ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමය 22 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය මගින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීමට ගෙන ඇති යෝජනාවට දැඩි විරෝධය පළ කර තිබේ.
2026 අගෝස්තු 7 වැනිදා ගැසට් කර ඇති 22 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත මගින් විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීමට යෝජනා කර ඇති අතර එම සංශෝධනය මගින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල වන බව නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දී ඇත.
අධිකරණ කටයුතු කඩිනම් කිරීම සහ අධිකරණ පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩිදියුණු කිරීම මෙම සංශෝධනයේ අරමුණ බව රජය පවසන නමුත් යෝජිත විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සහ එම අරමුණු අතර සම්බන්ධය පැහැදිලි නොවන බවද නීතීඥ සංගමය සඳහන් කර ඇත.
මෙම සංශෝධනයට එරෙහිව නීති ප්රජාව, ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමය සහ අධිකරණ සේවා සංගමය එකඟතාවයෙන් විරෝධය පළ කර ඇති බවත්, ආගමික නායකයන්, සිවිල් සමාජ සංවිධාන මෙන්ම විදේශීය නීතීඥ සහ විනිසුරු සංගම් කිහිපයක්ද එම විරෝධතාවට සහාය පළ කර ඇති බවත් නීතිඥ සංගමය පවසයි.
යෝජිත සංශෝධනය රජය ඉදිරියට ගෙන යන්නේ නම් එය ජනමත විචාරණයකදී ජනතාවගේ අනුමැතිය ලබාගැනීමකින් තොරව නීත්යානුකූලව සම්මත කළ නොහැකි බව නීතීඥ සංගමය අවධාරණය කර තිබේ.
විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස සම්බන්ධයෙන් විධිවිධාන ඇතුළත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 107 වැනි වගන්තිය “අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය” යන මාතෘකාව යටතේ 15 වැනි පරිච්ඡේදයේ ඇතුළත් කර ඇති බවද නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දෙයි.
එමෙන්ම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 4(ඇ) වගන්තිය මගින් අධිකරණ බලය ජනතාවගේ ස්වෛරීභාවයේ අංගයක් ලෙස පිළිගෙන ඇති අතර 3 වැනි වගන්තිය මගින් ස්වෛරීභාවය ජනතාව තුළ පවතින බව තහවුරු කර ඇති බවද එම සංගමය පෙන්වා දී ඇත.
2022 වසරේදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ලබාදුන් SC SD 64–71/2022 විශේෂ තීරණයද නීතිඥ සංගමය සිය ස්ථාවරය තහවුරු කිරීම සඳහා උපුටා දක්වා ඇති අතර එම තීන්දුවේදී බලයේ සිටින විනිසුරුවරුන්ට සෘජුව හෝ වක්රව බලපාන ආකාරයෙන් ඔවුන්ගේ විශ්රාම වයස හෝ ධුර කාලය වෙනස් කිරීම අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට බලපාන අතර එය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 3 වැනි වගන්තිය උල්ලංඝනය කරන බැවින් ජනමත විචාරණයක් අවශ්ය වන බව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය නිරීක්ෂණය කර ඇති බව නීතිඥ සංගමය සඳහන් කරයි.
යෝජිත පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ න්යාය පත්රයට ඇතුළත් කළහොත් ඕනෑම පුරවැසියෙකුට එහි ව්යවස්ථානුකූලභාවය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝග කිරීමට අයිතිය ඇති බවද නීතිඥ සංගමය පවසා ඇත.
එවැනි අවස්ථාවක තමන්ගේම ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමට අදාළ පනත් කෙටුම්පතක නීත්යානුකූලභාවය සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ලබාදීමට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ට සිදුවීම මගින් අධිකරණය ව්යවස්ථානුකූලව සංවේදී තත්ත්වයකට පත්විය හැකි බවද සංගමය පෙන්වා දෙයි. එම තත්ත්වය අධිකරණය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයට සහ එහි විශ්වසනීයත්වයට හානි කළ හැකි බවද නීතිඥ සංගමය අවධාරණය කරයි.
මෙවැනි ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් සිදුකිරීමට පෙර ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ කිසිදු අර්ථවත් සාකච්ඡාවක් පවත්වා නොමැති බවටද නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දී ඇති අතර අනෙකුත් රටවල මෙවැනි සංශෝධන සිදුකිරීමට පෙර විනිවිදභාවයෙන් යුතු සියලු පාර්ශ්ව ඇතුළත් කරගත් දීර්ඝ උපදේශන ක්රියාවලියක් සිදුකර ඇති නමුත් ශ්රී ලංකාවේදී එවැනි ක්රියාවලියක් සිදු නොවීම සහ යෝජනාව කඩිනමින් ඉදිරියට ගෙන යාම මහජන විශ්වාසයට බරපතළ ලෙස බලපාන බවද එම සංගමය සඳහන් කර ඇත.
විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලය සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන ඕනෑම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් අතිශය පරීක්ෂාකාරීව, විනිවිදභාවයෙන් සහ ආයතනික උපදේශනයකින් යුතුව සිදුකළ යුතු බවද නීතිඥ සංගමය පෙන්වා දී ඇති අතර රජය තවදුරටත් 22 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය ඉදිරියට ගෙන යාමට තීරණය කරන්නේ නම්, එම පනත් කෙටුම්පත ජනමත විචාරණයකදී ජනතාවගේ තීරණයට ඉදිරිපත් කරන ලෙසද නීතිඥ සංගමය ඉල්ලා තිබේ.
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය නීතියේ ආධිපත්යයේ සහ ව්යවස්ථානුකූල පාලනයේ මූලික පදනමක් බැවින් එය වර්තමාන හෝ අනාගත කිසිදු දේශපාලන ආණ්ඩුවක අවශ්යතාවකට අනුව දුර්වල නොකළ යුතු බවද ශ්රී ලංකා නීතීඥ සංගමය සිය ප්රකාශයෙන් අවධාරණය කර තිබේ.
නීතිඥ සංගමයේ නිවේදනය පහළින්
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය
සිංහල පරිවර්තනය
2026 අගෝස්තු 12 වැනිදා
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට යෝජිත 22 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් – ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ නිවේදනය
2026 අගෝස්තු 7 වැනිදා රජය විසින් ගැසට් පත්රයේ පළ කරන ලද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනයට අදාළ පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් මතුව ඇති බරපතළ ගැටලු පිළිබඳව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL) විසින් රජයේ සහ ශ්රී ලංකා ජන රජයේ ජනතාවගේ අවධානය යොමු කිරීමට කැමැත්තෙමු.
මෙම පනත් කෙටුම්පතේ ප්රධාන අරමුණ වන්නේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ ගරු විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම ගැනීමේ වයස් සීමාව දීර්ඝ කිරීමයි.
යෝජිත සංශෝධනය මඟින් නඩු විභාග කඩිනම් කර අධිකරණ පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීම අරමුණු කරන බව රජය ප්රකාශ කර ඇතත්, ගරු විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස දීර්ඝ කිරීම සහ එම ප්රකාශිත අරමුණු අතර ඇති සම්බන්ධතාවය පැහැදිලි නොවේ.
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය සහ අධිකරණ සේවා සංගමය ඇතුළු නීති ක්ෂේත්රයේ පාර්ශ්වකරුවන් මෙම සංශෝධනයට ඒකමතිකව විරෝධය පළ කර ඇත්තේ එය අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සෘජු මැදිහත්වීමක් වන බැවිනි. ආගමික නායකයන්, පුළුල් පරාසයක සිවිල් සමාජ සංවිධාන මෙන්ම විදේශයන්හි ප්රමුඛ නීතිඥ සංගම් සහ විනිසුරු සංගම් ද මෙම විරෝධතාවයට එක්වී ඇත.
එහෙයින් යෝජිත ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් තම දැඩි විරෝධය ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය නැවත අවධාරණය කරයි. මෙම විරෝධතා සහ වර්ධනය වෙමින් පවතින මහජන විවේචන නොසලකා හරිමින් රජය මෙම යෝජනාව ඉදිරියට ගෙන යාමට කටයුතු කරන්නේ නම්, එවැනි සංශෝධනයක් නීත්යානුකූලව සම්මත කරගත හැක්කේ ජනතාවගේ ජනමත විචාරණයක අනුමැතිය ලබා ගැනීමෙන් පමණක් බව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය අවධාරණය කරයි.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 107 වැනි ව්යවස්ථාව මඟින් උසස් අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යන වයස නියම කර ඇති අතර, එය XV වන පරිච්ඡේදයේ “ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ” යන ශීර්ෂය යටතේ ව්යවස්ථාගත කර ඇති බව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය අවධාරණය කරයි. එම ව්යවස්ථාගත කිරීම මඟින් එයට සිදු කරන ඕනෑම සංශෝධනයක් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සෘජුවම බලපාන බව පැහැදිලි වේ. තවද, 4 (ඇ) ව්යවස්ථාව යටතේ අධිකරණ බලය ජනතාවගේ පරමාධිපත්යයයේ අත්යවශ්ය අංගයක් ලෙස පිළිගෙන ඇති අතර, 3 වැනි ව්යවස්ථාව මඟින් පරමාධිපත්යය ජනතාව වෙත පැවරී ඇති බවත් එය අත්හැරිය නොහැකි බවත් තහවුරු කරයි.
2022 වසරේදී ලබා දුන් SC SD 64-71/2022 නඩුවේ විශේෂ තීරණයේදී, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ ගරු විනිසුරුවරුන් විසින් මෙසේ නිරීක්ෂණය කර ඇත
මෙම තීරණය මඟින් යෝජිත සංශෝධනය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ විශේෂයෙන් ආරක්ෂා කර ඇති (entrenched) විධිවිධානයක් වන අතර, ජනතාවගේ ජනමත විචාරණයක අනුමැතියකින් තොරව එය නීත්යානුකූලව පනවා ගත නොහැකි බව පැහැදිලි වේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම යෝජනාව පාර්ලිමේන්තුවේ න්යාය පත්රයට ඇතුළත් කරනු ලැබුවහොත්, ඕනෑම පුරවැසියෙකුට එහි ව්යවස්ථානුකූල භාවය සම්බන්ධයෙන් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝග කිරීමට අයිතිය සහ හිමිකම ඇත. එවැනි අභියෝගයක් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ ගරු විනිසුරුවරුන් අතිශය සංකීර්ණතාවයකට සහ ව්යවස්ථානුකූලව සංවේදී තත්ත්වයකට පත් කරනු ඇත. මන්ද, එම සංශෝධනය මඟින් තමන්ගේම ධුර කාලය දීර්ඝ කිරීමක් ලබා දෙන පසුබිමක, එම සංශෝධනයේ නීත්යානුකූල භාවය තීරණය කිරීමට ඔවුන්ට සිදු වන බැවිනි. මෙවැනි තත්ත්වයක් මඟින් අධිකරණය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය හීන වීමට ඉඩ ඇති අතර, එමඟින් එහි විශ්වසනීයත්වයට බරපතළ හානියක් සිදුවී, ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනයේ මූලික කුළුණක් වන අධිකරණය කෙරෙහි ජනතාවගේ විශ්වාසය බිඳ වැටීමට ඉඩ ඇත.
මෙම සංශෝධනය ඉදිරියට ගෙන නොයා යුතු බවට ඉදිරිපත් කර ඇති සියලු විරෝධතා සහ කරුණු නොතකා රජය තවදුරටත් එය ඉදිරියට ගෙන යාමට තීරණය කරන්නේ නම්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ විධිවිධාන සහ ඉහත සඳහන් කළ සුවිශේෂී සංවේදී කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින්, එම පනත් කෙටුම්පත ජනමත විචාරණයකදී ජනතාව විසින් තීරණය කරනු පිණිස කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් සෘජුවම ජනතාව වෙත ඉදිරිපත් කළ යුතු බව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය අවධාරණය කරයි. එමඟින් මෙම කරුණ සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ලබා දීමට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට සිදුවන තත්ත්වයෙන් එය ආරක්ෂා කර ගත හැකිය.
මෙම සංශෝධනය පනවා ගැනීම සඳහා ජනමත විචාරණයක් අත්යවශ්ය වන බව ද පැහැදිලිය. අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව මඟින් ලබා දී ඇති විශේෂ ආරක්ෂාව හේතුවෙන්, උසස් අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම යන වයස වෙනස් කිරීමක් සඳහා ජනතාවගේ පරමාධිපත්යය සහ ජනතාව සතු අධිකරණ බලයේ අවසාන භාරකරුවන් වන ජනතාව විසින්ම සෘජුවම අනුමැතිය ලබා දිය යුතුය.
තවද, වෙනත් රටවල මෙවැනි ස්වභාවයේ සංශෝධන සිදු කිරීමට පෙර විනිවිදභාවයෙන් යුත්, සියලු පාර්ශ්ව ඇතුළත් කරගත් සහ දීර්ඝ උපදේශන ක්රියාවලීන් සිදු කර තිබුණ ද, ශ්රී ලංකාවේදී ප්රධාන පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ කිසිදු උපදේශනයක් සිදු කර නොමැති වීම පිළිබඳව ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය දැඩි කනස්සල්ල පළ කරයි.
අර්ථවත් උපදේශන ක්රියාවලියක් නොමැති වීමත්, මෙම යෝජනාව අසාමාන්ය ලෙස කඩිනමින් ඉදිරියට ගෙන යාමත් මහජන විශ්වාසය බරපතළ ලෙස හීන කරන අතර, අනාගත රජයන් විසින් අධිකරණයේ ක්රියාකාරීත්වය සහ ස්වාධීනත්වය තම අභිමතය පරිදි හැසිරවීමට උත්සාහ කළ හැකි භයානක පූර්වාදර්ශයක් ද ස්ථාපිත කරයි.
අත්සන් කළේ
රජීව් අමරසූරිය
සභාපති –ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය
ලේකම් – ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය
Statement of the BASL 12 08 26 22nd Amendment (S)_260812_010717
