‘ මේ ආණ්ඩුව ගොඩනැගුවේ ගම්වල ජීවත් වන අම්මලා, තාත්තලා, සහෝදර සහෝදරියන්. උඩ පන්තියේ ඇතැම් අයට තමන්ගේ දේපළ, ව්යාපාර හෝ ගෙවල් පවරා ගනීදැයි දෙගිඩියාවක් තිබුණත්, ගම්වල ජනතාව කිසිදු දෙගිඩියාවකින් තොරව රටට හොඳම දේ කරන්නේ මේ ආණ්ඩුව බව විශ්වාස කරමින් අපව තෝරා පත් කරගත්තා. මේ අපේ ආණ්ඩුව.’ – අනුර කුමාර දිසානායක, පොලොන්නරුව ගොවි රැලිය, 2026 සැප්තැම්බර් 12
I
ජාතික ජන බලවේගයේ නායක අනුර දිසානායක ජනාධිපතිධූරයට පත්ව වසර දෙකක් පිරීම නිමිති කොට ගෙන, මේ වනවිට රට පුරා මහජන රැස්වීම් මාලාවක් පැවැත්වෙමින් ඇත. ජනාධිපතිවරයා මෙම රැස්වීම් අමතා ඉදිරිපත් කරන අදහස්වල ස්වභාවය සහ ඉන් යෝජනා කෙරෙන දේශපාලන පණිවුඩය දෙස සමීපව බැලීම ප්රයෝජනවත් වන්නේ වසර දෙකකට පසුව ජාතික ජන බලවේගය සිතන ආකාරය සහ එය රට ගෙන යාමට අපේක්ෂා කරන දිශානතිය ගැන වැදගත් අන්තර්දෘෂ්ටීන් එතුල ගැබ්ව තිබෙන නිසාය.
මීට වසර දෙකකට පෙර, ජාතික ජන බලවේගය බලයට පත්වීම, එම පක්ෂයේ දේශපාලන ගමන් පථයේ සංධිස්ථානයක් සලකුණු කළේය. ජාතික ජන බලවේගයේ ප්රධාන සංඝටකය වන ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ එහි වසර හැටක ඉතිහාසය පුරාවට සිය දේශපාලන අනන්යතාවය සලකුණු කළේ විරෝධතාවය සහ විසම්මුතිය නියෝජනය කරන පක්ෂයක් ලෙසටය. ජවිපෙ වෙත ලබා දෙන ඡන්දයක් සාමාන්යයෙන් සලකන ලද්දේ විරෝධය පෑමේ අරමුණින් ලබාදෙන ඡන්දයක් (protest vote) ලෙසය.
1990 ගණන්වල මැද භාගයේ පාර්ලිමේන්තු දේශපාලනයට පිවිසීමෙන් පසුව, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පාර්ලිමේන්තු විපක්ෂය තුළ යම් ආකාරයක සටන්කාමීත්වයක් නියෝජනය කරන උප විපක්ෂයක් ලෙස පරිණාමය විය. මෙම යුගය තුළ ජවිපෙ දේශපාලනය සමන්විත වූයේ පාර්ලිමේන්තුව තුළ සිදු කෙරෙන දේශපාලන කටයුතු සහ ඉන් පිටත සිදු කෙරෙන විවිධ දේශපාලන ක්රියාකාරකම් අතර සංයුක්තයක් ලෙසටය. කැප වී ගත් ක්රියාධරයන්ගෙන් සමන්විත සංවිධාන ජාලයක් ගොඩනැගීම, කම්කරුවන්, ගොවීන්, ශිෂ්යයන් බඳු වූ විවිධ සමාජ කොටස් අතර දේශපාලන කටයුතු සිදුකිරීම, දේශපාලන අධ්යාපනය සහ මහජන අවබෝධය ඇති කිරීම සඳහා නිරන්තරයෙන් සංවාද, වැඩමුලු, සම්මන්ත්රණ ආදී පාර්ලිමේන්තුවෙන්-පිටත වැඩකටයුතුවල නියුක්ත වීම නිසා සාම්ප්රදායික දේශපාලන පක්ෂවලට නොමැති ‘සමාජ ව්යාපාරමය හැඩයක්’ ජවිපෙ දේශපාලනය වෙත සම්ප්රේෂණය විය.
2019 දී ජාතික ජන බලවේගය පිහිටුවීම මෙම ව්යවහාරයේ දිගුවකි. මෙහිදී ජවිපෙ වෙනත් සමාජ ක්රියාකාරීන් සහ සංවිධාන සමග විධිමත් සංවිධානාත්මක සම්බන්ධයක් ස්ථාපිත කරගත්තේය. මෙම පසුබිම තුළ, 2024 දී ආණ්ඩු බලය ලැබීම සමග ජාතික ජන බලවේගයට සංධිස්ථානාත්මක අභියෝගයක් සම්මුඛ විය ; ඒ විරෝධතා දේශපාලනයේ නියුක්ත ව්යාපාරයක සිට, ආණ්ඩු බලය අභ්යාස කරන පක්ෂයක් ලෙස පරිවර්තනය වී ගැනීමය.
2024 ජනාධිපතිවරණය අවධියේ, ජාතික ජන බලවේගයේ විරුද්ධවාදීන් ඉදිරිපත් කළ ප්රධාන චෝදනාවක් වූයේ ආණ්ඩුවක් කිරීමේ හැකියාව හෝ අත්දැකීම ජාජබ වෙත නැති බවයි. බැලූ බැල්මට මෙහි ඇත්තක් විය. 2004 සන්ධාන ආණ්ඩුව තුළ ගත කල කෙටි කාලය අත්හළ විට, ඇමතිධූර හෝ වෙනත් පරිපාලන තනතුරු හෙබවීමේ අත්දැකීම් ජාජබ හෝ ජවිපෙ සාමාජිකයන් වෙත නොවීය. මෙම අත්දැකීම් අඩුකම නිසා ජාතික ජන බලවේගයේ ආණ්ඩුවක් බලයට පත් වූ විට, මහා කඩාවැටීමක්, විනාශයක් සිදුවනු ඇතැයි එහි විරුද්ධවාදීන් තර්ක කළේය. විශේෂයෙන්ම, රට බලවත් ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටි තත්වයක් තුළ, නිසි ජාත්යන්තර සම්බන්ධකම් පවත්වා ගැන්මට නොහැකි වීම නිසා රට අවුලකට යනු ඇතැයි පුරෝකථන ඉදිරිපත් විය.
ජවිපෙ / ජාජබට ආණ්ඩු කළ නොහැක යන විශ්වාසය තුළ යම් පන්තිවාදී අගතියක් ගැබ්ව තිබුණි. ජාජබ පාර්ලිමේන්තු කණ්ඩායම යනු, සමාජයේ අතිශය සාමාන්ය ස්ථරවලින් මතුව ආ අයගෙන් සමන්විත වූවකි. කීප දෙනෙක් හැර, ඉන් අති බහුතරය ගම්බද හෝ අර්ධ-නාගරික සාමාන්ය පවුල්වල උපත ලද අයය. නිදහස් අධ්යාපනය ලද, මධ්ය මහා විද්යාලවලට ගිය, ස්වභාෂාවෙන් දෛනික කටයුතු සිදුකරන අයය. මෙම සංයුතිය තුළ යම් ආකාරයක ප්රභූ-නොවන නැඹුරුවක් විය. සජබ මන්ත්රී අමිල ප්රසාද් නිතර කියන දේ උත්ප්රසාත්මක ලෙස නිවැරදිය ; අනුර දිසානායක ‘පොඩි මිනිසෙකි’, ඔහුගේ පක්ෂයේ බහුතරය ද ලොකු අය නොව, චාම් පසුබිම්වලින් පැවතෙන, පොඩි මිනිසුන්ය.
මේ අනුව විරුද්ධවාදීන් අනියමින් මතු කළ ප්රශ්නය මෙයයි; මෙබඳු ප්රභූ නොවන පසුබිමක් සහිත පිරිසකට ආණ්ඩු කළ හැකිද?
ජාතික ජන බලවේගයේ පසුගිය වසර දෙකක පාලනය, එක්තරා අතකට ගත්කල, ආණ්ඩුකරනය සහ දේශපාලනය පිලිබඳ මෙම පන්තිවාදී අගතිය නිෂ්ප්රභ කළ එකක් යැයි සැලකිය හැක. මෙම අවධිය තුළ සිය සාමාජිකයන් පරිපාලකයන් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ජාතික ජන බලවේගය අවධානය යොමු කළේය. මෙහි සාර්ථකත්වය විවිධ දෙපාර්තමේන්තු, අමාත්යංශ හා ආයතන අනුව වෙනස් විය හැක. කෙසේ වෙතත් සමස්තයක් ලෙස ගත්කළ, දක්ෂිණාංශික විපක්ෂය පුරෝකථනය කළ ‘මහා කඩාවැටීම’ සිද්ධ වූයේ නැත. තමුන් හුදෙක් විරෝධය පළ කල හැකි කණ්ඩායමක් නොව, ආණ්ඩු කිරීමේ ශක්යතාවය සහිත පක්ෂයක් බව සාධාරණ දුරකට ජාතික ජන බලවේගය විසින් ඔප්පු කොට ඇත.
එහෙත් කථාවේ තවත් කොටසක් තිබේ. මේ වනවිට ජාජබ විසින් ගෙන යමින් තිබෙන මහජන රැස්වීම් මාලාව පසුබිමෙහි, දේශපාලන සංවිධානය අලුත් කිරීමේ ව්යායාමයක් ගැබ්ව තිබෙනු නිරීක්ෂණය කළ හැක. ජාතික ජන බලවේගයේ බිම් මට්ටමේ ඒකකය ලෙස සැලකෙන කොට්ටාශ සභා යලි ප්රතිසංවිධානය කෙරෙමින් ඇත. තරුණ අංශය සංවිධාන අලුත් කිරීමේ වටයක් දියත් කොට ඇත. ජාතික ජන බලවේගයේ අනුබද්ධ සංවිධාන වන ජාතික විද්වත් සංවිධානය ආදී ව්යුහ රට පුරා සමුලු ආදිය පැවැත්වීම ආරම්භ කොට තිබේ.
මෙම ගතිකයන්ගෙන් පෙනී යන්නේ කුමක්ද? මෑතකදී මාතර පැවැති මහජන රැළියක් අමතමින්, ජනාධිපති අනුර දිසානායක ප්රකාශ කළේ තමුන් මෙම රැස්වීම අමතන්නේ රටේ ජනාධිපති ලෙස නොව, ජාතික ජන බලවේගයේ නායකයා ලෙස බවයි. ජාජබ වෙත ජනාධිපති ධූරය, පාර්ලිමේන්තු බහුතරය, ප්රාදේශීය සභා බහුතරයක බලය ආදිය තිබෙන නමුත් සැබෑ බලය තිබෙන්නේ ‘ජනතාව’ අත යැයි කී ජනාධිපතිවරයා, ජාතික ජන බලවේගය ජනතාවගේ දේශපාලන ව්යාපාරයක් ලෙස සජීවීව පවත්වා ගැනීමේ අවශ්යතාවය අවධාරණය කළේය.
ජාජබ නායකත්වය සිතන ආකාරය තුල තිබෙන වැදගත් පැතිකඩක් මෙම ප්රකාශයන්ගෙන් ගම්ය වෙයි. පරිපාලනය ප්රගුණ කිරීමට, ආණ්ඩුකරණයේ නියුක්ත පක්ෂයක් බවට පත්වීමට ජාතික ජන බලවේගය පසුගිය කාලයේ අවධානය යොමු කළ බව සැබැවි. එහෙත් ‘ජනතාව අතර කරන දේශපාලනය’ ද වැදගත්ය ; පරිපාලන කටයුතුවලට ඊට ආදේශ විය නොහැක. ජනතා කොටස් අඛණ්ඩව සංවිධානය කිරීම සහ එතුලින් ඔවුන් දේශපාලනයට සම්බන්ධ කරගැනීම වාමාංශික දේශපාලන සම්ප්රදාය තුළ වන අනන්ය උරුමයකි. ආණ්ඩු බලය ගැනීමෙන් වසර දෙකකට පසුව, සිය පක්ෂයේ සමාජ ව්යාපාරමය ගුණය දිගටම පවත්වා ගැන්ම කෙරෙහි තවමත් ජාජබ උනන්දු වන බව — බහුජන දේශපාලනය පරිපාලනයට යට වී යාමේ අවදානම ගැන ඔවුන් සවිඥානික බව යට කී වර්ධනයන් මගින් පෙන්නුම් කෙරෙයි.
II
මේ වනවිට පැවැත්වෙමින් තිබෙන රැළිවලදී ජනාධිපතිවරයා මහජනයා අමතන ආකාරය, ඔහු ඉදිරිපත් කරන දේශපාලන ආඛ්යානය දෙස බලන විට, මැතිවරණයට පෙර ජාජබ විසින් යොදාගත් ජනතාවාදී දේශපාලන කතිකාව අඛණ්ඩව ඉදිරියට ගෙන යාමට ඔවුන් කටයුතු කරමින් සිටින බව නිරීක්ෂණය කළ හැක. පසුගිය දිනෙක කලුතර දී පැවැති රැස්වීම අමතමින් ලංකාවේ දේශපාලනය ජනාධිපතිවරයා විස්තර කළ ආකාරය මීට හොඳ නිදසුනකි. ලංකාව ‘කලු දේශපාලනයක’, ‘කලු රාජ්යයක’ ගොදුරක්ව තිබෙන බවට එහි දී ඔහු ප්රකාශ කළේය. පසුගිය ආණ්ඩු කාලවල සිදු වූ විවිධ අපරාධ සම්බන්ධව දැනට හෙලිදරවුව තිබෙන තොරතුරු මත පදනම්ව, දේශපාලනඥයන්, ඇතැම් ව්යාපාරිකයන්, රජයේ ඉහල නිලධාරීන් හා පාතාලය යනාදියෙන් සමන්විත කුප්රකට ජාලයක් විසින් ලංකාවේ දේශපාලනය මෙහෙයවා තිබෙන ආකාරය පිලිබඳ අඳුරු චිත්රයක් එහිදී ඉදිරිපත් කෙරුණි.
නිදසුන් ලෙස, ඇතැම් ව්යාපාරිකයන් කාලයක් තිස්සේ ඩොලර් මිලියන ගණනින් රටින් පිට යැවීමේ ජාවාරමක නියුක්තව සිටි ආකාරය පිලිබඳ ඔහු විස්තර කළේය. ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුව, පොලිසිය, රේගුව බඳු රජයේ ආයතනවල ඇතැම් ඉහළ නිලධාරීන් පාතාල ලෝකයේ නායකයන් සමග සබඳකම් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ ; මෙම පිරිස් ඉහළ මට්ටමේ දේශපාලනඥයන් සමග ගනුදෙනු කොට ඇත. මෙම ජාලයේ ප්රතිඵල ලෙස මතුකුඩු රට තුලට ගෙනැවිත් තිබේ. ඉන් තරුණ පරපුර ව්යසනයකට ඇද දමා ඇත. පාතාල ජාවාරම්කරුවන් දේශපාලන කටයුතුවලට මුදල් යොදවමින් අනුග්රහය දැක්වීමෙන් ඔබ්බට ගොස්, මැතිවරණවලට ඉදිරිපත් වෙමින්, ප්රාදේශීය තලයේ තනතුරු ගැනීම දක්වා තත්වය ඔඩු දුවා ඇත.
නිල රාජ්යය හෑල්ලු කරමින් පැතිරී ගොස් තිබෙන මෙම කලු රාජ්යයට එරෙහිව කරන සටනක් ලෙසට ජනාධිපතිවරයා ආණ්ඩුවේ ක්රියාකලාපය අර්ථ නිරූපණය කළේය. මේ අනුව, වත්මන් දේශපාලනය අධිනිශ්චයව තිබෙන්නේ කලු රාජ්යයට හිතෛශී කොටස් වෙතින් රාජ්යය නිදහස් කරගැන්ම සඳහා කරනු ලබන අරගලයෙනි. මෙය තියුණු ලෙස ‘උන්ට’ එරෙහිව ‘අප’ යන පසමිතුරුතාවය සලකුණු කරන්නකි. මෙම දේශපාලන වාග්පාඨය පූර්ව-ජනාධිපතිවරණ යුගයේ දී ජාතික ජන බලවේගය විසින් යොදාගත් දේශපාලන වාග්පාඨයට වඩා එතරම් වෙනස් නැත. එම යුගයේ අනුර දිසානායක දේශපාලනය විස්තර කළේ ‘දූෂිත ප්රභූ වළල්ලක්’ විසින් ජනතාවගේ බලය අපහරණය කිරීමක් ලෙසටය ; එම ප්රභූ වළලල්ලට එරෙහිව සටන් කරන දේශපාලන ඒජන්තයා ලෙසට ජාතික ජන බලවේගය අර්ථ නිරූපණය කෙරුණි.
2022 ආර්ථික අර්බුදයට පසුව ජාජබ ජනතාව අතර ජනප්රිය වීමට ප්රධාන වශයෙන් උපකාරී වූයේ මෙන්න මේ ජනතාවාදී දේශපාලන උපායමාර්ගයයි. ආර්ථික අර්බුදය නිසා ජනතාව අතර පැතිර ගිය වික්ෂෝභී හැගීම, අපේක්ෂාභංගත්වය සහ ආවේගය සාර්ථක ලෙස ස්ථාපිත දේශපාලන පක්ෂවලට එරෙහිව මෙහෙයවීමට මේ තුළ ජාජබ වෙත අවස්ථාව ලැබුණි. ජාජබ ආණ්ඩුව පිහිටවූ විට, ස්වභාවිකවම මතු වූ ප්රශ්නයක් වූයේ මෙම ජනතාවාදී කතිකාවේ අනාගතය කෙබඳු වේද යන්නයි. විපක්ෂයේ සිටියදී, බහුවිධ ජනතා කොටස් අතර තිබෙන අතෘප්තිය ආමන්ත්රණය කිරීම සඳහා ජනතාවාදී භාෂාවක් යොදාගැනීම එකකි. එහෙත් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන පක්ෂයකින් ජනතාව ‘ප්රතිඵල’ අපේක්ෂා කරති.
මෙම කරුණේදී, සමකාලීන ලෝක දේශපාලනයේ ප්රගතිශීලී-ජනතාවාදී හැඩයක් පෙන්නුම් කළ, ආණ්ඩු බලය පිහිටවූ වෙනත් දේශපාලන ව්යාපාරවල අත්දැකීම සමග ජාතික ජන බලවේගය බලයට පත්වීම සංසන්දනය කළ හැක. 2015 වර්ෂයේ ග්රීසියේ ආණ්ඩු බලය ගත් සිරීසා පක්ෂයේ අත්දැකීම මෙහිලා නිසගව සිහියට එන්නකි. ග්රීසියේ මෙන්ම ලංකාවේද ආර්ථික අර්බුදයක් ඇති වූ අතර එය පවතින දේශපාලන පක්ෂවල සුජාතභාවය ප්රශ්න කෙරෙන දේශපාලන අර්බුදයක් බවට පරිවර්තනය විය. මේ අවස්ථා දෙකේදීම, දේශපාලන අර්බුදය නිසා ඇති වූ රික්තකය අල්වා ගැන්මට ජනතාවාදී දේශපාලන උපාය මාර්ගයක් භාවිතා කළ, වාමාංශික නැඹුරුව සහිත දේශපාලන පක්ෂ සමත් විය.
කෙසේ වෙතත්, ග්රීසිය තුළ සිරීසා සංවිධානයේ ඉල්ලීම්වල මුල් පෙළ තිබුණේ ආර්ථිකමය ස්වභාවයේ ඉල්ලීම්ය. ඒ වනවිට, යුරෝපයේ සංස්ථාපිතය සමග ග්රීසිය අත්සන් කොට තිබූ ණය ගිවිසුම සංශෝධනය කිරීම සිරීසා ව්යාපාරයේ ප්රධාන සටන් පාඨය විය. මේ නිසා ඇති වූ ප්රතිඵලය වූයේ, අගමැති සිපරාස් බලයට පත්වීම සමග, නොවැලැක්විය හැකි ලෙස යුරෝපීය සංස්ථාපිතය සමග — එනම් ග්රීසියේ ආණ්ඩුවට වඩා බෙහෙවින් බලවත් යුරෝපීය කොමිසම, යුරෝපා මධ්යම බැංකුව සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමග ගැටුමකට යාමට නව ආණ්ඩුවට සිදුවීමයි. මෙම ගැටුමේ දී සාපේක්ෂ බලතුලනය සිරීසා ආණ්ඩුවට අවාසිසහගත ලෙස පිහිටා තිබුණි. ඒ අනුව අවසානයේ යුරෝපීය සංස්ථාපිතය අබියස යටත් වෙමින්, තමුන් කලින් ප්රතික්ෂේප කළ ණය කොන්දේසි පිලිගැනීමට ග්රීක ආණ්ඩුවට සිද්ධ වූ අතර, සිරීසා ව්යාපෘතියේ ජනතාවාදය ඉන් අර්බුදයට ගියේය.
ලංකාවේ අත්දැකීම මින් වෙනස් වන්නේ, දේශපාලන ස්වභාවයේ ඉල්ලීම්වලට ලැබී තිබුණු ප්රමුඛතාවය නිසාය. 2022 මෙරට ඇති වූ මහජන උද්ඝෝෂණවල ප්ර්රමුඛව මතු වූ සටන් පාඨ වූයේ රාජපක්ෂ ආණ්ඩුව ඉල්ලා අස්වීම, වංචා දූෂණ නතර කිරීම, සහ දූෂිතයන්ට දඩුවම් දීම බඳු වූ ‘දේශපාලන’ සටන් පාඨය. අරගලය අවධියේ මතු වූ මෙම මනෝභාවය පසුව ‘දූෂිත ප්රභූ තන්ත්රය පරාජය කිරීම’ සහ ‘දේශපාලන සංස්කෘතිය වෙනස් කිරීම’ වැනි සටන් පාඨ ඔස්සේ විධිමත් ලෙස සංවිධානය කරන්ට ජාජබ සමත් විය. දේශපාලන ප්රතිවිරෝධතාවය මේ විධිහට වර නැගීම තුළ සතුරා ලෙස අභිමුඛ වන්ට සිද්ධ වන්නේ රට තුල තිබෙන දේශපාලන බලවේග සමගය ; ග්රීසියේ මෙන්, බාහිර බලවේග සමග නොවේ.
මේ නිසා බලයට පත්වූ පසුවත්, සිය ජනතාවාදී දේශපාලන උපායමාර්ගයේම පිහිටා සිටීමට ජාජබට හැකියාව ලැබී තිබේ. ඒ වගේම හුදු වාගාලංකාරයන්ගෙන් ඔබ්බට යාමට ජාතික ජන බලවේගය ක්රියා කොට තිබෙන බව පෙනී යයි. පැරණි දේශපාලන සංස්ථාපිතයට එරෙහිව නව ආණ්ඩුව විසින් තියුණු ප්රහාරයක් දියත් කොට තිබේ. ආණ්ඩුවේ සුජාතභාවය ප්රධාන වශයෙන් රැඳී තිබෙන්නේ වංචා දූෂණ මැඩලීම සහ පැරණි අපරාධවලට යුක්තිය ඉටු කිරීම සම්බන්ධයෙන් වූ ප්රතිඥාව ඉෂ්ට කරන ප්රමාණයටය. මෙම තක්සේරුව මත, ආණ්ඩුව දූෂණ විරෝධය පිලිබඳ ප්රශ්නය බැරෑරුම්ව භාරගෙන තිබෙන බව පෙනී යයි.
මේ සම්බන්ධව පසුගිය වසර දෙක තුළ දියත්ව තිබෙන ක්රියාවලියේ සංගතභාවය ප්රතික්ෂේප කිරීම අපහසුය. හිටපු ජනාධිපතිවරුන්, බලවත් දේශපාලන පවුල්වල සාමාජිකයන් සහ ඔවුන්ගේ සහචරයන් සමූහ වශයෙන් නඩු විභාගවලට මුහුණ දෙන පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ යුගයක් වෙත ලංකාව අවතීර්ණයව ඇත. විමර්ශන කටයුතු දේශපාලන බලපෑම් අබියස සම්මුතිගත වූ 2015-2019 යහපාලන ආණ්ඩුව යුගය සමග සංසන්දනය කළ විට, පසුගිය වසර දෙක පැහැදිලිවම ඉදිරියෙන් සිටී.
එකිනෙකාට එරෙහිව තිබෙන වංචා දූෂණ සම්බන්ධ චෝදනා හුදු වාග් පාඨමය තලයේ තබා ගන්නා බවට, එකිනෙකාට විරුද්ධව තීරණාත්මක ක්රියාමාර්ග නොගන්නා බවට මෙතෙක් කල් ලංකාවේ ප්රධාන පක්ෂ දෙක අතර අප්රකාශිත සම්මුතියක් පැවතුණි. මෙම ප්රභූ සම්මුතිය මේ වනවිට පැහැදිලිවම බිඳ වැටී ඇත.
III
ලංකාවේ වත්මන් දේශපාලනය හැඩගස්වන ප්රධාන ප්රතිවිරෝධය සමන්විත වන්නේ පැරණි දේශපාලන සංස්ථාපිතයට එරෙහිව ආණ්ඩුව දියත් කොට තිබෙන දේශපාලනික ප්රහාරයෙනි. මෙම ප්රතිවිරෝධය විසින් දේශපාලන මිත්රකම්, සන්ධාන හා බලහවුල් නැවත නිර්වචනය වෙමින් තිබේ. නිදසුන් ලෙස, මෙම මස මුල ශ්රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ ඊලග නායකයා වේ යැයි සැලකෙන නාමල් රාජපක්ෂ වංචා දූෂණ චෝදනා මත අත්අඩංගුවට පත්වූ විට, මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම දේශපාලන පලිගැනීමක් ලෙස විස්තර කරමින් එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ නායක රනිල් වික්රමසිංහ නිවේදනයක් නිකුත් කළේය.
මේ වනවිට දියත් වී තිබෙන විමර්ශන සහ නඩු පැවරීම්, ප්රජාතන්ත්රවාදයට තර්ජනයක් ලෙස අර්ථ ගැන්වීමට විපක්ෂයේ පක්ෂ උත්සාහ කරමින් සිටී. ජාතික ජන බලවේගය තනි පක්ෂ රාජ්යයක් වෙත ගමන් කරමින් සිටින බවට චෝදනාවක් ද මීට එකතු වී ඇත. විපක්ෂයට අයත් විවිධ පක්ෂවල දේශපාලනඥයන් නඩු හබවල පැටලී සිටින පසුබිමක් තුළ, පැරණි දේශපාලන සංස්ථාපිතය ගැන විශේෂ සහානුකම්පාවක් නැති ඇතැම් විචාරකයන් තුළ පවා මෙම ක්රියාවලිය අධිකාරිවාදී පාලනයකින් කෙලවර වේද යන සැකය මතු වී තිබෙන ආකාරය දැකගත හැක.
නිදසුන් ලෙස, මහජන මුදල් අවභාවිතා කිරීමේ චෝදනාව මත පසුගිය වසරේ හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ අත්අඩංගුවට පත්වූ අවස්ථාවේ, බෙහෙවින් ප්රචලිත වූ සමාජ මාධ්ය සටහනක් තබමින් ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ හිටපු සභාපති සාලිය පීරිස් එම සිද්ධිය පුරාණ රෝමයේ ජූලියස් සීසර්ගේ නැගීම සමග සංසන්දනය කළේය. රෝම සෙනෙට් සභාව සමග වූ අවබෝධය බිඳ දමා රූබිකෝන් නදිය තරණය කොට ඉදිරියට යාමට සීසර් ගත් තීරණය අවසානයේ කෙලවර වූයේ සෙනෙට් සභාව සමග සිවිල් යුද්ධයක් ඇති වීමෙනි ; අවසානයේ සමූහාණ්ඩුව බිඳ වැටී, අධිකාරිවාදී පාලනයක් ඇති වීමෙනි. සංසන්දනයේ හැගවුම පැහැදිලිය — මෙතෙක් කල් පාලක ප්රභූන් අතර වූ සම්මුතිය බිඳ වැටීම, අධිකාරිවාදයකින් අවසාන විය හැක.
මෙලෙස ප්රශ්නය වර නගන විට, යම් උභතෝකෝටිකයක් අප අබියස ඇති වෙයි. නව ආණ්ඩුව පැරණි දේශපාලන සංස්ථාපිතයට අයත් දේශපාලනඥයන්ට එරෙහිව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීම නිසා එම දේශපාලන පක්ෂවල වැඩවලට බාධා ඇති වේ. මෙය බැලූ බැල්මට, ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක තිබිය යුතු බහුත්වවාදය පවත්වා ගැන්මට බාධාවකි. එසේ නම්, ආණ්ඩුව නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගැනීමෙන් වැලැකී සිටිය යුතුද? එසේ කලහොත්, එය මෙම ආණ්ඩුවට තිබෙන ජනවරමට එරෙහිව යාමකි. මන්ද, 2024 මැතිවරණවලදී, ආණ්ඩුව ලද ජනවරමේ ප්රධානතම සංඝටකයක් වන්නේ වංචා දූෂණ ක්රියාවලට අදාලව වගවීම තහවුරු කිරීම වන නිසාය. ප්රජාතන්ත්රවාදී පර්යායේ බහුත්වවාදය ආරක්ෂා කරගැන්මට වගවීම සම්මුතිගත කිරීම, ජනතාවගේ ප්රජාතන්ත්රවාදී අභිලාෂය සම්මුතිගත කිරීමකි.
මෙහි තේරුම, 2024 ජනවරම ක්රියාත්මක කිරීම සහ රටේ දේශපාලන ක්රමය තුල බහුත්වවාදය පත්වාගැනීම අතර විසඳිය නොහැකි ප්රතිවිරෝධයක් තිබෙන බවද? පසුගිය දිනෙක රූපවාහිනී වැඩසටහනකට සහභාගී වෙමින් ප්රකට දේශපාලන ශාස්ත්රඥයෙක් වන මහාචාර්ය ජයදේව උයන්ගොඩ කළ සඳහනක් මෙහිලා උපුටා දැක්වීම වටී. ජාජබ ආණ්ඩුව අවසාන වශයෙන් තනි පක්ෂ පාලනයකට හේතු වනු ඇද්ද යන ප්රශ්නයට පිලිතුරු දෙමින්, ඔහු පැවසුවේ තනි පක්ෂයක් ලෙස ජාජබ තහවුරු වෙනවා නම් එහි වගකීම ගත යුත්තේ ආණ්ඩුවට වඩා 2022 ජනතා උද්ඝෝෂණවල සහ 2024 මැතිවරණ තුළ ප්රකාශයට පත්වූ ජන අභිලාෂය වටහා ගැන්මට නොහැකිව ක්රියා කරන විපක්ෂයේ කොටස් බවයි.
2024 දී සිය පරාජයට හේතු වූයේ කුමක්ද යන්න පිලිබඳ විපක්ෂයේ කොටස් අතර බැරෑරුම් ස්වයං-විචාරයක් තිබෙන බවක් දක්නට නොමැත. ඔවුන් 2022 අරගලය අවස්ථාවේ ප්රතික්ෂේප වූ පැරණි නායකයන් පසුපසම වැටී සිටිති. පැරණි දේශපාලන උපක්රම, ශෛලීන් වෙතම එල්බ ගෙන සිටිති. දේශපාලනයේ යෙදෙන පිරිස් ස්වයං-විවේචනාත්මක වේ නම්, දේශපාලන පරාජයන්ගෙන් ඉගෙන ගැන්මට සූදානම් නම්, දේශපාලනයේ හට ගැනෙන ඛණ්ඩනීය අවස්ථා අවශ්යයෙන්ම ප්රජාතන්ත්රවාදී බහුත්වවාදයට පටහැණි නොවේ. නිදසුන් ලෙස, 1956 දී මෙරට දේශපාලනයේ තීරණාත්මක ඛණ්ඩනයක් සිදුවිය. 1956 පෙරළිය සමග පොදුජනයා නමැති සාධකය දේශපාලන කතිකාවේ මධ්යයට පැමිණි අතර, එතෙක් කල් දැඩි ලෙස ප්රභූවාදී ආකෘතියක් අනුව සංවිධානය වී තිබුණු දේශපාලනය රටාව ඒ සමග බිඳ වැටුණි. එක්සත් ජාතික පක්ෂය 1956 පරාජයේ පාඩම උගත්තේය; ප්රේමදාස වැනි අයව අවශෝෂණය කරගැන්ම මගින්, යම් ජනතාමය ආමන්ත්රණයකට යාමේ වැදගත්කම වටහා ගත්තේය.
2022 මෙරට ඇති වූ අරගලය සහ එම අරගලය තුල මතු වූ ජනතා අභිලාෂ ආයතනගත කළ 2024 මැතිවරණ මේ හා සමාන දේශපාලන ඛණ්ඩනයක් මෙරට දේශපාලන ගමන් පථය තුල සටහන් කරයි. අවාසනාවකට, විපක්ෂයේ බොහෝ නායකයන් තවමත් පූර්ව-2022 යුගයේ සිරගතව සිටින බව පෙනෙන්ට තිබේ. ඔවුන්ගේ භාවිතය සහ මේ වනවිට ජාතික ජන බලවේගයේ ආණ්ඩුව ක්රියාත්මක කොට ඇති ආණ්ඩුකරන ශෛලිය අතර කැපී පෙනෙන වෙනසක් බැලූ බැල්මට පවතී. දූෂණ විරෝධය පිලිබඳ ප්රශ්නය සම්බන්ධව ජාතික ජන බලවේගය අනුගමනය කරන රැඩිකල් ප්රවේශය නිසා සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇති වී තිබේ ; ආණ්ඩුකරනයේ ඉහල මට්ටම තුල දූෂිත ක්රියා සම්බන්ධ පාලනයක් ඇතිව ඇත, දේශපාලන නියෝජිතයන් සහ මහජනතාව අතර සම්බන්ධතාවය අලුතින් නිර්වචනය වී ඇත, සේවාදායක-අනුග්රාහක දේශපාලනය, ජාතිවාදය, ඥාති සංග්රහය, පාතාල දේශපාලනය ආදිය වෙනුවට යම් තාර්කික, නූතන ආකෘතියක් තුලට ආණ්ඩුකරනය ඇතුලු වෙමින් ඇත.
මෙම තතු තුළ, ජාතික ජන බලවේගයේ ජනතාවාදී උපායමාර්ගය, ප්රජාතන්ත්රවාදය වෙත වූ තර්ජනයකට වඩා, රටේ දේශපාලනය හා ආණ්ඩුකරනයේ ප්රජාතාන්ත්රීය ගුණය ශක්තිමත් කරන සාධකයක් ලෙස ඉදිරියට යමින් ඇත.
IV
දේශපාලනය සහ ආණ්ඩුකරනය යන ක්ෂේත්රවල පෙන්නුම් කළ රැඩිකල් ප්රවේශය සමග සංසන්දනය කරන විට, ආර්ථික ප්රතිපත්ති සම්බන්ධව පසුගිය වසර දෙක තුළ ආණ්ඩුව අනුගමනය කොට තිබෙන්නේ ප්රවේශම්කාරී, එසේ නැතහොත් යම් ආකාරයක මධ්යස්ථ ප්රතිපත්තියකි. මීට බලපෑ ප්රධාන හේතුව, ආර්ථික වශයෙන් ආණ්ඩුවට කටයුතු කරන්ට සිද්ධ වී තිබෙන බෙහෙවින් සීමාසහිත පරිසරයයි.
2022 වර්ෂයේ අප්රේල් මස බංකොලොත්භාවය ප්රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව, ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ විස්තීරණ ණය පහසුකම් වැඩසටහනකට ඇතුලු විය. මේ සමග, ලංකාවේ විදේශීය ණය හිමියන් සමග ණය ප්රතිව්යුහගතකරණය සඳහා එකගතාවයක් ද ඇති විය. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ වැඩසටහන විසින් ලංකාව විසින් අනුගමනය කළ යුතු ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ ගණනාවක් නියම කළ අතර, මෙම කොන්දේසිවල ප්රතිඵල ලෙස ලංකාවේ ආණ්ඩුව වෙත ප්රතිපත්තිමය සහ මූල්ය කරුණු සම්බන්ධව තීරණ ගැන්මට තිබෙන අවකාශය සීමා කිරීමට ලක්වුණි. නිදසුන් ලෙස, ප්රාථමික වියදම් දල දේශීය නිෂ්පාදිතයේ සියයට 13 ක මට්ටමක තබාගැන්මට ලංකාව එකග වූ අතර මේ තුළ සමාජ සේවා, සුබසාධන වැඩසටහන්, සහනාධාර සහ පොදු වැදගත්කමක් තිබෙන වෙනත් කරුණුවලට වියදම් කිරීමට ලංකාවට තිබෙන හැකියාව සීමා වෙයි.
2024 ජනාධිපතිවරණයට පෙර, ජා.මූ. අරමුදලේ වැඩසටහන සම්බන්ධව ජාතික ජන බලවේගය අනුගමනය කළේ ප්රවේශම්කාරී ස්ථාවරයකි. සමස්තයක් ලෙස එය විවාදයට ලක්කිරීමෙන් වැලකුණු ඔවුන්, තමුන් බලයට පත්වුවහොත්, එහි පුලුල් රාමුව තුළ ජනතාවට සහන ලැබෙන ආකාරයේ වෙනස්කම් කිරීමට සාකච්ඡා කරන බවට ප්රකාශ කළේය. මෙය එක්තරා ආකාරයක අතරමැද ස්ථාවරයකි. එක් අතෙකින්, රනිල් වික්රමසිංහ ආණ්ඩුව වෙලඳපොල හිතවාදී ප්රතිසංස්කරණ වෙත ඒ වන විට දක්වා තිබුනු කොන්දේසි විරහිත බැඳියාවෙන් තමුන් වෙනස් වන බව සලකුණු කිරීමට ජාජබට උවමනා විය. අනෙක් අතට, ගිවිසුම අහෝසි කළ යුතු බවට ඉල්ලා සිටි ඇතැම් අති-වාමාංශික කොටස්වල ස්ථාවරයෙන් ද ඔවුන් වෙනස් විය.
බලයට පත් වූ පසුව, ආණ්ඩුව මැතිවරණයට පෙර ප්රකාශ කළ ස්ථාවරය සැලකිය යුතු ලෙසකට පවත්වා ගෙන ගොස් ඇති බව පෙනී යයි. යම් හෙයකින් ජා.මූ. අරමුදල සමග වූ එකගතාවය බිඳ දැමීමට ආණ්ඩුව ක්රියා කළා නම්, බාහිර ණයකරුවන් ඇතුලු බෙහෙවින් බලවත් පාර්ශව ගණනාවක් සමග ගැටුමක් ඇති වීම නොවැලැක්විය හැකිව තිබුණි. එබඳු තත්වයක් වලක්වා ගැනීම ජාජබ ආණ්ඩුවේ අරමුණ වූ බව පෙනෙයි.
මෙලෙස ගැටුමක් වලක්වා ගැනීම නිසා ඇති වූ යම් යම් වාසිසහගත තත්වයන් ඇත. ජා.මූ. අරමුදල සමග වූ එකගතාවයට පසුව ණය කොන්දේසි නිසා පොදු ජන කොටස් මත සැලකිය යුතු පීඩාවක් ඇති වුවත්, පොදුවේ ජන ජීවිතය තුල දෘශ්යමාන වූ ස්ථාවරත්වය පිලිබඳ හැගීම නොබිඳී පවත්වා ගැනුණි. ණය ශ්රේණිගත කිරීම් ආදිය තුල ඉදිරියට ඒමට, විදේශයන් සමග ආර්ථික ගනුදෙනු යථාවත් කිරීමට ලංකාවට ඉඩ ලැබුණි. මෙම ස්ථාවරත්වය පිලිබඳ හැගීම නිසා, ආණ්ඩුවේ දක්ෂිණාංශික විරුද්ධවාදීන්ට විශේෂයෙන්ම මධ්යම පාන්තික කොටස් ආණ්ඩුවට එරෙහිව පෙල ගැස්වීම සඳහා සටන් පාඨයක් ද අහිමි විය.
එහෙත් අනෙක් අතට, ආණ්ඩුවට වැඩ කරන්ට සිද්ධ වූයේ බෙහෙවින් සීමිත ප්රතිපත්තිමය හා ෆිස්කල් රාමුවක් තුළය. ආර්ථික අර්බුදය සමග ලංකාවේ දරිද්රතා මට්ටම බෙහෙවින් වැඩි වූ පසුබිමක් තුල, රාජ්ය මූල්ය සම්බන්ධව ඇති සීමා බෙහෙවින් ප්රශ්නකාරී වෙයි. රනිල් වික්රමසිංහ අනුගමනය කළ ‘වැල් පාලමේ ගමනම’, නව ආණ්ඩුවත් ගෙන යන බවට වූ නිරීක්ෂණය / සෝපහාසී විවේචනය ඉදිරිපත් වන පසුබිම මෙයයි. මෙහි ඇත්තක් ඇත ; ජා.මූ. අරමුදලේ වැඩසටහන ක්රියාත්මක කරන්ට සිද්ධ වූ ප්රමාණයට, පෙර ආණ්ඩුව අනුගමනය කළ ප්රතිපත්තිවල අඛණ්ඩතාවයක් දැකිය හැක.
කෙසේ වෙතත්, ඒ සමගම, පවත්නා තත්වයන්ගේ සීමාව තුළ, ආර්ථික සම්බන්ධව යම් යම් වෙනස්කම් කිරීමට ; මැතිවරණයට පෙර තමුන් ප්රකාශයට පත්කළ සමාජ හා සංවර්ධනවාදී ප්රතිපත්ති ඉදිරියට ගැනීමට රජය යම් උත්සාහයක් ගෙන තිබෙන බව ද පෙනෙයි. මේ සම්බන්ධ නිදසුන් දෙකක් දැක්විය හැක.
පලමුව, රනිල් වික්රමසිංහ ආණ්ඩුව රාජ්ය ව්යවසායන් පෞද්ගලීකරණය සම්බන්ධව අනුගමනය කළ කොන්දේසි විරහිත ප්රතිපත්තියෙන් නව ආණ්ඩුව තීරණාත්මක ලෙස විතැන් වී සිටී. විදුලි බල මණ්ඩලය ප්රතිව්යුහගතකරණය සඳහා කළ ප්රතිසංස්කරණ, එම ක්ෂේත්රය තුළ රාජ්ය අයිතිය තහවුරු වන ලෙසකට පාර්ශවීය වශයෙන් ආපසු හැරවීම මේ සම්බන්ධ කැපී පෙනෙන නිදසුනකි. මීට අමතරව, පොදු ප්රවාහන ක්ෂේත්රය නවීකරණය කිරීම සඳහා රාජ්ය අයිතිය සහිත ලංකා ගමනා ගමන මණ්ඩලය වෙත සැලකිය යුතු ආයෝජනයක් ආණ්ඩුව සිදු කොට ඇත.
ඉන්දියාවේ අමූල් සමාගම වෙත බහුතර කොටස් පැවරෙන ලෙසකට, ලංකා පශු සම්පත් සංවර්ධන මණ්ඩලයට අයිති ඉඩම් බදු දීමට ගන්නා ලද තීරණය ආපසු හැරවීම තවත් නිදසුනකි. ජාතික සංවර්ධනය තුල රාජ්ය අංශය ශක්තිමත් භූමිකාවක් ඉටු කරන බවට වූ අදහස ජාජබ ප්රතිපත්ති ප්රකාශනය තුල වූ කේන්ද්රීය අදහසකි. මෙම අදහස ආරක්ෂා කිරීම සම්බන්ධව ආණ්ඩුව බෙහෙවින් සැලකිලිමත් බව පෙනෙන්ට තිබේ.
දෙවනුව, රාජ්ය වියදම් තීරණය කරන විට, සමාජයේ පහළ පාන්තික ජන කොටස්වල සුබසාධනය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරෙන බවට නිරීක්ෂණ පවතී. පසුගිය කාලය තුළ ක්රියාත්මක වූ අස්වැසුම දීමනාව ඉහල නැංවීම, ආබාධිත පිරිස් හා වැඩිහිටි ජනයා ආදී වූ ආන්තික කොටස් වෙත වන සහනාධාර වැඩි කිරීම, පාසල් දරුවන්ට නොමිලේ ආහාර වේලක් ලබාදීමේ වැඩසටහන පුලුල් කිරීම ආදී ක්රියාමාර්ග මීට නිදසුන්ය. පෞද්ගලික හා වතු අංශවල අවම වැටුප් ඉහල නැංවීම, ගම්බද ප්රදේශවල ප්රාථමික සෞඛ්ය සේවාව ශක්තිමත් කිරීමට ගෙන තිබෙන ක්රියාමාර්ග ආදිය ද මේ ගණයට වැටෙයි.
තවද, ඉරානයට එරෙහිව ඇමරිකාව සිදුකළ ආක්රමණයට පසුව ලෝකයේ තෙල් මිල වැඩවීමත් සමග දේශීය වෙලඳපොල මත වන බලපෑම අවම කිරීම සඳහා ආණ්ඩුව රුපියල් බිලියන 100ක අගයකින් යුක්ත සහන පැකේජයක් ක්රියාත්මක කළේය. මෙය ජා.මූ. අරමුදලේ වැඩසටහන විසින් නිර්දේශිත, ‘වියදම පිලිබිඹු වන මිල’ පිලිබඳ සිද්ධාන්තයෙන් බැහැර වීමක් නිසා, එම ආයතනය සමග ඊට අදාලව කේවල් කෙරුණි.
ජනාධිපතිවරයාගේ මහජන රැස්වීම්වල, පසුගිය කාලයේ සමාජ ප්රතිපත්තිය (social policy) සම්බන්ධයෙන් සිදු කෙරුණු මෙබඳු මැදිහත්වීම් නිතර උපුටා දැක්වෙනු දක්නට ලැබේ. සිය ආණ්ඩුව ‘ජනතාව බලා ගැන්මට සූදානම් ආණ්ඩුවක්’ බව පෙන්වන උදාහරණ ලෙස මෙකී ක්රියාමාර්ග ඉදිරිපත් වේ. ලංකාව තවමත් ආර්ථික ස්වාධිපත්යය දිනා ගෙන නැති බවට එක් රැළියක දී ප්රකාශ කළ ජනාධිපතිවරයා, ආර්ථික ස්වාධීනත්වය වෙත ලගාවීම තම ආණ්ඩුවේ දිගුකාලීන අරමුණ බව කියා සිටියේය. ආර්ථික පීඩනය අභියස පොදු ජන කොටස් බෙහෙවින් පීඩාවට ලක්ව තිබෙන පසුබිමක, සමාජ ප්රතිපත්ති ප්රසාරණය කිරීම සඳහා ආණ්ඩුවට වැඩියෙන් අවධානය යොමු කරන්ට සිදු වනු ඇත.
සංක්ෂිප්තව ගත හොත්, බාහිරින් පැනවූ, නව ලිබරල් කොන්දේසිවලින් හැඩගැස්වුණු ගමන් පථයක්, යම් ආකාරයක සමාජ ප්රජාතන්ත්රවාදී හා සංවර්ධනවාදී සංවේදීභාවයක් සහිතව කළමනාකරණය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස පසුගිය වසර දෙකක ආර්ථික ගමන් මග විස්තර කළ හැක. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ණය වැඩසටහන ලබන වසරේ අවසාන වීමට නියමිතය. ආර්ථික ප්රතිපත්ති සම්පාදනය සඳහා වැඩි නිදහසක් ලැබෙන පරිසරයක, සිය මැතිවරණ ප්රකාශනයේ වූ වාම-සංවර්ධනවාදී ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධව ජාජබ ආණ්ඩුව මොන තරම් දුරට සමත් වේද, ඒ සඳහා දේශපාලන අධිෂ්ඨානයක් ප්රකට කරනු ඇද්ද යන්න අනාගතය සඳහා වූ සාකච්ඡාවකි.
