සභාපතිගේ වාර්තාව නිකුත් වෙයි
අධිකරණ ඇමති හමුවීමට උත්සාහ ගත්තත් බැරිවුණා
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 22 වැනි සංශෝධනයට එටරෙහි පෙත්සම් විභාගය නිරීක්ෂණය සඳහා සහභාගි වූ පොදුරාජ්ය මණ්ඩල නීතිඥ සංගමයේ සභාපති ස්ටීවන් තිරු සිය වාර්තාව නිකුත් කර තිබේ.
සැප්තැම්බර් 2 දා පෙත්සම් විභාග වන අයුරු නිරීක්ෂණය කළ තිරු මහතා 2 වැනිදා සවස ඒ ගැන තම අදහස මාධ්යවලට ප්රකාශ කළ අතර, පසුව ලිඛිත වාර්තාවක් නිකුත් කරන බව කීවේය.
ඒ අනුව සැප්තැම්බර් 7 වැනිදා නිකුත් කළ සිය වාර්තාව මගින් ඔහු 22 පෙත්සම් විභාගය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පවත්වන ලද ආකාරය ගැන ප්රශ්න මතුකර තිබේ. වාර්තාවෙන් උපුටාගත් කරුණු මෙසේය.
“2026 සැප්තැම්බර් 1 වන දින පැවති පළමු දින නඩු කටයුතුවලට සහභාගි වීමට මට නොහැකි විය. 2026 සැප්තැම්බර් 2 වන දින දෙවන දින නඩු විභාගයට මම සහභාගි වීමි.
මෝසම් අහක දැමීමට හේතු ඉදිරිපත්කළේ නැහැ
අගවිනිසුරුවරයා නඩුවෙන් ඉවත් විය යුතු බවටත්, දැනට සේවයේ නියුතු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් 17 දෙනාගෙන්ම සමන්විත පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් මඟින් පෙත්සම් විභාග කළ යුතු බවටත් ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය මෝසම් ගොනු කර තිබුණි. මෙම මෝසම් 2026 සැප්තැම්බර් 1 වන දින ඉහත කී පංච පුද්ගල ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු මඬුල්ල විසින් ප්රතික්ෂේප කරන ලදි. මෙම කරුණ විභාග කිරීමට අධිකරණයට අධිකරණ බලය ඇති බව හැර, මෝසම් ප්රතික්ෂේප කිරීම සඳහා කිසිදු හේතුවක් ප්රකාශ නොකළ බව මට දැනගන්නට ලැබිණි.
පෙත්සම් විභාගයේ පළමු දිනයේදී කරුණු දැක්වීම පෙත්සම්කරුවන් විසින් පමණක් සිදු කරන ලදි. දෙවන දිනයේදී, ඉතිරි පෙත්සම්කරුවන්, අතරමැදි පාර්ශ්වකරුවන් සහ අවසානයේ වගඋත්තරකරු (නීතිපති) වෙනුවෙන් සොලිසිටර් ජනරාල්වරයා විසින් කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලදි. කරුණු දැක්වීම් සවිස්තරාත්මක වූ අතර විනිසුරුවරුන්ගෙන් බාධා කිරීම් සිදුවූයේ ඉතා අල්ප වශයෙනි.
අතරමැදි පාර්ශ්වකරුවන්ගේ සහ වගඋත්තරකරුගේ කරුණු දැක්වීම් අවසානයේ, පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නීතිඥවරුන් කිහිප දෙනෙක් එම කරුණුවලට වාචිකව පිළිතුරු ලබාදීම සඳහා නැගීසිටියහ. පෙත්සම්කරුවන් තවදුරටත් වාචික කරුණු දැක්වීම් නොකළ යුතු බවට අගවිනිසුරුවරයා නියෝග කළ නමුත්, 2026 සැප්තැම්බර් 3 වන දින ප.ව. 3 වන විට එම කරුණු දැක්වීම් සඳහා ලිඛිත පිළිතුරු ගොනු කිරීමට අවසර ලබා දුන්නේය. පෙත්සම්කරුවන්ගේ නීතිඥවරුන් වාචික පිළිතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් ඉල්ලා දිගින් දිගටම පෙරැත්ත කළද, අගවිනිසුරුවරයා එම ඉල්ලීමට එකඟ නොවීය.
ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 121(2) ව්යවස්ථාව අනුව, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පෙත්සම් සම්බන්ධයෙන් තීරණය කර එහි නිගමනය 2026 සැප්තැම්බර් 8 වන විට ප්රකාශයට පත් කළ යුතු බව සැලකිය යුතුය. එබැවින් නඩු කටයුතු අවසන් කිරීමේ සැලකිය යුතු හදිසි අවශ්යතාවක් පැවතුණි.
ක්රියාවලියේ සාධාරණත්වය
එසේ වුවද, මා විසින් නිරීක්ෂණය කරන ලද සහ ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ ඇතැම් සාමාජිකයින් විසින්ද මතු කරන ලද කනස්සල්ලට කරුණු කිහිපයක් පවතී. මෙම කරුණු ප්රධාන වශයෙන් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ නඩු කටයුතු මෙහෙයවීමේදී මතුවූ කාර්යපටිපාටික හෙවත් ක්රියාවලියේ සාධාරණත්වය පිළිබඳ ගැටලුවලට සම්බන්ධ වන අතර, ඒවා අධිකරණයේ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.
කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වය යනු අධිකරණ තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියේ මූලික අංගයකි. කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වයෙන් බැහැරවීමක් හේතුවෙන් නීතිමය ප්රතිවිපාක (තීරණයක වලංගුභාවයට වන බලපෑම ඇතුළුව) ඇති වන්නේද යන්න අදාළ තත්ත්වයන් සහ අදාළ නීතිය මත අනිවාර්යයෙන්ම රඳා පවතී. එබැවින්, විශේෂයෙන් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වැදගත්කමක් ඇති නඩු විභාගවලදී කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වය පිළිබඳ සාධාරණ සැකයක් ඇති කළ හැකි කරුණු කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කිරීමත්, ස්ථාපිත මූලධර්මවලින් බැහැරවීමක් සිදුවන්නේ නම් ඒ සඳහා යුක්තිසහගත හේතු තිබීමත් අතිශයින් වැදගත් වේ.
අගවිනිසුරු නඩුවෙන් ඉවත්විය යුතු බවට ඉල්ලීම
අවධානය යොමු විය යුතු පළමු කරුණ වන්නේ අගවිනිසුරුවරයා නඩුවෙන් ඉවත් විය යුතු බවට කරන ලද ඉල්ලීමයි. යෝජිත සංශෝධනයෙන් ප්රතිලාභ ලැබිය හැකි පළමු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරයා වනුයේ වත්මන් අගවිනිසුරුවරයා බව පෙන්වා දෙමින්, ඇතිවිය හැකි ළබැඳියාවන් අතර ගැටුමක් ගැන පෙත්සම්කරුවන් විසින් මතු කරන ලදි. එම පසුබිම මත, පෙත්සම්, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ අනෙකුත් විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඬුල්ලක් විසින් විභාග කළ යුතු බව ඔවුහු තර්ක කළහ. එම ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප විය.
ළබැඳියාවන් අතර ගැටුමක් මත විනිසුරුවරයෙකු නඩුවෙන් ඉවත් වීම බරපතළ කාරණයකි; එය අධිකරණයේ අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ මූලික අවශ්යතාව හා බැඳී පවතින අතර, පක්ෂග්රාහීබවක් ඇති විය හැකි බවට වන සාධාරණ බියක පෙනුම පිළිබඳවද අදාළ වන බැවිනි. එබැවින්, විශේෂයෙන්ම මෙවන් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වැදගත්කමකින් යුත් කරුණකදී, එවැනි ගැටලුවක් මතු කරන ඉල්ලීමක් පිළිගැනීමට හෝ ප්රතික්ෂේප කිරීමට පදනම් වූ කරුණු පැහැදිලි කිරීමට ප්රමාණවත් වන අයුරින් ඊට පිළිතුරු සැපයීම වැදගත් වේ. ප්රමාණවත් තරම් පැහැදිලි හේතු දැක්වීමක් නොමැති විට, අපක්ෂපාතීත්වය සහ කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වය පිළිබඳ සැකසංකා ඉතිරි වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙම නිරීක්ෂණය මගින් අගවිනිසුරුවරයා ඇත්ත වශයෙන්ම පක්ෂග්රාහී වූ බවක් හෝ නඩුවෙන් ඉවත් වීමේ ඉල්ලීම නිසැකවම නිවැරදි එකක් බවක් අදහස් නොකෙරේ; ඒ වෙනුවට එයින් අවධාරණය කෙරෙන්නේ එවැනි ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් විශේෂ සැලකිල්ලකින් සහ විනිවිදභාවයකින් කටයුතු කිරීමේත්, එය ප්රතික්ෂේප කිරීමට සාධාරණ හේතු දැක්වීමේත් ඇති වැදගත්කමයි.
සියලු විනිසුරුවරුන් ඇසිය යුතු බවට ඉල්ලීම
අවධානය යොමු විය යුතු දෙවන කරුණ වන්නේ, සේවයේ නියුතු සියලුම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත පූර්ණ විනිසුරු මඩුල්ලක් මඟින් පෙත්සම් විභාග කරන ලෙස කළ ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප කිරීමයි. විනිසුරු මඬුලු පත්කිරීම සම්බන්ධ බලතල අගවිනිසුරුවරයා සතු බව පිළිගැනේ. කෙසේ වෙතත්, එම බලතල ක්රියාත්මක කිරීම අදාළ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථානුකූල සහ නීතිමය මූලධර්මවලට අනුකූල විය යුතු අතර, එය අත්තනෝමතික හෝ අහේතුක බවක් නොපෙන්විය යුතුය. මෙවැනි තීරණාත්මක ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වැදගත්කමක් ඇති කරුණුවලදී විශාල හෝ පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත්කිරීම අසාමාන්ය දෙයක් නොවේ. ඉන්දීය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ සුවිශේෂ නඩු තීන්දුවක් වන කේසවානන්ද භාරතී එදිරිව කේරළ ප්රාන්තය නඩුව ඇතුළුව අනෙකුත් පොදු නීති ක්රමය පවතින අධිකරණ බලප්රදේශවල මෙයට උදාහරණ පවතී.
එබැවින්, මෙම පෙත්සම්වල පවතින විශේෂිත තත්ත්වයන් හමුවේ, පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් නොකිරීමේ තීරණය යුක්තිසහගත කළ හේතු තිබුණේද යන ප්රශ්නය පැනනගී. හේතු ප්රසිද්ධියේ දැකගත නොහැකි පසුබිමක, මෙම තීරණය විනිසුරු මඬුලු පත්කිරීමේ ක්රියාවලිය සහ අධිකරණයේ ආයතනික අපක්ෂපාතීත්වය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය පිළිබඳ ප්රශ්න මතු කිරීමට ඉඩ ඇත. මෙයින් පමණක්ම විනිසුරු මඬුල්ල පත්කිරීම නීති විරෝධී බවක් තහවුරු නොවේ. කෙසේ වෙතත්, පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් නොකිරීමට සාධාරණ හේතු නොමැති වීම, අනෙකුත් විනිසුරුවරුන් යටි අරමුණු සහිතව බැහැර කරන ලදැයි යන මතය තහවුරු වීමට හේතු විය හැකි අතර, එය තීරණ ගැනීමේ ක්රියාවලියට හානි පමුණුවයි.
ජ්යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන් නොමැති ලැයිස්තුව
මෙයට සමීපව බැඳී ඇති අනෙක් කරුණ නම්, අගවිනිසුරුවරයා හැර ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන් මෙම පංච පුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලට ඇතුළත් නොවීමයි. මෙම නඩු විභාගයේ ව්යවස්ථාමය වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගැනීමේදී මෙය විශේෂයෙන් කැපීපෙනේ. ජ්යෙෂ්ඨත්වය යනු විනිසුරු මඬුල්ලක් පත්කිරීම සඳහා තීරණාත්මක එකම සාධකය නොවුණද, මෙවැනි වැදගත්කමක් ඇති කරුණකදී විනිසුරු මඬුල්ලේ සංයුතිය, විශේෂයෙන් ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන් කිහිප දෙනෙකු ඇතුළත් කර නොමැති විට, සාධාරණ ලෙස මහජන පරීක්ෂාවට ලක්විය හැකිය.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ ජ්යෙෂ්ඨතා අනුපිළිවෙල පහත පරිදි වේ:
අගවිනිසුරු ප්රීති පද්මන් සූරසේන
විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ
විනිසුරු ඒ. එච්. එම්. ඩී. නවාස්
විනිසුරු ශිරාන් ගුණරත්න
විනිසුරු ජනක් ද සිල්වා
විනිසුරු අචල වෙංගප්පුලි
විනිසුරු මහින්ද සමයවර්ධන
විනිසුරු අර්ජුන ඔබේසේකර
විනිසුරු ආචාර්ය සෝභිත රාජකරුණා
විනිසුරු මේනකා විජේසුන්දර
විනිසුරු සම්පත් බී. අබේකෝන්
විනිසුරු එම්. සම්පත් කේ. බී. විජේරත්න
විනිසුරු කේ. එම්. ජී. එච්. කුලතුංග
එබැවින්, මෙම පෙත්සම් විභාග කළ පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලට, විනිසුරු අචල වෙංගප්පුලි මහතාට වඩා ජ්යෙෂ්ඨත්වයෙන් ඉහළින් සිටි විනිසුරුවරුන් සිව්දෙනා වන විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ, විනිසුරු ඒ. එච්. එම්. ඩී. නවාස්, විනිසුරු ශිරාන් ගුණරත්න සහ විනිසුරු ජනක් ද සිල්වා ඇතුළත් කර නොතිබීම කැපීපෙනේ.
මෙම කරුණෙහි සුවිශේෂ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගත් කල, විනිවිදභාවය සහ මහජන විශ්වාසය සුරැකීම උදෙසා, විනිසුරු මඬුල්ලේ සංයුතිය තීරණය කළ පදනම විනිවිදභාවයකින් යුතු සහ පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි එකක් විය යුතුය. මෙම නිරීක්ෂණය මගින් පත්කරන ලද විනිසුරුවරුන් පෙත්සම් විභාග කිරීමට සුදුසුකම් නොමැති අය බවක් අදහස් නොකෙරේ; ඒ වෙනුවට ජ්යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන් විනිසුරු මඬුල්ලෙන් බැහැර කිරීමට හේතු වූ පසුබිම කෙරෙහි දැඩි අවධානය යොමු විය යුතු බව අවධාරණය කෙරේ.
වාචික පිළිතුරුවලට ඉඩ නොදීම
අවධානය යොමු විය යුතු සිව්වන කරුණ නම්, අතරමැදි පාර්ශ්වකරුවන්ගේ සහ වගඋත්තරකරුගේ වාචික කරුණු දැක්වීම්වලින් අනතුරුව වාචිකව ප්රතිචාර දැක්වීමට අගවිනිසුරුවරයා අවසර ලබා නොදීමයි. කෙසේ වෙතත්, නියමිත කාලසීමාව තුළ ලිඛිතව පිළිතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට පෙත්සම්කරුවන්ට අවසර දෙන ලදි.
මෙහිදී පැනනගින ප්රශ්නය නම්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය කරුණුවල ස්වභාවය සහ සංකීර්ණත්වය මෙන්ම අතරමැදි පාර්ශ්වකරුවන් සහ වගඋත්තරකරු වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද දීර්ඝ වාචික කරුණු දැක්වීම් සැලකිල්ලට ගැනීමේදී, පෙත්සම්කරුවන්ට ලිඛිතව පිළිතුරු දීමට ලබාදුන් අවස්ථාව කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වයේ අවශ්යතා සපුරාලීමට ප්රමාණවත් වූයේද යන්නයි. වාචිකව පිළිතුරු දීමේ අයිතිය, ලිඛිත පිළිතුරක් සමඟ හෝ නැතත්, මූලික කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වයේ කාරණයක් ලෙස (මෙහිදී පෙත්සම්කරුවන්ට) නඩු කටයුතුවලදී සාමාන්යයෙන් ලබාදෙන අවස්ථාවකි; එබැවින් නඩුවේ තත්ත්වයන් සලකා බලන විට මෙම අයිතිය අහිමි කිරීම අසාමාන්ය එකකි. නඩු විභාගයේ පළමු දින රාත්රී 10.45 දක්වා වාචික තර්ක ශ්රවණය කිරීමට අධිකරණය සූදානම්ව සිටි හෙයින්, දෙවන දිනයේ ප.ව. 5.30 න් පසුව වුවද එම වාචික පිළිතුරු ශ්රවණය කිරීමට අවකාශ තිබුණි. මේ සම්බන්ධයෙන්, පෙත්සම්කරුවන්ගේ නීතිඥවරුන් අධිකරණයට දන්වා සිටියේ තමන් සියලු දෙනාම වාචිකව පිළිතුරු දැක්වීමට අදහස් නොකරන බවයි; එබැවින් දෙවන දිනයේදීම ඔවුන්ගේ කරුණු දැක්වීම්වලට සවන් දීමට ඉඩකඩ තිබුණි.
ඉන්පසු සිදුකළ හමුවීම් සහ මැදිහත්වීම්
2026 සැප්තැම්බර් 2 වන දින නඩු කටයුතු අවසන් වීමෙන් පසු, අධිකරණයෙන් පිටතදී මාධ්යවේදීහු පිරිසක් මා සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වූහ. ඔවුන් නැගූ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු වශයෙන්, නඩු කටයුතු පිළිබඳ මගේ නිරීක්ෂණ සහ අධිකරණයේ රැඳී සිටි කාලය තුළ මගේ අවධානයට ලක් වූ කරුණු පිළිබඳ සාරාංශයක් මම ලබා දුනිමි. මගේ අදහස් දැක්වීම් එම නිරීක්ෂණවලට පමණක් සීමා වූ අතර, පෙත්සම්වල ගුණදොස් හෝ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවසාන තීරණයක් දීමට නියමිත කරුණු පිළිබඳව කිසිදු නිගමනාත්මක මතයක් ප්රකාශ කිරීමට උත්සාහ නොකළෙමි. කෙසේ වෙතත්, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය රැකගැනීමේ වැදගත්කම සහ අධිකරණය දුර්වල කිරීමේ ඇති අන්තරායන් මම අවධාරණය කළ අතර, අධිකරණයෙන් යුක්තිය පතන නඩුකරුවන්ගේ අවසාන ආරක්ෂක බලකොටුව වන්නේ අධිකරණය බව පෙන්වා දුනිමි.
අනතුරුව, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය රැකගැනීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව අදාළ රාජ්ය නිලධාරීන් සහ නියෝජිතයන් හමුවී සාකච්ඡා කිරීමට මම උත්සාහ කළෙමි.
අධිකරණ ඇමති කොළඹ නැහැ
ඒ අනුව, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ අපක්ෂපාතීත්වය කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසය රැකගැනීම සහ ශක්තිමත් කිරීමේ වැදගත්කම සාකච්ඡා කිරීම සඳහා 2026 සැප්තැම්බර් 4 වන දින හමුවීමේ අරමුණින්, අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්ය හර්ෂණ නානායක්කාර සහ විපක්ෂ නායක සජිත් ප්රේමදාස වෙත මම අදහස් දැක්වීමක් යොමු කළෙමි.
තමන් 2026 සැප්තැම්බර් 3 වන දින කොළඹ නොසිටින බැවින් හමුවීමට නොහැකි බව අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්යවරයා මට දන්වා සිටියේය. මේ සඳහා ඔහු නම් කිරීමට කැමති වෙනත් අයෙකු මට හමුවිය හැකිදැයි මම විමසුවෙමි. එවැනි විධිවිධාන සැලසීමට උත්සාහ කරන බව ඔහු සඳහන් කළද, මගේ සංචාරය අවසන් වීමට පෙර මට ඒ පිළිබඳ වැඩිදුර ප්රතිචාරයක් නොලැබුණි.
අයේෂා ජිනසේනත් ප්රතිචාර නැහැ
මීට අමතරව, 2026 සැප්තැම්බර් 3 වන දින හමුවීමට අවස්ථාවක් ඉල්ලා අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්යාංශයේ ලේකම්, ජනාධිපති නීතිඥ අයේෂා ජිනසේන මහත්මිය ද මම සම්බන්ධ කර ගතිමි. කනගාටුවට කරුණක් නම්, එම ඉල්ලීමටද මට ප්රතිචාරයක් නොලැබීමයි.
කෙසේ වෙතත්, විපක්ෂ නායක ගරු සජිත් ප්රේමදාස මහතා හමුවීමට මට හැකි විය. අපගේ සාකච්ඡාවට අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ අපක්ෂපාතීත්වය කෙරෙහි මහජන විශ්වාසය පවත්වා ගැනීමේ වැදගත්කම ඇතුළත් විය.
මම 2026 සැප්තැම්බර් 3 වන දින සාකච්ඡා සහ මගේ සංචාරය නිමා කළෙමි.
එමෙන්ම 2026 සැප්තැම්බර් 3 වන දින, 2026 සැප්තැම්බර් 2 දින වාචිකව පිළිතුරු දැක්වීමට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය අවසර නොදීමේ තීරණය ඇතුළු කරුණු කිහිපයක් දක්වමින්, නඩු විභාගයෙන් පසු ලිඛිත දේශන ගොනු නොකරන බව සඳහන් කරමින් ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ මෝසමක් ගොනු කළේය. ඊට අමතරව, තවත් පෙත්සම්කරුවන් කිහිප දෙනෙකුද ඒ ආකාරයෙන්ම ලිඛිත දේශන ගොනු නොකරන බව වාර්තා විය. මෙම වර්ධනය සිදුවූයේ මෙම වාර්තාවේ අරමුණ සඳහා නිරීක්ෂණය කරන ලද වාචික නඩු විභාගයෙන් පසුව බැවින්, එය ඉහත දක්වා ඇති නිරීක්ෂණවලින් වෙන්ව මෙහි සටහන් කරනු ලැබේ.
නිගමනය
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයේ වැදගත්කම විසුවලිංගම් සහ පිරිස එදිරිව ලියනගේ සහ පිරිස නඩුවේදී ශ්රී ලංකා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණ මගින් මනාව පැහැදිලි වේ. එහි පහත සඳහන් කොටස විශේෂයෙන් අදාළ වේ:
“ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ ප්රධාන අපේක්ෂාවන් එහි අගනා ප්රවේශිකාවේ දක්වා ඇත. නීතියේ ආධිපත්යය යනු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ පදනම වන අතර අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ මූලික මානව හිමිකම් යනු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ මූලික හා අත්යවශ්ය ලක්ෂණ වේ. ඉතා අගනා ව්යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් රැකගත හැක්කේ ස්වාධීන අධිකරණයක් තුළින් පමණක් වන අතර එවැනි අධිකරණයක් පැවතීම එම අයිතිවාසිකම් සඳහා පූර්ව කොන්දේසියක් බව ඉතිහාසය අපට කියා දෙන පාඩමකි. ස්වාධීන අධිකරණයක් හරහා ක්රියාත්මක වන නීතියක් නොමැතිව නිදහස් සමාජයක් පැවතිය නොහැක. ප්රජාතන්ත්රවාදී රජයකට තම ක්රියාවන් පවා පරීක්ෂාවට ලක් කළ හැකි ස්වාධීන අධිකරණ පද්ධතියක් පවත්වාගෙන යාම සහ එය ආරක්ෂා කිරීම ආඩම්බරයක් විය යුතුය, එසේ විය යුතුමය. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ අර්ථ නිරූපණකරු ලෙස කටයුතු කිරීමට ස්වාධීන අධිකරණයකට ඇති අධිකාරී බලය මගින් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ උත්තරීතරභාවය ආරක්ෂා වේ.”
සමාලෝචනයක් ලෙස දක්වන්නේ නම්, මෙම නඩු විභාගය පැවැත්වුණේ අතිශයින් සීමිත ව්යවස්ථාපිත කාලරාමුවක් තුළ වන අතර ඊට සැලකිය යුතු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය වැදගත්කමක් ඇති ගැටලු ඇතුළත් විය. මෙම වාර්තාවේ දක්වා ඇති නිරීක්ෂණ මගින් පෙත්සම්වල ගුණදොස් පිළිබඳව හෝ අවසානයේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් තීරණය කිරීමට නියමිත කරුණු පිළිබඳව ස්ථිර නිගමනයක් ප්රකාශ කිරීමට අදහස් නොකෙරේ. කෙසේ වෙතත්, කාර්යපටිපාටික සාධාරණත්වය, විනිවිදභාවය සහ යුක්තිය පසිඳලීම කෙරෙහි ඇති මහජන විශ්වාසය රැකගැනීම උදෙසා මනා පරීක්ෂාවට ලක්විය යුතු කාර්යපටිපාටික කරුණු කිහිපයක් මගේ අදහස අනුව මෙමඟින් හඳුනාගෙන ඇත.
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ කරුණුවලදී, විනිසුරුවරුන්ගේ අපක්ෂපාතීත්වය, විනිසුරු මඩුල්ලේ සංයුතිය සහ පාර්ශ්වයන්ට තම කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට ලබාදෙන අවස්ථාව ඇතුළුව අධිකරණ තීරණ ලබාගන්නා ක්රියාවලිය කෙරෙහි විශ්වාසයක් පැවතීම විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.
අධිකරණය සහ යුක්තිය පසිඳලීම කෙරෙහි එවැනි විශ්වාසයක් පවත්වා ගැනීම අධිකරණය හමුවේ සිටින පාර්ශ්වයන්ට පමණක් නොව, නීතියේ ආධිපත්යය පවත්වා ගැනීමටත්, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ ගෞරවය රැකගැනීමටත් මූලික වශයෙන් වැදගත් වේ.
ස්ටීවන් තිරු, සභාපති, පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය නීතිඥ සංගමය
2026 සැප්තැම්බර් 7
