ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු සැපයීම මහා අවුලක් වන හේතු මේවායි ජාතික විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාවෙන් හෙළිවන කරුණු

• ලියාපදිංචි නැති සැපයුම්කරුවන්ටත් ලංසු ලේඛන යවලා
• තෝරාගත්තේ නියම කාලයේදී ලියාපදිංචි නොවූ සැපයුම්කරුවෙක්
• සැපයුම්කරු තෝරාගැනීමට ඇති නිර්ණායක බාල කරලා
• ප්‍රමිතිය අඩු වූ විට ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා නැහැ
• ගිවිසුම අනුව කොන්ත්‍රාත්තුව අවලංගු කර නැහැ
• සැපයුම්කරුගේ ලංකාවේ කාර්යාලය ඩමියක්
• ජනාධිපති කිව්වාට නඩු පැවරීම ලෙහෙසි නැහැ
• නඩු කිව්වත් සෑහෙන කාලයක් ඇදේවි

සභානායක බිමල් රත්නායක, අප්‍රේල් 7 වැනිදා, ජාතික විගණන කාර්යාලය විසින් සකස් කරන ලද නොරොච්චෝල ‘ලක්විජය බලාගාරය සඳහා ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම විසින් ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සහ 2025/2026 වාරය සඳහා ගල්අඟුරු මිලදී ගැනීම පිළිබඳ විශේෂ විගණන වාර්තාව’ පාර්ලිමේන්තුවේ සභාගත කළේය. පාර්ලිමේන්තුවේ සභාගත කරන ලේඛනයක් සාමාන්‍යයෙන් මන්ත්‍රීවරුන්ගේ මේසය මත එක පිටපත බැගින් තිබිය යුතුය. එහෙත් එදින සභානායක අතේ තිබුණේම වාර්තාවේ පිටපත් දෙකක් පමණි.

පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අජිත් පී පෙරේරා ඉන් එක් පිටපතක් ඉල්ලූ විට එයින් එකක් ලැබිණ. විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාව සභානායකවරයා විසින් ඉදිරිපත් කෙරෙන්නට ඇත්තේ, එයින් බලශක්ති ඇමති කුමාර ජයකොඩිට විරුද්ධව මේ දවස්වල බුර බුරා නැගෙන චෝදනා යම් දුරකට හෝ සමහන් වන්නට පිටුබලයක් එහි ඇතැයි සිතා වන්නට ඇත. එහෙත් සිදුවූයේ අනෙකකි.
බාල ගල්අඟුරු ලක්විජය බලාගාරයට සැපයීමේ මහා අවුල ගැන චෝදනාවට ලක්වන්නේ බලශක්ති ඇමති කුමාර ජයකොඩිය. විපක්ෂය ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු ඉතාම ආක්‍රමණශීලීව මේ දිනවල ඉදිරිපත් කරමින් සිටියි. ආණ්ඩුව සිටින්නේ ආරක්ෂාකාරී පිතිහරඹයකය. ඒ අතර, ආණ්ඩුවේ බොහෝ ඇත්තන්ටද, කුමාර ජයකොඩි ගැන පැහැදිලි ප්‍රශ්නයක් තිබෙන බව පෙනෙන්නට පටන්ගෙන ඇත. මෙතෙක් කාලයක් ගල්අඟුරු ප්‍රමිතියේ වරදක් නැතැයි කියමින් සිටි ආණ්ඩුව දැන් කියන්නේ ඒවා ප්‍රමිතියෙන් බාල බවයි. සභානායක බිමල් රත්නායකත් පසුව ජනාධිපතිත් ඒ බව ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගෙන තිබේ.

එහෙත්, මේ සා විශාල අක්‍රමිකතාවක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබන කුමාර ජයකොඩි ඇමතිවරයා, ජනාධිපතිවරයා විසින් ලජ්ජා නැති ලෙස ආරක්ෂා කරගැනෙයි. ගල්අඟුරු ප්‍රශ්නය නම් මදෑ, ඇමතිවරයා දැන් කොළඹ මහාධිකරණය ඉදිරියේ දූෂණය නම් චෝදනාවට අධිචෝදනා පත්‍රද ලබා, ඇප පිට සිටින්නෙකි. මේ කාරණා දෙකම පදනම් කරගත් විශ්වාසභංග යෝජනාවකටද ඔහු මුහුණ දී සිටියි. එය අප්‍රේල් 10 වැනිදා විවාදයට ගැනීමට නියමිතය.

විශ්වාසභංගයෙන් නිසැකවම ආණ්ඩුව ජයගනු ඇත. සමහර විට එය ජයගෙන, ඇමතිවරයා ඉල්ලා අස්වනු ඇතැයි කියන කතාවක්ද ආණ්ඩුව පැත්තේ කරකැවෙමින් තිබේ. හැබැයි, ඒ වන විට හොඳටම පරක්කුය. මේ වන විටත් ජනාධිපතිගේ මුහුණේ හා ආණ්ඩුවේ ගෑවී ඇති කුණු මකන්නට ක්‍රමයක් නම් නැත.

ජනාධිපති රකින නිසා, කුමාර ජයකොඩි රකින්නට, ආණ්ඩුවේ වෙනත් උදවියටද මොනවා හරි කරන්නට සිදුවී තිබේ. විශේෂයෙන් කෝප් කමිටුව (කමිටුවේ ආණ්ඩුවේ මන්ත්‍රීලා) මේ වැඩේ අතට ගෙන, නොරොච්චෝල බලාගාරය නිරීක්ෂණයකටද සහභාගි වූහ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වුණේ, බලාගාරයේ කිසිම වරදක් නැති බව කියන්නටය. නිරීක්ෂණය අවසානයේ කෝප් සභාපති කිව්වේ බලාගාරයේ කිසි වරදක් නැති බවත්, එය අවශ්‍ය තත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක වන බවත්ය.

විගණන කාර්යාලයේ වාර්තාව, තමන්ට වාසිදායක එකක් වනවාට ආණ්ඩුව කැමැත්තෙන් සිටියේය. අපට වාර්තා වන අන්දමට, ආණ්ඩුවේ බලය තිබෙන සමහරුන්, විගණන කාර්යාලය පැත්තේ යමින් එමින් මේ වාර්තාව කුමාර ජයකොඩිට (ආණ්ඩුවට) වාසිදායක එකක් කරගන්නට බොහොම වෙහෙස වී තිබේ. එහෙත්, විගණක කාර්යාලයේ පළපුරුදු ස්වාධීන නිලධාරින් ආණ්ඩුවේ කැමැත්තට කැමති වී, තම වෘත්තිකභාවය පාවාදෙන්නට කැමති නොවූහ.

7 වැනිදා ලහි ලහියේ බිමල් රත්නායක මහතා, විගණන කාර්යාල වාර්තාව සභාගත කරන්නේ සමහර විට එය හරියට කියවන්නේද නැතිව හදිසියේ වාගේය. අප්‍රේල් 10 වැනිදා විශ්වාසභංගය එන නිසා ඔහුට හදිසියක් තිබීම ඇත්තකි. එහෙත්, අප්‍රේල් 2 දිනය දරන මේ විශේෂ විගණන වාර්තාව, ආණ්ඩුවට තවත් පාරා වළල්ලක් වී තිබේ.

මේ නිසා දැන් ආණ්ඩුවේ ස්ථාවරය වෙනස් වී ඇත. දැන් ආණ්ඩුව ගල්අඟුරු ප්‍රමිතියෙන් බාල බව ප්‍රසිද්ධියේ පිළිගනියි. එහෙත් ප්‍රසම්පාදනයේදී අවුලක් වූ බව පිළිනොගනියි.

ඊට ප්‍රතිපක්ෂව යමින්, විගණන වාර්තාව ඉතා පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේ, 2025/2026 සඳහා ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනයේදී විශාල අක්‍රමිකතාවන් සිදුවී තිබෙන බවය. කියවාගෙන යන විට ඉතාම පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ, දූෂණය නමැති වරද සිදුවන අවස්ථා කිහිපයක් එම වාර්තාවේදී මුණගැහෙන බවයි.

ගල්අඟුරු අක්‍රමිකතාව මොකක්ද?

ලංකාවේ ප්‍රථම සහ එකම ගල්අඟුරු තාප බලාගාරය නොරොච්චෝලෙයි තුන් ඈඳුතු ලක්විජය බලාගාරයයි. එහි සම්පූර්ණ විදුලි නිෂ්පාදන ධාරිතාව (එක් බලාගාරයකින් මෙගවොට් 300ක් ලෙස) 900කි. බලාගාරයේ ප්‍රථම අදියර (මෙවො 300) 2006දීද, දෙවන අදියර (මෙවො600) 2010දීද අරඹා තිබිණ. මේ බලාගාරය ලංකාවේ විදුලිබල අවශ්‍යතාවෙන් 30-40%ක් අතර ප්‍රමාණයක් සපුරයි. බලාගාරය ක්‍රියාත්මක කිරිම සඳහා වසරකට ගල්අඟුරු මෙටි්‍රක්ටොන් මිලියන 2.25ක් පමණ අවශ්‍ය වේ. එම ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය සැපයීම සඳහා, ලංකා ගල්අඟුරු (එල්සීසී) සමාගම, 2007 සමාගම් පනත යටතේ පිහිටුවා තිබේ. 2010 සිට ඒ සමාගම විසින් ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය සිදු කෙරෙයි. විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශය යටතේ පවතින මේ සමාගමේ, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය කොටස් 60%කද, භාණ්ඩාගාරය 20%කද, සිලෝන් ෂිපින් කෝපරේෂන් 10% කද, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය 10%කද හිමිකාරිත්වය දරයි.

2010 සිට 2026 මාර්තු 11 දක්වා එල්සීසී සමාගම නැව්තොග 465ක් ප්‍රසම්පාදනය කර තිබේ. එයින් 135ක් ක්ෂණික ප්‍රසම්පාදනය (ස්පොට් ටෙන්ඩර්) යටතේද, 240ක් දීර්ඝ කාලීන ප්‍රසම්පාදනය (ටර්ම් ටෙන්ඩර්) යටතේද සපුරාගෙන තිබිණ. නැව් තොග 9ක් ලබාගෙන තිබුණේ යෝජනා (අන්සොලිසිටඩ් ප්‍රොපෝසල්) මගිනි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම

දැන් මහත් විවාදයට බඳුන් වී ඇත්තේ, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ් සමාගමයි. එයට, 2025/26 වාරය සඳහා ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු සැපයීමේ කොන්ත්‍රාත්තුව බාරදී තිබේ. එම සමාගම මෙතෙක් සපයා ඇති ගල්අඟුරු තොග, එහි නියමිත ප්‍රමිතියට නැත. ඒ නිසා, මෙවො 300ක් වන ලක්විජය බලාගාරයක (එවැනි 3කි) විදුලිය නිපදවන්නේ මෙවො 300ක් බැගින් නොවේ. ඊට අඩුවෙනි. ඒ නොනිපදවන විදුලිය පියවීමට සිදුවන්නේ ඩීසල්වලිනි. ඩීසල් හිඟ හා ඉතාම මිල අධික මේ කාලයේ, ලක්විජය බලාගාරයේ අඩුව පුරවන්නටත් ඩීසල් යොදාගැනීමට සිදුවීම රටට විශාල පාඩුවකි. මහත් අවුලකි.
ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලංකාවට ගල්අඟුරු ගෙනෙන්නේ දකුණු අප්‍රිකාවේ සිටය. එම සමාගම තිබෙන්නේ ලංකාවෙන් පිටය. එහි දේශීය නියෝජිතයෝ පිරිසක්ද සිටිති. පසුගිය සතියක සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත පළකළ පරිදි, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම ශ්‍රී ලංකාව තුළ නියෝජනය කරනු ලබන්නේ සනත් ජයසුන්දර යන අයයි.

සන්ඩේ ටයිම්ස්හි නාමිනි විජේදාසගේ ලිපිය මෙසේ කියයි.

‘ඔහු එහි දේශීය නියෝජිතයා ලෙස ඡ්බ්මරදර් යන නම සහ +94 112 864 477 යන දුරකථන අංකය ලබා දී ඇත. ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමඟ කෙරෙන සියලුම සන්නිවේදන පිටපත් යොමු කරන ඊමේල් ලිපිනය ලෙස දක්වා ඇත්තේ සබදෙරප්එසදබ?ච්බ්මරදර්ගබැඑ යන්නයි. දූරකථන අංකය ඡ්බ්මරදර් වෙබ් අඩවියේ ඇති අංකය සමඟ ගැළපුණද, ඊමේල් ලිපිනය එසේ නොවේ (වෙබ් අඩවියේ එය info@panaurora.net ලෙස සඳහන් වේ).

සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයෙන් Panauora සමාගමේ ලියාපදිංචි ලේඛන පරීක්ෂා කළේය. එහි ලියාපදිංචි දිනය 2025 මැයි 16 ලෙස දක්වා ඇත. එහි අධ්‍යක්ෂවරුන් ලෙස හක්මන නන්දාලෝක හිමි, (තම ෆෙස්බුක් ගිණුමට අනුව තවත් ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා රැසක් ඇති භික්ෂූන් වහන්සේ නමකි) සහ Sayaara Holdings හා Invest.LK Pvt & Ltd යන ආයතන දෙක සඳහන් වේ. 2024 ජූනි 14 දින පිහිටුවන ලද ී්හ්ර් සමාගමේ අධ්‍යක්ෂවරුන් වන්නේ හේරත් බණ්ඩාරලාගේ අනුරාධ ඕෂධ හේරත් සහ විජයසේකරගේ ශානිකා කුමාරිය.

හක්මන නන්දාලෝක හිමියන්, ජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ සනත් බණ්ඩාර ජයසුන්දර සහ රඛිත නිර්මල රාජපක්ෂ සමඟ Invest.LK සමාගමේ ද අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි. Invest.LK සමාගම 2025 ජනවාරි 9 වන දින පිහිටුවන ලද්දකි.

Invest.LK සමාගම තුළ තම භූමිකාව පිළිබඳව ප්‍රශ්න කළ විට රාජපක්ෂ මහතා (ඔහු හිටපු ඇමති විජේදාස රාජපක්ෂගේ පුත්‍රයාය) පැවසුවේ තමන් එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු බවත්, Invest.LK සමාගම Panauora හි කොටස් දරන බවත්ය. ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම සමඟ තමන්ගේ “කිසිදු සම්බන්ධයක් හෝ නියෝජිත ගිවිසුමක් නොමැති” බවත්, ඊට පටහැනි ඕනෑම තොරතුරක් අසත්‍ය බවත් ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේය.

සනත් ජයසුන්දර Panauora සමාගමේ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු බව පිළිගන්නා අතරම, Panauora සමාගම සහ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් අතර “කිසිදු” සම්බන්ධයක් නොමැති බවත්, ජයසුන්දර මහතාගේ ට්‍රයිඩන්ට් සම්බන්ධය පොහොර සම්බන්ධ ව්‍යාපාරයක් වන “Panauora හි ව්‍යාපාරවලින් බැහැර” එකක් බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය. ජයසුන්දර මහතා ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර්හි දේශීය නියෝජිතයා ලෙස Panauora නම ලබා දුන්නේ මන්දැයි තමන්ට කිව නොහැකි බවත්, එම තොරතුරු ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමෙන් ලබා ගන්නා ලෙසත් ඔහු උපදෙස් දුන්නේය.’

මේ අනුව, ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගමේ නියම දේශීය නියෝජිතයකු සොයාගැනීම පහසු දෙයක් නොවේ.

ජනාධිපතිගේ කතා බොරු වන හැටි

අප්‍රේල් 7 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුව අමතා ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කළ කතාවේ ගල්අඟුරු අඩු ප්‍රමිතිය ගැනද කරුණු අඩංගු විය. ඔහු මෙසේ කියයි; “..බලාගාරවල ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා. හැබැයි ඒක ටෙන්ඩරයේ ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි; ගල්අඟුරු නිවැරදි නැතිකම. ඒවායේ නිවැරදිකම බලන්නේ මම කාලා බලලා නෙවෙයි, පරීක්ෂණාගාරවලින්. පටවන්න පෙර ඔවුන් ගල්අඟුරු පිළිබඳ වාර්තාවක් එවනවා. අපි සියයට 80ක් එතකොට ගෙවනවා. අපි ඉතිරි සියයට 20 ගෙවන්න ඉන්දීය පරීක්ෂණාගාරයක් තෝරාගන්නවා. ඉන්දියාවේ පරීක්ෂණාගාරය තෝරාගත්තේ 2023 දී. නැව් තුනක පරීක්ෂණ අසමත්. ඒත් නැව් තුනක පරීක්ෂණාගාර වාර්තා සමත් වුණත් පද්ධතියෙන් කියනවා අවශ්‍ය නිෂ්පාදනය ලැබෙන්නේ නැහැ කියලා.

අපි සමහර වාර්තා මත දඩ නියම කරලා තියෙනවා. තවත් සමහර ඒවායේ සියයට 20ක කොටස ගෙවන්නේ නැතිව ඉන්නවා. සමහර ඒවායේ සියයට අසූව ගෙවලාත් නැහැ. කොහොම වුණත් ප්‍රමිතිය අඩු වීම නිසා ඇති වන අතිරේක වියදම ඒ සමාගම හරහා අඩු කරගන්නවා. ඒක පුරවැසියන්ගේ ලයිට් බිලට එකතු කරන්නේ නැහැ. මේක අපේ ආණ්ඩුවක්; කම්පැණිකාරයන්ගේ ආණ්ඩුවක් නෙවෙයි. පළමු වැනි නැව ඔවුන් අපට දුන්නේ ඩොලර් 98ට. පැනල්ටිය ගැහුවාම ඔවුන්ගේ ටොන් එකක් ඩොලර් 68ට වැටෙනවා. අපි දඩ ගහනවා. ගෙවන්න බැරි වුණොත් නඩු යනවා. සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයාට පටවන්නේ නැහැ.”
ජනාධිපතිවරයා මෙහිදී කියන පරිදි, ට්‍රයිඩන්ට් චැම්පාර් සමාගමට නඩු දැමීම පහසු දෙයක් නම් නොවේ. ලංකාව තුළ ඔවුන්ගේ නිශ්චිත නියෝජනයක් නැති හෙයිනි. වෙන විදියකට කිව්වොත් ඔවුන් වෙනුවෙන් ලංකාවේ ඉන්නේ ඩමි සමාගමකි. අනෙක් අතට, නඩු කිව්වත්, කියන්නට වෙන්නේ ජනාධිපතිගේ මුදලින් නොවේ. මහජනතාවගේ මුදලිනි. නඩු දැමූ පසු ට්‍රයිඩන්ට් සමාගම වාද කළොත් එය දිගින් දිගටම පවතින නඩුවක් බවට පත්වනු ඇත. හොඳම උදාහරණය එක්ස්ප්‍රස් පර්ල් නඩුවයි. අදට අවුරුදු ගණනකි. අදත් නිමාවක් නැත.

ප්‍රසම්පාදනය සඳහා සැපයුම්කරුවන් තෝරාගැනීම

සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචිය වාර්ෂිකව සිදුවෙයි. ලියාපදිංචි කරන සැපයුම්කරුවන් වෙතින් ජාත්‍යන්තර ලංසු කැඳවීමේ ක්‍රමය අනුව, මිල ගණන් කැඳවා ඇගයීමට ලක්කර, ඉදිරි ගල්අඟුරු වාරයක් සඳහා හෝ වර්ෂයකට අදාළව සැපයුම්කරුවකු තෝරාගනියි.

2025/2026 කාලය සඳහා ප්‍රසම්පාදනය ආරම්භ කිරීමට පෙරද සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචි කර තිබිණි. එය 2025 වසරේ කළ දෙවැනි ලියාපදිංචියයි. එම ලියාපදිංචියට පෙර පසුගිය වර්ෂ තුන තුළ සැපයුම්කරුවන් 21ක් ලියාපදිංචිව තිබිණ. 2025/2026 සඳහා අවසන් සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචියේදී සැපයුම්කරුවන් 9ක් ලියාපදිංචිය සඳහා සලකා බලා තිබිණි.

සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචිය සඳහා සලකා බැලීමට කමිටු දෙකක් තිබේ. ඒ අනුව, ලංසු ඇගයීම් කමිටුවක් හා (අමාත්‍ය මණ්ඩලය පත්කළ ඉහළ මට්ටමේ) ස්ථාවර ප්‍රසම්පාදන කමිටුවක් 2025 ජුලි 23 දින පත්කර තිබිණ.

එල්සීසී සමාගම 2025 වසර සඳහා සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචි කිරීමේ පූර්ව සුදුසුකම් පරීක්ෂාවට අයැදුම්පත් කැඳවීමේ දැන්වීම, 2025 ජවනවාරි 12 දින එක් ජාතික පුවත්පතක හා 2025 ජනවාරි 16 දින එල්සීසී සමාගමේ වෙබ් අඩවියේ පළකර තිබිණි.
එම දැන්වීමට අනුව, ස්ථාවර ප්‍රසසම්පාදන කමිටුව සැපයුම්කරුවකු ලියාපදිංචිය සඳහා අනුමැතිය දුන් පසු ඩොලර් 5000ක ආපසු නොගෙවන ගාස්තුවක් ගෙවිය යුතුය.
එල්සීසී සමාගමේ ලියාපදිංචිය සඳහා සැසපයුම්කරුවකු පහත නිර්ණායක සපුරා තිබිය යුතු බව අයැදුම් පත්‍ර කැඳවීමේ උපදෙස් පත්‍රිකාවේ සඳහන්ය.

අවසාන මාස 36 තුළ, ගල්අඟුරු මෙටො 500,000ක් ඉක්මවා සපයා පළපුරුද්දක් තිබීම. එයින් අවම මෙටො 100,000ක් ඨක්‍ඪ 5900 කිකැලරි/කිග්රෑම් ක් හෝ ඊට වැඩි අගයක් ගත යුතුය.

පසුගිය වසර 3 තුළ වාර්ෂික සාමාන්‍ය පිරිවැටුම ඩොලර් මිලියන 50ක් හෝ ඊට වැඩිවිය යුතුය.

කාරක ප්‍රාග්ධනය හෝ /හා ණය ලබාගැනීමේ හැකියාව ඩොලර් මිලියන 15ට අඩු නොවිය යුතුය.

පසුගිය වසර 3 තුළ ඉටුකළ කොන්ත්‍රාත් සම්බන්ධ නඩු පැවරීම් හා බේරුම්කරණ පිළිබඳ නිවැරදි විස්තර.

එම කරුණු සලකා බලා, ඉහළ මට්ටමේ ස්ථාවර ප්‍රසම්පාදන කමිටුව පහත සැපයුම්කරුවන් 6 දෙනාට අනුමැතිය ලබාදුන්නේය.

පොටෙන්ෂියා එල්එල්සී-එෆ්ඉසෙඩ්
ඒ2ඒ ට්රේඩිං එෆ්ඉසෙඩ්ඊ
පැනකේප් ටේ්‍රඩිං ඩීඑම්සීසී
ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ්
ස්පිරිකෝ ලිමිටඩ්
පර්සවේරන්ස් ඩීඑම්සීසී

එයින් දැන් ප්‍රශ්නයට හේතුවී තිබෙන සමාගම වන ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ්හි, අවසාන මාස 36 තුළ මුළු සැපයුම මෙටො 504,997කි. එයින් ක්‍ඨඪ 5900ට අඩු ප්‍රමාණය මෙටො 215,590කි. (නිර්ණායකය, මෙටො 100000ක් ඨක්‍ඪ 5900 කිකැලරි/කිග්රෑම් හෝ ඊට වැඩි අගයක් ගත යුතු වීමය.)

ඒ අනුව, 2025 අගෝස්තු 14 දින, එල්සීසී සභාපති විසින් එම සමාගම් 6ට, සැපයුම්කරුවන් හැටියට ලියාපදිංචි වීමට සුදුසුකම් ලබා ඇති බව දන්වා යවා තිබිණ.
ඊළඟ අවශ්‍යතාව ලියාපදිංචි ගාස්තුව ගෙවීමයි. වර්ෂ 3ක් සඳහා ලියාපදිංචි ගාස්තු ලෙස ඩොලර් 5000ක් වහාම ගෙවන ලෙස ලිපියේ සඳහන් විය. ගල්අඟුරු මෙටො 1.5ක් සඳහා ප්‍රසම්පාදනයට ඇත්තේ සීමිත කාලයක් බැවින්, ලියාපදිංචි වීමේ ගාස්තු ඉක්මනින් ගෙවන ලෙසද වැඩිදුරටත් කියන ලදි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් මුදල් ගෙවා ඇත්තේ 2025 අගෝස්තු 19දාය. මුදල ඩොලර් 4980කි. මුදල් ගෙවා ලියාපදිංචි වූ බවට සමාගම තහවුරු කරන්නේ අගෝස්තු 22දිනය.

කොහොම වුණත්, ගල්අඟුරු මෙටො 1කට ඩොලර් 98.50ක් ලෙස අවම මිලක් ඉදිරිපත් කළ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් ලිමිටඩ් සමාගම, 2025-2026 වාරය සඳහා ගල්අඟුරු මෙටො මිලියන 1.5 සැපයීමට තෝරාගැනීම සඳහා ලංසු ඇගයීමේ කමිටු නිර්දේශය, 2025 සැප්තැම්බර් 17 දිනයේද, ඉහළ ප්‍රසම්පාදන කමිටු අනුමැතිය සැප්තැම්බර් 18 දිනයේද ලබාදී තිබිණි. ප්‍රසම්පාදනයෙහි මුළු පිරිවැය ඩොලර් 147,750,000 (10%අඩු/වැඩි) හෙවත් රුපියල් බිලියන 44.59කි.

ඒ අනුව බලශක්ති ඇමතිවරයා, 2025 ඔක්තෝබර් 13 දින ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් වෙත ප්‍රසම්පාදනය ලබාදීම සඳහා කැබිනට් සංදේශය ඉදිරිපත් කළේය. ඔක්තෝබර් 27 දින ඊට කැබිනට් අනුමැතිය ලැබිණි. අදාළ ගිවිසුම සඳහා බලශක්ති ඇමතිවරයා නොවැම්බර් 20 දින අත්සන් තබා තිබිණ.

ලංසු ලේඛන ඉදිරිපත්කිරීම

2025/26 කාලය සඳහා ලංසු කැඳවීම ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ගෙන් සිදුකරන බවත්, ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ට ලංසු ලේඛන විද්යුත් තැපෑලෙන් එදිනම යවන බවත්, 2025 අගෝස්තු 20 දින කුරියර් මගින් ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ට ලංසු ලේඛන යවන බවත්, 2025 අගෝස්තු 18 ලංසු කැඳවීමේ දැන්වීමේ දක්වා තිබිණි.

එහෙත්, අගෝස්තු 18 දින වන විට සම්පූර්ණ ලියාපදිංචි ගාස්තුව ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගැනීමට අපොහොසත් වූ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගමත් 2025 අගෝස්තු 19 දින (දවසකට පසුව) මුදල් ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගත් පැනකේප් ට්රේඩිං ඩීඑම්සී සමාගමත් ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන් ලෙස සලකා අගෝස්තු 18 දින ඊමේල් මගින් හා 19 දින කුරියර් මගින් ලංසු ලේඛන යැවීමට එල්සීසී සමාගම කටයුතු කර තිබුණි.

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම ඩොලර් 5000ක සම්පූර්ණ ගාස්තුව ගෙවා ඇති බවට සහතික කරමින් එල්සීසී සමාගම අගෝස්තු 22දා රිසිට් පතක් නිකුත් කර තිබුණි. ඒ අනුව මේ සැපයුම්කරුගේ ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ වුණේ අගෝස්තු 22 දාය. එහෙත්, අගෝස්තු 18, මේ ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ නොකළ සමාගමට ද ලංසු ලේඛන යැව්වේ ඇයි? අනෙක් සැකසහිත කාරණය නම්, නියමිත දිනය වන විට ලියාපදිංචිය සම්පූර්ණ නොකළ ට්‍රයිඩන්ට් සමාගමට ලංසු ලේඛන යවා, ඉන්පසු එම සමාගම තෝරාගත් සැපයුම්කරු බවටද පත්කිරීමයි. හරි නම්, ඔවුන්ට ලංසු ලේඛන යැවීමවත් නොකළ යුතුව තිබිණි.

විගණන වාර්තාව ඒ ගැන මෙසේ කියයි. ‘ඉතා දීර්ඝ ඇගයීම් පටිපාටියක් මගින් සුදුසුකම් ලත් සැපයුම්කරුවන් තෝරාගෙන තිබියදී, ඉතා තරගකාරි අවස්ථාවක, ලියාපදිංචි ගාස්තු ගෙවීමේ වැදගත්කමද අවධාරණය කර තිබියදීත්, විධිමත් ලෙස ගාස්තු ගෙවා ලියාපදිංචිය තහවුරු නොකළ සැපයුම්කරුවකුට අවස්ථාව ලබාදී තිබුණු බව පෙනේ. ගල්අඟුරු සැපයීමට හැකියාව ඇති ලියාපදිංචි වීමට ඉල්ලීම් කළ නොහැකි වූ අනෙකුත් සැපයුම්කරුවන්හට මේ අවස්ථාව ලබා දුන්නේ නැත. ඒ තුළ ප්‍රසම්පාදන මූලධර්මයක් වූ සාධාරණත්වය යන්න කඩවී ඇත.

2025/26 සසපයන ලද ගල්අඟුරුවල ප්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීම

ප්‍රසම්පාදන ගිවිසුම අනුව, පටවන වරායේදී ගැනුම්කරුටද පිළිගත හැකි, විකුණුම්කරු විසින් පත්කරන ලද ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු විසින් සාම්පල විශ්ලේෂණය කරයි. ගල්අඟුරු සපයන රටේ ලංකාවේ තානාපති කාර්යාලය, ඒ රටේ වාණිජ මණ්ඩලය එම විශ්ලේෂණය සහතික කළ යුතුය.

පටවන වරායේදී ගන්නා සාම්පලය කොටස් 2කට බෙදා, එක කොටසක් එම ස්වාධීන පරීක්ෂකට යොමු කෙරේ. අනෙක් කොටස, හෙවත් දෙවැනි සාම්පලය හෙවත් ‘අම්පයර්’ සාම්පලය වාතය රහිත භාජනයක මුද්‍රා තබා, නැව්ගත කිරීමේ සිට දින 90කට වැඩි කාලයක්, පටවන වරායේ ස්වාධීන පරීක්ෂක විසින් රඳවාගත යුතුය.

ගැනුම්කරුට හා විකුණුම්කරුට පිළිගත හැකි තවත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කළ හැකිය. පැටවීමේ වරායේ නියැදීන් අධීක්ෂණයට ඔහුට අවසර දෙයි. ගිවිසුම අනුව, හැම නැව්ගත කිරීම් 5කටම එකක් ලෙස, ගැනුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට, අහඹු ලෙස පටවන වරායේ නියැදි සහ විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. විකුණුම්කරු ඉහත ක්‍රියාවලියට පහසුකම් සපයයි. අවශ්‍ය විටක දෙවැනි සාම්පලය හෙවත් අම්පයර් සාම්පලය පරීක්ෂා කිරීම, ගැනුම්කරු විසින් පටවන වරායේදී පත්කරන පිළිගත් ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු විසින් කරයි. ඊට පහසුකම් සැපයිය යුත්තේ විකුණුම්කරුය.

නැව්ගත කිරීමෙන් වැඩ කරන දින 5ක් තුළ ඊමේල් මගින් ස්වාධීන පරීක්ෂකගේ වාර්තාව විකුණුම්කරු ගැනුම්කරුට ලබාදිය යුතුය. පැටවුම් වරායේ සහතිකය ගොඩබාන වරායට ලැබෙන්නට පෙර නැව පැමිණි විට ගොඩබෑමට අවසර නැත. එවැනි අවස්ථාවක ප්‍රමාද ගාස්තු විකුණුම්කරු ගෙවිය යුතුය.

ගොඩබාන වරායේ ජැටියේද, එනම් බලාගාරයේ ජැටියේද පරීක්ෂාව සිදුවෙයි. එය ගැනුම්කරු පත්කළ පිළිගත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු අතින් සිදුවෙයි. මෙහිදීද විකුණුම්කරුට, ගැනුම්කරුද පිළිගන්නා තවත් ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කළ හැකිය. ඔහුට බලාගාර ජැටියේදී නියැදිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. විකුණුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට බලාගාරයේ ජැටියේදී නියැදිය විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කළ හැකිය. පහසුකම් සැපයිය යුත්තේ ගැනුම්කරුයි.

ලංකාවේ ජැටියේ සාම්පලයද කොටස් දෙකකට බෙදා පළමුවැන්න ස්වාධීන පරීක්ෂකගේ විශ්ලේෂණයට යොමු කෙරේ. ඉතිරි කොටස යොමු සාම්පලය හෙවත් රෙෆරන්ස් සාම්පලයයි. එය ගොඩබෑම අවසන් කළ දින සිට දින 90ක් යනතුරු ගොඩබාන වරායේ ස්වාධීන පරීක්ෂක විසින් රඳවා තබාගැනේ. ගොඩබාන වරායේ වාර්තාව දින 4ක් තුළ විකුණුම්කරුට ලබාදිය යුතුය.

මේ කරුණුවලින් පැහැදිලි වන්නේ, පටවන වරායේදීත් ගොඩබාන වරායේදීත් සාම්පල පරීක්ෂාව, පාර්ශ්ව දෙක එකඟවන පරිදි සිදුවන බවයි. එම වරායන් දෙකේදීම අම්පයර් සාම්පල් හා රෙෆරන්ස් සාම්පල් ලෙස සාම්පල් දෙකක් ලබාගෙන ඒවා සුරැකිව තබන අතර, ගල්අඟුරු ප්‍රමිතිය පිළිබඳ අවුලක් ඇතිවුණොත්, මේ සාම්පල දෙක ස්වාධීන පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

තොග පටවන වරායේදී පරීක්ෂාවට ලක්කිරීමට විකුණුම්කරු නම්කර තිබුණේ, මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් සමාගමයි. එහෙත් එම සමාගමට අවශ්‍ය කරන ප්‍රමිතීන්වලට යටත්ව ගල්අඟුරු සාම්පල පරීක්ෂා කිරීමට ප්‍රතීතනතාවක් හෙවත් පිළිගැනීමක්  නොතිබුණි.

ඒ නිසා ඒ වෙනුවෙන් පරීක්ෂණ වාර්තා නිකුත් කිරීම සඳහා පීටී මිත්‍රා එස්කේ ඇනලීසා ටෙස්ටමා සමරින්ඩා (ඉන්දුනීසියා) PT Mitra SK Analisa Testama Samarinda (Indonesia) සමාගමට පවරා තිබුණි. එහෙත් එම සමාගමේ බලපත්‍රයද 2025 දෙසැම්බර් 29 දින වන විට අවලංගු වී තිබිණ. එම අවලංගු බලපත්‍රය 2026 මාර්තු 31 වන විටද අලුත් කර නොතිබිණ.

කොහොම වුණත්, ලංකාවට ලැබී තිබුණු නැව් තොග 12ටම පටවන වරායෙහි වාර්තා නිකුත් කර තිබුණේ, පිළිගැනීමක් නැති මුලින් කී මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් සමාගම විසිනි.

ප්‍රමිතිය බාල වූ විට ස්වාධීන පරීක්ෂකයකු පත්කර නැහැ

ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්පාර් සමාගම 2025 මාර්තු 11 වන විට ලංකාවට ගොඩ බා ඇති නැව් තොග 12ක් සම්බන්ධයෙන් බලාගාරයේ පාලන ඒකකය ලබාදෙන ධාරිතාව අනුව, පූර්ණ ධාරිතා මට්ටමට ළඟා නොවී තිබියදී, තොගයේ ප්‍රමිතිය පිළිබඳ විශාල ආන්දෝලනයක් ගොඩනැගී තිබියදී, ගැනුම්කරුට හා විකුණුම්කරුට පිළිගත හැකි ස්වාධීන පරීක්ෂකවරයකු පත්කිරීමට අවස්ථාව තිබෙන විට එම අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට එල්සීසී සමාගම පියවර ගෙන තිබුණේ නැත.

නැව්ගත කිරීම් 5කට එකක් ලෙස, ගැනුම්කරුගේ නියෝජිතයන් දෙදෙනකුට පැටවීමේ වරායේදී නියැදි විශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීමට ගිවිසුමෙන් එකඟවී තිබියදීත් එල්සීසී සමාගම ගල්අඟුරුවල ප්‍රමිතියේ ගැටලුව නිවැරදි කරගැනීමට පියවර ගෙන නැත.

අම්පයර් සාම්පලය පරීක්ෂා කරලාත් නැහැ

අම්පයර් සාම්පල් හෙවත් දෙවැනි සාම්පලය පරීක්ෂාවට ලබාදී ඇති අවස්ථාව භාවිතය තුළින් පවතින තත්වය නිවැරදි කරගැනීමට එල්සීසී සමාගමට තිබුණු අවස්ථාවද ප්‍රයෝජනයට ගෙන නැත.

2026 මාර්තු 11 වන විට ගොඩබෑ නැව් තොග 12ටම අදාළව පැටවුම් වරායේ පරීක්ෂණ වාර්තා, මිත්‍රා එස්කේ සවුත් ඇෆ්රිකා සමාගම විසින් නිකුත් කර තිබුණි. ඊට අමතරව, පීටී මිත්‍රා එස්කේ ඇනලීසා ටෙස්ටමා සමරින්ඩා සමාගම විසින් අත්සන් කරන ලද පරීක්ෂණ වාර්තා කිසිවක් විගණනයේදී දැකගත නොහැකි විය.

ජාතික විගණන කාර්යාලයට පෙනුණු තවත් වැදගත් දෙයක් තිබේ. එනම්, එල්සීසී සමාගම ගල්අඟුරු සැපයුම්කරුවන් ලියාපදිංචියේදී ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන නිර්ණායක හැදීමේදී, පිළිගත් නොහැකි මට්ටමක් දක්වා ඒවා ලිහිල් කර තිබීමයි. එපමණක් නොවේ, ලංසු ලේඛන සමග ඉල්ලුම් කරන ප්‍රමිතීන්ට වඩා පහළ මට්ටමේ ප්‍රමිතින්ගෙන් යුක්ත නිර්ණායක ලියාපදිංචියේදී සලකා බලා තිබේ. ඒ නිසා මෙවැනි සැපයුමකට කිසිසේත් සුදුසු නොවන, එනම්, දළ තාපජනන අගය ප්‍රතික්ෂේපිත මට්ටමේ හෝ ඊට ළඟ මට්ටමේ ගල්අඟුරු සපයා ඇති සැපයුම්කරුවන්ටද ගල්අඟුරු සැපයීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබේ.

අලාභය මෙහෙමයි

සාමාන්‍යයෙන් විදුලි කිලෝවොට් පැය 1ක් ජනන කිරීමට අවශ්‍ය ගල්ඟුරු ප්‍රමාණය ග්රෑම් 375ක් ලෙස සැලකිය හැකිය. 2025/26 වාරය සඳහා ට්‍රයිඩන්ට් චැම්පර් ලිමිටඩ් සමාගම විසින් සපයන ලද මුල් නැව් තොග 9හි ගල් අඟුරු පාවිච්චි කර, විදුලිය ජනනය කිරීමේදී පැය 1ක් සඳහා ඉහත ප්‍රමාණයට වැඩියෙන් ගල්අඟුරු දහනය කිරීම අවශ්‍ය වෙයි. එලෙස ගල්ඟුරු ‘අධිපරිභෝජනය’ නිසා සිදුවූ මුළු ඇස්තමේන්තුගත අලාභය විගණනයේ ගණනය කිරීම මත රුපියල් මිලියන 2,237.7කි.

ප්‍රමිතියෙන් බාල නිසා එම ගල්අඟුරු භාවිතයෙන් බලාගාරයේ පූර්ණ ධාරිතාව වන මෙගාවොට් 300ක් ලබාගත නොහැකිය. ඒ නිසා විකල්ප මූලාශ්‍රයකින් අතිරේක බලශක්තිය සපයාගැනීමට සිදුවෙයි.

විගණනය, එසේ විකල්ප අවස්ථා දෙකක් යටතේ අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්ති ප්‍රමාණය ගණනය කර තිබේ.

විකල්ප 1 අවස්ථාව: දෛනිකව පැය 24ක් පුරාම පූර්ණ ධාරිතාව අවශ්‍ය වෙතැයි සලකන විට, අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්තිය කිලෝවොට් පැය 114,531,131කි.

විකල්ප 2 අවස්ථාව: පද්ධති පාලන ඒකකය දෛනිකව බලාගාරයෙන් පැය 16ක් පූර්ණ ධාරිතාවෙන් විදුලිය ඉල්ලන්නේ නම්, අතිරේකව සපයාගත යුතු ඇස්තමේන්තුගත බලශක්ති ප්‍රමාණය කිලොවොට් පැය 76,354,087කි.

එමෙන්ම, සැපයුම්කරුගෙන් අය කරගත හැකි දඩ මුදල රුපියල් මිලියන 2,332.5ක් විය.
පුළුවන් කාලයේදී ගල්අඟුරු ගෙනැවිත් නැහැ

ලක්විජය බලාගාර පරිශ්‍රයට මුහුදෙන් ගෙනැවිත් ගල්අඟුරු බාන්නට හැකිවන්නේ නිශ්චිත මාස කිහිපයකදී පමණි. අවුරුද්දේ මැයි සිට ඊළඟ අවුරුද්දේ අගෝස්තු දක්වා කාලය නොරොච්චෝල ප්‍රදේශයට නිරිතදිග මෝසම් (වාරකන්) කාලයයි. මේ නිසා නැව් නැංගුරම් ලෑම, ගල්ඟුරු ගොඩබෑම, ගල්අඟුරු ගෙනඑන බත්තල්වලට බලාගාරයේ ජැටිය වෙත ඒම අපහසුය. ඒ නිසා, බලාගාරයට අවශ්‍ය වාර්ෂික ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය, ඔක්තෝබර් සිට ඉදිරි වසරේ මාර්තු දක්වා කාලය තුළ රැස්කර අංගණයේ ගබඩා කළ යුතුය. බලාගාරය වෙත ගෙනඑන එක නැවක ගල්අඟුරු ප්‍රමාණය මෙට්රික් ටොන් 60,000ක් පමණ වන නිසා, වර්ෂයක් තුළ ගමන් වාර 38ක් සාමාන්‍යයෙන් කළ යුතුය.

එලෙස සුදුසු කාලය වුණු 2025 නොවම්බර් 13 සිට දෙසැම්බර් 30 දක්වා දින 40ක කාලය තුළ, ලංකාවට ගල්අඟුරු ගෙන්වා ගත්තේ නැත. ඒ කාලය තුළ ගල්අඟුරු ගෙන්වාගැනීමට හැකිවන සේ ප්‍රසම්පාදනය සිදුකිරීමට එල්සීසී සමාගම අපොහොසත් විය.
2025/2026 සඳහා ප්‍රසම්පාදනයෙන් 2026 මාර්තු 20 වන විට නැව් තොග 18ක් ලබාගැනීමට සැලසුම් කර තිබිණි. එහෙත් ඒ කාලය වන විට ගොඩබෑම සම්පූර්ණ කර තිබුණේ නැව්තොග 12ක් පමණි.

ගිවිසුම අනුව ගල්අඟුරු ලංකාවට ගෙනා හැටි

නැව්තොග අංක 445, දින 6ක් ප්‍රමාද විය. 446 දින 6ක් ප්‍රමාදයි. 447 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 448 දින 13ක් ප්‍රමාදයි. 449 දින 17ක් ප්‍රමාදයි. 450 දින 14ක් ප්‍ර(මාදයි. 451 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 452 දින 12ක් ප්‍රමාදයි. 453 දින 14ක් ප්‍රමාදයි. 454 දින 6ක් ප්‍රමාදයි. 455 දින 11ක් ප්‍රමාදයි. 456 දින 7ක්ද, 457 දින 8ක්ද, 458 දින 17ක්ද, 459 දින 13ක්ද, 460 දින 18ක්ද, 461 දින 16ක්ද, 462 දින 17ක්ද, 463 දින 17ක්ද, 464 දින 16ක්ද, 465 දින 17ක්ද 466 දින 20ක්ද 467 දින 23ක්ද ප්‍රමාද විය.

සැපයුම්කරු අපොහොසත් වුවහොත් 2025/2026 හදිසි ප්‍රසම්පාදනය
වත්මන් සැපයුම්කරු කොන්ත්‍රාත් ගිවිසුම යටතේ වන බැඳීම සපුරාලන්නට අසමත් වුවහොත්, බලාගාරයේ අඛණ්ඩ නිෂ්පාදනයට බාධාවන පරිදි ගල්ඟුරු හිඟයක් ඇතිවිය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක කොන්ත්‍රාත්තුව අවලංගු / අවසන් කිරීමට ගල්අඟුරු සැපයුම් ගිවිසුම තුළ විධිවිධාන තිබෙන බව බලශක්ති ඇමතිවරයා, 2026 ජනවාරි 23 වැනි දින ඇමති මණ්ඩල සංදේශයකින් ඇමති මණ්ඩලයට දන්වා තිබිණ. ඒ වන විට තොග 3ක් ගොඩබා තිබුණු අතර, තවත් 5ක් අනුමත කර තිබිණ.

හදිසි මිලදීගැනීමටත් ඇමති ඉල්ලයි

යම් හෙයකින් සැපයුම්කරු අසාර්ථක වුවහොත්, විය හැකි හානිය අවම කිරීමට නැව්ගත කිරීම් 5ක් හෙවත් මෙටො 300,000ක් හදිසි ප්‍රසම්පාදනය මගින් කරගැනීම සුදුසු බව ඇමතිවරයා 2026 මාර්තු 16 දින සිය කැබිනට් සංදේශයෙන් කියා තිබිණි.
එම ප්‍රසම්පාදනයට සැපයුම්කරුවෝ 6ක් ප්‍රතිචාර දැක්වූහ. ඒ අතරින් 2026 අප්‍රේල්-මැයි කාලය සඳහා මෙටො 1ක් ඩොලර් 142ක් ලෙස මෙටො 300,000ක් මිලදී ගැනීමට ටරන්ජොට් රිසෝසස් ප්‍රයිවෙට් ලිමිටඩ් වෙත නිර්දේශ විය. එදිනම එම සමාගමට අනුමැතිය හිමිවිය. මාර්තු 18 දින එම සමාගමට ප්‍රසම්පාදනය ප්‍රදානය කර තිබිණි.

සිදුවූයේ කුමක්ද? අඩු මුදලකට (මෙටො1ක් ඩොලර් 81කට) ගල්අඟුරු මිලදී ගන්නට තෝරාගත් ට්‍රයිඩන්ට් සමාගම සැපයීම හරියට කරන්නට අසමත්වීම නිසා, එම වරද නිවැරදි කරන්නට රජය හා ඇමතිවරයා අසමත්වීමද නිසා, වැඩි මිලක් හෙවත් මෙටො එකකට ඩොර් 142ක් ගෙවා හදිසි මිලදී ගැනීමක් කරන්නට සිදුවීමයි.

මේ තත්වය සැලකිය යුත්තේ ආණ්ඩුවේ, ඇමතිවරයාගේ මෙන්ම එල්සීසී සමාගමේ අකාර්යක්ෂමතාව නිසා මහජනතාවගේ බදු මුදලින් ගෙවන අපරාද වියදමක් හැටියට නොවේද?

ගෙවීම් කිරීම

ගල්අඟුරු තොගයේ වටිනාකමෙන් 80%ක් පටවන වරායේ තත්ව පරීක්ෂණ වාර්තාව මත සැපයුම්කරුගේ ඉන්වොයිසිය ලැබීමෙන් පසුව සැපයුම්කරුට ගෙවයි. ඉතිරි 20%, ගොඩබාන වරායේ තත්ව පරීක්ෂණ වාර්තාව මත ගැළපීම්වලින් පසු සැපයුම්කරුට ගෙවයි.

(ගල්අඟුරු වංචාව ගැන තවත් විස්තර අනිද්දා ඊළඟ කලාපයේ)