ලංකාවේ ජනගහන ව්යුහය තුළ නිහඬව සිදුවෙමින් පවතින ගැඹුරු වෙනසක් පිළිබඳ නවතම සංඛ්යා ලේඛන සංඥාවක් ලබා දී ඇත. ඒ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ ලංකාව තුළ සිදු වූ දරු උපත් සංඛ්යාව, විවාහ සංඛ්යාව සහ ජනගහන වර්ධනය තුළ පැහැදිලි පහළ යාමක් දක්නට ලැබීමය. රෙජිස්ට්රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව, සෞඛ්ය අමාත්යාංශය සහ ජන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව නිකුත් කළ දත්ත අනුව කියැවෙන්නේ ලංකාවේ දරු උපත් අනුපාතය වේගයෙන් පහළ යෑම, විවාහ සංඛ්යාව අඩුවීම, තරුණ පිරිස් විදේශගත වීම සහ ආර්ථික අස්ථාවරතාව වැනි කරුණු එකට එකතු වූ විට රට තුළ නිහඬ ජනගහන අර්බුදයක් ගොඩනැගෙමින් පවතින බවය. එය රටේ අනාගත ආර්ථිකය සහ කම්කරු බලය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්රශ්නයක් බවට පත් විය හැකිය.
සෞඛ්ය හා ජනමාධ්ය අමාත්ය නලින්ද ජයතිස්ස 2025 අගෝස්තු 07 වන දින පාර්ලිමේන්තුවේදී සඳහන් කළ පරිදි දැනට රට තුළ දරු උපත් ප්රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇති බව රජයද පිළිගෙන ඇත. එම තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් සෑම ග්රාම නිලධාරී වසමකටම පවුල් සෞඛ්ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීම වැනි වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇත.
දරු උපත් අඩු වූ හැටි
පසුගිය දශකයේ මැද භාගය වනවිට ලංකාවේ වාර්ෂික දරු උපත් සංඛ්යාව 300,000ට අධික මට්ටමක පැවති නමුත් පසුගිය වසර කිහිපය තුළ එය ඉතා වේගයෙන් පහළ ගොස් ඇත. රෙජිස්ට්රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත අනුව 2019 දී වාර්තා වූ උපත් සංඛ්යාව 319,010කි. එය 2020 දී 301,706 දක්වා පහළ ගොස් 2021 දී 284,848ක්, 2022 දී 275,321ක් ලෙස වාර්තා විය. 2023 වනවිට උපත් සංඛ්යාව 247,900ක් දක්වා අඩු වූ අතර 2024 දී එය 220,761ක් දක්වා පහළ ගොස් ඇත. වසර පහක කාලයක් තුළ උපත් 98,000කට ආසන්න ප්රමාණයකින් අඩුවීම ලංකාවේ පසුගිය දශක කිහිපය තුළ වාර්තා වූ විශාලම ජනගහන වෙනස්කම් අතර එකක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
මෙම ප්රවණතාව උපත් සංඛ්යාවට පමණක් සීමා නොවේ. ජනගහනයට සාපේක්ෂ උපත් අනුපාතයද සැලකිය යුතු ලෙස පහළ ගොස් ඇත. රෙජිස්ට්රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තාව අනුව 2019 දී 1000කට උපත් 15.2ක් වාර්තා වූ දරු උපත් ප්රමාණය 2020 දී 14.3ක්, 2021 දී 13.4ක්, 2022 දී 12.4ක් ලෙස පහළ ගොස් ඇත. 2023 දී එම අනුපාතය 11.2ක් වූ අතර 2024 වනවිට 10ත් 11ත් අතර මට්ටමකට පැමිණ ඇත. 2016 දී 1000කට උපත් 16.9ක් වූ අනුපාතය වසර කිහිපයක් තුළදී උපත් අනුපාතය 10ට ආසන්න මට්ටමකට පහළ යාම ලංකාවේ ජනගහන වර්ධනය මන්දගාමී වෙමින් පවතින බව පැහැදිලි කරයි.
ජනගහන විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන පරිදි රටක ජනගහනය ස්ථාවරව පවත්වා ගැනීමට අවශ්ය මුළු සංකූලතා අනුපාතය (ඔදඒක ත්ැරඒකසඑහ ඍ්එැ) 2.1කි. නමුත් ලංකාවේ මෙම අගය දැනට 2ටත් පහළ මට්ටමකට පහළ ගොස් ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනගහන අරමුදල ඇතුළු වෙනත් සංඛ්යාලේඛන පෙන්වා දෙයි. 1990 දශකයේදී මෙම අගය 2.5ට ආසන්නව තිබුණද වර්තමානය වනවිට එය 1.9ට ආසන්න මට්ටමකට පහළ ගොස් ඇත.
මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහලේ විකලාංග ශල්ය වෛද්ය විශේෂඥ සුනිල් විජේසිංහ පැවසුවේලංකාවේ දරු උපත් ශීඝ්රයෙන් පහත බැස ඇති බවය. ‘කෝවිඩ් වසංගතයට කලින් ලංකාවේ දරු උපත් ප්රමාණය ලක්ෂ 4ත් 350,000ත් අතර සංඛ්යාවක් තිබුණේ. ඒ මේ වෙද්දී ඒ සංඛ්යාව 250,000ක් දක්වා බැහැලා තිබෙනවා. ඒ හා සමානුපාතකව මුගුරුපාද සහිතව ඉපදෙන දරුවන්ගේ අගයත් පහළට බැහැලා තියෙනවා.’
විවාහ සංඛ්යාවත් පහළට
දරු උපත් අඩුවීම සමඟම විවාහ සංඛ්යාවද පහළ යමින් ඇති බව රෙජිස්ට්රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත පවසයි. එම දෙපාර්තමේන්තුවේ දත්ත අනුව 2022 දී වාර්තා වූ විවාහ සංඛ්යාව 171,140කි. එය 2023 දී 151,356ක් දක්වා පහළ ගොස් 2024 දී 139,290ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. එනම් වසර දෙකක කාලයක් තුළ විවාහ සංඛ්යාව 30,000කට ආසන්න ප්රමාණයකින් අඩුවී ඇත. විවාහ සංඛ්යාව අඩුවීම දරු උපත් සංඛ්යාවට සෘජුව බලපාන ප්රධාන සාධකයක් විය හැකිය.
උපත් සහ විවාහ සංඛ්යාව පහළ යාම සමඟම ජනගහන වර්ධනයද මන්දගාමී වී ඇත. ජන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව 2024 වර්ෂයේ සැප්තැම්බර් මාසයේදී නිකුත් කළලංකාවේ මධ්ය වසර වාර්තාව අනුව 2024 දී මධ්ය වසර ජනගහනය 21,763,170ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. එමෙන්ම ජනගහන වර්ධන අනුපාතය 0.5% පමණක් වන අතර මෙය ලංකාවේ ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ අඩුම ජනගහන වර්ධන අගයන් අතර එකකි. වාර්තාව අනුව 2024 දී ලංකාවේ ජනගහනය පෙර වසරට සාපේක්ෂව 120,000කට ආසන්න ප්රමාණයකින් අඩුවී ඇති බවද සඳහන් වේ.
පාසල්වලටත් බලපෑම්
මෙම ජනගහන වෙනස්කමට බලපාන හේතු අතර ආර්ථික අර්බුදය ප්රධාන වේ. 2022 දී ලංකාව මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදය හේතුවෙන් බොහෝ පවුල් දරුවන් ලබා ගැනීම පිළිබඳ තීරණ ප්රමාද කිරීමට හෝ දරුවන්ගේ සංඛ්යාව සීමා කිරීමට පෙළඹී තිබිණි.
දරු උපත් අඩුවීමේ ප්රවණතාව සෞඛය සංඛ්යාලේඛනවලට පමණක් සීමා නොවී අධ්යාපන ක්ෂේත්රය තුළද පෙනී යයි. අධ්යාපන අමාත්යාංශයෙන් නිකුත් කළ දත්ත වාර්තාවක් අනුව 2023 වර්ෂයේදී රජයේ පාසල්වල 1 ශ්රේණියට ඇතුළත් වූ සිසුන්ගේ සංඛ්යාව පසුගිය වසර පහ තුළ සියයට 14කින් අඩු වී ඇත. 2019 වර්ෂයේදී 1 වන ශ්රේණියට ඇතුළත් වූ සිසුන් ප්රමාණය 333,074ක් වන අතර 1 ශ්රේණියට සිසුන් ඇතුළත් වීමේ පහළ යාම 2019 වසරෙන් ආරම්භ වී ඇත. 2023 වනවිට එම ප්රමාණය 287,639 දක්වා පහළ ගොස් ඇත.
නව පරපුර අතරද පවුල් සැලසුම් වෙනස්වීම පැහැදිලිව දක්නට ලැබේ. ඨැබ-’ ලෙස හැඳින්වෙන 1997ත් 2012ත් අතර උපන් පරපුර දරුවන් ලබා ගැනීම ප්රමාද කරන ප්රවණතාවක් පෙන්වන බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙයි. එය ආර්ථික අස්ථාවරතාව, රැකියා අස්ථිරභාවය සහ ජීවන වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් මෙම පරපුර අතර “දරුවන් ලබා ගැනීම ජීවිතයේ ප්රමුඛතාවක් නොවීම” වැනි අදහස් වර්ධනය වෙමින් පවතින බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
සෞඛ්ය සේවිකාවන් අඩුයි
රජයේ පවුල් සෞඛ්ය සේවා සංගමයේ සභාපති දේවිකා කොඩිතුවක්කු පවසා සිටියේ සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් ලෙස ලංකාව තුළ දරු උපත් අඩු වී ඇති බවය. පසුගිය වසර 10කට සාපේක්ෂව 2022 වර්ෂයෙන් පසුව මාසිකව ලියාපදිංචි වෙන ගර්භණී මව්වරුන්ගේ අඩුවක් දක්නට ලැබෙන බවය. “විශේෂයෙන්ම කොවිඩ් සමයේ විවාහ සිදුවීම් නැහැ. ඒවා බලපාන්නේ වර්තමානයේදී, ඒත් ලංකාවේ උපත් ප්රමාණය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩුවෙලා කියලා අපිට තීරණය කරන්න බැහැ. ඒත් ජන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් පසුගිය වසර කිහිපය තුළ නිකුත් කළ දත්ත අනුව අලුත ඉපදෙන දරුවන්ගේ ප්රමාණය අඩු වෙලා තියෙනවා. දැනට සේවය කරන පවුල් සෞඛ්ය සේවිකාවන් ප්රමාණය 7000කට ආසන්නයි. ඒ නිසා පවුල් සෞඛ්ය සේවිකාවන්ගේ පුරප්පාඩු අනිවාර්යයෙන්ම සෞඛ්ය අමාත්යාංශයෙන් පුරවන්න ඕනෑ.”
ලංකාවේ තරුණ ජනගහනය විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්වීමද දරු උපත් අඩුවීමට බලපාන තවත් සාධකයක් බව වාර්තාවේ. ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසුව විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්ව යන ලාංකිකයන්ගේ සංඛ්යාව ඉහළ ගොස් ඇති අතර 2023 වසරේදී පමණක් 300,000කට ආසන්න පිරිසක් විදේශ රැකියා සඳහා පිටත්ව ගිය බව වාර්තා වෙයි. මෙම ප්රවණතාව දිගටම පැවතුණහොත් ලංකාව වයස්ගත සමාජයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතින බව විද්යාඥයෝ පෙන්වා දෙති. දැනට ලංකාවේ ජනගහනයෙන් සියයට 12කට ආසන්න ප්රමාණයක් අවුරුදු 65ට වැඩි පුද්ගලයෝය. ජනගහන ව්යුහය අනුව 0 ත් 14 ත් වයස් කාණ්ඩය සියයට 20ක් පමණ වන අතර 15ත් 64ත් වයස් කාණ්ඩය සියයට 66ක් පමණ වේ. ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ මෙම වැඩිහිටි ජනගහනය තවදුරටත් වැඩි විය හැකිය.
වැඩිහිටි ජනගහනය වැඩිවීම අනාගතයේදී කම්කරු බලයට සහ ආර්ථික වර්ධනයට බලපෑමට හේතුවක් විය හැකිය. එමෙන්ම සෞඛ්ය සේවා, විශ්රාම වැටුප් සහ සමාජ ආරක්ෂණ පද්ධති සඳහා රජයට වැඩි වියදමක් දැරීමට සිදු විය හැකිය. ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි රටවල් දැනටමත් මෙම ගැටලුවට මුහුණ දෙන අතර ලංකාවද එම මාර්ගයට යමින් පවතින බව වැටහෙන කරුණකි.
මෙම තත්ත්වයට මුහුණ දීම සඳහා දිගුකාලීන ප්රතිපත්ති අවශ්ය බව පවතින රජය සහ පවුල් සෞඛ්ය සේවා බලධාරීන් වටහා ගත යුතුය. තරුණ පවුල් සඳහා අවශ්ය උපදේශන ලබා දීම, ළමා සුරැකුම් සේවා වැඩිදියුණු කිරීම, මාතෘ සහන වැඩි කිරීම සහ ස්ථාවර රැකියා අවස්ථා සැපයීම වැනි ප්රතිපත්ති මෙම ප්රවණතාව සමනය කිරීමට උපකාරී විය හැකිය.
දරු උපත් අඩුවීම සරල සංඛ්යා ලේඛනික වෙනසක් නොව රටේ අනාගතය පිළිබඳ ප්රශ්නයකි. වැඩ කරන ජනගහනය අඩුවීම, වැඩිහිටි ජනගහනය වැඩි වීම සහ ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීම වැනි ප්රතිවිපාක ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ පැහැදිලිව පෙනී යා හැකිය. එබැවින් ශ්රී ලංකාවේ දරු උපත් අඩුවීම පිළිබඳ ප්රශ්නය සෞඛ්ය ගැටලුවක් ලෙස පමණක් නොව ජාතික සංවර්ධන ප්රශ්නයක් ලෙසද සලකා බැලීම අත්යවශ්යය.
