ්ඩුවේ සිටින උදවිය සිතන්නේ ඒවා අත්‍යවශ්‍ය නොවන සහ හදිසි නොවන බව යි. එයට හේතුව ඔවුන් නිවසේ සිට වැඩ නොකිරීම ද , නැතහොත් වැඩ නොකිරීම ද? එසේත් නැතහොත් ඔවුන්ගේ උපකරණ වැඩ කරන තත්ත්වයේ තබා ගැනීමට සහ අවශ්‍ය විට ආදේශක ලබා දීමට බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදලින් යැපෙන සේවකයින් කර දෙන නිසා ද?

අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ මොනවාද?

ශීතකරණ සලකා බලමු. සාමාන්‍ය වශයෙන් වසර තුනකට වරක් සිදුකරන කුටුම්බ සමීක්ෂණය ක්‍රියාත්මක කිරීමට මහජන මුදල් වැය කරනු ලැබුව ද,  ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් සහ ඇත්තෙන් ම බොහෝ දෙනා ද, ශ්‍රී ලංකාවේ කුටුම්බවල වසර 2012 සිට  මහන මැශින්වලට  වඩා ශීතකරණ තිබෙන බව දන්නා බවක් පෙනෙන්නට නැත. මහන මැෂින් ඇති කුටුම්බ සංඛ්‍යාව අඩු වෙමින් පවතියි.

2016 දී කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කුටුම්බ අතරින් සියයට 75.4 ක් සතුව ශීතකරණ තිබිණි. බොහෝ ප්‍රමාද වී ඇති 2019 ගෘහස්ත ආදායම් වියදම් සමීක්ෂණයේ දත්ත නිකුත් වූ විට මෙම ප්‍රතිශතය රුපවාහිනී යන්ත්‍ර සමග 80 ගණන්වල පවතිනු ඇති බව විශ්වාස ය.

මහන මැෂින් සහ පරිගණක සඳහා ආන්තික තැන්පතු රෙගුලාසිය බලපාන්නේ නැත. එසේ වුව ද, වෙනස පෙන්වීම සඳහා මම ඒවා රඳවා ගතිමි.

2020 දී ශ්‍රී ලංකාවේ කුටුම්බ අතරින් සියයට 22.2 ක් සතුව ඩෙස්ක්ටොප් හෝ ලැප්ටොප් පරිගණක අඩු තරමින් එකක්  තිබූ බව ජන ලේඛන සහ සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව වාර්තා කොට තිබිණි. මෙය 2016 සමීක්ෂණයේ වාර්තා කළ 20.3 සංඛ්‍යාවට වඩා සුළු වැඩි වීමකි. එහි තේරුම නම් අන්තර් ජාල භාවිතය වැඩි වශයෙන් සිදු වන්නේ ජංගම දුරකථන භාවිතයෙන් බව යි. අධෛර්යමත් කිරීමට ආණ්ඩුව වෙර දරන්නේ මෙම භාවිතයයි.

2011 දී අයිලීන් අගුඑරෝ, හර්ෂ ද සිල්වා ( ඔව්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා ) සහ ජුහී කාන්ග් විසින් සම්පාදනය කරන ලද විද්වත් ලිපියක (https://itidjournal.org/index.php/itid/article/view/758.html) මෙසේ සඳහන් වේ.

….  පකිස්ථානය ,ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව, පිලිපීනය, සහ තායිලන්තයේ දී ජංගම දුරකථන සේවයට පිරමිඩයේ යට ම කොටසේ අවශ්‍යතාවයක ගති ලක්ෂණ ඇත. පෞද්ගලික ආදායම් ඉහළ යන විට ජංගම දුරකථන වියදමේ පංගුව අඩු වන බව  අප පෙන්වා දී ඇති අතර එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ තෝරාගත් රටවල එංගල්ස්ගේ නීතිය ක්‍රියාත්මක වන බව යි. වෙනත් ආකාරයකින් කිවහොත්, කෙනෙකු දුප්පත් වන තරමට,ආහාර, සෞඛ්‍ය, සහ නිවාස වැනි වෙනත් යැපුම් භාණ්ඩ සම්බන්ධයෙන් සත්‍ය වන ආකාරයට ම, ජංගම දුරකථන සේවා සඳහා වෙන් කරන ආදායම් කොටස වැඩි වෙයි. ජංගම දුරකතන සේවාවන්හී ආදායම් නම්‍යතාවය (elasticity) පරීක්ෂාවට ලක් කිරීමෙන් අපි අපගේ සොයා ගැනීම් තහවුරු කරගත් අතර ජංගම දුරකථන සේවා ඉතාම අනම්‍ය (inelastic) බවත්, අප අධ්‍යයනයට ලක් කළ ආසියානු රටවල් හයේ දුප්පතුන්ගේ අවශ්‍යතාවයක් (necessity) ලෙස ක්‍රියාකරන බවත් තහවුරු කර ගත්තෙමු.

එබැවින්, සියල්ලන්ම පාහේ පරිභෝජනය කිරීම සහ සාමාන්‍ය බුද්ධිය මත ගොඩ නඟන තර්කයෙන්  ඔබ්බට ගොස්, සමීක්ෂණ දත්ත මත පදනම් වූ ආර්ථික විශ්ලේෂණ අනුව ද ජංගම දුරකථන සේවා අත්‍යවශ්‍ය බව පෙන්වා දිය හැකි ය.

අත්‍යවශ්‍ය නොවන්නේ සහ හදිසි නොවන්නේ මොනවාද?

ගුවන හමුදාවේ කෆීර් ගුවන් යානා පද්ධතිය නවීකරණය සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 50 ක් වියදම් කිරීම අත්‍යවශ්‍ය නැත; හදිසි නැත. යුද්ධය අවසන් වී වසර 10 කට වඩා ගත වී ඇති අතර නිදහස් දිනයේ සංදර්ශන පියාසරකිරීම් හදිසි හෝ අවශ්‍ය නැත. 

70 ක් පමණ වන ඇමතිවරුන්ට පරිවාර රථ අත්‍යවශ්‍ය නැත. ඔවුන්ට ද එක් වාහනයක ගමන් කළ හැකි ය. හදිසි ආරක්ෂක තර්ජන නැත. එක් එක් වර්ෂයට අනුව ආනයනවල විශාලතම හෝ දෙවන විශාලතම වර්ගය වන්නේ ඉන්ධන යි. විදේශ විනිමය ඉතිරි කර ගැනීමට නම් නිමක් නැති විවෘත කිරීම්වලට නිල ගමන් කිරීම අඩු කල යුතුය.

බිරින්දෑවරුන් ද ඇතුළු විශාල නියෝජිත කණ්ඩායමක් සමග ඉතාලියේ සර්ව ආගමික සාකච්ඡාවකට  යාම වර්තමාන තත්ත්වය යටතේ අත්‍යවශ්‍ය හෝ හදිසි කටයුත්තක් නොවේ. පවතින සාක්ෂිවලට පරස්පරව සර්ව ආගමික සාකච්ඡාව ආණ්ඩුවේ ඉහළ ම ප්‍රමුඛතාවක් හිමිවන කටයුත්තක් යයි අප සිතුව ද, සහාය කාර්ය මණ්ඩලයේ දෙදෙනෙකු හෝ තිදෙනෙකු පමණක් සමග අගමැතිට එයට සහභාගී වීමට ඉඩ තිබිණි. නැත්නම් අන් ප්‍රභූන් කලා මෙන් වීඩියෝ පණිවිඩයක යවන්නට තිබුණි.  ඔය හෝටල් කාමර වලට, සාද සංග්‍රහවලට වියදම් කරන්නේ සංරක්ෂණය කල යුතු යයි අපට කියන විදේශ විනිමයයි.

විදේශ විනිමය ඉතිරි කිරීම සඳහා ආණ්ඩුවට අත්හැර දැමිය හැකි වියදම් ලැයිස්තුවට තවත් එකතු කිරීමට පාඨකයින්ට හැකි බව මට විශ්වාසය.■  

■ නීතිඥ චන්ද්‍රසිරි සෙනෙවිරත්න

මෙවර ජිනීවා මානව හිමිකම් කවුන්සිලය වැඩ පටන් ගන්නේ ශ්‍රී ලංකාවෙනි. ලෝකය එක යායක් වී සීමා මායිම් රහිත නො බෙදුණ දේශයක මිනිසුන් දම්වැලක් සේ ගෙතී ජිවත්විය යුතු යයි ලෝකවාසීහු කල්පනා කරති. ඔවුහු මිනිස් වර්ගයාට එරෙහි රාජ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් ගැන ඇස ගසා ගෙන සිටිති. ඔවුන්ට ලංකාව වැදගත් වන්නේ මේ මිහිමඬලේ මානුෂීය පැවැත්මට හානි සිදු කරමින් සිටින නිසාය. ලංකාවේ පැවැත්ම සහ අනාගතය වෙනුවෙන් අප කුමක් කරන්නේද?

කෙලවරපිටිය බලාගාරයෙන් 40%ක කොටසක් අමෙරිකාවට විකිණීමට බැසිල් රාජපක්‍ෂ පිඹුරුපත් අඳිමින් සිටින බව අනුර කුමාර දිසානායක ප්‍රකාශ කළේය. අනුර කුමාර දිසානායකලා එක දිගට නො නවත්වා රටේ සිදුවන දුෂණ වංචා හෙළි කරමින් සිටිති. එහෙත් 1971 සිට ගෙවුණ පනස් වසර තුළ, පනතක් පරාජය කිරීමට තරම් හෝ පෙළ ගැසුණ පාර්ලිමේන්තු ශක්තියක් ඔවුනට හිමි නොවීම, සමහර විට, රටේ අවාසනාව විය හැකිය. ජවිපෙ දේශපාලනයට වසර 50කි. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයට වසර 43කි. ‘පිස්සෙක් ජනාධිපති වුණොත්…’ එදා ආචාර්ය ඇන්.ඇම්. පෙරේරා මේ ආණ්ඩු ක්‍රමයේ බරපතළකම දුටුවේ එසේය. සිදුවී ඇත්තේ පිස්සෙකු ජනාධිපති වීම නොවේ. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය නිසා ලංකාව පිස්සන් කොටුවක් වීමය. අදටත් විභාග වෙමින් පවත්නා පොදු දේපල නඩුවල නඩු භාණ්ඩ නිදහස් කරන නියෝග අධිකරණයෙන් නිකුත්වීම, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ අතුරුපලයකි. රාජ්‍ය සේවයට නුසුදුසු යයි ඉහළ අධිකරණය තීන්දු කළ චරිතයක් රටේ ඉහළම රාජ්‍ය සේවා තනතුර දැරීම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ අතුරුපලයකි. සොහොන් තැනීමට වංචාවෙන් යෙදවූ රාජ්‍ය මුදල් ආපසු ගෙවීම නිසා නඩු අස්කර ගැනීමට නීතිපති ඉල්ලා සිටීම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ අතුරුපලයකි. නිවැරදිකරුවන් වෙඩිකා මිය යාම, මරණ දඬුවමට නියමවූ මිනිමරුවන්ට රාජ්‍ය ආයතන භාරදීම විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයේ අතුරුපලයකි.

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය සක්‍රිය කාලයෙහි රටේ නීතිය අධිකරණය හැසිරුවේ ඇස් වසාගත් දෙවඟනක නොවේ. ගොන් තකතීරුවෙකි. හෝ තකතීරු ගොනෙකි. ඒ ගොනා වැඩ වාසය කරන්නේ අලුත්කඩේද, කොඩිගහ යටද යන්න හරියටම කිව නොහැකිය. පිස්සු පූසා නඩු අසන විට, කොමිෂන් සභා නියෝජනය කරන විට. අර ගොන් තකතීරුවා අලුත්කඩේදී දැකිය හැකිය. 43 වෙනි ජනාධිපතිගේ නඩුව අසන විට අර ගොන් තකතීරුවා පාර්ලිමේන්තුවේදී දැකිය හැකිය. 2012 මන්නාරම් අධිකරණයට ගල් ගසන විට, ඒ තකතිරු ගොනා සිටියේ මහ පාරේය. විනිසුරුවන්ගේ නිවෙස්වලට ගල් ගසන විට, අර ගොන් තකතීරුවා සිටියේ රජ ගෙදරය.

උතුරු මැද පළාත් මහ ඇමතිකමෙන් තමා ඉවත් කිරිමට එරෙහිව ජීඩී මහින්දසෝම පැවරූ නඩුවේ තීන්දුව විධායකට එරෙහි එකකි. එහෙත් අගවිනිසුරු ගෙදර යැව්වේ නැත. දිවි නැගුම පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳ තීන්දුව හේතුවෙන්, 43 වෙනි අගවිනිසුරුවරියට තනතුර අහිමි විය. එහෙත් 2018 විධායක ජනාධිපතිට පාර්ලිමේන්තුව විසිරවිය නොහැකිය යන තීන්දුව දුන් අගවිනිසුරුට කිසිදු ආපදාවක් සිදු වුණේ නැත. සාරාංශ කළ මේ ඉතිහාසය කියන්නේ විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය පිස්සෙකුගේ දිනපොතක් මිස, නීතියක් රෙගුලාසියක් නොවන බවය. 1973 ජනරජ ව්‍යවස්ථාවට පසුව රටේ තරුණයන් ඡන්දයක් දුන්නේ රස්සාවක් ගැනීම සඳහා මන්ත්‍රී කෙනෙකු පත් කර ගැනීමටය. වර්තමානයේ පුරවැසියා පත් කළ මන්ත්‍රීන්ගෙන් ගමට රස්සා නොලැබේ. පාරවල් ලැබේ. පත් කර යැවූ මන්ත්‍රීට බාර් පර්මිට් ලැබේ. කොළඹින් ගෙවල් ලැබේ. තීරුබදු රහිත වාහන බලපත්‍ර ලැබේ.

එල්ලුම් ගහට නියමවූ චොකා පාර්ලිමේන්තුවට ගෙන්වා ගැනීමත් පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරමින් සිටි පොන්සේකාත්, රංජා හිරේ යැවීමත් ජනාධිපති ක්‍රමයේ පලවිපාක මිස, අංගොඩ මානසික රෝහලේ ඇඳ ඉහපත් වාර්තා නොවේ. එසේම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ දෙකක ක්‍රියාකාරම් අතර මිනිසුන් දෙදෙනෙකු ඝාතනය කිරීමේ වරදට එල්ලුම්ගහට නියම වූ මිනිමරුවන් දෙදෙනෙකු නිදහස් කරවා එකෙකුට පාර්ලිමේන්තුවේ දොර විවෘත කර දීමත් අනෙකාට රාජ්‍ය ආයතනයක යතුර භාරදීමත් ජනාධිපති ක්‍රමයේ වියරු පිස්සු පූස් හඬ මිස, රටේ ජනමතය නොවේ. ඉතාලියට ගිය අගමැති ලැබුණ පිළිගැනීම යනු රටෙන් පිට ජීවත්වන මිනිසුන් ලංකාවේ ගෞරවය වෙනුවෙන් කරන පෙනීසිටීමක් බව අප අවබෝධ කරගත යුතුවේ. ඉතින් අප පෙළ ගැසිය යුතු නොවේද?

මේ සිද්ධවෙන්නේ 43 වසරක විගඩමක් මිස, අලුත් යමක් නොවේ. ජේ.ආර්. ජයවර්ධන විධායක ක්‍රමයට කළ නොහැක්කේ ගැහැනියක පිරිමියෙකු කිරීම පමණක් බවට කළ ප්‍රකාශයේ සක්‍රිය වීම පමණකි. වර්තමාන ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ ඒ ප්‍රකාශයම නීතිය නම් මමයි කියා සාරාංශ කළේය. ලෝකයෙන් ලංකාව මෙසේ වෙන් කොට දැක්වීමේදී අප ගැන ලෝකය සිතන තරමට අප අපේ අනාගතය උපන් රට ගැන නොසිතෙන බව මෙය කියවන ඔබට නොසිතේද?

ගිය ඉරිදා මාධ්‍ය ඉදිරියේ කතා කළ හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන, රට ගොඩ ගැනීමට සංවර්ධන උපක්‍රම වෙනස් කළ යුතු බව කීය. රටේ ආරක්‍ෂාව භාරව සිටි විධායක ජනාධිපති සිරිසේන හය මසක් ආරක්‍ෂක කවුන්සලය රැස් නො කිරීමෙන් තම වගකීම් පැහැර හැරීම ගැන චෝදනා නැගෙයි. ඔහුට එරෙහි පාස්කු ඝාතන වරද පිළිබඳ අපරාධ නඩුවක් පැවරිය හැකිය. නීතිය අනුව නොකර සිටීමත් දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. නීති පොතේ එහෙම තිබුණාට විධායක ජනාධීපති ක්‍රමය නිසා එසේ කළ හැකි යයි කිසිවෙකුට එසේ සිතෙන්නේ නැත.

පාස්කු ප්‍රහාරය ගැන ජනාධිපති කොමිසමක් පත් කෙරිණ. එහි වාර්තාවද නිකුත් විය. එහිදී මේ වැරදි හඳුනා නො ගත්තෙහිද? කෙනෙකුට එසේ ඇසිය හැකිය. එසේය. ඒ කොමිසමේ වාර්තාව මුළුමනින්ම හෙළි දක්වා නැත. ඒ ගැන අප නිහඬය. එවැනි අවස්ථාවකට මැදිහත්වීමට රටේ ජනතාවට නොහැකි බව කෙනෙකුට කිව හැකිය. එසේය. විධායක ජනාධිපති ගැහැනුන් මිනිසුන් කළ නොහැකි වුණාට යට ඇඳුමත් පාලනය කරමින් සිටින නිසා ජනතාව එසේ අසන්නට බයෙන් පසුවෙති. පසුගිය ජනාධිපති මැතිවරණ අතර, මහලු කාන්තාවන්ට සිල් රෙදි බෙදීමත්, තවත් හාදයෙකු, කාන්තාවන්ට නොමිලේ සනීපාරක්‍ෂ තුවා ලබාදෙන බවට කී විකාර කතාවත් ආචාර්ය ඇන්.ඇම්.පෙරේරාගේ පිස්සන් ජනාධිපති වීමට දෑරූ උත්සාහයන් නොවේද?

ලංකාවේ රටේ විපරියාස ගැන ලෝකය, කල්පනා කළාට ලංකාවේ ජනතාවට පුරවැසි අයිතිවාසිකම් ගැන සිහිපත් නොවීම අභාග්‍යයකි. එසේ කල්පනා වෙනවා නම් සිරිසේනට එක් දවසක් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂයේ නායකත්වය දැරීමට අවකාශ ලැබෙන්නේ නැත. එසේ කල්පනා වෙනවා නම් රනිල් වික්‍රමසිංහට එක් දවසක් එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ නායකත්වය දැරීමට අවකාශ ලැබෙන්නේ නැත. මේ පක්‍ෂ දෙකම රටේ මානනීය චරිත විසින් නිර්මාණය කොට ආරක්ෂා කළ හෙයිනි. සිරිසේන රනිල් දෙදෙනාම 2024 ජනාධිපති වීමට පාරම් බාමින් සිටිති. අප නිහඬව සිටියොත් එහෙම වෙන්නත් බැරි නැත. හෝ දෙදෙනාම රාජපක්‍ෂලාට නැවත දිනුම ලබාදෙන තැනකට ජනමතය කඩා ඉහිරවනු නිසැකය.

මේ රටේ ප්‍රධාන දේශපාලන ධාරා දෙකෙන් පැරණිම පක්‍ෂය එජාපය පසුගිය සැප්තැම්බර් 06 වෙනිදා සිය 75 වන සංවත්සරය පැවැත්වීය. එහි නායකයා රනිල් වික්‍රමසිංහය. රනිල් නම් වූ හේ පාස්කු ප්‍රහාරය වළක්වා ගැනීමට සිදු කළ යුතුව තිබණ මැදිහත්වීම නොතකා හැරිය අමන පාලකයෙකි. ඔහු එජාපයේ නායකයා නම්……? පසුගිය සැප්තැම්බර් 03 වෙනිදා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්‍ෂය සිය 70 වන සංවත්සරය පැවැත්වීය. එහි නායකයා මෛත්‍රිපාල සිරිසේනය. හෙතෙම පාස්කු ප්‍රහාරය වළක්වා ගැනීම ඕනෑකමින් පැහැර හැර රටේ අනාගතයට සැලසුම් ගැන කතා කරන අමන පාලකයෙකි.

රටේ පාලකයන්ට සිරිසේන වික්‍රමසිංහ දෙදෙනාම අරහංය. 2015 ජනවාරි 7 වෙනිදා රාත්‍රියේ සිරිසේන කුරුණෑගල පොල් වත්තක සැඟවී සිටියේය. ඒ පැරදුණොත් රාජපක්‍ෂලා තමන් මරා දමාවිය බියෙනි. සිරිසේන ජනාධිපති වී පළමුව ගියේ නාග විහාරයට නොවේ. ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂගේ ගෙදරටය. ඒ බය වෙන්න එපා කියන්නට නොවේ. කෙළෙහිගුණ සලකනවාමයි කියන්නටය. ඊට හේතු බොහෝය. රනිල් වික්‍රමසිංහ පරාජයවූ රාජපක්‍ෂ පවුලට මැදමුලනට යාමට හෙලිකොප්ටරයක් ලබා දුන්නේය. ඒ ඇයිදැයි මෙහි විස්තර නොවේ. සිරිසේන වික්‍රමසිංහ මෙසේ පැවතීමෙන් අපේක්‍ෂකයන් කිහිප දෙනෙකු පොර වැදී 2024දීත් රාජපක්‍ෂ කෙනෙකු ජනාධිපති වීමට පාර කපන්නේ එසේය. සජිත් යනු කොහොමටත් චරිතයක් නොවේ.

මේ තේරුම් ගැනීම (හෙවත් යටත් පිරිසෙයින් රාජපක්‍ෂලාට හෝ එරෙහි නොවන පලදායි පෙළගැස්මක් අපේක්‍ෂා කරන) පලදායි පණිවිඩය, රටට සවිස්තරව තේරුම් කළ හැක්කේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට නොවේ. පෙරටුගාමීන්ට නොවේ. අනුර කුමාර දිසානායකලාටය. දුමින්ද නාගමුවලාටය. සිවිල් සංවිධානයන්ටය. පක්‍ෂ පාටවලින් මිදී ප්‍රශ්න දෙස බැලීමට ජනතාව උනන්දු කරවීම නිර්දේශපාලන කටයුත්තකි.

නිර්දේශපාලනය ආත්මය කොට ගත් 2015 ජයග්‍රාහී සටන ගැඹුරෙන් හදාරන්න. තනතුර අහෝසි කර නික්ම යන්නෙකු මුල් කොට රට වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්න. එකී අරමුණ ජයග්‍රහණය කළ විට, පාට ලකුණු මතවාදීව වෙන්ව සිටින සක්‍රිය දේශපාලන ධාරාවන් සියල්ලට අවශ්‍ය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ඉඩකඩ රටේ ඉතිරි වෙනවාමය. ජනාධිපති අගමැති දෙකේ බූරු සම්ප්‍රදාය, 43 වසරක් කළ හදිය රටටම තේරුම් කළ දිය යුතුවේ. විධායක ක්‍රමය අහෝසි කර ගෙදර නිර්දේශපාලන චරිතයක් නිර්මාණය කරන පෙරමුණකට එක් වන ලෙස රටේ දේශපාලනික සහ නිර්දේශපාලනික දේශ හිතෛෂීන්ට ආමන්ත්‍රණය කිරීමට සිවිල් ක්‍රියාකාරිකයන් මුල් විය යුතුවේ.■

■නීතිඥ චන්ද්‍රසිරි සෙනෙවිරත්න

පසුගිය සතියක මා ලියූ ‘යහ පාලනය ජවිපෙටත් තහනම් වචනයකි.’ නම් ලිපියේ සඳහන් ‘…. ඒ චරිතය යම් කෙටි කාලයකින් විධායක ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු විය යුතුමය.’ යනන ප්‍රකාශය, බොහෝ දෙනෙකුගේ කතාබහට ලක්විය. සමහරු විමසා සිටියේ ඒ මොකක්ද කියාය. තවත් කිහිප දෙනෙකුට ක්‍රමය අහෝසි කොට, ගෙදර යන ඒ පුද්ගලයා කවුදැයි දැනගැනීමට අවශ්‍ය විය. යම් පුද්ගලයෙකු ගැන සඳහන් කළ මිත්‍රයෙක් අසුවලා නම් ගේන්න හදන්න එපා කියා දැඩි කෝපයෙන් කතා කළේය. මේ විමසීම් සියල්ල පෙළගැස්වූ විට ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු පිළිබඳ කතාබහ පවත්වා ගෙන යාම පලදායි බව හැඟිණ.

මා අදහස් කළේ පුද්ගලයෙකු ගැන නොවේ. රට වැටී ඇති තත්වයෙන් ගොඩගැනීමේ ක්‍රියාවලියකි. 2010-2015 අවස්ථා දෙකෙහිදීම කතාකළේ පොදු අපේක්‍ෂකයෙකු ගැනය. පොදු අපේක්‍ෂකයා යනුද සටන් උපක්‍රමයක් මිස, පුද්ගලයෙක් නොවීය. විපක්‍ෂයේ වර්තමාන කා කොටා ගැනීම හමුවේ පොදු අපේක්‍ෂකයා යන්න විහිළුවකි. උදාවී ඇත්තේ, යම් උත්සාහයක් දරනු මිස, ඔහේ බලා සිටීම නම් නොවේ. එකඟවීම්, විරුද්ධවීම් සාකච්ඡා හරහා සත්‍යය හෝ යථාර්ථය පෙළ ගැසී යම් පදනමක් වැටෙනු නියතය. වර්තමාන පාලනයේ ගමන පිළිබඳ පක්‍ෂ විපක්‍ෂ කාටත් තදින් දැනෙන්නට පටන් ගෙන ඇත. එකම පිළිතුර තනි සටන් පෙරමුණක් පමණකි.

විධායක ක්‍රමය අසාර්ථක බව පැහැදිලිය. එහෙත් බලයට පත්වූ හෝ බලයට පත්වීමේ අපේක්‍ෂාවෙන් පසුවන කිසිවෙකු එය අත්හැරීමට සූදානම් නැත. රටේ නොනිල රජු වීමේ ආශාවෙන් පෙලෙන එක් පවුලක කිහිප දෙනෙකු අත බලය පවතී. එසේම විපක්‍ෂයට කොටුවූ අසාර්ථක දේශපාලනඥයෝ කිහිප දෙනෙක් බලය ඇල්ලීමේ ආශාවෙන් පෙළෙති. ගෙවී ගිය දශක හතරක් පුරා මේ අසාර්ථක පාලන ක්‍රමයෙන් පීඩා විඳින රටේ ජනතාව දෙකෝටිය ඉක්මවා සිටිති. රටක පැවැත්ම පිණිස, පාලකයන් වෙනස් කිරීමේ අයිතිය ජනතාව සතුය. නිදහස් ලංකාවේ 73 වසරක ඉතිහාසය තුළ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා තුනක අත්දැකීම් අප සතුය. සෝල්බරි ව්‍යවස්ථා කාලය වසර 25කි. පළමු ජනරජයේ කාලය වසර 4කි. වර්තමාන ව්‍යවස්ථාව වසර 43ක් පුරා ක්‍රියාත්මක වේ. මේ කාලය තුළ වර්තමාන ව්‍යවස්ථාව 20 වරක් සංශෝධනය විය. 17, 18, 19 සහ 20 යන ආසන්න සංශෝධන යනු රටක ප්‍රගමනය පිළිබඳ බරපතළ අවදානමකි. 17 වෙනි සංශෝධනයේ ජනතවාදී වෙනස්කම් 18න් ඉවත් කෙරිණ. නැවත 19 සංශෝධනය 17 වෙනි සංශෝධනයෙන්ද ඉදිරියට ගොස්) ජනතාවට හිතකර සංශෝධන ඇති කළේය. 20 යනු නැවත 18 වෙනි සංශෝධනය මෙන් ආපසු යාමකි. 18 සහ 20 සංශෝධන දෙකම පවුලක යහපත පිණිස ඇති කළ වෙනස්කම් වේ.

2024 ජනාධිපති මැතිවරණයෙන් බලයට පත්වන්නා මේ ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ දරන අදහස මතය කිසිවෙකු නොදනී. ඔහු සිරිසේන මෙන් ආපසු හැරෙන්නෙකුද? පාර්ලිමේන්තුව රවටා බලය තහවුරු කර ගන්නෙක්ද? එකී චරිතයට අවශ්‍ය ආකාරයට 225 දෙනෙකු අත් එසවීම මෙතෙක් සිදුවිය. නව ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳව ගෙවුණ වසර 43 පුරා පැවති තත්වය කිසිසේත් ජනතාවාදී නැත. මේ ක්‍රමය වෙනස් කරනු හැර මේ රටට පැවැත්මක් ඇත්තේම නැත. 2015දී සාධනීය වෙනස්කම් රාශියක් සිදුවිය. ඒ සියල්ල නොපිට පෙරථණේ ජනාධිපති ලෙස තෝරා ගත් පුද්ගලයාගේ හැසිරීම නිසාය. කෙටි කලකින් ජනාධිපති තනතුරට පත් පුද්ගලයා තමන් බලයට පත්කළ සියල්ලන්ටම එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වීම සිරිසේන පමණක් නොව ආර්. ප්‍රේමදාසද සහතික කළේය. මේ සියලු තත්වයන් සලකා ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය වී තිබේ. ඔහු එන්නේ ඉන්න නොවේ. යමක් කර යන්නටය.

රටේ බහුතරයට ගැළපෙන අවශ්‍ය ක්‍රමය නිර්මාණය කර ගැනීම කළ යුත්තේ පාලිතයන් හෙවත් පුරවැසියන් විසිනි. කෙනෙකු මගේ විමසා සිටියේ වෙන කොහේවත් රටක ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු වැනි අත්දැකීමක් ඇද්ද කියාය. 2001දී පිලිපීනයේ බලයට පත් කොරසාන් අකිනෝ එක් මිනිසෙකුට දෙවරක් රටක් පාලනය කිරිමේ ඉඩකඩ ඇසුරුවාය. දේශපාලන පක්‍ෂයක හෙවණැල්ලක් පුද්ගල සංඥාවක් නොමැතිව 2012-2015 කාලයේ සාධාරණ සමාජයක් ව්‍යාපාරය ගොඩනැගී පාලකයෙකු පළවා හැරියේය. ජීවිත කාලය පුරා මේ අසාර්ථක ක්‍රමයෙහි අයිතිකරු වීමට ලියා ගත් 18 වෙනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය කටු ගා දැමුවේ එවැන නිර්දේශපාලන ව්‍යාපාරයකි. මේ පෙරළිය බොහෝ අය තේරුම් ගෙන නැත.

විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීමට පොරොන්දු නොදුන් එකද දේශපාලන පක්‍ෂයක් හෝ නායකයෙක් වේද? ප්‍රථම විශ්‍රාමික විධායක ජනාධිපති ජේ.ආර්. ජයවර්ධන, වරක් කී ආකාරයට, බලයට පත් කිසිවෙකු මේ ක්‍රමය අහෝසි නොකරනු ඇත. ගෙවුණ 43 වසරක කාලය පුරා එකී ප්‍රකාශය තහවුරු වෙමින් පවතී. 2015දී සාධාරණ සමාජ ව්‍යාපාරය ලැබූ ජයග්‍රහණය, එකී ඓතිහාසික කාර්යභාරයෙන් යම් ප්‍රමාණයක් ඉටුවිය. ඉටු නොවුණ කොටස පිළිබඳ මු`ථමනින්ම වගකිව යුතු 2015-2018 රට කරවූ ජනාධිපති අගමැති දෙදෙනාය. ක්‍රමය වෙනස් කර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය බලයට පත්විට සියල්ල අමතක වන හෙයිනි. ජනාධිපති හයමසක් රටේ ආරක්‍ෂක කමිටුව කැඳවා නැත. ජනාධිපති ආරක්‍ෂක කමිටුව නොකැඳවීම සහ අගමැති ලෙස තමා නොකැඳවීම ඔහු පාර්ලිමේන්තුවට දැන්විය යුතුව තිබිණ. ජනතාව පත්කළ ජනාධිපති අගමැති දැනසිටියේය. මේ දෙදෙනාම සිය නෛතික වගකීම් ඉටු නොකර සිටීමෙන් රටේ ඇතිවූ තත්වය අපරාධ වරදකි. ඔවුහු ඊට දඬුවම් ලැබිය යුතුවෙති. එකී පුද්ගලයෝ දෙදෙනා තවමත් රටේ ප්‍රධාන පක්‍ෂ දෙකේ නායකත්වය දරති. ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය ඒ නිසාය. ස්වාධීන කොමිෂන් සභා හරහා යහ පාලනය තහවුරු කළ 17 වෙනි සංශෝධනය සම්මත කළේ ඒකච්ඡන්දයෙනි. ඒ පිරිසම වැඩි ඡන්දයෙන් 18 සංශෝධනය සම්මත කළහ. 19 වෙනි සංශෝධනයට එක් පිස්සෙකු හැර සියල්ල අත එසවූහ. 20දීද ඒ විකාරයම සිදු විය. අප විසින් බොහෝ අපේක්‍ෂා ඇතිව තෝරා යැවූ 225 දෙනෙකු මේ අපරාධය හෙවත් විකාරයට සම්බන්ධ විය. ඒ ඇයි? විශ්‍රාම වැටුප…. නිදහස් වාහන බල පත්‍රය… අතිරේක දීමනා… බාර් ලයිසන්…. ආදි ආමිස ලාභ අපේක්‍ෂාවනි. ක්‍රමය වෙනස්කර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය මේ බල තණ්හාවෙන් පෙළෙන 225 දෙනාගේ ග්‍රහණයෙන් ජනතා අපේක්‍ෂා බේරා ගැනීම සඳහාය. ජයග්‍රහණයෙන් මුල් වසර ගෙවීමටත් පෙර යක්‍ෂායාගේ හෝරාව උදාවේ.

ලාභාපේක්‍ෂාවෙන් තොරව ගොඩ නැගුණ 2015 ව්‍යාපරය නිර්මාණය කළ යහ පාලන සංකල්පය අසාර්ථක වුණේ නැත. එය විනාස කළේ රටේ බංකොලොත් දේශපාලකයන් දෙදෙනෙකු විසිනි. එකෙක් ආරම්භයේදීම බැංකු මංකොල්ලයකින් අපවිත්‍ර විය. අනෙකා පාලනය අවසානයේ ජනතාව ප්‍රතික්‍ෂේප කළ මිනිසෙකු අගමැති කොට, මහා මනුෂ්‍ය ඝාතනයක් සිදුවන තෙක් බලා සිටියේය. ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය මෙවැනි අසාර්ථක මිනිසුන් අප රැවටූ නිසාය. එකී ජනාධිපති මෛත්‍රිපාල සිරිසේන ශ්‍රීලනිපයේ වර්තමාන නායකයාය. එකී අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ එජාපයේ වර්තමාන නායකයාය. මොවුන් ගෙන් එකෙකුට ජයවේවා කියන්නෙකුට ගෙදරකින් දිය පොදක් හෝ දිය යුතුද?

2015-18 යුගයේ අසාර්ථකවීම් නිසා බලයට පත් ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ කරන්නේ කුමක්ද? කැලෑ වනසති. පුරා වස්තු විනාශ කරති. ඓතිහාසික උරුමයන්ට අත තබති. රටේ කොටස් විදේශිකයන්ට විකුණති. 2015 අපේ ශක්තියෙන් රටේ ජනාධිපතිවූ සිරිසේන ජයගත් දිනයේම ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ බැහැදැකීමෙන් අප තේරුම්ගත යුත්තේ ස්ිරිසේන අමනයෙකු නොවන බවය. ඔහු ආරක්‍ෂක කවුන්සිලය අක්‍රිය කළ හේතුව රටම දනිති. පාස්කු ප්‍රහාරය නොවන්නට රාජපක්‍ෂලාට හිස එසවිය හැකි තත්වයක් රටේ නොතිබිණ. එහෙත් එය සිදුවිය. එහෙත් යහපාලනය සංකල්පයෙන් වැර ගැන්වූ අධිකරණය, ජනාධිපතිට පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවිය නොහැකි බව තීන්දු කළේය. ඒ අධිකරණයම අද විමසෙමින් පවත්නා අධිකරණ ක්‍රියාවලින් අත්හිටුවනු දැකිය හැකිය. කිසිවෙකුට අත නොගැසිය හැකි නිශ්චිත පාලන ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කොට පවත්නා ක්‍රමය අහෝසිකර ගෙදර යන්නෙකු අවශ්‍ය ඒ නිසාය.

අප වර්තමානයේ ගනුදෙනු කරන්නේ සීමිත ඉඩකය. ඒ නිසා ලියන ලිපි සාරංශ කළ යුතුව ඇත. ප්‍රතිචාර දක්වයි නම් සාරවත් සංවාදයක් ගොඩනැගිය හැකිය.■