නීතිය යළිත් චීවරයට යටවීම – තිසරණී ගුණසේකර

2012 මැයි 3 වෙනිදා ලන්ඩන් නුවර අයිල්’වන් උසාවිය විසින්, තේම්ස් විහාරාධිපති හා බි්‍රතාන්‍යයේ ප්‍රධාන සංඝනායක පහලගම සෝමරතන හිමියන් ලිංගික හිංසන චෝදනා 4කට වරදකරු බව නිගමනය කළේය. මේ ලිංගික හිංසනයන්හි වින්දිතයා වූයේ එවකට 9 හැවිරිදි වියේ පසුවූ දැරියකි. ඇගේ දෙමව්පියෝ සෝමරතන හිමියන්ගේ ප්‍රබල දායකයෝ වූහ. අවසන් ලිංගික අතවරය සිදුවූයේ පන්සලේ බුදුගෙය තුළය.

2013දී බි්‍රතාන්‍ය අභියාචනාධිකරණය සෝමරතන හිමියන්ගේ අභියාචනය ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, ඔහුට වසර 6ක සිර දඬුවමක් නියම කළේය. බන්ධනාගාරය තුළ යහපත් කල්ක්‍රියාව නිසා මෙම සිර දඬුවම වසර තුනහමාරකට අඩු කෙරිණි. ඒ සමගම ජීවිතාන්තය දක්වා ළමුන් සමග වැඩ කිරීම තහනම් කෙරුණු අතර, ඔහුගේ නම ළමා අපයෝජකයන්ගේ නිල ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදි.

බුදුන් වහන්සේ පළමු විනය නීතිය පැනවූයේ භික්ෂූන් හා සියලු ස්ත්‍රී ලිංගික සත්වයන් අතර වන ලිංගික ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙනි. එවැනි සියලු ලිංගික ක්‍රියාවන් තහනම් කිරීම විනය පිටකයේ එන පාරාජිකා 4න් මුල්ම පාරාජිකාවයි. පාරාජිකා යනු භික්ෂුවක් භික්ෂූත්වයෙන් ඉවත් කිරීම පිළිබඳ නීති රීතිය. ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම බෞද්ධ විද්වතකු වූ අසංග තිලකරත්න මහාචාර්යවරයාගේ  The Early Vinaya Stand on Monastic Sexual Behaviours නමැති ලිපියට අනුව, මෙයින් අදහස් වනුයේ, ‘හිස සිඳිනු ලැබූ පුද්ගලයකුට එම අංගඡේදනය වූ සිරුර හා එක්ව පැවතිය නොහැක්කා සේම ලිංගික ක්‍රියාවන්ට සම්බන්ධ වූ භික්ෂුවක් තවදුරටත් ශ්‍රමණයෙක් හෝ ශාක්‍ය පුත්‍රයෙක් නොවේය’ යන්නයි.

පහලගම සෝමරතන හිමියන් අයත් නිකාය, ඔහුව ළමා ලිංගික අපයෝජනයකට වරදකරු කළ නඩු තීන්දුවට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ විනය පිටකයේ එන බුදුවදනට අනුකූලවද? නැත. ඔහුව උපැවිදි කිරීමක් හෝ අඩුම තරමින් ඔහුගේ අපරාධය හෙළා දකිමින් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කිරීමක් හෝ වූයේ නැත. ලංකාවේ සමස්ත සඟ සසුනම මෙවැනි ක්‍රියාවක් නොවූවා සේ ඇස් කන් කට පියාගෙන සිටියේය.

මෙම නඩු තීන්දුව ලැබුණු 2013 සිට අද දක්වා මේ රට පාලනය කළ මහින්ද රාජපක්ෂ, මෛත්‍රීපාල සිරිසේන, ගෝඨාභය රාජපක්ෂ, රනිල් වික්‍රමසිංහ හා අනුර කුමාර දිසානායක ජනපතිවරුන්ගේ ආණ්ඩුවලින් එකක්වත් මේ ළමා අපයෝජකයා ලංකාවේ ළමුන් සමග කටයුතු කිරීම තහනම් කළේද? නැත.

2025 මැයි 24 දා (රජයට අයත්) ඩේලි නිව්ස් පුවත්පතේ පළවූ පුවතකට අනුව මේ ළමා අපයෝජකයා තවමත් භික්ෂුවකි; තවමත් බි්‍රතාන්‍යයේ ප්‍රධාන සංඝ නායකය; තවමත් තේම්ස් විහාරයේත් යටවත්තේ විද්‍යා රවින්ද්‍ර පිරිවෙණේත් විහාරාධිපතිය.
2023 ඔක්තෝබර් මස ඕස්ටේ්‍රලියානු අධිකරණයක් විසින් ඕස්ටේ්‍රලියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක නාඔටුන්නේ විජිත හිමියන් ළමා ලිංගික අපයෝජන චෝදනා 12කට වරදකරු බවට තීන්දු කළේය. ඔහු අයත් නිකාය හෝ ලංකා රජය තවමත් මේ ළමා අපයෝජකයා සම්බන්ධයෙන් කිසිදු පියවරක් ගත් බවක් වාර්තා වී නොමැත. ඔහුටද ඕස්ටේ්‍රලියානු බන්ධනාගාරයෙන් නිදහස්වූ පසු ලංකාවට පැමිණ භික්ෂුවක ලෙස ගරුබුහුමන් ලබමින් ජීවත්වීමට හැකිවනවා නොඅනුමානය.

2012 පහලගම සෝමරතන හිමියන් වැරදිකරු කරමින් දුන් නඩු තීන්දුවේ විනිශ්චයකාර මැතිව්ස් මහතා මෙසේ සඳහන් කළේය. “ඔබ (මේ අපරාධය ගැන) කිසිදු පසුතැවීමක් පෙන්වා නැහැ… ඔබ ඔබගේ සහෝදර භික්ෂූන්ට වරද පැටවීමට පවා උත්සාහ කළා. ..මෙය ඔබේ ආගම පාවාදීමක්.” විනිශ්චයකාර මැතිව්ස් මහතා බෞද්ධයකු නොවුවද, මේ ළමා අපයෝජක අපරාධය බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මයට මුළුමනින්ම පටහැණි බව වටහා ගැනීමට ඔහුට හැකිවිය. අබෞද්ධයකුට තිබූ ඒ හැකියාව මෙරට ගිහි පැවිදි බෞද්ධ නායකයන්ට නැතිවූයේ කෙසේද? බුදුන් වහන්සේගේ නිර්මල ධර්මය සුරැකිව පවතිනවාය කියන මේ රට, අධිකරණයකින් වරදකරුවකු වූ ළමා අපයෝජක චීවරධාරියකුට ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වූයේ කෙසේද?

අපේ පූජක-අපරාධයන් ඉවසීමේ, ඒවා නොදැක්කා සේ සිටීමේ, ඒවා සාධාරණීකරණය කිරීමේ පුරුද්දත්, භික්ෂූන් පිරිසකට එල්ලව ඇති නවතම අපරාධ චෝදනා දෙකත් අතර ඇත්තේ ඍජු සම්බන්ධතාවකි. තායිලන්තයේ සිට මත්ද්‍රව්‍ය ලංකාවට ගෙනඒම සඳහා, ඒ සැලැස්මේ මහ මොළකරු භික්ෂූන් පිරිසක් තෝරාගන්නේ චීවරය දරන්නාගේ කල්ක්‍රියාව අමතක කොට චීවරයට වඳින පුදන අපේ සම්ප්‍රදාය නිසා නොවේද? මෙයට පෙර වතාවක් මේ අයුරින්ම භික්ෂූන් ‘මත්ද්‍රව්‍ය කොටළුවන්’ (drug mules– දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව මත්ද්‍රව්‍ය සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් රටකින් රටකට ගෙනයන්නවුන්) ලෙස යොදාගෙන ලංකාවට මත්ද්‍රව්‍ය ගෙනඒමේ උත්සාහය සාර්ථක වීමෙන්, අපරාධ වසන් කිරීමට චීවරය හොඳ උපක්‍රමයක්ය යන අනුමානය සැබෑවක් වන්නට ඇත. චීවරය දරන්නා දෙස නොබලා චීවරයට ගරු කිරීමේ (බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මයට අනුකූල නොවන) පුරුද්ද ගැන යළි සිතා නොබැලුවහොත් පාතාල නායකයන් තම අපරාධ සඳහාද චීවරය යොදාගන්නා දිනය වැඩි ඈතක නොවනු ඇත.

භික්ෂුවකට එල්ල වී ඇති අපරාධ

චෝදනා පිළිබඳ දෙවන කථාව ළමා අපයෝජන සිදුවීමකි. සිද්ධියට සම්බන්ධව සිටිනුයේ අටමස්ථානාධිපති පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ය. අවුරුදු දහතුනකටත් අඩු දැරියක දරුණු ලිංගික අපයෝජනයකට ලක් කළාය යන්න ඔහුට එල්ල වන චෝදනාවයි.

ඕනෑම සැකකාරයකු හෝ චුදිතයකු අධිකරණයෙන් වරදකරු වන තෙක් ඔහු/ඇය නිවැරදිකරුවෙකි. එබැවින් මෙම ළමා අපයෝජන චෝදනාව අධිකරණයකින් ඔප්පු වන තුරු හේමරතන හිමියන්ද, නිවැරදිකරුවෙකි. ප්‍රශ්නය නම්, එවැනි නඩු විභාගයක් කරා යාමට අවශ්‍ය මූලික පරීක්ෂණ පොලිසිය හරිහැටි කරනවාද යන්න පිළිබඳව, පොලිසියේ මන්දගාමී හා ව්‍යාකුල ක්‍රියාකාරිත්වය තුළින්ම සාධාරණ සැකයක් මතුවීමයි.

මාධ්‍ය වාර්තා දක්වන අන්දමට මෙම භික්ෂුව සැකකාරයකු ලෙස නම්කර ඔහුව අත්අඩංගුවට ගන්නැයි (දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය ප්‍රකාර) ජාතික ළමා ආරක්ෂණ අධිකාරිය පොලිසියෙන් ඉල්ලා තිබුණද, පොලිසිය තවමත් එවැන්නක් කර නොමැත. අඩුම තරමින් මේ භික්ෂුවට විදෙස් ගමන් තහනමක් පැනවීමටවත් පොලිසිය කටයුතු කර නොමැත. පොලිසිය මෙලෙස හැසිරෙනුයේ ආගමික හා/හෝ දේශපාලන බලපෑමක් නිසා බවට අනුමානයක් ගොඩනැගෙන්නේ මේ සංදර්භය තුළය.

මේ සතියේ මෙම නඩුව අනුරාධපුර මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේදී කැඳවූ අවස්ථාවේ මෙතෙක් පැවති ගවේෂණය නිමාකොට අධිකරණයට මෝසමක් ඉදිරිපත් කිරීම තුළින් නව ගවේෂණයක් ආරම්භ කිරීමට මහේසස්ත්‍රාත්වරයා නියෝග කර ඇත. පොලිසිය මෙම නියෝගය පිළිපදින/ පිළිනොපදින ආකාරය අනුව ජාජබ/ජවිපෙ ආණ්ඩුව නීතියේ ආධිපත්‍යයට ගරු කරන්නේද නැතහොත් රාජපක්ෂවරුන් මෙන් නීතිය අතට ගනීද යන්න හෙළිදරව් වනු ඇත.

පූජක ළමා අපයෝජනයන් පිළිබඳ අද-ගොළු-බිහිරි පිළිවෙත

Spotlight යනු ඔස්කාර් සම්මාන දිනූ ඇමරිකානු චිත්‍රපටියකි. එයට පාදක වූයේ කතෝලික පූජකයන් ගණනාවක් විසින් සිදු කළ ළමා අපයෝජනයන් බොස්ටන් නගරයේ කතෝලික නායකයන් විසින් වසන් කළ අයුරු අනාවරණය කිරීම සඳහා The Boston Globe නම් පුවත්පත සිදුකළ ගවේෂණයයි.

පූජක ළමා අපයෝජන පිළිබඳව ඇස් කන් කට වසාගැනීමේ පුරුද්ද ගෝලීය එකකි. ජනමාධ්‍යයන්, වින්දිතයන්, ළමා අයිතීන් පිළිබඳ ක්‍රියාකාරිකයන් හා සාමාන්‍ය පුරවැසියන් මෙම අපරාධ අනාවරණය කිරීමට ගත් උත්සාහයන් නිසා ඇතැම් රටවල මෙවැනි අපරාධකරුවන් අධිකරණය ඉදිරියට පමුණුවා යුක්තිය පසිඳලීමේ සංස්කෘතියක් නිර්මාණය වී තිබේ. අවාසනාවකට ලංකාව එවැනි රටක් නොවේ. පන්සල් තුළ සාමණේර හිමිවරුන් මුහුණ දෙන ලිංගික අපයෝජනයන් පිළිබඳව, තම ‘අර්ධ’ කෙටිකතාවේ අනියමින් සඳහනක් කිරීම නිසා ශක්තික සත්කුමාර ලේඛකයාට හිරබත් කෑමට සිදුවීමෙන් හෙළිවනුයේ මෙම කටුක සත්‍යයයි.

ආචාර්ය චන්දන නාමල් රත්නායක යනු ලාංකීය සම්භවයක් සහිත මනෝචිකිත්සකයෙකි. 10 හැවිරිදි වියේදී පැවිදි බිමට පිවිසි ඔහු දශක දෙකකට අධික කාලයක් භික්ෂුවක ලෙස කටයුතු කර සිවුරු අත්හැරියෙකි. තම සාමණේර සමය තුළ ලිංගික අපයෝජනයට ලක්වූ බව ඔහු කියයි. ලංකාව තුළ පන්සල් 12,649ක් තිබෙන බවත් ඒවායේ ළමුන් 60,000ක් පමණ සිටින බවත්, මෙම සාමණේරයන්ගෙන් අඩක් පමණ ලිංගික අපයෝජනයට ලක්ව ඇති බවත් ඔහුගේ අනුමානයයි. මෙවැනි තත්වයක් හටගැනීමට ප්‍රධාන හේතු ලෙස ඔහු දක්වනුයේ, මෙම ආයතන තුළ ලිංගික අපයෝජනයන් -මුල් බැසගෙන ඇති ලිංගික අපයෝජනයන් – ඉවසීමේ උප සංස්කෘතිය හා පැවිදි බිමට ඇතුළුවන දරුවන් අතිබහුතරයක් ඉතාමත් දුප්පත් පවුල්වලට අයත් වීම නිසා ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්‍රශ්න නැගීමට හා ක්‍රියාත්මක වීමට ඔවුන්ගේ දෙමාපියන්ට ඇති නොහැකියාවයි.

මෙම හේතු දෙකම පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ට සම්බන්ධ සිද්ධියේත් පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැක. මෙම කථාවේ වින්දිත දැරිය නැති-බැරි සමාජ ආර්ථික පසුබිමකට අයත්ය. ඇගේ මාපියෝ රුවන්වැලිසෑය අසල මල් හා මීපැණි විකිණූ බව වාර්තා වෙයි. දැරියට අනුව ඇයව හේමරතන හිමියන්ට විකුණා ඇත්තේ ඇගේ දෙමාපියන්ය. මේ වන විට ඇගේ වයස අවුරුදු 14යි, මාස 4කි.

ඇගේ චෝදනාවේ ඇත්ත නැත්ත කුමක් වුවද, ඇය අයත් වනුයේ ඉතාමත් දුප්පත්, අවවරප්‍රසාදිත හා බෙලහීන සමාජ ස්තරයකට බව පැහැදිලිය. මෙරට දේශපාලනඥයන් සියලු දෙනා මෙම ස්තරයට අයත් පුරවැසියන්ගේ ඡන්ද හිඟා කෑවද කිසිදු පාලකයෙකු (වත්මන් ආණ්ඩුවද ඇතුළුව) ඔවුන්ගේ උවමනාවන් හා අවශ්‍යතාවන් නියෝජනය කරන්නේ නැත. බලසම්පන්න වැඩිහිටියෙකු- අතින් අපයෝජනයට ලක්වූවායැයි කියන මෙම බෙලහීන දැරිය සම්බන්ධයෙන් ජාජබ වැනි ඇමතිවරුන් හා ජවිපෙ නායක කාරකාදින් මෙතෙක් අනුගමනය කළ අඳ ගොලු බිහිරි පිළිවෙතින් පෙනීයන්නේ ‘කුසට සාගිනි, හදට සෝගිනි, ඉනට වැරහැලි කැබලි එල්ලා ගත්’ පන්තිය ගැන ජවිපෙ කථාව මැතිවරණ වේදිකාවක කියන කවියකට පමණක් සීමා වන බවද?

ස්ත්‍රී/ළමා දූෂණ සිදුවීම්වල අනිවාර්යයෙන්ම දකින්නට ලැබෙන වින්දිතයාට වරද පැටවීමේ නිර්ලජ්ජිත උත්සාහයන් මේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන්ද දැනටමත් ආරම්භ වී ඇත. දැරිය ‘කාන්තාවක’ ලෙස හැඳින්වීමේ සිට මැදි වියේ භික්ෂුවක වයස 13ට අඩු දැරියකගේ ‘මායමට’ යටවූවායැයි කියන තැන දක්වා මෙම උත්සාහයන් ව්‍යාප්ත වී ඇත. සිය මුළු දිවියම දුප්පත්කම, නොසැලකිල්ල, අකරුණාව හා අපයෝජනය සමග ජීවත් වූ දැරියකට මෙවන් අපහාස නැගීම බුදුන්ගේ දහමට කොතරම් අනුකූලද යන්න චෝදනා කරන්නවුන් මඳකට සිතා බැලිය යුතුය.

මත්පැන් හා දුම්වැටි පානය, ඡන්දය භාවිත කිරීම, වාහනයක් පැදවීම, විවාහය හා ලිංගික සබඳතා වැනි බොහෝ කාරණා සඳහා ලංකාවද ඇතුළුව රටවල් වයස් සීමාවන් පනවනුයේ බරපතළ ප්‍රතිවිපාක සහිත තෝරාගැනීම් සම්බන්ධයෙන් බුද්ධියෙන් හා සංයමයෙන් කටයුතු කිරීමේ මානසික හැකියාව දරුවන්ට නොමැති බැවිනි. දරුවකු වැඩිහිටියකු ලෙස හැසිරුණද, ඒ දරුවා වැඩිහිටියෙක් නොවේ. අනෙක් වැදගත් හා විද්‍යාත්මකව ඔප්පු වී ඇති කාරණය නම්, ලිංගික අපයෝජනයකට ලක්වූ දරුවා ලිංගික අපයෝජනයට පෙර සිටි දරුවා නොවන බවය. ලිංගික අපයෝජනය නිසා දරුවකුට වන ශාරීරික තුවාල සුව වුවද, මානසික තුවාල නම් ජීවිත කාලය තුළම පවතී.

යුදෙව් පූජකයන් (rabbis) අතින් අපයෝජනය වූ ළමුන් පිළිබඳ ඊශ්‍රායල් විද්‍යාර්ථීන් තිදෙනකු කළ පරීක්ෂණයකට අනුව, පූජක අපයෝජනයට ලක්වන දරුවන් මතට හා බීමට ඇබ්බැහි වීමට හා අසාමාන්‍ය ලිංගික චර්යාවන්ට පුරුදුවීමට ඇති අවදානම අධිකය. තමන්ට මෙම අපරාධය කළේ වැඳුම්-පිදුම් ලබන පූජකයකු නිසා, හොඳ හා නරක දෙක අතර තේරුම් බේරුම් කරගැනීමේ හැකියාව වින්දිතයන්ට බොහෝ විට අහිමි වේ. එබැවින් ඔවුන් අපරාධවලට යොමුවීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. කෙටියෙන් කියනවා නම්, අපයෝජනයට ලක්වන දරුවාගේ අනාගතය එම ක්‍රියාවෙන් විනාශ වේ.

මෙම ප්‍රශ්නයට ඇති හොඳම විසඳුම මහානායක හිමිවරුන් බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය අනුව කටයුතු කිරීමයි. විනය පිටකයේ පළමුවන පාරාජිකාව ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. අවාසනාවකට මහානායක හිමිවරුන්ගෙන් එවැනි ක්‍රියාවක් අපේක්ෂා කළ නොහැක. හේමරතන හිමියන් මෙම අපරාධය නොකළා නම්, ඔහුට එරෙහිව නැගෙන චෝදනා බොරු නම්, එය ඔප්පු කිරීමේ හොඳම ක්‍රමය අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් ඔහුට තම නිfදාස් බව පෙන්වා දීමට ඉඩ සැලසීම විනා නඩුව යට ගැසීමට උත්සාහ කිරීම නොවේ. මහානායක හිමිවරුන්ට මෙම සත්‍යය නොවැටහීම ඛේදවාචකයකි. ඒ හා සමාන ඛේදවාචකයක් වනුයේ මෙම සරල සස්‍යය වටහාගැනීමට තරම් බුද්ධියක් ආණ්ඩුවට තිබේද යන්න ගැන සැක මතුවීමයි.
2011 අගෝස්තු මස එවකට මිහින්තලේ විහාරාධිපති නාමල්වැව රතනසාර හිමියන්ට එරෙහිව ළමා අපයෝජන චෝදනාවක් නැගිණි. ඒ රාජපක්ෂ පාලන සමය වුවද, පොලිසිය ඉතාමත් නිවැරදි ලෙස කටයුතු කරමින් භික්ෂුව සැකකරුවකු ලෙස නම් කර ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත්තේය. ඉන්පසු ඔහුව තාවකාලිකව මිහින්තලේ විහාරාධිපති තනතුරෙන් ඉවත්කොට ඒ වෙනුවට වලවාහැංගුණවැවේ ධම්මරතන හිමියන් පත්කිරීමට මහනායක හිමිවරු කටයුතු කළහ.

රාජපක්ෂ පාලන සමයේ කළ ටිකවත් කරගැනීමට තවමත් ජාජබ/ජවිපෙ පාලනය අසමත් වීමෙන්, හෙළිවනුයේ නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිබඳ ඔවුන් කරන රමණීය ප්‍රකාශවල ඇතුළත හිස් බව නොවේද?

හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක්?

ඇමරිකාවේ ගුවන්තනාමෝ වද කඳවුරේ වධකයකු මුස්ලිම් රැඳවියකුට මානසික පීඩාවක් ඇතිකිරීමේ අරමුණෙන් කුරාණය වැසිකිළියක දැමූ පුවත ලොව පුරා මහත් ආන්දෝලයක් ඇතිකළේය. තම තමන්ගේ ආගමේ ශුද්ධවූ ග්‍රන්ථයක් එලෙස වැසිකිළි වළකට දැම්මා නම් කරන්නේ කුමක්දැයි ඕස්ටේ්‍රලියානු මාධ්‍යවේදියෙක් එරට කිතුනු, හින්දු, යුදෙව් හා බෞද්ධ පූජකයන්ගේ ප්‍රශ්න කළේය. ඊට බ්‍රහ්මවංසෝ හිමියන් (Ajan Brahmawamso) දුන් ක්ෂණික පිළිතුර වූයේ ‘මම පයිප්ප බාස් කෙනකුට වහාම කතාකරනවා’ යන්නය.

පසුව කළ ධර්ම දේශනයකදී තම පිළිතුර උන්වහන්සේ තවදුරටත් මෙලෙස පැහැදිලි කළේය. “ඔබට ඕනෑ තරම් ශුද්ධවූ පොත් මගේ වැසිකිළියට දැමිය හැකියි; ඔබට ඕනෑ තරම් බුදුපිළිම විනාශ කළ හැකියි; ඔබට ඕනෑ තරම් පන්සල් ගිනිබත් කළ හැකියි; ඕනෑ තරම් භික්ෂූන් හා භික්ෂුණීන් වෙඩි තබා ඝාතනය කළ හැකියි. නමුත් බෞද්ධ ප්‍රතිපත්ති වැසිකිළියට දැමීමට මම ඉඩ දෙන්නේ නැහැ. සමාව දීම, අනුකම්පාව, සහයෝගිතාව, සාමය හා සත්‍යය විනාශ කිරීමට මම ඉඩ දෙන්නේ නැහැ. මම බඳුන හා අන්තර්ගතය අතර වෙනස හඳුනාගන්නේ ඒ අයුරින්.”

ලංකාවේ සඟ සසුන මුහුණ දෙන අර්බුදයට ප්‍රධානතම හේතුවක් වනුයේ බඳුන හා අන්තර්ගතය අතර වෙනස හඳුනා නොගැනීමයි. අන්තර්ගතය අමතක කොට බඳුන අන්තර්ගතය ලෙස සලකා ඒ හිස් බඳුනට වැඳුම් පිදුම් කිරීමයි.

සාමණේර හිමිවරුන් ලිංගික අපයෝජනයට ලක්වීමේ ප්‍රශ්නය පිළිබඳව 2023 මැයි මස ඩේලි මිරර් පුවත්පත එවකට බුද්ධශාසන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාගෙන් ඇසූ විට ඔහුගේ පිළිතුර වූයේ, “අපි මේ සිදුවීම් ගැන පරීක්ෂණ කරනවා. නමුත් මම ඔබට කියන්නේ රාජ්‍ය වෙසක් උත්සවය ගැන අවධානය යොමු කරන ලෙසයි” යනුවෙනි. රාජ්‍ය වෙසක් උත්සවය සාමණේර ලිංගික අපයෝජනයට වඩා වැදගත් කාරණාවක් ලෙස දකින රටක ධර්මය පැවතිය හැකිද? බුදුන් වහන්සේගේ විනය නීති රීති අමතක කර, උසාවියකදී වැරදිකරු වූ පුද්ගලයකු සිවුරු දැරූ පමණින්ම ඔහුට වැඳුම් පිදුම් කරන රටක් බවට අප පත්ව ඇත්තේ බඳුන හා අන්තර්ගතය අතර වෙනස දැකීමට තරම් බුද්ධියක් අපට නැති නිසා නොවේද?

පඤ්ඤාකර හිමියන් ඇතුළු විදෙස් හිමිවරුන් පිරිසක් සිදුකළ සාම චාරිකාව, “අතේ තැන්පත්කම ඇති, පයේ තැන්පත්කම ඇති, වචනයේ තැන්පත්කම ඇති, හැම අතින්ම තැන්පත්කම ඇති, කමටහන් වැඩීමෙහි ඇලුණු, සමාධියෙහි පිහිටි, තමන් ලද මග පලෙන් තනිව සතුටු වූ යමෙක් වේද ඔහුට භික්ෂුවයි කියන්” යන බුදුවදනට ගැළපෙන භික්ෂූන් මෙරට බොහෝ පුරවැසියන් දුටු ප්‍රථම වතාව විය හැක. සාම පා ගමනේ යෙදුණු විදෙස් භික්ෂූන්ට මෙරට ජනතාවගෙන් ලැබුණු දැවැන්ත ප්‍රතිචාරය බුදුන්වහන්සේගේ දහමට අනුව ජීවත්වන භික්ෂූන් දැකීමේ අවිඤ්ඤාණික උවමනාවෙන් උපන්නක් විය නොහැකිද?
ආචාර්ය රත්නායක මහතාට අනුව, ආගමික සස්ථාවන් තුළ සිසදුවන ළමා අපයෝජනයන් ජාතික තලයේ ‘ආධ්‍යාත්මික ව්‍යසනයක’ මට්ටමට ළඟා වෙමින් සිටී. බෞද්ධාගමික ආයතන නියෝජනය කරන හර පද්ධතිත්, ඒ ආයතනවල ක්‍රියාකාරිත්වයත් අතර පරතරයේ විශාලත්වය නිසා  මෙම ආයතන ඇතුළතින් පුපුරා යාමේ අවදානමක් ඇති බව ඔහු තර්ක කරයි.

භික්ෂූන්ගේ වැරදි ක්‍රියාකාරකම් නිසා සසුන අර්බුදයට ලක්වූ විට, දුශ්ශීලයන් පලවාහැර සසුන පිරිසිදු කළ සිදුවීම් ගණනාවක්ම අපේ ඉතිහාස පොත්වල දැක්වේ. මේ ශාසන ශෝධනයට පෙරමුණ ගත්තේ එවකට සිහසුන දැරූ රජවරුන්ය. මෙම කාර්යය ඡන්දයෙන් බලයට පත් කිසිදු ආණ්ඩුවකට කළ හැකිද යන්න සැක සහිතය. බලගතු ළබැඳියාවන් හා මුල් බැස ගත් වරප්‍රසාදවලට අභියෝග කිරීමට නොතරම් වන වත්මන් පාලනයට නම් එවැනි අභියෝගාත්මක කාර්යභාරයකට උරදීමට හැකියාවක් නැති බව දැන් දැන් පැහැදිලිය.

නමුත් අවනීතිය නිමා කොට නීතියේ ආධිපත්‍යය යළි ස්ථාපිත කරන බවට දිවුරා පොරොන්දු වී බලයට පත් පාලනයකට නීතියේ ආධිපත්‍යය සිවුරට යටවීමට ඉඩ දිය හැකිද? හේමරතන හිමියන් ඈඳුණු සිද්ධිය ප්‍රමුඛ සකලාකාර පූජක අපරාධ සම්බන්ධයෙන් පොලිසියට තම රාජකාරි නිසි අයුරින් ඉටුකිරීමට අවශ්‍ය වටාපිටාව සැලසීමේ වගකීමෙන් ගැලවීමට ආණ්ඩුවට හැකිද?

සාමණේර හිමි නමකට හදි කළ උඩුවෙල පන්සලක විහාරාධිපති හිමියන් ඒ දරුවාගේ මව ඇතුළු පවුලේ ඥාතීන් පිරිසක් විසින් ඝාතනය කළ සිද්ධියක් 2021දී වාර්තා විය. තම 8 හැවිරිදි දියණිය දූෂණය කළ හෙට්ටිපොළ පන්සලක විහාරාධිපති හිමියන්ට පහර දී මරාදැමූ පියකුගේ පුවතක් 2023දී වාර්තා විය. අවනීතිය පාර කපන්නේ අරාජික භාවයට බව මෙම සිදුවීම් පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමකි.

චීවරයට ඇති බිය නිසා දේශපාලන අධිකාරියත් පොලිසියත් තම වගකීම් දිගින් දිගටම පැහැර හැරියොත්, ඇතැම් වින්දිතයන් නීතිය අතට ගැනීම වළක්වා ලිය නොහැකිය. මේ රටේ බලගතුම භික්ෂුවකට එරෙහිව එල්ල වන ළමා අපයෝජන චෝදනා පිළිබඳ ආණ්ඩුව ක්‍රියාකරන ආකාරය රටේ අනාගත ගමන් මාර්ගය වඩා අඳුරු දෙසකට හැරෙනවාද නැද්ද යයි තීරණය කරනු ඇත. අප එළඹ ඇත්තේ ඒ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයටය.