ශ්‍රී ලංකාවේ නව පනත් කෙටුම්පතේ නම “ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත” යි. එය ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අවසන් කරන බව පවසයි. නමුත් හොඳින් කියවා බලන්න. PTA හි වඩාත්ම භයානක බලතල එහි තවමත් තිබේ.
2024 දී ජාතික ජන බලවේගය (NPP) ජනතාවට පැහැදිලි පොරොන්දුවක් දුන්නේය. “PTA ඇතුළු සියලු පීඩාකාරී පනත් අහෝසි කරන බව” එහි ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ සඳහන් විය. ජනතාව එය විශ්වාස කළේය. ඔවුන් NPP යට ඓතිහාසික ජනවරමක් ලබා දුන්නේය.
දැන් වසර දෙකක් ගත වී ඇත. එම පොරොන්දුව දැන් පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණ තිබේ. “ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත” 2026 සැප්තැම්බර් 22 වන දින ගැසට් කරන ලදී. ඔක්තෝබර් 6 වන දින එය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කෙරිණි. කඩදාසියේ නම් පොරොන්දුව ඉටු වේ. එක් වගන්තියකින් PTA අහෝසි කරයි. නව නීතිය ත්‍රස්තවාදය පමණක් ඉලක්ක කරන බව අධිකරණ ඇමතිවරයා පවසයි. පැරණි නීතියේ ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම ඉතා පුළුල් බව ජනාධිපතිවරයා පිළිගෙන ඇත. එය අපයෝජනයට ඉඩ දුන් බවත් ඔහු පිළිගෙන ඇත. පැහැදිලි අර්ථ දැක්වීම් සහ ශක්තිමත් ආරක්ෂණ ලබා දෙන බවට ඔහු පොරොන්දු වී ඇත. ශ්‍රී ලංකාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට සහ යුරෝපා සංගමයට ද පොරොන්දුවක් දී ඇත. ඒ PTA වෙනුවට ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට ගැළපෙන නීතියක් ගෙන ඒමයි. GSP+ වෙළඳ සහන ලබා ගැනීමේ එක් කොන්දේසියක් ද එයයි.
මේවා හොඳ වචන ය. නමුත් පාර්ලිමේන්තුව ඡන්දය දෙන්නේ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවලට නොවේ. එය ඡන්දය දෙන්නේ පනත් කෙටුම්පතේ ලියා ඇති දේට ය. ඒ ලියා ඇති දේ වෙනත් කතාවක් කියයි. PTA හි හරය එහි තවමත් ඇත. විධායකය නියෝග කරන රඳවා තැබීම එහි ඇත. වරෙන්තුවක් නැතිව අත්අඩංගුවට ගැනීම එහි ඇත. සාමාන්‍ය දේශපාලන කටයුතු පවා ග්‍රහණයට ගත හැකි තරම් පුළුල් වැරදි ද එහි ඇත. මෙය පැරණි කූඩුවේ අවසානය නොවේ. මෙය අළුත් නමක් දැමූ එම කූඩුවම ය.
පනත් කෙටුම්පතේ ඇත්තටම කියන්නේ කුමක්ද
ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් විශේෂඥයින් සහ විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය මෙම පනත් කෙටුම්පත පරීක්ෂා කළහ. ඔවුන් සියලු දෙනාම කරුණු හතරක් ගැන කනස්සල්ල පළ කරයි.
- දේශපාලනයටත් ප්‍රවේශ වන අර්ථ දැක්වීමක්. ආණ්ඩුවට “අනිසි ලෙස බල කිරීමට” අදහස් කරන ක්‍රියා ද ත්‍රස්තවාදය ලෙස සැලකේ. මෙම වචන නිසා වැඩ වර්ජන, මහා විරෝධතා හෝ සාමාන්‍ය දේශපාලන පීඩනය පවා ග්‍රහණය කර ගත හැකිය.
- වරෙන්තුවක් නැතිව අත්අඩංගුවට ගැනීම. ආරක්ෂක හමුදාවලට “සාධාරණ සැකය” මත පමණක් කෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත හැකිය.
- විධායකය විසින් රඳවා තැබීම. ආරක්ෂක ලේකම්වරයාට කෙනෙකු වසරක් දක්වා රඳවා තබන්නට නියෝග කළ හැකිය. මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකුට එම නියෝගය අවලංගු කළ නොහැක. චෝදනාවක් නැතිව කෙනෙකු වසර දෙකක් දක්වා රඳවා තැබිය හැකිය.
- අඩු අධීක්ෂණයක් සහිත තහනම්. ජනාධිපතිවරයාට සංවිධාන තහනම් කළ හැකිය. නිලධාරීන්ට “තහනම් ස්ථාන” ප්‍රකාශ කළ හැකිය. මේ සඳහා අධිකරණයේ පරීක්ෂාව ඉතා අඩුය.
විරෝධතා, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම, විසම්මුතිය, කම්කරු ක්‍රියාමාර්ග සහ මානුෂීය සේවා මෙම පනත් කෙටුම්පතෙන් බැහැර කර ඇත. රැඳවුම් ස්ථානවලට යාමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට ද ඉඩ දෙයි. මේවා සැබෑ දියුණු කිරීම් ය. නමුත් ප්‍රධාන දෝෂය තවමත් එලෙසම පවතී. කවුරුන් සිරගත කළ යුතුද, කොපමණ කලක් ද යන්න තවමත් තීරණය කරන්නේ විධායකයයි. එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට කිසිදු අධිකරණයකට සැබෑ බලයක් නැත. ගොස් බැලීම පාලනයක් නොවේ.
එවැනි බලතල කොතැනට ගෙන යනවාද යන්න ශ්‍රී ලංකාව දැනටමත් අත් දැක ඇත.
කිසිදා ඉවත් නොවූ තාවකාලික නීතියක්
1979 ජූලි මාසයේ උතුරේ ප්‍රචණ්ඩත්වය වැඩි විය. එවිට ජයවර්ධන ආණ්ඩුව ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ (තාවකාලික විධිවිධාන) පනත ගෙන ආවේය. එය වසර තුනකට පමණක් බලපැවැත්වීමට අදහස් කෙරිණි. එය “හදිසි” පනතක් ලෙස සහතික කෙරිණි. ඒ නිසා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට එය සලකා බැලීමට ලැබුණේ පැය කිහිපයක් පමණි. එය එක් දිනකින් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත විය.
එහි බලතල අසාමාන්‍ය විය. ඇමතිවරයෙකුට කෙනෙකු මාස 18ක් රඳවා තබන්නට නියෝග කළ හැකි විය. පොලිසියට කළ පාපොච්චාරණ සාක්ෂි බවට පත් විය. “ත්‍රස්තවාදියෙකු” ගැන වාර්තා නොකිරීම අපරාධයක් විය. නමුත් ත්‍රස්තවාදියා කවුදැයි පනත කිසි තැනක අර්ථ දැක්වූයේ නැත. 1982 දී එය ස්ථිර නීතියක් බවට පත් කෙරිණි. එය ද හදිසි පනතක් ලෙසම සම්මත විය. දැන් එය වසර 47ක් තිස්සේ බලපවත්වයි.
එහි බලය ඉක්මනින් පැතිරිණි. වාර්තා අනුව, එහි පළමු රැඳවියන් උතුරේ සටන්කාමීන් නොවීය. ඔවුන් සිංහල විපක්ෂ ක්‍රියාකාරීන් දෙදෙනෙකි. 1983 ජූලි මාසයේ PTA යටතේ සිටි දෙමළ සිරකරුවන් වැලිකඩ බන්ධනාගාරය තුළදී ඝාතනය කෙරිණි. ඔවුන් සිටියේ රජයේ භාරයේ ය. දින කිහිපයකට පසු, ආණ්ඩුව එම දෙමළ විරෝධී සංහාරයට ජවිපෙ, කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සම සමාජ පක්ෂයට චෝදනා එල්ල කළේය. එම චෝදනාව අසත්‍ය බව පසුව ඔප්පු විය. ආණ්ඩුව එම පක්ෂ තහනම් කළේය. ඔවුන්ගේ නායකයින් රඳවා තැබුවේය. මෙම රටාව මුල සිටම සැකසිණි. පුළුල් බලතල තිබිණි. අධිකරණ පරීක්ෂාව අඩු විය. ප්‍රකාශිත අරමුණ ඉක්මනින් අමතක විය.
වින්දිතයින්ගේ වසර හතළිස් හතක්
PTA යටතේ කොපමණ දෙනෙකු රඳවා තැබුවාද යන්න කිසිදු ආණ්ඩුවක් කිසි දිනෙක ප්‍රකාශ කර නැත. චෝදනා නැතිව කොපමණ දෙනෙකු නිදහස් කළාද යන්න ද ප්‍රකාශ කර නැත. එම නිහඬතාවය ද ගැටලුවේ කොටසකි.
පවතින සංඛ්‍යා ලේඛන ඉතා කනගාටුදායක ය. 1990 වන විට, ජවිපෙ සාමාජිකයින් යැයි සැක කළ 6,700ක් පමණ දෙනා රඳවා තබා සිටියහ. ඒ හදිසි නීතිය සහ ත්‍රස්ත විරෝධී බලතල යටතේ ය. 2018 දී ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව වැදගත් කරුණක් සොයා ගත්තේය. නඩු අවසන් නොවූ PTA සැකකරුවන්ගෙන් අඩකට වඩා වසර 5 සිට 15 දක්වා රඳවා තබා තිබිණි. 2019 සහ 2022 අතර PTA යටතේ 600කට වඩා දෙනා අත්අඩංගුවට ගැනිණි. 2024 දී නිකුත් කළ දත්ත අනුව, නිදොස් කොට නිදහස් කිරීමේ අනුපාතය ඉහළ විය.
මෙම සංඛ්‍යා පිටුපස ඇත්තේ මිනිස් ජීවිතයි. වසන්ති රඝුපති ශර්මා දරුවන් තිදෙනෙකුගේ මවකි. ඇය වසර 15කට වඩා රැඳවුම්භාරයේ සිටියාය. 2015 දී ඇය නිදොස් කොට නිදහස් කෙරිණි. චන්ද්‍රබෝස් සෙල්වචන්ද්‍රන් වසර 14ක් පමණ රඳවා තබා සිටියේය. 2019 දී ඔහු නිදොස් කොට නිදහස් කෙරිණි. මාස 18කට පසු ඔහු මිය ගියේය. නඩේසු කුගනාදන් පුනරුත්ථාපනය කළ හිටපු සටන්කාමියෙකි. ඔහු නැවත අත්අඩංගුවට ගැනිණි. කිසිදු චෝදනාවක් නැතිව ඔහු වසර අටක් පමණ රඳවා තබා සිටියේය.
මෙම නීතිය අදහස් ප්‍රකාශ කරන අයට එරෙහිව ද භාවිත කර ඇත. ජේ. එස්. තිස්සනායගම් පුවත්පත් කලාවේදියෙකි. ඔහුගේ ලිපි නිසා ඔහුට වසර 20ක සිර දඬුවමක් නියම විය. අහ්නාෆ් ජසීම් කවියෙකි. දෙමළ කාව්‍ය පොතක් නිසා ඔහු මාස 19ක් රැඳවුම්භාරයේ සිටියේය. නීතිඥ හිජාස් හිස්බුල්ලා වසර දෙකකට ආසන්න කාලයක් රඳවා තබා සිටියේය. පනතේ කුරිරු කොටස් ඔහුට එරෙහිව අයුතු ලෙස භාවිත කළ බව අභියාචනාධිකරණය තීරණය කළේය. ශිෂ්‍ය නායක වසන්ත මුදලිගේ 2022 දී රඳවා තබා ගැනිණි. ඒ සාමකාමී විරෝධතා නිසා ය. 2026 මාර්තු මාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දුවක් දුන්නේය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමට නීතිමය පදනමක් නොතිබූ බව එහි සඳහන් විය.
පොලිසියට කළ පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනේ. ඒ නිසා PTA වධහිංසාවට මග පාදයි. පෞද්ගලික වෛරයක් පවා පහසුවෙන් චෝදනාවක් බවට පත් කළ හැකිය. පසුව නිර්දෝෂී බව ඔප්පු වූ අයගෙන් කිසිදු ආණ්ඩුවක් සමාව ඉල්ලා නැත. ඔවුන්ට වන්දි ගෙවා නැත. කිසිදු නිලධාරියෙකු වගකීමට ලක් කර නැත.
නව ආණ්ඩුවක් යටතේ පැරණි පුරුදු
වර්තමාන ආණ්ඩුව මෙම අතීතයෙන් මිදීමට පොරොන්දු විය. නමුත් එහි වාර්තාව මිශ්‍ර ය. 2025 දී PTA යටතේ රඳවා තැබීම් 46ක් මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව වාර්තා කළේය. 2026 පළමු කාර්තුවේ තවත් 12ක් වාර්තා විය.
2025 මාර්තු මාසයේ මොහොමඩ් රුස්දි රඳවා තබා ගැනිණි. ඔහු වයස 22ක සාප්පු සේවකයෙකි. ඒ සඳහා නියෝගය අත්සන් කළේ ආරක්ෂක ඇමති ලෙස ජනාධිපතිවරයා ය. ඔහු කළ වරද කුමක්ද? කොළඹ සාප්පු සංකීර්ණයක ස්ටිකර් ඇලවීමයි. එම ස්ටිකර් විදේශ රටක් විවේචනය කළේය. එය PTA යටතේ වරදක් නොවන බව පොලිසිය පසුව පිළිගත්තේය. එසේ වුවද, නිදහස් කරන විට ඔහුට සීමා කිරීමේ නියෝගයක් පනවන ලදී. ඔහුගේ අත්අඩංගුවට ගැනීම නීතිවිරෝධී සහ අත්තනෝමතික බව කොමිෂන් සභාව තීරණය කළේය. 2026 ජූනි මාසයේ සංගීතන් ගනේෂ්කුමාර් රඳවා තබා ගැනිණි. ඔහු වයස 24ක දෙමළ හිප්-හොප් කලාකරුවෙකි. ඔහු රඳවා ගත්තේ සංගීත වීඩියෝවක් නිසා ය.
දැන් PTA භාවිත කරන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් සංවිධිත අපරාධ සහ මත්ද්‍රව්‍ය කල්ලිවලට එරෙහිව බව ඇමතිවරු පවසති. නමුත් 2026 මාර්තු මාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දුවක් දුන්නේය. සාමාන්‍ය අපරාධ සඳහා PTA නීත්‍යනුකූලව භාවිත කළ නොහැකි බව එහි සඳහන් විය. අතීතයේ නරකම අපයෝජන නැවත කිරීමට මෙම ආණ්ඩුව අදහස් කරන බව අපි නොකියමු. නමුත් දුර්වල හේතු මත විධායක නියෝගයෙන් රඳවා තැබීම හුරුපුරුදු රටාවකි. මහජන විරෝධයෙන් පසුව පමණක් නිදහස් කිරීම ද හුරුපුරුදු ය. අද නීතිය අතේ ඇති අය එය හොඳින් භාවිත කරන බවට පොරොන්දු වෙති. නමුත් ඒ පමණින් නීතියක් ආරක්ෂිත වන්නේ නැත.
නීති සම්මත කරන අයට වඩා නීති දිගු කල් පවතී
අද ආණ්ඩුවේ හදවත ජවිපෙ යි. PTA ගැන ජවිපෙට වඩා හොඳින් දන්නා පක්ෂයක් නැත. 1983 දී එය බොරු චෝදනාවක් මත තහනම් කෙරිණි. ඉන් පසු වසරවල එහි සාමාජිකයින් දහස් ගණනක් රඳවා තබා ගැනිණි. බොහෝ දෙනා ඝාතනය කෙරිණි. තවත් බොහෝ දෙනා අතුරුදන් විය. දශක ගණනාවක් තිස්සේ එහි මන්ත්‍රීවරු PTA හි දැඩිම විවේචකයින් අතර සිටියහ. අද ජනාධිපතිවරයා ද ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකි.
1979 එජාප ආණ්ඩුව කිසි දිනෙක ජවිපෙ මෙම බලතල දරනු ඇතැයි සිතුවේ නැත. ආණ්ඩු වෙනස් වේ. බලතල එලෙසම පවතී. එබැවින් සෑම පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකුම තමාගෙන් එක් ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතු වේ: “මගේ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ගේ අතේ මෙම බලතල තිබීම ගැන මට විශ්වාසයක් තිබේද?” නැත්නම්, එම බලතල නොපැවතිය යුතුය.
2018 ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත සහ 2023 ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත් ද හෙළා දකින ලදී. ඒවා නැවත ඇසුරුම් කළ PTA බවට විවේචනය විය. ඒ කිසිවක් නීතියක් බවට පත් වූයේ නැත. මෙම ආණ්ඩුවේම 2025 දෙසැම්බර් කෙටුම්පත ද ඉවත් කර ගන්නා ලදී. නව කෙටුම්පතේ ද එම බලතලවලින් බොහොමයක් ඇත. මෙය සම්මත වුවහොත්, වරක් NPP ය අන් අයට එල්ල කළ චෝදනාවටම NPP යම මුහුණ දෙනු ඇත. එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම අපහසු වනු ඇත.
පාර්ලිමේන්තුව කළ යුත්තේ කුමක්ද
ශ්‍රී ලංකාව ආරක්ෂාවක් නැතිව තබන ලෙස අපි පාර්ලිමේන්තුවෙන් ඉල්ලන්නේ නැත. රට ආරක්ෂා කරන ලෙස අපි ඉල්ලා සිටිමු. නමුත් පසුගිය වසර 47 තුළ සිදු වූ අසාධාරණකම් නැවත නොකළ යුතුය. ඒ සඳහා කරුණු හතක් අවශ්‍ය වේ:
- PTA භාවිතය වහාම නවතා දමන්න.
- PTA වින්දිතයින්, පීඩාවට පත් ප්‍රජාවන්, නීතිඥ සංගමය, සිවිල් සමාජය සහ මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව සමඟ විවෘතව සාකච්ඡා කරන්න. ඉන් පසු සංශෝධිත පනත් කෙටුම්පතක් ඉදිරිපත් කරන්න.
- ත්‍රස්තවාදය පටු ලෙස අර්ථ දක්වන්න. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ ආදර්ශ අර්ථ දැක්වීමට අනුකූල විය යුතුය.
- සෑම රඳවා තැබීමක්ම අධිකරණ පාලනය යටතට ගන්න. රඳවා ගත් අය ප්‍රමාදයකින් තොරව මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු ඉදිරියට පමුණුවන්න.
- පොලිසියට කරන පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිනොගන්න. සාමාන්‍ය අපරාධවලට සාමාන්‍ය අපරාධ නීතිය යටතේ නඩු පවරන්න.
- සංශෝධිත පනත් කෙටුම්පත සම්මත වූ වහාම PTA අහෝසි කරන්න.
- අතීත හානිවලට පිළියම් යොදන්න. ඉතිරි PTA නඩු නැවත සලකා බලන්න. චෝදනා හෝ නඩු විභාගයක් නැතිව රඳවා සිටින අය නිදහස් කරන්න. සමාව අයැද වන්දි ලබා දෙන්න.
ආණ්ඩුවේ සහ විපක්ෂයේ සියලු මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් අපි මෙසේ ඉල්ලා සිටිමු: දැනට ඇති ආකාරයෙන් මෙම පනත් කෙටුම්පතට ඡන්දය නොදෙන්න.
මෙම ආණ්ඩුවට දුර්ලභ අවස්ථාවක් තිබේ. එහි ජනවරම PTA හි නම පමණක් වෙනස් කිරීම සඳහා නොවේ. PTA අපයෝජනයට හේතු වූයේ පාලනයක් නැති බලයයි. ඒ බල ක්‍රමය අවසන් කිරීම එහි ජනවරමයි. ආණ්ඩුවට ශ්‍රී ලාංකිකයන් ආරක්ෂිතව තබා ගත හැකිය. ඔවුන් නිදහස්ව ද තබා ගත හැකිය. ජනතාවට ඇහුම්කන් දෙන ආණ්ඩුවකට ජනතාවගේ ගෞරවය හිමි වේ.
