ඉන්ධන, වාහන, විදේශ සංචාර, නිවාස සහ වැටුප් පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂ විගණන වාර්තාව හෙළි කරන කතාව
ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව යනු ජනතාවගේ පරමාධිපත්යය නියෝජනය කරන ආයතනයකි. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව අනුව ජනතාවගේ ව්යවස්ථාදායක බලය ක්රියාත්මක කිරීම, රාජ්ය මූල්ය පිළිබඳ පූර්ණ පාලනය දැරීම සහ විධායකය අධීක්ෂණය කිරීම එහි මූලික කාර්යයන්ය. එහෙත්, රාජ්ය මුදල් පිළිබඳ අවසාන පාලනය තමන් සතු බව කියන මෙම ආයතනය තමන්ගේම මුදල් පරිහරණය කළේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ විශේෂ විගණන වාර්තාවක් දැන් වෙනම ප්රශ්නයක් මතු කරයි.
ජාතික විගණන කාර්යාලය විසින් නිකුත් කර ඇති ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ අටවන හා නවවන පාර්ලිමේන්තු කාලපරිච්ඡේද පිළිබඳ විශේෂ විගණන වාර්තාව 2015 සැප්තැම්බර් සිට 2024 නොවැම්බර් දක්වා පාර්ලිමේන්තුවේ සේවක කළමනාකරණය, ඉන්ධන භාවිතය, වාහන වෙන්කිරීම්, විදේශ සංචාර, විවිධ කාර්යාල සඳහා දැරූ වියදම් සහ නිල නිවාස ඇතුළු ක්ෂේත්ර ගණනාවක් පරීක්ෂා කරයි. විගණනයේදී ලේඛන, මූල්ය ප්රකාශන, විසර්ජන ගිණුම්, චක්රලේඛ, කමිටු වාර්තා, පාර්ලිමේන්තු වෙබ් අඩවිය, නිලධාරීන් සමඟ කළ සාකච්ඡා සහ භෞතික පරීක්ෂාවන් ද භාවිත කර තිබේ.
වාර්තාවේ මූලික ගැටලුව වන්නේ වියදම පමණක් නොවේ. ඊට වඩා ගැඹුරු ප්රශ්නය වී ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තුවේ ඇතැම් ඉහළ තනතුරු සඳහා වරප්රසාද නියම කිරීමට ඒවා පාලනය කිරීමට සහ ඒවායේ මූල්ය ප්රතිවිපාක සමාලෝචනය කිරීමට ඇති පද්ධතියේ හිඩැස්ය.
පාර්ලිමේන්තු වියදම
2015 සිට 2024 දක්වා වාර්තාවේ ව්යාපෘති තුනක් යටතේ කථානායක කාර්යාලය, පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය සහ මන්ත්රීවරුන් සඳහා දැරූ වියදම් පමණක් එකතුව රුපියල් බිලියන 27.99කට ආසන්නය.
එම කාලය තුළ කථානායක කාර්යාලය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 1.695ක්, පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 16.525ක් සහ මන්ත්රීවරුන් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 9.773ක් වියදම් වී තිබේ.
මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ වියදම අඛණ්ඩව ඉහළ යාමය. 2015 දී මෙම ව්යාපෘති තුන යටතේ වියදම රුපියල් බිලියන 1.73ක් පමණ වූ අතර 2023 වන විට එය රුපියල් බිලියන 3.62කට ඉහළ ගොස් ඇත. 2024 දී ද වියදම රුපියල් බිලියන 3.58ක් පමණ වී ඇත. එනම් රටේ ආර්ථික අර්බුදය, ඉන්ධන හිඟය, රාජ්ය වියදම් සීමා කිරීම් සහ ජනතාවට දැරීමට සිදු වූ ආර්ථික බර අතරතුර පාර්ලිමේන්තුව තුළ පැවති වියදම් ක්රමය වෙනම ප්රශ්නයක් ලෙස මතු වේ.
2015–2024 වාර්ෂික වියදම
| වර්ෂය | කථානායක කාර්යාලය | පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය | මන්ත්රීවරුන් | වසරේ මුළු වියදම |
|---|---|---|---|---|
| 2015 | රු. මිලියන 122.89 | රු. මිලියන 1,148.31 | රු. මිලියන 460.48 | රු. බිලියන 1.732 |
| 2016 | 160.74 | 1,446.77 | 545.04 | 2.153 |
| 2017 | 203.16 | 1,711.41 | 926.70 | 2.841 |
| 2018 | 142.42 | 1,486.06 | 960.40 | 2.589 |
| 2019 | 161.52 | 1,637.90 | 1,023.90 | 2.823 |
| 2020 | 90.25 | 1,605.45 | 769.30 | 2.465 |
| 2021 | 160.28 | 1,735.81 | 1,052.12 | 2.948 |
| 2022 | 200.67 | 1,758.97 | 1,288.39 | 3.248 |
| 2023 | 229.93 | 1,925.75 | 1,460.52 | 3.616 |
| 2024 | 222.94 | 2,068.48 | 1,286.07 | 3.577 |
| එකතුව | රු. බි. 1.695 | රු. බි. 16.525 | රු. බි. 9.773 | රු. බි. 27.993 |
කථානායකවරයාට ඉන්ධන සීමාවක් නැත
විගණන වාර්තාවේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන අනාවරණයක් වන්නේ කථානායකවරයාගේ ඉන්ධන භාවිතයයි. 2016 සිට 2024 දක්වා කථානායක ධුරය වෙනුවෙන් ඉන්ධන ලීටර් 299,146ක් නිකුත් කර ඇති අතර ඒ සඳහා රුපියල් 75,260,648ක් වැය වී තිබේ. මෙහි අවසාන වසර දෙක විශේෂයෙන් අවධානයට ලක් වේ.
2022 දී කථානායකවරයාගේ මාසික සාමාන්ය ඉන්ධන භාවිතය ලීටර් 2,400ක් විය. 2023 දී එය ලීටර් 3,994ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. 2024 දී එය තවත් ඉහළ ගොස් ලීටර් 6,122ක් වී ඇත. ඒ අනුව 2022 සමඟ සැසඳීමේදී 2023 දී මාසික පරිභෝජනය සියයට 66කින් පමණත් 2024 දී සියයට 155කින් පමණත් ඉහළ ගොස් ඇත.
2023 දී කථානායකවරයාගේ ඉන්ධන සඳහා රුපියල් 19,373,866ක් වැය වී ඇති අතර 2024 දී එම වියදම රුපියල් 26,045,103කි.
මෙය වැදගත් වන්නේ ඉන්ධන මිල ඉහළ ගිය නිසා පමණක් නොවේ. විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ කථානායකවරයා සඳහා ඉන්ධන භාවිතයට සීමාවක් පනවා නොතිබූ බවය. එම නිසා ඉන්ධන භාවිතය සීමාරහිතව සිදු කිරීමට අවස්ථාව තිබූ බව විගණනය නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
එය රාජ්ය සේවයේ අනෙකුත් ඉහළ නිලධාරීන්ට අදාළ වන ක්රමය සමඟ සැසඳූ විට තවත් පැහැදිලි වේ. උදාහරණයක් ලෙස අමාත්යාංශ ලේකම්වරයෙකු හෝ සමාන නිලධාරියෙකු සඳහා මාසික ඉන්ධන සීමාවක් තිබෙන අතර අනෙකුත් තනතුරු සඳහාද නිශ්චිත ලීටර් සීමා පනවා ඇත. එහෙත් පාර්ලිමේන්තුවේ ඇතැම් තනතුරු සඳහා එවැනි සීමා ක්රියාත්මක නොවීම විගණනයේ ප්රධාන අවධානයට ලක් වී තිබේ.
නියෝජ්ය කථානායකවරයාගේ පෞද්ගලික මෝටර් රථයටත් රුපියල් මිලියන 8.5ක ඉන්ධන
ඊළඟට මතු වන ප්රශ්නය වන්නේ නියෝජ්ය කථානායක ධුරය සම්බන්ධයෙනි. 2016 සිට 2024 දක්වා නියෝජ්ය කථානායක ධුරය වෙනුවෙන් ඉන්ධන ලීටර් 204,536ක් නිකුත් කර ඇති අතර ඒ සඳහා රුපියල් 49,363,923ක් වැය වී තිබේ.
එහෙත් වඩාත් සැලකිය යුතු කරුණ ඇත්තේ 2023 සහ 2024 වසර දෙක සම්බන්ධයෙනි. නියෝජ්ය කථානායකවරයාට නිල වාහන තුනක් හිමි විය යුතු බවට අදාළ චක්රලේඛ අනුව විගණනය පෙන්වා දෙයි. එහෙත් එම නිල වාහන තුනට අමතරව පෞද්ගලික මෝටර් රථයක් සඳහාද ඉන්ධන නිකුත් කර තිබේ. CAB 3504 දරන එම පෞද්ගලික වාහනය සඳහා 2023 සහ 2024 කාලය තුළ ඉන්ධන ලීටර් 21,299ක් නිකුත් කර ඇති අතර එහි වටිනාකම රුපියල් 8,545,037කි.
විගණනය තවදුරටත් පෙන්වා දෙන්නේ 2023 දී නිල වාහන තුන සඳහා නියමිත ප්රමාණයට වඩා ඉන්ධන ලීටර් 6,980ක්ද, 2024 දී නිල වාහන දෙකක් සඳහා නියමිත ප්රමාණයට වඩා ලීටර් 1,515ක්ද ලබාගෙන තිබූ බවය.
මෙහිදී වැදගත් වන්නේ නියෝජ්ය කථානායක ධුරයට වරප්රසාද ලබාදීම සඳහා 2008 දී කැබිනට් අනුමැතියක් ලබා දී තිබීමය. එමඟින් එම ධුරය කැබිනට් නොවන අමාත්යවරයකුගේ තත්ත්වයට සමාන කර ඇත. නමුත් විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ පසුව නිකුත් වූ රාජ්ය වියදම් කළමනාකරණ චක්රලේඛවල ඉන්ධන සීමාවන්ට පටහැනිව සීමාරහිත භාවිතයට අවස්ථාව සැලසී තිබූ බවය.
පහළ තනතුරකටත් වාහන තුනක්
නියෝජ්ය කාරක සභා සභාපති ධුරය සම්බන්ධයෙන්ද විගණනය ප්රශ්න මතු කරයි. නියෝජ්ය කථානායක ධුරයට වඩා පහළ තනතුරක් ලෙස සලකන නියෝජ්ය කාරක සභා සභාපති ධුරයටද වාහන තුනක් වෙන් කර තිබූ අතර ඉන්ධන සීමාරහිතව ලබා දී තිබූ බව විගණනය නිරීක්ෂණය කර ඇත. තවද එම තනතුර සඳහා නිල වාහන සංඛ්යාවක් හෝ ඉන්ධන ප්රමාණයක් නිශ්චිතව තීරණය කර නොතිබූ බවද සඳහන් වේ. 2016 සිට 2024 දක්වා නියෝජ්ය කාරක සභා සභාපති ධුරය වෙනුවෙන් ඉන්ධන ලීටර් 164,235ක් භාවිත කර ඇති අතර ඒ සඳහා රුපියල් 35,049,323ක් වැය වී තිබේ.
මහ ලේකම්වරයා: වාහන දෙකක්, ඉන්ධන ලීටර් 15,063ක්
පාර්ලිමේන්තු මහ ලේකම්වරයාගේ වාහන භාවිතයද වාර්තාවේ විශේෂ අවධානයට ලක් වේ. 2022 සහ 2023 වසරවලදී මහ ලේකම්වරයා එකවර නිල වාහන දෙකක් භාවිත කර තිබූ බව ධාවන සටහන් පරීක්ෂා කිරීමේදී විගණනයට නිරීක්ෂණය වී තිබේ. එම වාහන දෙක KY 5555 සහ CAN 8753 ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
2022 සිට 2024 දක්වා මහ ලේකම්වරයා භාවිත කළ ඉන්ධන ප්රමාණය ලීටර් 15,063ක් වන අතර එහි වටිනාකම රුපියල් 6,071,690කි. එහි වාර්ෂික සාමාන්යය ලීටර් 5,021ක් පමණය. විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ රාජ්ය සේවයේ ඉහළම ඉන්ධන ප්රමාණයක් හිමිවන අමාත්යාංශ ලේකම් තනතුරක් සමඟ සැසඳීමේදී පවා මෙය ලීටර් 2,300ක පමණ වැඩි භාවිතයක් බවය. එමෙන්ම මහ ලේකම්වරයාගේ වැටුප සම්බන්ධයෙන්ද වෙනම ගැටලුවක් මතු වේ. 2004 දී පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ වැටුපෙන් පසුව වසර 22කට ආසන්න කාලයක් තුළ මූලික වැටුප සියයට 800කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබුණද එම වැටුප පාර්ලිමේන්තුව විසින් නැවත අනුමත කර නොතිබූ බව විගණනය පෙන්වා දෙයි.
පුද්ගලික ගමන් සඳහාත් රාජ්ය වාහන
පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ ඉහළ නිලධාරීන් සඳහා ලබාදී තිබූ වාහන වරප්රසාදද වාර්තාවේ තවත් ප්රධාන කොටසකි. නියෝජ්ය පාර්ලිමේන්තු මහ ලේකම් සහ සහකාර මහ ලේකම්වරුන් සඳහා පෞද්ගලික ගමන් වෙනුවෙන් මාසයකට කිලෝමීටර් 1,200ක උපරිම සීමාවක්ද අනෙකුත් දෙපාර්තමේන්තු ප්රධානීන් සඳහා කිලෝමීටර් 960ක සීමාවක්ද තිබූ බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
නමුත් එම සීමාව ඉක්මවා ගමන් කළ අවස්ථාවල අයකර තිබූ කිලෝමීටරයකට රුපියල් 8ක ගාස්තුව එවකට පැවති ඉන්ධන වෙළඳපොළ මිල සමඟ සැසඳීමේදී ප්රමාණවත් නොවූ බව විගණනය පෙන්වා දෙයි.
2015 සැප්තැම්බර් සිට 2022 ජුනි දක්වා කාලය තුළ පමණක් මෙම ක්රමය හේතුවෙන් රජයට අය කරගත හැකිව තිබූ නමුත් අය නොකරන ලද මුදල රුපියල් 2,712,995කි. එයින් සහකාර පාර්ලිමේන්තු මහ ලේකම් (පාලන) වෙතින් රුපියල් 512,312ක්, සහකාර පාර්ලිමේන්තු මහ ලේකම් (ව්යවස්ථාදායක සේවා) වෙතින් රුපියල් 1,107,876ක් සහ තවත් දෙපාර්තමේන්තු ප්රධානීන් අට දෙනකුගෙන් රුපියල් 1,092,807ක් අය කළ හැකිව තිබූ බව වාර්තාව පෙන්වා දී ඇත.
2022 ජූලි සිට සීමාව ඉක්මවා භාවිත කරන ඉන්ධන සඳහා වෙළඳපොළ මිල අනුව අයකිරීම ආරම්භ කිරීමෙන් පසු එවැනි අතිරික්ත භාවිතය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී තිබූ බවද විගණනය පෙන්වා දී ඇත. මෙය එක් වැදගත් කරුණක් පෙන්වයි: නීතියක් හෝ සීමාවක් තිබීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. එය මූල්යමය වශයෙන් තාර්කිකව ක්රියාත්මක කළ විට හැසිරීම වෙනස් කළ හැකිය.
එකම නිලධාරියාට එකම මාසයේ වාහන පහක්
වාහන වෙන්කිරීම් පිළිබඳ පරීක්ෂාවේදී සහකාර පාර්ලිමේන්තු මහ ලේකම්වරුන් දෙදෙනකුට විවිධ අවස්ථාවල වාහන කිහිපයක් වෙන් කර තිබූ බව විගණනය පෙන්වා දී ඇත.එක් නිලධාරියකුට එකම වාහනයක් වෙන් නොකර, එකම මාසය තුළ වාහන පහක් දක්වා වෙන් කර තිබූ අවස්ථා පැවති බවත්, එසේ වාහන කිහිපයක් භාවිත කළද ඒවාට පෞද්ගලික භාවිතය සඳහා අවසර ලබාදී තිබූ කිලෝමීටර් 1,200 සීමාවද ඉක්මවා භාවිත කර තිබූ බවත් වාර්තාව සඳහන් කරයි. එවැනි වාහන වෙන්කිරීම් සඳහා හේතුවක් විගණනයට නිරීක්ෂණය වී නොතිබුණි.
සේවකයන් 1,500කට බස් 9ක් – රුපියල් මිලියන 335.6ක්
පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයට නිවසේ සිට පාර්ලිමේන්තුව දක්වා නොමිලේ ප්රවාහන පහසුකම් සැපයීම සඳහා ශ්රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ බස් රථ නවයක් භාවිත කර තිබේ. 2021 සිට ගමනාන්ත නවයක් සඳහා මෙම බස්රථ දිනපතා ධාවනය කර ඇති අතර පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ 1,500කට පමණ මෙම පහසුකම සැපයීම අරමුණ වී ඇත.
නමුත් විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ මෙම බස්රථ නවය සඳහා 2016 සිට 2024 දක්වා රජය දැරූ වියදම රුපියල් 335,663,253ක් බවය. 2023 සහ 2024 වසරවලදී පමණක් වාර්ෂික සාමාන්ය වියදම රුපියල් මිලියන 60ක් පමණ වී ඇත. මීට අමතරව 2021 ජුනි සිට 2024 දක්වා රියදුරන් සහ රිය සහායකයන්ගේ වියදම් වෙනුවෙන් තවත් රුපියල් 5,887,210ක් වැය වී තිබේ. තවත් වැදගත් කරුණක් වන්නේ මෙම බස් සේවාව සඳහා ලිඛිත ගිවිසුමක් නොතිබූ බව විගණනය නිරීක්ෂණය කිරීමය.
නිදහස් ගමන් බලපත්ර සඳහා රුපියල් මිලියන 335ක්
බස්රථ නවය පමණක් නොවේ. පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා නිකුත් කළ නිදහස් ගමන් බලපත්ර වෙනුවෙන් 2016 සිට 2024 දක්වා රුපියල් 335,663,253ක් වැය වී තිබේ. එම කාලය තුළ බලපත්ර 6,442ක් නිකුත් කර ඇත. විශේෂයෙන් 2022 සිට මෙම වියදම වේගයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ. 2021 දී රුපියල් මිලියන 29.8ක් පමණ වූ වියදම 2022 දී රුපියල් මිලියන 58.9ක්, 2023 දී රුපියල් මිලියන 60.3ක් සහ 2024 දී රුපියල් මිලියන 61.3ක් වී ඇත.
විදේශ සංචාර: දැනුම ගෙන එන්නේ කෙසේද?
පාර්ලිමේන්තුවේ විදේශ සම්බන්ධතා හා සන්ධාන කාර්යාලය හරහා පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය පාර්ලිමේන්තු සංගමය, අන්තර් පාර්ලිමේන්තු සංගමය සහ සාර්ක් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගේ සංගමය වැනි ආයතන සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යයි. විදේශ සංචාරවල අරමුණ ලෙස දැනුම ලබාගැනීම, අත්දැකීම් හුවමාරු කරගැනීම, කුසලතා සංවර්ධනය සහ Best Practices පාර්ලිමේන්තු ක්රියාවලියට ගෙන ඒම වාර්තාව සඳහන් කරයි.
නමුත් එම දැනුම නැවත ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව තුළට ගෙන එන්නේ කෙසේද යන්න සම්බන්ධයෙන් විගණනය ප්රශ්නයක් මතු කරයි. 2016 සිට 2024 දක්වා ජාත්යන්තර පාර්ලිමේන්තු සංගම් හරහා විදේශ සංචාර 83කට පාර්ලිමේන්තු නිලධාරීන් 115 දෙනකු සහභාගි කරවා තිබූ අතර ඒ සඳහා රුපියල් 56,928,414ක් වැය වී තිබේ. එම කාලය තුළ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් 451 දෙනකුගේ විදේශ සංචාර සඳහා තවත් රුපියල් 208,932,986ක් වැය වී ඇත.
ඒ අනුව මෙම විදේශ සංචාර දෙපාර්ශ්වය සඳහාම වාර්තාවේ සඳහන් මුළු වියදම රුපියල් 265,861,400කට ආසන්නය. විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ විදේශ පුහුණුවකින් හෝ වැඩසටහනකින් පැමිණෙන නිලධාරීන් ලබාගත් දැනුම සහ අත්දැකීම් අදාළ පාර්ශ්වයන් වෙත බෙදාදීම සඳහා විධිමත් ක්රමවේදයක් නොතිබූ බවය.
එය ඉතා වැදගත් ප්රශ්නයකි. විදේශ සංචාරයක අරමුණ “දැනුම ලබාගැනීම” නම්, එම දැනුම ආයතනයට මාරු වූ බව මැනීමට ක්රමයක් තිබිය යුතුය. එසේ නොමැති නම් රාජ්ය මුදලින් සිදු කරන විදේශ සංචාරය ආයතනික ආයෝජනයක්ද, පුද්ගලික වරප්රසාදයක්ද යන්න තීරණය කිරීමට ජනතාවට ඇති හැකියාව අඩු වේ.
පාර්ලිමේන්තු පුස්තකාලයේ තවත් පරස්පරතාවක්
පාර්ලිමේන්තු පුස්තකාලය වාර්තාවේ විමර්ශනයට ලක් වූ තවත් අංශයකි. 2024 දෙසැම්බර් 31 වන විට පුස්තකාලයේ සිංහල, ඉංග්රීසි සහ දෙමළ පොත් එකතුව 25,103ක් බව පුස්තකාල පරිග්රහණ ලේඛනය පෙන්වා දෙන අතර පාර්ලිමේන්තු වෙබ් අඩවියේ එම සංඛ්යාව පොත් 34,000ක් පමණ ලෙස දක්වා තිබූ බව විගණනය සටහන් කරයි.
2020 සිට 2024 දක්වා පොත් හා සඟරා සඳහා රුපියල් 2,879,876ක් වැය කර ඇති අතර එම කාලයේ පොත් 1,472ක් මිලදී ගෙන තිබේ. මෙය තනිවම විශාල මූල්ය අක්රමිකතාවක් බව වාර්තාව නොකියයි. එහෙත් පාර්ලිමේන්තුවේ දත්ත පද්ධති, වාර්තා සහ ආයතනික තොරතුරු පවත්වාගෙන යාමේ ඇති නොගැළපීම් පිළිබඳ පුළුල් ප්රශ්නයකට මෙය උදාහරණයකි.
සේවක තනතුරු ගැන නිවැරදි දත්ත නැත
විගණනයට විවිධ අවස්ථාවලදී ලබාදුන් පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල තොරතුරු පරස්පර වූ බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ. 2024 ඔක්තෝබර් 14 දින ලබාදුන් තොරතුරුවල අනුමත තනතුරු සංඛ්යාව 181ක් ලෙසද, 2024 දෙසැම්බර් 31 වන විට 187ක් ලෙසද, 2025 මාර්තු 26 වන විට 162ක් ලෙසද දක්වා තිබූ බව විගණනය පෙන්වා දෙයි. තවත් දත්ත අනුව 2025 දෙසැම්බර් 31 වන විට අනුමත තනතුරු 992ක් සහ සැබෑ සේවක සංඛ්යාව 833ක් වූ අතර තනතුරු 159ක් පුරප්පාඩුව පැවති බව සඳහන් වේ.
විගණනයේ නිගමනය වන්නේ පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලය සම්බන්ධයෙන් විධිමත් දත්ත පද්ධතියක් පවත්වාගෙන නොයන බවය. රාජ්ය මූල්ය පාලනයේදී කී දෙනෙක් සේවය කරනවාද? යන මූලික ප්රශ්නයට පවා එකම පිළිතුරක් ලබාදිය නොහැකි නම් වැටුප්, දීමනා, වාහන, ඉන්ධන සහ වෙනත් පහසුකම් සැලසුම් කිරීමේදී ඇති විය හැකි ගැටලුවේ තරම පැහැදිලි වේ.
අවුරුදු 70ක් පැරණි නීතියකින් නව පාර්ලිමේන්තුව පාලනය කිරීම
වාර්තාවේ සියලුම කරුණු එකට බැඳෙන ප්රධාන නිරීක්ෂණය මෙය විය හැකිය. පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ මූල්ය හා පරිපාලන කටයුතු සඳහා තවමත් ප්රධාන වශයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ 1953 අංක 09 දරන පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල පනතය. එය අවසන් වරට 1959 දී සංශෝධනය වී ඇති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. එනම් වර්තමාන රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පද්ධතියට වඩා දශක ගණනාවක් පැරණි නීති රාමුවක් තුළ පාර්ලිමේන්තුවේ සේවක හා මූල්ය කළමනාකරණය සිදුවෙමින් පවතී.
මේ අතර 2024 අංක 44 දරන රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනත මඟින් රාජ්ය ආයතනවල ආදායම්, වියදම්, වත්කම් සහ බැරකම් පිළිබඳ විනිවිදභාවය සහ වගවීම තහවුරු කිරීමේ අරමුණින් නව රාමුවක් හඳුන්වා දී තිබේ.
නමුත් විගණනය පෙන්වා දෙන්නේ පාර්ලිමේන්තුව තවදුරටත් පැරණි පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල පනත මත පදනම්ව කටයුතු කරන බවත්, නව රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනතේ ප්රතිපාදනවලට අනුගත වීම සම්බන්ධයෙන් ගැටලු පවතින බවත්ය. එම තත්ත්වය නිසා පාර්ලිමේන්තුවට තමන්ටම අදාළ මූල්ය නීති රාමුවක් තුළ සාපේක්ෂ ස්වාධීනත්වයක් ලැබෙනවාද, නැතහොත් එය වගවීම අඩු කරන “විශේෂ කලාපයක්” බවට පත්වෙනවාද යන්න පිළිබඳ ප්රශ්නයක් මතු වේ.
වැටුප් වැඩි කළාට පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය නැහැ
මහ ලේකම්වරයාගේ වැටුප සම්බන්ධයෙන් විගණනය ඉතා පැහැදිලි නිරීක්ෂණයක් ඉදිරිපත් කරයි. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 65(2) අනුව මහ ලේකම්වරයාගේ වැටුප පාර්ලිමේන්තුව විසින් නිශ්චය කළ යුතුය. 2004 දී එය වාර්ෂිකව රුපියල් 274,920ක් ලෙස අනුමත කර තිබුණි. එහෙත් පසුව එම වැටුප වැඩි වුවද, එම වැඩිවීම් සඳහා පාර්ලිමේන්තු අනුමැතිය ලබාගෙන නොතිබූ බව විගණනය නිරීක්ෂණය කර ඇත.
වාර්තාවේ 6.12 නිරීක්ෂණය අනුව 2004 දී අනුමත කළ වැටුපෙන් පසුව වසර 22ක් පමණ ගත වන විට මහ ලේකම්වරයාගේ මූලික වැටුප සියයට 800කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබුණද, එම වැඩිවීම් සඳහා පාර්ලිමේන්තුවේ විධිමත් අනුමැතිය ලබාගෙන නොතිබුණි.
සහනදායී වාහන බලපත්ර: වසර හය සම්පූර්ණ නොකළ තිදෙනෙකුට රුපියල් මිලියන 10.8ක්
තවත් විශේෂ නිරීක්ෂණයක් වන්නේ සහනදායී පදනම මත මෝටර් රථ බලපත්ර ලබාදීම සම්බන්ධයෙනි. අදාළ චක්රලේඛයට අනුව එවැනි බලපත්ර සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමට ජ්යෙෂ්ඨ මට්ටමේ විධායක තනතුරක වසර හයක සක්රීය සේවා කාලයක් සම්පූර්ණ කර තිබිය යුතුය. එහෙත් එම කාලය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩලයේ නිලධාරීන් තිදෙනකුට සහනදායී මෝටර් රථ බලපත්ර ලබාදී ඇති බවත්, ඒවායේ වටිනාකම රුපියල් 10,800,000ක් පමණ වූ බවත් විගණනය නිරීක්ෂණය කර තිබේ.
සෘජු විගණනයක් නොමැති අවස්ථා
පාර්ලිමේන්තුව හරහා ක්රියාත්මක වන පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය පාර්ලිමේන්තු සංගමය, අන්තර් පාර්ලිමේන්තු සංගමය සහ සාර්ක් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්ගේ සංගමය සඳහා රජයේ ප්රදාන ලැබේ.
2015 සිට 2024 දක්වා මෙම සංගම් සඳහා වාර්ෂිකව විශාල මුදල් ප්රදාන ලබාදී ඇති අතර, උදාහරණයක් ලෙස 2023 දී පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය සංගමයට රුපියල් මිලියන 30.6ක් සහ අන්තර් පාර්ලිමේන්තු සංගමයට රුපියල් මිලියන 31කට ආසන්න මුදලක් ලබාදී ඇත.
එහෙත් මෙම සංගම් තුනෙහි මූල්ය ප්රකාශන සෑම අවස්ථාවකදීම විගණකාධිපතිවරයාගේ සෘජු විගණනයට ලක් නොවූ බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. 2015 සිට විගණකාධිපතිවරයාගේ එකඟත්වය ඇතිව සුදුසුකම්ලත් බාහිර විගණකවරයකු විසින් ඒවා විගණනය කර තිබුණි. මෙය රාජ්ය මුදල් වියදම් වන ආයතනික සම්බන්ධතා සහ ඒවායේ ස්වාධීනත්වය අතර ඇති සීමාව පිළිබඳ තවත් ප්රශ්නයක් මතු කරයි.
වාර්තාවේ අවසාන පණිවුඩය
මෙම විශේෂ විගණන වාර්තාවේ නිර්දේශ සරලව කියවූ විට එහි මූලික පණිවුඩය පැහැදිලිය. පළමුව 1953 අංක 09 දරන පාර්ලිමේන්තු කාර්ය මණ්ඩල පනත නැවත සමාලෝචනය කළ යුතුය. එය වර්තමාන නීතිරීතිවලට ගැළපෙන ලෙස සංශෝධනය කිරීම හෝ අවලංගු කර අනෙකුත් රාජ්ය අයවැය ආයතන මෙන් පාර්ලිමේන්තුවේ මූල්ය හා සේවක කළමනාකරණය වර්තමාන නීති රාමුව යටතට ගෙන ඒම විගණනය නිර්දේශ කරයි.
රජයේ අමාත්යාංශ හා දෙපාර්තමේන්තු සඳහා නිකුත් කරන චක්රලේඛ පාර්ලිමේන්තුවේ මූල්ය කළමනාකරණයටද අදාළ වන ලෙස ක්රියාත්මක කළ යුතු බව අවධාරණය කරයි. කථානායකවරයා සහ කථානායක කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා වාහන හා ඉන්ධන ලබාදීමේදී නිශ්චිත සීමා ඇති කළ යුතු බව නිර්දේශ කරයි.
නියෝජ්ය කථානායක සහ කාරක සභා සභාපති වැනි තනතුරු සඳහා අනුමත සීමාවන් ඉක්මවා වාහන සහ ඉන්ධන භාවිත කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතු බව පැහැදිලිව කියයි. මහ ලේකම්වරයාගේ වැටුප ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ විධිමත් අනුමැතිය යටතට ගත යුතු අතර දීමනා හා වෙනත් ප්රතිලාභ රාජ්ය පරිපාලන චක්රලේඛ සහ ආයතන සංග්රහයට අනුකූලව ලබාදිය යුතු බව නිර්දේශ කරයි. අවසානයේ විදේශ පුහුණු හා සංචාරවලින් ලබාගන්නා දැනුම නැවත පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියට ගෙන ඒම සඳහා විධිමත් ක්රමවේදයක් ඇති කළ යුතු බවද නිර්දේශ කර තිබේ.
ප්රශ්නය ඉන්ධන ලීටර්වලට වඩා විශාලය
මෙම වාර්තාව කියවීමේදී එය ‘කථානායකවරයා ලීටර් කීයක් භාවිත කළාද?’ හෝ ‘මන්ත්රීවරුන් විදේශ ගියේ කී දෙනෙක්ද?’ යන සරල සංඛ්යා කතාවකට සීමා කිරීම පහසුය. නමුත් වාර්තාවේ සැබෑ බර ඇත්තේ එතැන නොවේ. රාජ්ය මුදල් පාලනය කිරීමේ බලය සතු පාර්ලිමේන්තුව තමන්ගේම මුදල් කළමනාකරණයේදී කුමන ප්රමිතියක් අනුගමනය කළේද යන්නයි ප්රශ්නය.
අනෙකුත් රාජ්ය නිලධාරීන්ට ඉන්ධන සීමා තිබියදී පාර්ලිමේන්තුවේ ඇතැම් ඉහළ තනතුරු සඳහා සීමාරහිත ඉන්ධන ලබාදීම, එකම නිලධාරියකුට එකවර වාහන කිහිපයක් භාවිත කිරීමට ඉඩදීම, පෞද්ගලික වාහනයකට ඉන්ධන ලබාදීම, පෞද්ගලික ගමන් සඳහා රාජ්ය වාහන භාවිතයට විශේෂ වරප්රසාද ලබාදීම, එම සීමා ඉක්මවා යන විට වෙළඳපොළ මිලට වඩා අඩු ගාස්තු අයකිරීම, සේවක තනතුරු පිළිබඳ පරස්පර දත්ත පවත්වාගෙන යාම සහ වසර 70කට ආසන්න පැරණි නීතියක් මත මූල්ය පාලනය සිදු කිරීම යන සියල්ල එකම පද්ධතිමය ගැටලුවක විවිධ මුහුණු ලෙස දැකිය හැකිය.
විගණනයේ අවසාන නිර්දේශය එම නිසා ඉන්ධන සීමාවකට වඩා විශාලය. එය පාර්ලිමේන්තුවේ මූල්ය පාලනය, සේවක කළමනාකරණය සහ වරප්රසාද පද්ධතියම නවීකරණය කිරීම පිළිබඳ ඉල්ලීමකි. ජනතාවගේ මුදල් පිළිබඳ පූර්ණ පාලනය තමන් සතු බව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ප්රකාශ කරන ආයතනයක් තමන්ගේම වියදම් පිළිබඳව කොපමණ පාරදෘශ්යද යන්න දැන් ජනතාව හමුවේ ඇති ප්රශ්නයයි.
