පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සඳහා ප්‍රමාණවත් පියවර ගෙන නොමැති බවට චෝදනා – ඩිජිටල් සේවා පනත උල්ලංඝනය කර ඇත්දැයි සොයා බලයි
ව්‍යාජ නවාතැන් දැන්වීම් සහ අන්තර්ජාල මූල්‍ය වංචා වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් පියවර ගෙන නොමැති බවට චෝදනා කරමින්, ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ අන්තර්ජාල නවාතැන් වෙන්කිරීමේ සේවාවක් වන Booking.com සම්බන්ධයෙන් යුරෝපා සංගමයේ නියාමකයන් විමර්ශනයක් ආරම්භ කර තිබේ.
යුරෝපා කොමිසම පවසන්නේ වංචනික නවාතැන් දැන්වීම් සහ වෙනත් ආයතනයක් ලෙස පෙනී සිටිමින් පාරිභෝගිකයන්ගෙන් මුදල් ලබාගැනීමේ phishing වංචා මැඩපැවැත්වීමට Booking.com ගෙන ඇති ක්‍රියාමාර්ග ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකි බවයි. ඒ අනුව, සමාගම යුරෝපා සංගමයේ ඩිජිටල් සේවා පනත (Digital Services Act – DSA) උල්ලංඝනය කර ඇත්දැයි විමර්ශනය කෙරේ.
යුරෝපා කොමිසමේ නිලධාරියකු සඳහන් කර ඇත්තේ වංචා අවදානම් පිළිබඳ ඇගයීම් සිදුකරමින් ඒවා වැළැක්වීමට ශක්තිමත් පියවර ගැනීම එම පනත යටතේ වේදිකාවල වගකීමක් බවයි. Booking.com යම් පියවර ගෙන තිබුණද, වංචා වැළැක්වීම සඳහා වඩාත් ශක්තිමත් පද්ධති සහ පුළුල් ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය බව ද ඔහු පවසා තිබේ.
මීට අමතරව, ඇතැම් නවාතැන් සපයන්නන් සිය ව්‍යාපාර වෙබ් අඩවියේ වඩාත් කැපී පෙනෙන ලෙස ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා මුදල් ගෙවා ඇති බව පාරිභෝගිකයන්ට පැහැදිලිව දැනුම් දී තිබේද යන්න පිළිබඳව ද යුරෝපා කොමිසම සොයා බලයි. එය වෙළෙඳ දැන්වීම් සම්බන්ධ විනිවිදභාවය පිළිබඳ නීතිවලට අදාළ වේ.
ඩිජිටල් සේවා පනත මගින් අන්තර්ජාලය හරහා නීතිවිරෝධී සහ හානිකර අන්තර්ගතයන්ගෙන් පාරිභෝගිකයන් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කර තිබේ. එම පනත උල්ලංඝනය කළ බව තහවුරු වුවහොත්, සමාගමකට එහි ලෝක වාර්ෂික පිරිවැටුමෙන් සියයට හයකට සමාන දඩයක් පැනවිය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, විමර්ශනය ආරම්භ කිරීමෙන් පමණක් සමාගම වරදක් කර ඇති බව තීරණය නොවන බව කොමිසම අවධාරණය කර ඇත.
නෙදර්ලන්තයේ ඇම්ස්ටර්ඩෑම් නුවර මූලස්ථානය කරගත් Booking.com සමාගම පවසන්නේ යුරෝපා කොමිසම සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බවයි. නවාතැන් ලැයිස්තුගත කිරීම් මිලියන 28ක් පමණ තම වේදිකාවේ ඇති බව කියන සමාගම, පාරිභෝගිකයන්ගේ ආරක්ෂාව, විශ්වාසය සහ පෞද්ගලික තොරතුරු සුරැකීම ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස සලකන බව සඳහන් කර තිබේ. අන්තර්ජාල අපරාධ සහ වංචා මැඩපැවැත්වීම සඳහා රජයන්, නියාමකයන්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන සහ කර්මාන්ත හවුල්කරුවන් සමඟ අඛණ්ඩව කටයුතු කරන බව ද සමාගම පවසා ඇත.
මෙම විමර්ශනයට පසුබිම් වී ඇත්තේ, බ්‍රිතාන්‍ය පාරිභෝගික සංවිධානයක් වන Which? විසින් Booking.com හි ආරක්ෂක දුර්වලතා අනාවරණය කිරීමයි. එම සංවිධානය වෙබ් අඩවිය භාවිත කරමින් බ්‍රිතාන්‍ය අගමැතිවරයාගේ නිල නිවස වන 10 Downing Street හි නවාතැන් ගැනීම සඳහා ව්‍යාජ දැන්වීමක් පළ කර, ඒ සඳහා ගෙවීම් ද ලබාගැනීමට සමත් වී තිබේ.
යුරෝපා සංගමයේ නිලධාරීන් සමාන වංචා සම්බන්ධයෙන් ද විමර්ශනය කරති. ඇතැම් අවස්ථාවලදී පාරිභෝගිකයන් Booking.com හරහා නවාතැන් වෙන්කරවා ගත්තද, එම ස්ථානයට පැමිණි පසු එම දේපළ වංචනික ලෙස වෙබ් අඩවියේ ලැයිස්තුගත කර තිබූ බව අනාවරණය වී ඇත.
එසේම, reservation hijacking ලෙස හැඳින්වෙන තවත් වංචා ක්‍රමයක් පිළිබඳව ද විමර්ශනය කෙරේ. මෙහිදී වංචාකරුවන් අනවසරයෙන් ලබාගත් දත්ත භාවිත කරමින් නවාතැන් සපයන්නන් ලෙස පෙනී සිටිති. අනතුරුව WhatsApp පණිවිඩ හෝ Booking.com වේදිකාවම භාවිත කරමින්, වෙන්කිරීම තහවුරු කිරීම සඳහා මුදල් ගෙවන ලෙස පාරිභෝගිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිති. 2025 වසරේදී වාර්තා වූ ඇතැම් සිදුවීම්වලදී පවුම් සිය ගණනක මුදල් වංචා කර තිබූ බව Guardian Money වාර්තා කර තිබේ.
නවාතැන් සපයන්නන්ගේ දත්ත අනිසි ලෙස භාවිත කිරීම වැළැක්වීමට ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂක ක්‍රමවේද සමාගම සතුව තිබේද යන්න ද යුරෝපා කොමිසම පරීක්ෂා කරනු ඇත.
නෙදර්ලන්ත පාරිභෝගික සංගමය වන Consumentenbond සඳහන් කරන්නේ Booking.com සම්බන්ධ වංචා පිළිබඳ පැමිණිලි 2025 වසරේදී 200ක් ලැබුණු බවයි. එම සිදුවීම් හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයන්ට සිදුවූ පාඩුව යුරෝ 65,000ක් පමණ වේ. 2024 වසරේදී වාර්තා වී තිබූ පැමිණිලි සංඛ්‍යාව 89ක් වූ අතර, එම වසරේ පාඩුව යුරෝ 25,000ක් පමණ විය. වංචාවට ලක්වූ බොහෝ දෙනකු පැමිණිලි නොකරන බැවින් මෙම සංඛ්‍යා සැබෑ ගැටලුවේ කුඩා කොටසක් පමණක් බව එම සංගමය පෙන්වා දෙයි.
2024 වසරේදී BBC වෙත අදහස් දක්වමින් Booking.com පවසා තිබුණේ, ඊට පෙර මාස 18ක කාලය තුළ වංචා සිදුවීම් සියයට 500ත් 900ත් අතර ප්‍රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. වංචාකරුවන්ට ඉතා විශ්වාසදායක ලෙස පෙනෙන ව්‍යාජ විද්‍යුත් තැපැල් පණිවිඩ සහ අන්තර්ජාල වෙන්කිරීමේ සබැඳි නිර්මාණය කිරීමට හැකියාව ලබාදෙන ජනක කෘත්‍රිම බුද්ධි (Generative AI) මෙවලම් මෙම ඉහළ යෑමට බලපා ඇති බව සමාගම සඳහන් කර තිබිණි.
යුරෝපය පුරා පාරිභෝගික සංවිධාන නියෝජනය කරන BEUC හි අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් Agustín Reyna පවසා ඇත්තේ, යුරෝපා සංගමයේ ඩිජිටල් නීතිවලට අනුකූලව කටයුතු කිරීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන් Booking.com පිළිබඳ විමර්ශනයක් ආරම්භ කිරීම සාධනීය පියවරක් බවයි. මෙය හුදකලා සිදුවීම් කිහිපයකට සීමා නොවූ පද්ධතිමය ගැටලුවක් බව ද ඔහු පෙන්වා දී තිබේ.
යුරෝපා කොමිසමේ තාක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රධාන නිලධාරිනී Henna Virkkunen සඳහන් කර ඇත්තේ, වංචාවකට ගොදුරු වේයැයි බියකින් තොරව යුරෝපීය පුරවැසියන්ට නිවාඩු නවාතැන් වෙන්කරවා ගැනීමට හැකි විය යුතු බවයි. ඩිජිටල් සේවා පනත මගින් අන්තර්ජාල වේදිකාවල වගකීම් පැහැදිලිව දක්වා ඇති බැවින්, යුරෝපයේ ප්‍රමුඛ වෙන්කිරීමේ වේදිකාවක් වන Booking.com එම වගකීම් නිසි ලෙස ඉටු කරන බව සහතික කළ යුතු බව ද ඇය අවධාරණය කර තිබේ.
The Guardian
