‘ඒ අනුව මෙම පනත මගින් සිදුවන්නේ යමකුගේ හෝ සමාගමක මෙතෙක් හෙළිදරව් නොකරන ලද ආදායම් හෝ වත්කම් මත අතීතයට බලපාන පරිදි බදු අය කිරීමෙන් නිදහස් කිරීම හා එම වත්කම් හෝ ආදායම් නීත්‍යනුකූල කර දීම පමණක් නොවේ. එම ආදායම් හෝ වත්කම් සොයාගත් ආකාරය නීති විරෝධි නම් එම නීති විරෝධිබවෙන් ද නිදහස් කිරීමය. ත්‍රස්තවාදී කටයුතුවලට අදාළ දේපල හා වත්කම් යන්න ඒ යටතේ නීත්‍යනුකූල වන එක් ප්‍රභේදයක් පමණය.’

මේ අදහස මීට පෙර කලාපයක අප ලිව්වේ පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මතයට ඉදිරිපත් කර ඇති ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියෝගයට ලක්වූ මුදල් සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන්ය.

ඊට හේතු වූයේ මෙතෙක් හෙළිදරව් නොකළ සිය වත්කම් පිළිබඳ ස්වේච්ඡාවෙන් ප්‍රකාශයක් කරන්නේ නම් එම ප්‍රකාශය කරන තැනැත්තාට හෝ ආයතනයට එරෙහිව 2006 අංක 5 දරන මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ පනත, 2005 අංක 25 දරන ත්‍රස්තවාදීන්ට මුදල් සැපයීම මැඬපැවැත්වීමේ සම්මුති පනත, අල්ලස් පනත (26 වන අධිකාරය), 2008 අංක 1 දරන මාදක ඖෂධ සහ මනෝ වර්තක නීති විරෝධී ලෙස ජාවාරම් කිරීමට එරෙහි සම්මුති පනත හා 1988 අංක 40 දරන ඔට්ටු ඇල්ලීම සහ සූදු බදු පනත ක්‍රියාත්මක නොවන බව එහි සඳහන් කර තිබීමය.

එම පනත් කෙටුම්පත අනුව එම සහන ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වන්නේ ස්වෙච්ඡාවෙන් සිදුකරන හෙළිදරව් කිරීමේ ප්‍රකාශයක් පමණය. එම ප්‍රකාශ කරන වත්කම් හෝ ආදායම් සම්බන්ධයෙන් අවශ්‍ය වන්නේ එම වත්කම් හෝ ආදායම් ඉහත සඳහන් කරන ලද පනත් යටතේ විමර්ශනයකට භාජනය නොවී තිබීම හා ඒ සම්බන්ධ නඩුවකට වරදකරු වී නොතිබීම පමණය.

‘මුදල්’ යනුවෙන් ආණ්ඩුව ඉදිරිපත් කරන ලද මුදල් විශුද්ධිකරණයට අදාළ එම පනත් කෙටුම්පත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි හෙයින් එහි සංශෝධන 13ක් කළ යුතු බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කර ඇත. ඒ බව අගෝස්ත 17 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුව රැස්වූ අවස්ථාවේදී කතානායකවරයා ඒ බව දැනුම් දී ඇත. ඒ ජවිපෙ හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී සුනිල් හඳුන්නෙත්ති ඇතුළු පෙත්සම්කරුවන් එම පනත් කෙටුම්පත අභියෝගයට ලක්කර තිබීම හේතුවෙන්ය.

ඒ අනුව කතානායකවරයා පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දී ඇත්තේ එම පනත් කෙටුම්පතේ වගන්ති 12ක් සංශෝධනයට ලක්කළ යුතු බවටත්, තවත් වගන්තියක් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතු බවටත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දැනුම් දී ඇති බවය. සංශෝධනයට ලක්කළ යුතු යැයි දැනුම් දී ඇත්තේ එම කෙටුම්පතේ 4(1), 5(1), 5(2), 5(3), 5(4), 5(5), 6(1), 7(1), 12(ආ), 14 හා 20 වගන්ති වන අතර සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්කළ යුතු යැයි දැනුම් දී ඇත්තේ 17 වන වගන්තියය. එම සංශෝධන සිදුකිරීමෙන් පසු පාර්ලිමේන්තුවේ සරල බහුතරයෙන් එම පනත් කෙටුම්පත සම්මත කළ හැකි බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දැනුම් දී ඇත.

‘ඇතැම් නීති යටතේ හෙළිදරව් කිරීමට නියම කරන ලද හෙළිදරව් නොකළ බදු අයකළ හැකි සැපයුම්, ආදායම් සහ වත්කම් පිළිබඳ ස්වේච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කිරීමට තැනැත්තන්ට ඉඩ ලබාදීම සඳහා ද; එසේ හෙළිදරව් කළ බදු අයකළ හැකි සැපයුම්, ආදායම් සහ වත්කම් සම්බන්ධයෙන් බද්දක් පැනවීම සඳහා ද; නිශ්චිතව දක්වා ඇති නීති යටතේ විමර්ශනය කිරීමෙන්, නඩු පැවරීමෙන් සහ දණ්ඩනයන්ගෙන් වන බැඳීම සම්බන්ධයෙන් එකී යම් බදු අයකළ හැකි සැපයුම, ආදායම හෝ වත්කම ස්වේච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කරන තැනැත්තන් වගකීමෙන් මුක්ත කිරීම සඳහා ද; නිශ්චිතව දක්වා ඇති නීති යටතේ දැනටමත් බදු අයකළ හැකි සැපයුම්, ආදායම් සහ වත්කම් පිළිබඳ හෙළිදරව් කර ඇති තැනැත්තන් වෙත ඇතැම් සහන ප්‍රදානය කිරීම සඳහා ද; ඒ හා සම්බන්ධ සහ ඊට ආනුෂංගික කරුණු සඳහා ද විධිවිධාන සැලැස්වීම පිණිස වූ පනතකි’ යනුවෙන් මෙම පනතේ කාර්යය විස්තර කර ඇත.

එහෙත් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නිගමනය වන්නේ එම කාර්යයන් හෙවත් බදු සහන සහ දණ්ඩන මුක්තීන් ඒ ආකාරයටම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි බවය. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සංශෝධනය කරන්නැයි කියා ඇති පළමු වගන්තිය වූ කලි ස්වෙච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කිරීම මත බද්දට අදාළ 4(1) වගන්තියය. කෙටුම්පතේ එම වගන්තියෙන් කියන්නේ ස්වෙච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කිරීමේ සියයට 1ක බද්ද ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකාශයක් කිරීමට පෙරාතුව එම කොටසට අදාළ වන තැනැත්තකු ගෙවිය යුතු බව හා ඉන්පසු එම පුද්ගලයා හෝ ආයතනය ස්වෙච්ඡා ප්‍රකාශයක් කිරීමට සුදුස්සෙකු වන බවය. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සඳහන් කරන්නේ එසේ විය නොහැකි බව හා එය සංශෝධනය විය යුතු බවය.

ඊළඟට සංශෝධනය කළ යුතු යැයි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සඳහන් කරන්නේ 5(1) සිට 5(5) දක්වා 5වන වගන්තිය යටතේ ඇති සියලුම වගන්තියය. එයට සම්බන්ධ වන්නේ ඊට පෙර සංශෝධනය කරන්න යැයි කී 4 වන වගන්තියට අදාල කරුණුය. එම වගන්තිවල සඳහන් වන්නේ ස්වෙච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කිරීමේ සියයට 1ක බද්දක් ගෙවා ඇති පුද්ගලයකුට හෝ ආයතනයකට 2021 දෙසැම්බර් 31ට පෙර හෙළිදරව් නොකළ බදු අයකළ හැකි සැපයුම, ආදායම හෝ වත්කම ගැන ප්‍රකාශයක් දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා වෙත කළ හැකි බවය.

එහි ඉතිරි වගන්තිවල සඳහන් වන්නේ එසේ හෙළිදරව් කිරීම් කිරීමේ ප්‍රකාශ ලැබීමෙන් පසු එම ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට ඒ ගැන ඔප්පු කිරීම සඳහා ඇමුණුම් ඉල්ලිය හැකි බවය. එසේම නිශ්චිත මාර්ගෝපදේශ නිකුත් කළ හැකි බවය. එසේම එම ප්‍රකාශයකින් සෑහීමකට පත්වීමෙන් පසු එම ප්‍රකාශය ලැබීමෙන් දින 30ක් ඇතුළත එම ප්‍රකාශය පිළිගනු ලැබිය යුතු බව හා එම ප්‍රකාශය පිළිගනු ලැබූ බවට සැලකිය යුතු බවය. එමෙන්ම එම ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාට හැකි බව හා ඒ සම්බන්ධයෙන් නොපමාව ප්‍රකාශය කරනු ලැබූ තැනැත්තාට ලිඛිතව දැන්විය යුතු බවය. මේ මුළු කරුණුම සංශෝධනය විය යුතු බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ මතයය.

6(1) වගන්තියේ සඳහන් වන්නේ එසේ ස්වෙච්ඡාවෙන් ප්‍රකාශය කරන්නා වෙත ප්‍රදානය කරනු ලබන මුක්තිය සම්බන්ධයෙන්ය. එයි සඳහන් වන්නේ දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා විසින් ස්වෙච්ඡා ප්‍රකාශයක් පිළිගෙන ඇති හා ඊට පෙර සියයට 1ක බද්ද ගෙවා ඇති තැනැත්තකුට හිමිවන මුක්තිය ගැනය. එම මුක්තියට අදාළ කොටස ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි බව හා එය සංශෝධනය කරන ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය දැනුම් දී ඇත.

ස්වෙච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කරන ලද ප්‍රකාශයක අන්තර්ගත කරුණු සම්බන්ධයෙන් හා එම ප්‍රකාශ කරන්නා පිළිබඳ අනන්‍යතාව දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයා හෝ එම දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරියකු විසින් පරම රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කරනු ලැබිය යුතු බව හා ආරක්ෂා කිරීමට සහාය දෙනු ලැබිය යුතු බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සංශෝධනය කළ යුතු යැයි සඳහන් කර ඇති 7(1) වගන්තියේ සඳහන්ය. මෙසේ ස්වෙච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කරන තැනැත්තන් සහ එම වත්කම් හා දේපල සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු රහසිගතව තබා ගැනීමේ වුවමනාවක් ආණ්ඩුවට තිබී ඇති අතර එසේ කළ නොහැකි බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය කියා ඇත. මේ මගින් පෙනෙන්නේ තොරතුරු දැන ගැනීමේ පනත යටතේවත් එම තොරතුරු ලබා නොදීමේ හා පාර්ලිමේන්තුවටවත් එම තොරතුරු ඉදිරිපත් නොකිරීමේ වුවමනාවක් ආණ්ඩුවට තිබී ඇති බවය. ආණ්ඩුව මෙසේ කළු ආදායම් හා වත්කම් සුදු කිරීමට දී ආරක්ෂා කිරීමට තැත්කරන්නේ කාවද? ඒ අතර ආණ්ඩුව කරන පිරිස් මෙන්ම ඔවුන්ට හිතවත් පිරිස් ඉන්නා බව පැහැදිලිය.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඊළඟට සංශෝධනය කළ යුතු යැයි සඳහන් කර ඇත්තේ එසේ ස්වෙච්ඡා ප්‍රකාශ කරන ලද අය සම්බන්ධයෙන් ඇති හිඟ බදු මුදල් කපා හැරිය යුතුය යනුවෙන් ඇති 12(ආ) වගන්තිය ගැනය. එහි කියා ඇත්තේ එකතු කළ අගය මත බද්ද හෙවත් වැට් බද්ද යටතට නොවැටෙන ප්‍රකාශයක් කළ තැනැත්තකුගේ රුපියල් මිලියන 3කට අඩු හිඟ බදු කපා හැරිය යුතු බවය.

සංශෝධනය කළ යුතු යැයි කියා ඇති 13(1) වගන්තියෙන් කියවෙන්නේ බදු ගෙවීම පැහැර හැරීම මත වන දණ්ඩන හා පොළිය කපා හරිනු ලැබිය යුතු බවය. කෙටුම්පතේ ඒ ගැන සඳහන් වන්නේ 2022 මාර්තු මස 31 දිනට හෝ එදිනට පෙර යම් හිඟ බදු මුදලක් ගෙවීමට ඇත්නම් එය කපා හැරිය යුතු බවය.

සංශෝධනය කළයුතු යැයි සඳහන් කර ඇති 14 වන වගන්තියෙන් කියන්නේ 2021 පෙබරවාරි 22ට පෙර බදු අභියාචනා කොමිෂන් සභාව හෝ යම් අධිකරණයක හිඟ බදු මුදල් සම්බන්ධයෙන් ආරවුලක් පවතින්නේ නම් ඒවා කපා නොහැරිය යුතු බවය. එහි තේරුම වන්නේ එම දිනෙන් පසු ඇති ආරවුල් සම්බන්ධයෙන් බදු කපා හැරිය යුතු බවය. ඒ අනුව බදු කපා හැරීම් මේ ආකාරයට කළ නොහැකි බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නිගමනයය.

සංශෝධනය කළ යුතු යැයි සඳහන් 20 වන වගන්තියේ සඳහන් වන්නේ අර්ථ නිරූපණයන් ගැනය. එම අර්ථ නිරූපණයන් අතර මෙම පනත යටතේ ස්වේච්ඡාවෙන් හෙළිදරව් කරන වත්කම් යන්න අර්ථ නිරූපණය කර ඇත. ඊට අමතරව නිශ්චල දේපළ, ආදායම, මුදල්, චංචල දේපල යන්නද තවත් ඒවා අතර අර්ථ නිරූපණය කර ඇත.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කළ යුතු යැයි කියා ඇත්තේ 17 වැනි වගන්තියය. එහි සඳහන් වන්නේ ඇතැම් නීති යටතේ තක්සේරු නිකුත් නොකළ යුතුය යන්නය. එහි දැක්වෙන්නේ 2009 අංක 9 දරන ජාතිය ගොඩනැගීමේ බදු පනතේ හෝ 2006 අංක 13 දරන ආර්ථික සේවා ගාස්තු පනතේ විධිවිධාන යටතේ වන යම් තක්සේරුවක්, අදාළ නීතියේ විධිවිධාන යටතේ, 2021 ජනවාරි මස 1 වන දින හෝ එදිනට පසුව, යම් බදු ගෙවන්නකු සම්බන්ධයෙන් නිකුත් කරනු නොලැබිය යුතුය යන්නෙන්ය. ඒ මගින් කියන්නේ ඉහත සඳහන් පනත් දෙක යටතේ තක්සේරු වාර්තා 2021 ජනවාරි 1 දිනෙන් පසු නිකුත් නොකළ යුතු බවය.

මේ ආකාරයේ අරුම පුදුම බදු සහන හා කපා හැරීම් ඇතුළත් මෙම කෙටුම්පත ආණ්ඩුව කොයි ආකාරයකට සම්මත කර ගනීවිදැයි දැන්ම කිව නොහැකිය. ඊට හේතුව ආණ්ඩුව සතුව ස්විචයක් එබූ විට ‘පක්ෂ’ යැයි කියන රොබෝලා වැනි සන්වේදන නොදැනෙන පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක ඔළුගෙඩි ගණනක් තිබෙන නිසාය. අවශ්‍ය නම් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ සංශෝධන නොතකා ආණ්ඩුවට කටයුතු කළ හැකි නිසාය. කොළඹ වරාය නගර කොමිෂන් සභා පනතේදී හා 20 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේදී ආණ්ඩුව පෙන්නුම් කළේ එම හිතුවක්කාරකම බව අප අත්දුටු නිසාය.

කොහොමත් පාර්ලිමේන්තුවේ තමන්ට ඇති ඔළුගෙඩි ගණන අනුව කළු සල්ලි සුදුකිරීමේ සිය අරමුණ ආණ්ඩුව කෙසේ හෝ ඉටුකර ගන්නවා ඇත.■

පසුගිය යහපාලන ආණ්ඩුවේ අවසාන අවුරුදු දෙකෙහි කාලය තුළ එම ආන්‍ණ්ඩුවේ චර්යාව විස්තර කිරීමට නිරීක්‍ෂකයන් භාවිත කළ එක් පදයක් නම් ‘අක්‍රිය ආණ්ඩුව’ අර්ථය දෙන ෘහිමෙබජඑසදබ්ක ඨදඩැරබපැබඑ යන ඉංග්‍රීසි යෙදුමයි. ‘සාමාන්‍ය මට්ටමෙන් ක්‍රියාත්මක වීමටවත් බැරි තරමට ක්‍රියාකාරිත්වය දුර්වල වී ඇති’ සහ ‘අබලන්ව ඇති’ යන අර්ථද එම යෙදුමේ තිබේ. යහපාලන ආණ්ඩුවේ එම ‘ක්‍රියාත්මක වන්නට බැරි’ තත්වයෙන් උපරිම දේශපාලන වාසි ලබාගැනීමටද එකල විරුද්ධ පක්‍ෂයේ සිටි පොදුජන පෙරමුණ සමත්විය.

තමන් සතුව කාර්යශූර විකල්ප නායකත්වයක් ඇත යන සාර්ථක ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය මත, පොදු ජන පෙරමුණ ජනාධිපතිවරණයෙන්ද ඉහළින්ම ජයගත්‍රහණය කෙළේය. එම ‘කාර්යශූර විකල්ප නායකත්වය’ අද ආණ්ඩුවේ ජනාධිපති, අගමැති, මුදල් ඇමති යන ප්‍රධාන තනතුරු දරති. කැබිනට් මණ්ඩලයේත්, පාර්ලිමේන්තුවේ ආණ්ඩු පක්‍ෂයේත් සිටින්නේ, එම අමාත්‍යාංශ ලේකම් සහ මණ්ඩල සභාපති තනතුරු දරන්නේත්, එම විකල්ප ‘කාර්යශූර යන්ත්‍රයේ’ ප්‍රධාන අවයව සහ දැතිරෝද සමූහයයි.

මෙම පසුබිම සිත්හි තබාගෙන අප රටේ ආණ්ඩුකරණයේ වර්තමාන තත්වය පිළිබඳ මේ දිනවල දකින්නට ලැබෙන මාධ්‍ය වාර්තාවලින් ලැබෙන ප්‍රධාන පණිවුඩය කුමක්ද? 20වැනි සංශෝධනය යටතේ අතිවිශාල බලයක් කේන්ද්‍රකරගත් සහ පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයක්ද සහිත ජනාධිපතිවරයකු නායකත්වය දෙන ආණ්ඩුව ඩිස්ෆන්ක්ෂනල්, එනම් ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැති ආණ්ඩුවක් බවට පත්වී ඇති බවයි. ආණ්ඩුව දක්‍ෂතාවක් පෙන්වන්නේ පොලිසියේ මර්දන යන්ත්‍රය සිවිල් පුරවැසියන්ටත්, විපක්‍ෂයටත් එරෙහිව මුදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් පමණි. ලංකාව ‘පොලිස් රාජ්‍යයක්’ වී ඇත්ද යන ප්‍රශ්නය මතු කළ හැකි තරමට මේ තත්වය පැතිරී තිබේ.

තනි මතයට වැඩ කිරීම

කෝවිඩ් වසංගතයේ වඩාත් තියුණු වර්තමාන අවධියේදී ජනාධිපතිතුමාත්, ඔහුගේ ආණ්ඩු යන්ත්‍රයත් හැසිරෙන්නේ මුළු පරිපාලන පද්ධතියම ව්‍යාකුල කිරීම සහ ව්‍යාකුල වීමට ඉඩ හැරීම තම ආණ්ඩුකරණ වගකීම යැයි සිතා සිටින ආකාරයෙනි. විරුද්ධ පක්‍ෂවල අදහස්, ස්වාධීන අදහස්, වෛද්‍ය විශේෂඥ උපදෙස් නොසලකා තම තනි මතයට ක්‍රියාකිරීමට මුලදීම පටන්ගත් ආණ්ඩුව, කෝවිඩ් වසංගතයේ දීර්ඝකාලීන තර්ජනය, එහි ආර්ථික හා සමාජීය බලපෑමේ පරිමාව තේරුම් ගැනීමට අසමත් වූවා පමණක් නොව, තමන්ගේ ශක්තීන් සහ හැකියාව අධි තක්සේරු කිරීමේ වරදද මුල පටන්ම සිදු කළ බව පෙනිණ. විද්‍යාව නොව මිථ්‍යාව මත පුදුමාකාර විශ්වාසයක් තැබූ ආණ්ඩුව එන්නත්කරණයට දැන් තිබෙන උනන්දුව මේ වසර මුලදී දැක්වූයේ නම්, වසංගතය පැතිරීම පාලනය කිරීම සාර්ථක වන්නට ඉඩ තිබිණ. දැන් සිදුවී තිබෙන්නේ වසංගතය ආණ්ඩුවේද, සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේද, සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේද පාලනයෙන් ගිලිහී යාමයි.

ආණ්ඩුවක් පුරවැසියන් ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේ විදේශ ආක්‍රමණවලින් හෝ ත්‍රස්තවාදීන්ගෙන් හෝ පමණක් නොවේ. ස්වාභාවික උවදුරුවලින්ද, වසංගත රෝගවලින් ද පුරවැසියන්ට ආරක්‍ෂාව සැපයීමට අසමත් වීම පුරවැසියන් වෙනුවෙන් ඇති අතිමූලික වගකීමක් පැහැර හැරීමකි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ දිනවල දිනපතාම වාගේ පුරවැසියන් කීදෙනකු මියයමින්, ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය සඳහා තම ජීවිතවලින් වන්දි ගෙවනවා ඇත්ද? මේ ලිපිය ලියන මොහොතේ, මට ලැබුණු ආරංචියක් නම්, මාගේ නිවසට ගෙවල් කිහිපයකට නුදුරින් මගේ වයසට සමාන වැඩිහිටි කෙනකු අද දවල් රෝහලට ගෙන යන ගමන් කෝවිඩ් රෝගයෙන් මියගොස් ඇති බවයි. අප තරුණ කාලයේ බෙහෙවින් ජනප්‍රියව තිබූ බොබ් ඩිලන්ගේ ගීතයක දෙපදයක් මේ දිනවල ලංකාවේ තත්වය හැඳින්වීමට ප්‍රයෝජනවත්ය: ‘දැන් ඉතින් මිනිසුන් මැරුණා ඇති කියා ඒගොල්ලන්ට තේරෙන්නට තව කී දෙනෙක් මියයන්නට ඕනෑද?’

අතීරණාත්මකභාවය

ආණ්ඩුවේ තීරණ ගැනීමේදී ඇති වැනෙනසුලු, අතීරණාත්මකභාවය කාරණා දෙකකදී ඉතා පැහැදිලිව ප්‍රදර්ශනය විය. පළමුවැන්න, එන්නත සම්බන්ධ ප්‍රතිපත්තියේදීය. දෙවැන්න, පසුගිය සතිය-දෙක තුළ සිදුවූ ලොක්ඩවුන් කිරීම පිළිබඳ විවාදයේදීය. ලංකාව අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට එන්නත් ලබාගැනීම, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ ආධාරය ඇතිව එය පහසුවෙන් කළ හැකි අවධියේ පවා, ආණ්ඩුව ඒ ගැන දැක්වූයේ ඇල්මැරුණ උනන්දුවකි. ඊට වඩා ආණ්ඩුවේ නායකයන් උනන්දුව දැක්වූයේ දැන් ව්‍යාජ දේ බවට ඔප්පු වී ඇති ඊනියා ‘දේශීය ප්‍රතිකර්ම’ සඳහාය. සැබෑ හේතුව දේශීය ප්‍රතිකර්මවලට ඇති ආදරයද, එන්නත් ගෙන්වීමෙන් අතිමහත් ලාභ ලබන අලුත් ඖෂධ ව්‍යාපාරිකයන්ගේ ලාභයට ඇති ආදරයද යන ප්‍රශ්නය, එයට පැහැදිලි පිළිතුරක් නොලැබුණත්, ජනතාව විසින් ඇසිය යුතුව තිබේ.

ලොක්ඩවුන් කිරීමේ තීරණය පිළිබඳව ආණ්ඩුව දැක්වූ ලිස්සා යන ප්‍රතිචාරය ගැනද ජනතාව ඇසිය යුත්තේ එවැනි ප්‍රශ්නයි. ආණ්ඩුව වඩාත් සැලකිලිමත් වන්නේ ජාතික ආර්ථිකය ගැනද? අලුත් ව්‍යාපාරික පන්තියේ ලාභ සහතික කිරීම ගැනද? ජාතික අර්බුද යනු සෑම විටම දේශපාලන බලයට කිට්ටු ව්‍යාපාරික පන්තියේ කොටස් සහ දේශපාලන පන්තියේ කොටස් අතර ආර්ථික ලාභ ලැබීම සඳහා කෙරෙන ගණන් බැලීම් මත ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිචාර තීරණය වන සංසිද්ධීන් වීම අලුත් දෙයක් නොවේ. අලුත් වන්නේ එම යථාර්ථය ජනතාවගෙන් වසන් කිරීමේ උපක්‍රමයි. එහෙත් වර්තමාන සමාජ සහ විකල්ප මාධ්‍ය යුගයේ, ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකවීම් මහජනතාවගෙන් සැඟවීම දේශපාලකයන්ට පහසු නැත. එක් අතකින්, ආණ්ඩුවේ අසාර්ථකත්වය දැන් මහජනතාවගේ දෛනික ජීවිත අත්දැකීමේ කොටසක් වී ඇති අතර, අනෙක් අතට ආණ්ඩුවට ‘කීකරු ජනමාධ්‍ය’ පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය බිඳවැටී තිබේ.

විශ්වාසය බිඳවැටීම

‘මහජන විශ්වාසය බිඳවැටීම’ යන්න, තවමත් මෙම ආණ්ඩුවේ නායකයන්ට වැටහී ඇති බවක් නොපෙනේ. එයට ඇති අලුත්ම නිදසුන ඊයේ පෙරේදා ඇතිකළ ‘කැබිනට් සංශෝධනය’ නම් ව්‍යාජයයි. සාමාන්‍යයෙන් අගමැතිවරයකු හෝ ජනාධිපතිවරයකු කැබිනට් සංශෝධනයක් සිදු කරන්නේ අසාර්ථක ඇමතිවරුන් ඉවත් කිරීමටය. මෙතෙක් ආ ගමනේ අඩුපාඩු නිවැරදි කරගනිමින් ඉදිරි ගමන්මග නිවැරදි කර ගැනීමටය, එමෙන්ම තම ආණ්ඩුවේ අඩුපාඩු සහ අසාර්ථක වීම් ගැන කලකිරී සිටින ඡන්දදායකයන්ටත්, සමාජයටත්, නව විශ්වාසයක් ඇතිකිරීම සඳහා නව පණිවුඩයක් දීමටය.

නව කැබිනට් සංශෝධනයෙන් ජනාධිපතිතුමා සමාජයට දී ඇති එකම පණිවුඩය බව පෙනෙන්නේ, ආණ්ඩුකරණය සහ රටේ හදිසි ප්‍රශ්න කේන්ද්‍රගතවී තිබෙන සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, ගමනාගමනය, විදේශ සම්බන්ධතා යන තීරණාත්මක අමාත්‍යාංශවල කටයුතු යළි දිසාගත කිරීමේ කිසිදු නව පණිවුඩයක් තමන් සතුව නැති බවයි. ආණ්ඩුව මැදිවී සිටින නොයෙක් අර්බුද අතරින් එකක් වන ආණ්ඩුකරණ අර්බුදයේ ප්‍රතිඵලයක් වී තිබෙන්නේ ආණ්ඩුව ගැන ඇති සමාජ විශ්වාසයද තව තවත් බිඳවැටීමයි.

පාඩම්

මේ වෙතින් පාඩම් ඉගෙන ගැනීමට තිබෙන්නේ වර්තමාන ආණ්ඩුවට පමණක් නොවේ. ඊළඟ මැතිවරණවලින් පසුව ආණ්ඩු පිහිටුවීමට බලාසිටින සමගි ජන බලවේගය සහ අනෙකුත් දේශපාලන පක්‍ෂවලටත්, සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ටත් ඉගෙන ගැනීමටද විශේෂ පාඩමක් තිබේ. එය නම් ආණ්ඩු කිරීම මැතිවරණ, සමහර විට ඉතා ඉහළින් පවා, දිනීමට වඩා බෙහෙවින් දුෂ්කර ක්‍රියාවලියක්ය යන්නයි. එය විශේෂයෙන් දැනට තිබෙන රාජපක්‍ෂ ආණ්ඩුවත්, 2015 සිට අවුරුදු හතරක් පැවැති සිරිසේන-වික්‍රමසිංහ ආණ්ඩුවත් එක සේ උගත යුතු පාඩමකි. එයින් ලබා ගත යුතු අතුරු පාඩමක්ද තිබේ. ඉන් ප්‍රධාන එකක් නම්, සාර්ථක ආණ්ඩුකරණය සඳහා මහජන සහභාගිත්වය සහතික කිරීමේ ආයතනික යාන්ත්‍රණයන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයක් තුළ අලුතෙන් ගොඩනැගිය යුතු බවයි.

දේශපාලන ධර්මයක් ලෙස ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේත්, ආණ්ඩුක්‍රම මාදිලියක් ලෙස නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේත් ඇති මූලික අඩුපාඩුවක් හඳුනාගැනීමට දැන් අපට සුදුසු අවස්ථාවයි. එය නම්, මැතිවරණ හැරෙන්නට මහජන දේශපාලන සහභාගිත්වය සඳහා අවකාශයක් නොමැතිවීමයි. මහජනතාවට එම අවකාශය ලැබෙන්නේ සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු පහකට වරක් පැමිණෙන මැතිවරණයකදීය. පැරණි ආණ්ඩුව ගෙදර යැවීම සහ අලුත් පාලක පිරිසක් පත්කර ගැනීම යන කාරණාවලින් සතුටට පත්වන මහජනතාව, ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යටතේ ඊළඟට කරන්නේ, ඊළඟ ඡන්දය එන තුරු, දේශපාලන නිද්‍රාවකට යෑමයි. නිෂ්ක්‍රිය වීමයි. ඡන්දයෙන් පසුව සිදුවන්නේ ජයග්‍රාහී කණ්ඩායම මහජනතාව අමතක කර, අලුත් කණ්ඩායම් හතරක් සමග අනන්‍ය වී, ඔවුන් මත යැපීමත්, ඔවුන්ට උදව් කිරීමත්ය. එම කණ්ඩායම් නම්, 1. තමන්ගේ ඡන්ද ව්‍යාපාරයටත්, පුද්ගලිකවත්, පක්‍ෂයටත් මූල්‍ය වශයෙන් විශාල උදව් කළ ව්‍යාපාරික පන්තිය. 2. තමන් වටේ සංවිධානය වී සිටින දේශපාලන හවුල්කාර පන්තිය 3. රාජ්‍ය නිලධාරී තන්ත්‍රය සහ පොලිසියේත් හමුදාවලත් ඉහළ කොටස්, සහ 4. තමන්ට බලයට ඒමට මූල්‍ය සහ දේශපාලන ආධාර සැපයූ විදේශ රටවල්, ඒවායේ තානාපති කාර්යාල සහ විදේශ මිතුරන්ය. මෙලෙස මහජනයාට එපා වූ ආණ්ඩුව පරාජය කර, මහජන ඡන්දයෙන් බලයට පැමිණෙන විරුද්ධ පක්‍ෂය යටතේ සිදුවන්නේද එම ක්‍රියාවලියමය. ‘තට්ටුමාරු ක්‍රමය’ සහ ‘කොට්ටමාරු ක්‍රමය’ යන උපහාසාත්මක පදවලින් ඉස්සර ජවිපෙන් ඉදිරිපත් වූයේද ලිබරල් පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මෙම උපන්ගෙයිම ඇති දුර්වලතාව පිළිබඳ විවේචනයකි.

ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ එම උපන්ගෙයි දුර්වලතාව තිබෙන්නේ ලිබරල්වාදයේ න්‍යායික සහ දාර්ශනික මූලයන්වලය. ලිබරල්වාදය මනුෂ්‍යයන් දකින්නේ ස්වාර්ථවාදී, පුද්ගලවාදී සහ සමාජ ජීවිතයක් රහිත හුදකලා පුද්ගලයන් ලෙසය. ඒ අනුව, මනුෂ්‍යයන් හැටියට ස්වාභාවිකව ලැබී තිබෙන අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස පුද්ගලිකව භුක්ති විඳිමින්, අනුන්ට කරදරයක් නොවී, පාඩුවේ ජීවත්වීම මනුෂ්‍යයාට ප්‍රමාණවත්ය. ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දේශපාලන පරිසරයක්, පුද්ගල නිදහස සහ දේපොළ ආරක්‍ෂා කරන නීති පද්ධතියක්, නිසි කලට පවත්වන නිදහස් මැතිවරණ, ස්වාධීන අධිකරණයක් සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය යන මේවා පවතින විට අවුරුදු පහකට පමණක් ඡන්දය දී පාලකයන් ඉවත් කිරීමේ හෝ අලුතින් පත්කිරීමේ කාර්යයට සහභාගි වීමට වඩා දේශපාලන සහභාගිත්වයක් පුරවැසියන්ට අවශ්‍ය නැත. අප රටේ පුරවැසියන් ඡන්දයක් පැමිණෙන තුරු උනන්දුවෙන් බලා සිටින්නේත්, ‘මේ සැරේ නම් කාටවත් ඡන්දය නොදෙමි’යි කියමින් සිට 80%කින් පමණ ඉහළ ප්‍රතිශතයතික් ඡන්දය දෙන්නේත්, ඊළඟ මැතිවරණය වන තුරු දේශපාලන වශයෙන් අකර්මණ්‍ය වී සිටීමට වැඩි නැඹුරුවක් දක්වන්නේත් අර්ධ වශයෙන් ලිබරල්-පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ඇති මෙම නිසර්ග දුර්වලකම නිසාය.

මෙම දුර්වලකම වෙනත් දේශපාලන න්‍යාය දෙකකින් විවේචනයට ලක්වී ඇති අතර, එයට විකල්ප වශයෙන් සංශෝධිත දේශපාලන න්‍යායක්ද මෑත කාලයේ ගොඩනැගුණි. විවේචනය ඉදිරිපත් කළ දේශපාලන න්‍යාය දෙක වූයේ සමූහාණ්ඩුවාදය සහ සමාජවාදයයි. අලුත් දේශපාලන න්‍යාය වූයේ සහභාගිත්ව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයයි. ප්‍රංශ දේශපාලන චින්තකයකු වූ රූසෝ එහි පළමු සමූහාණ්ඩුවාදී විවේචකයාය. ඔහුගේ විසඳුම වූයේ නියෝජන ප්‍රජාන්ත්‍රවාදය වෙනුවට ඍජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රම ආදේශ කිරීමයි. සමූහාණ්ඩුවාදී න්‍යායේ ඇති ‘පුරවැසි සමූහාණ්ඩුවාදය’ නම් ප්‍රවේශයෙන් රූසෝගේ විසඳුමට වඩා ප්‍රායෝගික විසඳුමක් ඉදිරිපත් වී තිබේ. එය නම් දේශපාලන පක්‍ෂ තුළද, ඒවායින් ස්වාධීනවද දේශපාලන වශයෙන් සංවිධානය වී සිටින පුරවැසියන් සෑම විටම දේශපාලන වශයෙන් අවදියෙන්, සක්‍රියව, ආණ්ඩුවල කටයුතු ප්‍රශ්න කරමින් සහ පුරවැසි අධීක්‍ෂණයටත්, විනිශ්චයටත් පාත්‍ර කරමින්, මැතිවරණවලින් පසුව සහ අතර කාලයේත් තම දේශපාලන කර්තෘකත්ව කාර්යභාරය සජීවීව සහ සක්‍රියව පවත්වාගත යුතුය යන නිර්දේශයයි.

සමාජවාදී විකල්පයද ඊට තරමක් සමාන අතර, එය ප්‍රංශ සමූහාණ්ඩුවාදී සම්ප්‍රදායේ ආභාසය ඇතිව ගොඩනැගුණකි. 1871 පැරිස් කොමියුනයේ අත්දැකීමෙන් මාක්ස්වාදී සමාජවාදීන් උගත් පාඩමක් නම් සමාජවාදී පරිවර්තනය තුළ කම්කරු, ගොවි, මහජන දේශපාලන සහභාගිත්වය සහ පාලන ක්‍රමයක් සඳහා පාර්ලිමේන්තුවට සමාන්තර කම්කරු, ගොවි, සොල්දාදු ආදි ජනකොටස්වල නියෝජිත සභා සෑම මට්ටමකින්ම සමාජයේ ඇතිකළ යුතුය යන්නයි. රුසියානු විප්ලවයෙන් පසු පිහිටුවන ලද සෑම ආකාරයකම ‘සෝවියට් සභා’ ආකෘතියේ ප්‍රභවය එයයි. ‘සමාජවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය’ යනුවෙන් සමාජවාදීන් අතර ප්‍රචලිත වූයේ එම සංකල්පයයි.

ඒ අතර, අප ඉදිරියේ තිබෙන අභියෝගය වන්නේ සමාජවාදී නොවන, ධනවාදී සමාජවල ඇති ලිබරල්-නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ඇති ‘තුනී’ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ගැටලුවලට ආමන්ත්‍රණය කිරීමේ අභියෝගයයි. නිදසුනක් ලෙස ලංකාවේ, ධනවාදී ක්‍රමය තුළ, පුරවැසියන්ට මැතිවරණවලින් පසුද සක්‍රිය දේශපාලන ජීවිතයක් ගතකිරීමටත්, ආණ්ඩුකරණ ක්‍රියාවලියට සක්‍රියව සහභාගි වීමටත්, අවකාශ සපයන සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුකරණය ශක්තිමත් කරන විකල්ප මොනවාද? ලංකාවේ සෑම මැතිවරණයකින්ම පසුව සෑම ආණ්ඩුවක්ම සෑම මහජනතාවක්ම මුහුණ දී ඇති මෙම ගැටලුවට නිර්මාණීය විසඳුම් පරිකල්පනය කිරීම, දැනට පවත්නා ‘තට්ටුමාරු’ සහ ‘කොට්ටමාරු’ ක්‍රමයට ඒකාධිපති නොවන, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගැඹුරු කරන දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මෙය වනාහි ලංකාවට නව සහ පුළුල් ප්‍රගතිශීලී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන ව්‍යාපාරයක් ගැන සිතන දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් සහ බුද්ධි ශ්‍රේණීන්ට භාරගැනීමට සිදුවන වගකීමකි.■

මහේස්ත්‍රාත්වරුන් සහ දිසා විනිසුරුවරුන් සඳහා අගෝස්තු 13 වැනිදා කොළඹ විනිශ්චයකරුවන්ගේ ආයතනයේදී පවත්වන ලද රැස්වීම, මේ වන විට පවතින වෘත්තීය සමිති උද්ඝෝෂණ නීතියෙන් මර්දනය කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට මානසික වශයෙන් බලපෑමක් ඇතිකිරීම සඳහා පවත්වන ලද එකක් බවට මේ වන විට ඊට සහභාගි වූ මහේස්ත්‍රාත්වරුන් රාශියක් අදහස් දක්වා තිබේ. අප සමග අදහස් දැක්වූ එක් මහේස්ත්‍රාත්වරයකු කියා සිටියේ, තම වෘත්තියේ ගෞරවනීය ඉහළම විනිසුරුවරුන් මේ ආකාරයෙන් තමන්ගේ තීරණවලට බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ දැරීම නිසා, ඔවුන් පිළිබඳව මහත් කලකිරීමක් හටගත් බවය.

එම රැස්වීම ගැන විවිධ මාධ්‍ය විසින් හෙළිදරව් කිරීමත් සමග, ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයද ඒ ගැන සිය කනස්සල්ල පළකර අගවිනිසුරුවරයාට හා අධිකරණ සේවා කොමිසමට ලිපි යවා තිබේ. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නායක අනුර කුමාර දිසානායක මේ පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රශ්න කළ අතර, අධිකරණ අමාත්‍ය එම්යූඑම් අලි සබ්රි ඊට පිළිතුරු ලෙස පැවසුවේ, මේ සිද්ධිය ගැන වාර්තාවක් ඉදිරි සති දෙක ඇතුළත කැඳවන බවයි.

කැඳවීමේ ලිපිය

මෙම රැස්වීමට සහභාගිවන ලෙස මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට අගෝස්තු 9 වැනිදා යවන ලද කැඳවීමේ ලිපියද මේ වන විට සමහරුන් විශේෂයෙන් උපුටා දක්වන්නේ, එයින් රැස්වීමට අනිවාර්යයෙන්ම සහභාගි වන ලෙස වක්‍රාකාරයෙන් මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට තර්ජනය කර ඇති බවක් දක්වමිනි. අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ ලේකම් සංජීව සෝමරත්න සිය අත්සනින් එම ලිපිය යවා තිබුණි. විනිසුරුවරුන්ගේ උසස්වීම්, වාර්ෂික වැටුප් වර්ධක, විදේශ පුහුණු සහ මහාධිකරණ සඳහා විනිසුරුවරුන් හැටියට පත්කිරීම යනාදියේදී මේ රැස්වීමට සහභාගි වීම පිළිබඳව විශේෂයෙන් සලකා බලනු ඇති බවද ලිපියේ සඳහන් විය.

එහෙත්, අධිකරණ නිලධාරීන්ට නම් එවැනි ලිපි සාමාන්‍ය දෙයකි. මෙවැනි සම්මන්ත්‍රණවලට සහභාගිවීම සඳහා හැමදාම ඔවුන්ට එවන ලිපි සහ මෙය අතර කිසි වෙනසක් නැති නිසාය. ඉහත කී කොන්දේසි ඒ ලිපිවලත් ඒ විදියටම තිබෙන නිසාය. ‘ඒවා දැම්මේ නැතිනම් විනිසුරු ආයතනයේ සම්මන්ත්‍රණවලට අපේ මහේස්ත්‍රාත්වරු එන්නේ නැහැ.’ ඒ ගැන පරණ අද්දැකීම් ඇති මහේස්ත්‍රාත්වරයෙක් කීවේය.

පවතින තත්වය යටතේ ඔන්ලයින් ආකාරයට රැස්වීම් පැවැත්වීමට මීට පෙර විනිසුරු ආයතනය පියවර ගෙන තිබුණත්, මේ රැස්වීමට, බස්නාහිර පළාතේ මහේස්ත්‍රාත්වරුන් හා දිසා විනිසුරුවරුන් කැඳවා තිබුණේ භෞතිකවම ඔවුන් රැස්වීමට සහභාගිවිය යුතුයැයි නියම කරමිනි.

රැස්වීමේ පසුබිම

මේ විනිසුරු රැස්වීම පැවැත්වෙන්නේ, රට විශේෂ වාතාවරණයක පවතිද්දීය. ගුරු-විදුහල්පති-ශිෂ්‍ය උද්ඝෝෂණ එක දිගට මහමග පැවැත්වෙමින් තිබුණ අතර, ඒවා මර්දනය සඳහා ඍජුවම පොලිසියේ කැරලි මර්දන භටපිරිස් යොදාගන්නට ආණ්ඩුවට නොහැකි වුණේ, ඊට පෙර පොලිසිය යොදවා ආණ්ඩුව ඇතිකර ගත් විශාල අවුල නිසාය.

ඒ නිසා ආණ්ඩුව කළේ, උද්ඝෝෂණ පැවැත්වීමට නියමිත ප්‍රදේශවල (ඒ කියන්නේ කොළඹ හා කොළඹ අවට) මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ වෙත ගොස්, සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්‍ෂ ජෙනරාල්වරයා පොලිස්පති වෙත එවා ඇති ලිපියක් අනුව, වසංගත තත්වය යටතේ උද්ඝෝෂණ පැවැත්විය නොහැකි බවට නියෝග ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලීමය. අවස්ථාවක දෙකකදී හැර, ඒ සෑම විටම මහේස්ත්‍රාත්වරු පොලිසියේ එම ඉල්ලීම ප්‍රතික්‍ෂෙප කළහ. මහේස්ත්‍රාත්වරුන් පොලිසියට කීවේ, නීතිමය බලයක් නැති සෞඛ්‍ය අධ්‍යක්‍ෂ ජෙනරාල්වරයාගේ ලිපියකින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් පුරවැසියන්ට සහතික කර දී ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් අත්හිටුවිය නොහැකි බවයි. උද්ඝෝෂණවලින් නිරෝධායන නීති කඩවෙයි නම් අධිකරණයේ මැදිහත්වීමකින් තොරවම පොලිසියට ඒ ගැන ක්‍රියාකළ හැකි බවද අධිකරණ පෙන්වා දුන්නේය.

ගුරු- විදුහල්පති උද්ඝෝෂණ පාගමනක් වළක්වන නියෝගයක් දෙන ලෙසට ගම්පහ, බෙම්මුල්ල පොලිසිය කළ ඉල්ලීමක් පසුගිය දිනෙක ගම්පහ ප්‍රධාන මහේස්ත්‍රාත් මංජුල කරුණාරත්නද ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඒ ගැන සිය තීරණය ප්‍රකාශයට පත්කරමින් මහේස්ත්‍රාත්වරයා කිව්වේ, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14 ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති සාමකාමීව රැස්වීම, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම, අභිමත ස්ථානයක් වෙත යෑමේ-ඒමේ නිදහස ආදිය සීමා කළ හැක්කේ 15 වැනි ව්‍යවස්ථාව අනුව පමණක් බවත්, ඒ අනුව එය කළ හැක්කේ නීතියෙන් ප්‍රතිපාදන දක්වා ඇති දුරට පමණක් බවත්ය. සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් පොලිස්පතිට යැවූ ලිපියක සඳහන් කරුණු 1987 අංක 03 දරන නිරෝධායන හා රෝග වැළැක්වීමේ ආඥා පනතේ 2 සහ 3 වගන්ති ප්‍රකාරව සාදන ලද සෞඛ්‍ය රෙගුලාසි වශයෙන් සැලකිය නොහැකි බවද ඔහු සිය නියෝගයේ සඳහන් කර තිබිණි.

මේ ආකාරයට, පොලිසිය ඉල්ලන ඉල්ලන නියෝග ලබා නොදී, පුරවැසියන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන් කටයුතු කරද්දීය, විනිසුරු ආයතනය මේ රැස්වීම පවත්වන්නේ.

‘කොවිඩ් 19 වසංගත සංදර්භය තුළ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවලට අදාළ කරුණු’ යැයි මාතෘකාව යොදා තිබුණත්, එම රැස්වීමේදී අඩුවෙන්ම කතාකළේ වසංගත සන්දර්භය තුළ අධිකරණ කටයුතු පවත්වාගෙන යෑම පිළිබඳවයැයි රැස්වීමට සහභාගි වූ මහේස්ත්‍රාත්වරු කියති. වසංගතය තත්වය යටතේ නඩු කටයුතු පවත්වාගෙන යෑමට ප්‍රමාණවත් පියවර නොගැනීමෙන් පසුගිය කාලය තුළ යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලිය බොහෝ දුරට ඇනහිට, නඩුවල පාර්ශ්වකරුවන් බලවත් පීඩාවට පත්ව සිටියදී, ඒ තත්වය මගහරවා ගන්නේ කෙසේදැයි සාකච්ඡාවක් එහිදී කෙරෙනු ඇති බව තමන් බලාපොරොත්තු වූ බවද මහේස්ත්‍රාත්වරු කියති.

එහෙත් සිදුවී ඇත්තේ අනෙකකි.

අගවිනිසුරු ජයන්ත ජයසූරිය, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු බුවනෙක අලුවිහාරේ, ශේ්්‍රෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු එල්ටීබී දෙහිදෙනියගේ ප්‍රධානත්වයෙන් උදේ 9.30ට ආරම්භ වූ රැස්වීමේදී මුලින්ම සෞඛ්‍ය ක්‍ෂෙත්‍රයේ කිහිප දෙනෙක් වසංගතය පැතිර යෑම, එහි සංඛ්‍යාලේඛන ආදිය ගැන දිසා විනිසුරුවරුන්ට හා මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට විස්තර කළහ. ඔවුන්ගේ පැහැදිලි කිරීම් අතර තිරයේ පෙන්වා තිබුණේ පසුගිය කාලයේ පැවැති ගුරු-විදුහල්පති-සිසු උද්ඝෝෂණවල ඡායාරූපය. ඒ අනුව හිතාමතාම, එම උද්ඝෝෂණ හා වසංගතය අතර සම්බන්ධයක් හදන්නට වෑයමක් තිබුණු බව පෙනිණියැයි සහභාගිවූවෝ කියති.

අගවිනිසුරුගේ ඉල්ලීමක්

ඉන්පසු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මහින්ද සමයවර්ධනගේ දේශනයක් පැවැත්විණි. එම දේශනය මුළුමනින්ම පාහේ රාමුගත කර තිබුණේ, මෙම උද්ඝෝෂණ සම්බන්ධයෙන් පොලිසිය කරන ඉල්ලීම්වලදී මහේස්ත්‍රාත්වරුන් කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කරදීමටය. ඒ සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට ඇති නීතිමය බලය ගැන විස්තර කිරීමටය.

විනාඩි හතලිස් පහක් පමණ ගතවූ සිය දේශනය ආරම්භයේදීම සමයවර්ධන විනිසුරුවරයා කීවේ, මෙතැනදී මහජන පීඩාව සම්බන්ධයෙන් කතාකරන ලෙස අගවිනිසුරුවරයා තමාට කියූ බවයි. දේශනයේ අතරමගදීද ඔහු ඒ බව නැවත අවධාරණය කළේය.

විනිසුරු සමයවර්ධන දෙසුම

විනිසුරු සමයවර්ධනගේ දෙසුම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන්වූයේ, නිරෝධායන නීති කඩකිරීම සම්බන්ධයෙන් නියෝග දීමට හා ක්‍රියාකිරීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට ඇති නීතිමය බලය ගැන විස්තර කිරීමටය. එහිදී ඔහු ‘මහජන පීඩාව’ වැළැක්වීමට නිරෝධායන ආඥා පනතේත්, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේත්, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේත් ඇති ප්‍රතිපාදනවලින් බලය ලැබෙන හැටි දීර්ඝව පැහැදිලි කළේය.

වසංගත නිරෝධායන ආඥා පනතේ, මහජන පීඩාවට ඍජුවම අදාළ වන ප්‍රතිපාදන බැලූ බැල්මට නොමැති බව කී සමයවර්ධන මහතා, නමුත් මහජන පීඩාව නමැති සංකල්පයේ පදනම වන්නේ මහජන සෞඛ්‍යය ආරක්‍ෂා කිරීම බව කීවේය. මහජන පීඩාවේ අර්ථ නිරූපණ අනුව, එය ‘සෞඛ්‍යයට හානිකර වන තත්වයක්’ බවද කීවේය. මහජන පීඩාව, ප්‍රජාවගේ සදාචාර ප්‍රමීතීන්ට හා මහජනතාව පොදු දේපළ නිදහසේ පාවිච්චි කිරිමට නීත්‍යනුකූල නොවන ආකාරයෙන් බාධාකරන වරදක් බවද ඔහු කීය.

‘මහජන පීඩාව පෞද්ගලික පීඩාවෙන් වෙනස්ය. පෞද්ගලික පීඩාවට දිසා අධිකරණයෙන් ප්‍රතිකර්ම ලබාගත හැකිය. එහෙත් මහජන පීඩාව අපරාධ වරදකි. අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 98 සිට 106 දක්වා වගන්ති සහ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 261 සිට 289 දක්වා වගන්ති ඊට අදාළ වෙයි. දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 261 වගන්තිය මහජන පීඩාව යන්න අර්ථ නිරූපණය කරයි. මහජන පීඩාවකදී මහේස්ත්‍රාත්වරයකු කටයුතු කළ යුතු ආකාරය එම නීති සංග්‍රහ දෙකෙන් පෙන්වා දෙයි.’

මේ ආකාරයට නිරෝධායන ආඥා පනතේත්, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේත්, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේත් වගන්තියෙන් වගන්තිය පැහැදිලි කරමින් ඒවායින් මහේස්ත්‍රාත්වරුවන්ට ලැබෙන බලතල ගැන සමයවර්ධන විනිසුරුවරයා දීර්ඝ විස්තරයක් කළේය.

ඔබට බලය තිබේ

‘ඒ අනුව වසංගතය පැතිරීමෙන් ආරක්‍ෂා වීමට අපේ අත දිගු කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිපාදන දැනටමත් ඔබට තිබෙන බව ඔබ තේරුම් ගත යුතුයි. අපි වගකීමෙන් යුතුව හැසිරිය යුතුයි. බැරෑරුම්ව කටයුතු කළ යුතුයි.’ ඔහු කීවේය.

සිය දේශනයෙන් පසු අගවිනිසුරු ජයන්ත ජයසූරියගේ ඉල්ලීමක් අනුව තවදුරටත් පැහැදිලි කළ සමයවර්ධන විනිසුරුවරයා මෙසේද කීය.

‘සෞඛ්‍ය විශේෂඥයන් අද උදේ පෙන්වා දුන් ආකාරයට, සමාජ එකතුවීම් තිබිය හැකියි, මහජන රැලි වැනිදේ. ඔවුන් තමන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් හෝ සිය වෘත්තීය අයිතිවාසිකම් උපයෝගි කරගැනීම වැළැක්වීම සඳහා නොව, වසංගතය පැතිරීම මැඬලීමේ පසුබිමකදී මහේස්ත්‍රාත්වරයකු වෙත ඉල්ලීමක් කළ විට, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ 106 වැනි වගන්තිය යටතේ කටයුතු කළ හැකියි. මම හිතනවා මහේස්ත්‍රාත්ට පුළුවන් එම කාරණය දෙස බලන්නට එම නඩුවෙන් නඩුව පදනම මත. හා සුදුසු නියෝගයක් දීමට. .. මම දන්නවා මේක ඉතාම සංවේදී විෂයක් වගේම මාතෘකාවක්. නමුත් අපි යථාර්ථයට මුහුණ දිය යුතුයි. ඉල්ලීමක් කර ඇත්නම්, 198 වගන්තිය යටතේ අනෙක් පාර්ශ්වයට අවස්ථාවක් තිබෙනවා අධිකරණය අමතන්නට.. ව්‍යවස්ථාවේ 14(1) ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති මූලික අයිතිවාසිකම්වලට 15 ව්‍යවස්ථාවෙන් සීමා පනවා තිබෙනවා. පොලිසිය ඉල්ලීමක් කරන විට ඔබ විශේෂයෙන් ප්‍රවේසම් විය යුතුයි. දෙපාර්ශ්වයම පෙනී සිටින විට නම් ඔබට තුලනය කරන්නට පුළුවන්.’

මෙහිදී අදහස් දැක්වූ අනෙක් විනිසුරුවරුන් කීවේ, ආගමික වශයෙන් හෝ වේවා සංගීත ප්‍රසංගයක් හැටියට හෝ වේවා මහජනතාව ඒකරාශි වේ නම්, ඒවායින් සෞඛ්‍ය ආරක්‍ෂාවට තර්ජනයක් ඇතිවන බවට ඉල්ලීමක් තිබේ නම් ඒ සම්බන්ධයෙන් නියෝග දීමට ඉහත නීිතිවලින් මහෙස්ත්‍රාත්වරුන්ට සම්පූර්ණ බලය තිබෙන බවයි.

එහි තේරුම කුමක්ද?

මේ රැස්වීමේදී පැවැත්වුණු සියලු දේශන සහ අදහස් දැක්වීම්වලින් සමස්තයක් ලෙස අවධාරණය වන්නේ, සෞඛ්‍යයට හානිකර බව පෙනේ නම් ඕනෑම මහජන ඒකරාශිවීමක් වැළැක්වීම සඳහා මහේස්ත්‍රාත්වරුන් අවශ්‍ය නියෝග කළ යුතු බවයි. ඒ ගැන මහේස්ත්‍රාත් වෙත පොලිසියෙන් ඉල්ලීමක් කර ඇත්නම් එම ඉල්ලීමට අනුව නියෝග දිය යුතු බවයි.

අප ඉහතින් සඳහන් කළ, මේ රැස්වීම පැවැත්වුණු සමාජ දේශපාලන සන්දර්භය හා සසඳන කල, මෙයින් මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට නියම කරන්නේ කුමක්ද යන්න ඉතා පැහැදිලිය.

ඒ ඒ නඩුවේ කරුණු අනුව, නීතිය හා සිය හෘදය සාක්‍ෂිය අනුව තීරණයක් ගැනීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට තිබෙන අපක්‍ෂපාතී අයිතියට මේ රැස්වීමේදී පැවැත්වුණු දේශනවලින් බලපෑමක් වූ බවද, අගවිනිසුරුවරයා, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් හා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයකු මේ ආකාරයෙන් උපදෙස් දෙන විට, කොමිෂන් සභාවේ පාලනය යටතේ සිටින කනිෂ්ඨ මහේස්ත්‍රාත්වරුන්, සිය හෘදය සාක්‍ෂිය අනුව තීරණ ගැනීමට බියක් දැක්විය හැකි බවද, අප වෙත අදහස් දැක්වූ ජ්‍යෙෂ්ඨ මහේස්ත්‍රාත්වරයෙක් කීවේය.

නීතිඥ සංගමය ලියයි

මෙම රැස්වීම ගැන වාර්තා පළවීමත් සමග ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ විධායක සභාවද ඒ ගැන සාකච්ඡා කළ අතර, අවසානයේ අගවිනිසුරුවරයා හා අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව වෙත සංගමයේ අදහස් දක්වා යැවීමට තීරණය කළේය. පහත දැක්වෙන්නේ සංගමය යැවූ ලිපියයි.

‘1. ගරු අග්‍ර විනිශ්චයකාර ජයන්ත ජයසූරිය මහතා, ජනාධිපති නීතිඥ, සභාපති, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව 2. ගරු විනිශ්චයකාර බුවනෙක අලුවිහාරේ මහතා, ජනාධිපති නීතිඥ, සාමාජික, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව. 3. ගරු විනිශ්චයකාර එල්.ටී.බී. දෙහිදෙනිය මහතා, සාමාජික, අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාව.

ගරු විනිශ්චයකාරවරුනි,

‘කොවිඩ් 19 අධි-වසංගත සන්දර්භය තුළ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධ කාරණා’ මැයෙන් ශ්‍රී ලංකා විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ ආයතනය විසින් 2021 අගෝස්තු 13 දින අධිකරණ නිලධාරීන් සඳහා පවත්වන ලද වෙබ් රැස්වීමක් / සම්මන්ත්‍රණයක් පිළිබඳ පළවූ වාර්තා කෙරෙහි ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ සාමාජිකයන් ගණනාවක් විසින් අවධානය යොමු කර තිබේ. මෙම සම්මන්ත්‍රණයට අධිකරණමය නොවන පුද්ගලයන් ද සහභාගි වී තිබෙන අතර, අධිකරණයෙහි ගොනුකර තිබෙන හෝ විභාගයට ගැනීමට තිබෙන නඩු කිහිපයකට අදාළ කාරණාවල කොටස් ලෙස අධිකරණය විසින් සලකා බලමින් තිබෙන පරිපාලන නියෝග හා තීරණ ගනු ලැබූ පුද්ගලයන් අඩු තරමින් එක් අයෙකු හෝ ඒ අතර විය.

මාධ්‍ය විසින් වාර්තා කර තිබෙන ආකාරයට,

අ) වෘත්තීය සමිති විරෝධතා සහ අධිකරණයේ භූමිකාව පිළිබඳ සාකච්ඡා කර තිබේ.

ආ) රටේ පවතින වසංගත තත්ත්වය තුළ මහජන ඒකරාශී වීම් පාලනය කිරීම සඳහා අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහයේ ඇතැම් වගන්ති භාවිතා කරන ආකාරය පිළිබඳ අධිකරණ නිලධාරීන්ට උපදෙස් ලබාදී තිබේ.

ඇ) විරෝධතා මැඩලීම උදෙසා පොලිසියේ ඉල්ලීම් අනුව නියෝග ලබාදීම සඳහා බලපෑම් සිදුකිරීමේ ප්‍රයත්නයක් තිබුණු බවට අධිකරණ නිලධාරීන් අතර මතයක් නිර්මාණය වී තිබේ.

නීතියේ ආධිපත්‍යය, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ යුක්තියේ පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් මහජන විශ්වාසයට බලපාන මෙම වාර්තාවන්ගේ අන්තර්ගතය කෙරෙහි ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ දැඩි අවධානය යොමු වී තිබේ.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව, සෑම අධිකරණ නිලධාරිවරයෙකු විසින් ම, තමන් ඉදිරියේ තිබෙන සෑම නඩුවක් සම්බන්ධයෙන් ම, එම නිශ්චිත නඩුවෙහි කරුණු හා අවස්ථාවන් සහ අදාළ නීතිය අනුව කටයුතු කළ යුතුය. තම නඩුව එම නඩුවට අදාළ සාක්ෂි මත, තමන්ට හෝ තම නීතිඥවරයාට සාධාරණ සවන්දීමකින් යුතුව විසඳෙනු ඇතැයි අධිකරණය ඉදිරියට පැමිණෙන සෑම පාර්ශ්වයක් ම අපේක්ෂා කරති. රාජ්‍යය ද ඇතුළුව ඕනෑම පාර්ශ්වයකට, තමන් කිසියම් නියෝගයක් සම්බන්ධයෙන් අතෘප්තියට පත්වන්නේ නම්, නිසි උපරිමාධිකරණයක් වෙත අභියාචනයක් හෝ ප්‍රතිශෝධන ඉල්ලීමක් ඉදිරිපත් කිරීම මගින් එවැනි නියෝගයක් අභියෝගයට ලක්කළ හැකිය.

අධිකරණ නිලධාරීන් නඩු විසඳීමේදී නඩුවේ කුසලතාව මත පදනම්ව, වෙනත් සලකාබැලීම්වලින් නිදහස් ව කටයුතු කරනු ඇති බවට විශ්වාසයක් නඩු පවරන්නන් හා ඔවුන්ගේ නීතිඥවරුන්හට තිබිය යුතුය. මෙම කරුණු අධිකරණ ස්වාධීනත්වයේ හා නීතියේ පාලනයේ මූලික සාධක බවට ගරු විනිශ්චයකාරවරුන් හට මනා අවබෝධයක් තිබේ. රෙක්ස් එදිරිව සසෙක්ස් විනිසුරුවරුන්, (1924) 1 ණඊ 256 නඩුවේදී, එවකට එංගලන්තයේ අග්‍රවිනිශ්චයකාර හෙවාට් සාමිවරයා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අපගේ නීති පද්ධතිය තුළ ද මැනවින් ස්ථාපිත වී ඇති ‘යුක්තිය ඉටුකිරීම පමණක් නොව ඉටුකරන බව පෙන්නුම් කිරීම ද අවශ්‍ය ය’ යන වාචිතය හා සලකා බැලීමේදී මේ වාර්තාවලින් ඇති කරන තත්ත්වය ඉඳුරාම පරස්පර වේ.

2002 වසරේ අධිකරණ චර්යාව සම්බන්ධ බැංගලෝර් මූලධර්ම කෙරෙහි ද ගරු විනිශ්චයකාරතුමන්ලාගේ අවධානය යොමුකරන්නට කැමැත්තෙමු. (2001 වසරේ අධිකරණ චර්යාව සම්බන්ධ බැංගලෝර් මූලධර්ම කෙටුම්පත අධිකරණ සුපිළිපන්භාවය ශක්තිමත් කිරීමේ අධිකරණ කණ්ඩායම විසින් පිළිගනු ලැබ, හේග්හි පීස් පැලස්හි 2002 නොවැම්බර් 25-26 දිනවල පවත්වන ලද අග්‍රවිනිශ්චයකාරවරුන්ගේ වටමේස සාකච්ඡාවෙහිදී සංශෝධනයට ලක්කරන ලදි.) එහි පහත දැක්වෙන කරුණු සඳහන් වේ.

1.1. විනිශ්චයකාරවරයෙකු විසින් අධිකරණ කාර්යයන් ස්වාධීනව ඉටු කළ යුතුය. එහිදී කරුණු සම්බන්ධයෙන් විනිශ්චයකාරවරයාගේ තක්සේරුව මත පදනම් විය යුතු අතර, නීතිය පිළිබඳ හෘදය සාක්ෂියට අනුකූල අවබෝධයකින් යුක්ත විය යුතුය. ඕනෑම අංශයකින්, කුමන හෝ හේතුවක් මත සිදුවන සෘජු හෝ වක්‍ර පරිබාහිර බලපෑම්වලින්, පෙළඹීම්වලින්, පීඩනයන්ගෙන්, තර්ජනවලින් හෝ මැදිහත්වීම්වලින් නිදහස් විය යුතුය.

මෙම පසුබිම තුළ, අධිකරණ නිලධාරීන් අතර අධි-වසංගතයේ බැරෑරුම්කම සහ අධිකරණ කටයුතු පරිපාලනය කිරීමේදී සෞඛ්‍ය මාර්ගෝපදේශ අනුව කටයුතු කිරීම පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමේ වෙබ් සම්මන්ත්‍රණයක් / රැස්වීමක් පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් ගන්නා ඕනෑම පියවරක් අගය කළ යුතුය. එවැනි රැස්වීමකදී / වෙබ් සම්මන්ත්‍රණයකදී, අධිකරණ කාර්යයන් ඉටුකිරීමේදී කටයුතු කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ බලපෑමක් හෝ අධිකරණ නිලධාරීන් කිසියම් නඩුවක් සම්බන්ධයෙන් නීතිය හා අධිකරණ අර්ථ නිරූපණයේ පිළිගත් මූලධර්ම මත පදනම්ව තම අධිකරණ මනස හා අභිමතය භාවිත කිරීම වැළැක්වීමේ අභිප්‍රායක් හෝ ඇති බවට අදහසක් එයට සහභාගි වූ විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ හෝ මහජනතාවගේ හෝ මනසෙහි නිර්මාණය නොවිය යුතු බව අපගේ අදහසයි.

මෙම පසුබිම තුළ ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ ස්ථාවරය වන්නේ, ඉහත දක්වන ලද රැස්වීම / වෙබ් සම්මන්ත්‍රණය පවත්වනු ලැබුවේ, යම්-යම් නියෝග නිශ්චිත ආකාරයකින් ලබාදීම සඳහා විනිසුරුවරුන් පෙළඹීම සඳහා යැයි හෝ අධිකරණ නිලධාරීන් විසින් නීතිය සහ නෛතික අර්ථ නිරූපණය පිළිබඳ සිද්ධාන්ත මත පදනම්ව අධිකරණ මනස මෙහෙයවා ස්වාධීනව තීරණ ගැනීම කෙරෙහි යම් බලපෑමක් කරන බවට අධිකරණ නිලධාරීන්ගේ හා මහජනතාවගේ මනස තුළ අදහසක් නිර්මාණය වීමේ සුවිසල් හැකියාවක් තිබෙන බවයි.

එවැනි අදහසක් දැනටමත් නිර්මාණය වී තිබෙන්නට ද පුළුවන. එවැනි බලපෑමක් සිදු වී තිබේ නම්, මහජන සුබසිද්ධිය සහ යුක්තිය පසිඳලීමේ කාර්යය පැවරී තිබෙන සියලු පාර්ශ්වවල අභිලාෂයන් සැලකිල්ලට ගෙන ඒ සම්බන්ධයෙන් වහා ක්‍රියාත්මක විය යුතු අතර, අවශ්‍ය නම් නිවැරදි කළ යුතුය.

අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය හා අධිකරණ ආයතනවල සුපිළිපන්භාවය ආරක්ෂා කිරීමට නීතිඥ සංගමය හැමවිටම කැපවී සිටින අතර, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් අනුල්ලංඝනීය ලෙස පනවා ඇති බලතල බෙදීම සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය වැනි මූලධර්ම නොමැතිව මෙම ආයතනවල ස්වාධීන බව අවම හෝ අහිමි වී යනු ඇත.

ගෞරවනීය විනිසුරුවරුන් වෙත මෙම සන්නිවේදනය සිදුකරනු ලබන්නේ නීතිඥ සංගමයේ ඉහළ ම සම්ප්‍රදායයන් හා වටිනාකම් අනුව, අධිකරණය විසින් කුමන දුෂ්කර අවස්ථාවකදී වුව සීමාවකින් තොරව පවත්වාගත යුතු ගරුත්වයට මෙම වාර්තා කිසිදු ආකාරයකින් නිෂේධාත්මක බලපෑමක් නොකරන බවට තහවුරු කිරීම සඳහා ය.

අත්සන් කළේ/ සභාපති, ජනාධිපති නීතිඥ සාලිය පීරිස් සහ ලේකම් නීතිඥ රජීව් අමරසූරිය’

විනිසුරුවරුන්ට බලපෑම්

රැස්වීම පැවැත්වුණේ අධිකරණ සේවා කොමිසමේ සභාපතිද වන අගවිනිසුරු ජයන්ත ජයසූරියගේ ප්‍රධානත්වයෙනි. කොමිසමේ අනෙක් සාමාජිකයෝ දෙදෙනා (විනිසුරු අලුවිහාරේ, විනිසුරු දෙහිදෙනිය) ද ඊට එක්වූහ. බස්නාහිර පළාතේ මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට සහ දිසා විනිසුරුවරුන්ට භෞතිකවම සහභාගි විය යුතුයැයි නියම කර තිබුණි. දිවයිනේ අනෙක් අධිකරණ නිලධාරීන්ට ඔන්ලයින් ලෙස සම්බන්ධ වන්නට අවසර ලැබිණ. පවතින වසංගත තත්වය යටතේ ඔන්ලයින් ක්‍රමයට එයට සහභාගි වන්නට අවසර දෙන ලෙස බස්නාහිර මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ද කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්‍ෂෙප කෙරිණි. බස්නාහිර පළාතේ මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට භෞතිකව එන්නට නියම කර තිබුණත්, දිසා විනිසුරුවරුන්ට ඔන්ලයින් සම්බන්ධ වීමට අවසර ලැබී තිබුණි. අවසානයේ මහේස්ත්‍රාත්වරු 24 දෙනෙක් පමණ රැස්වීමට භෞතිකව සහභාගි වී සිටියහ.

බස්නාහිර පළාතේ මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට පැමිණෙන්නට විශේෂයෙන් බල කෙරුණේ ඇයිදැයි පැහැදිලිය. මේ උද්ඝෝෂණ පැවැත්වෙන්නේ බස්නාහිර පළාත මූලික කරගෙනය.

උදේ වරුවේ පැවැති දේශනවලට සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්‍ෂ ජෙනරාල් අසේල ගුණවර්ධන ඇතුළුව සංඛ්‍යාලේඛන පිළිබඳ විශේෂඥවරුන් යැයි කියන අයද සහභාගි වූහ. ඔවුහු සංඛ්‍යා දත්ත පෙන්වමින් පැහැදිලි කරන්නට උත්සාහ කළේ මහමග පැවැත්වෙන ගුරු-විදුහල්පති-සිසු උද්ඝෝෂණවලින් රෝගය ව්‍යාප්ත වන බවය. එහෙත් කිසිම අවස්ථාවක උද්ඝෝෂණ නිසා රෝගය ව්‍යාප්ත වන බව සංඛ්‍යාලේඛනවලින් තහවුරු කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය. එහෙත් විස්තර කරන හැම අවස්ථාවකදීම ප්‍රදර්ශනය කළේ ගුරු-විදුහල්පති-සිසු උද්ඝෝෂණවල ඡායාරූපය. ‘ඒකෙන් අපේ මොළ හෝදන්න උත්සාහ කළ බවක් පෙනුණා’ මහේස්ත්‍රාත්වරයෙක් සිය නිරීක්‍ෂණය දක්වා සිටියේය.

පසුව පැවැති විනිසුරු සමයවර්ධනගේ දෙසුම ආරම්භයේදී මෙන්ම, අතරමගදීද ඔහු කීවේ, ‘අගවිනිසුරුවරයා මහජන පීඩාව ගැන කතාකරන්නට තමාට කී බව’යි. ඔහුගේ කතාවෙන් පසු පැවැති සාකච්ඡාවේදී, අගවිනිසුරුවරයා හා එහි සිටි අනෙක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරු, පවතින සෞඛ්‍ය තත්වය යටතේ උද්ඝෝෂණ ආදිය ගැන දිය යුතු තීරණ ගැන පැහැදිලි කරන ලෙස සමයවර්ධන විනිසුරුගෙන් ඉල්ලා සිටීම විශේෂය.

රටේ ආණ්ඩුවට. තමන්ගේ දේශපාලන වුවමනා වෙනුවෙන් අධිකරණය යොදාගන්නට හැම කල්හිම අවශ්‍යතාව තිබේ. ඒ ඒ කාලයේ අගවිනිසුරුවරු, තමන්ට අවශ්‍ය නඩු තීන්දු ලබාගැනීම සඳහා පහළ අධිකරණවල විනිසුරුවරුන්ට පෞද්ගලිකව දූරකථන ඇමතුම් දුන් හැටි මෑත කාලයේ කුප්‍රසිද්ධය. හිටපු අගවිනිසුරු සරත් එන් සිල්වා මෙන්ම මොහාන් පීරිස්ද ඒ කෙළියෙහි ප්‍රකටයෝය.

මේ අවස්ථාවේදී විශේෂ කාරණය වන්නේ අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිවරයා ඇතුළු සාමාජිකයන් තුන්දෙනාම එකට අසුන් ගෙන, තීන්දු දීමේදී මහේස්ත්‍රාත්වරුන් කටයුතු කළ යුතු ආකාරය ගැන රැස්වීම් පැවැත්වීමය. එය, පෙර කී පරණ අගවිනිසුරුවරුන්ගේ ප්‍රතිපත්තියෙන් වෙනස්ව, අධිකරණ සේවා කොමිසමේ නිල නාමය යටතේම විනිසුරු තීන්දුවලට කරන බලපෑමක් ලෙස පෙනේ. පෙරදී කීවාක් මෙන්, කනිෂ්ඨ අධිකරණ නිලධාරීන් මේ බලපෑම්වලට යටත් වීමට ඉඩ තිබේ. නීතිය අනුව සිය හෘදය සාක්‍ෂිය අනුව නොව, මේ කියන කාරණා මත තීන්දු දීමට පෙළඹීමට ඉඩ තිබේ.

අධිකරණ සේවා කොමිසමේ නාමයෙන් හෝ අධිකරණයට මෙවැනි බලපෑම් කිරීමට අප එරෙහි විය යුතුය. විනිසුරුවරුන්ට නීති දැනුම දීම එකකි. එහෙත් ‘පවතින සන්දර්භය තුළ තීන්දු ගතයුත්තේ කොහොමදැයි’ කියාදීම වෙනත් එකකි. ඒ දෙක අතර වෙනස සාමාන්‍ය සිහිබුද්ධියක් ඇති කෙනකුට තේරෙනු ඇත.

එහෙත්, කළු වළා මැද රිදී රේඛාද ඇත.

අගෝස්තු 17 වැනිදා, එනම් මේ රැස්වීමෙන් දින හතරකට පසු, අලුත්කඩේ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ අංක 06 දී විභාගයට ගත් මට්ටක්කුලිය, මෝදර, ලුණුපොකුණ ප්‍රදේශයේ පසුගිය ජුනි 20දා පැවැති ධීවර උද්ඝෝෂණයකට අදාළව පොලිසිය පැවරූ නඩුවේ විභාගයේදී, මහේස්ත්‍රාත් ලෝචනා අබේවික්‍රම අවධාරණය කළේ සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ ලිපියකින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් තහවුරු කර ඇති අයිතීන් අත්හිටුවිය නොහැකි බවයි.

යුක්තියේ ඉතිහාසයේ ලියැවෙන්නේ කවර බලපෑම් අතරේ වුවත්, මිනිස් අයිතිවාසිකම් හා යුක්තිය වෙනුවෙන් නොබියව පෙනීසිටින අධිකරණ නිලධාරීන්ගේ නම්ය.■