මේ සතිය මුලදී සිදුවුණු බුද්ධික මල්ලවාරච්චි නීතිඥවරයාගේ හා ඔහුගේ බිරියගේ ඝාතන, සමාජයේ විශාල කැළඹීමක් ඇතිකළේය. මහජන ආරක්ෂක ඇමැති ආනන්ද විජේපාලට අනුව නම් එම ඝාතන දෙක ‘හුදෙකලා සිදුවීමකි.’ එයින් රටේ මහජන ආරක්ෂාවට හෝ නීතියේ ආධිපත්යයට කිසිම බලපෑමක් නැත. ඔහු මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයා වන බැවින්, මේ බව ඔහු කියා ඇත්තේද පාර්ලිමේන්තුවේදී බැවින්, ඔහුගේ ප්රවාදය, මේ තත්වය පිළිබඳ ආණ්ඩුවේම මතය බව පිළිගන්නට සිදුවෙයි.
මේ අර්ථ දැක්වීම අනුව බලන කල, 2025 වසරේ මෙවැනි හුදෙකලා සිදුවීම් 114ක් පමණ වාර්තා වී ඇති අතර ඉන් 60 දෙනකු පමණ ඝාතනය වී තිබේ. මේ වසරේ මෙතෙක් ගතවී ඇති මාස දෙක තුළ මෙවැනි හුදෙකලා සිදුවීම්වලින් ඝාතනය වූ පිරිස 9ක් පමණ බව කියැවෙයි. නීතිඥවරයා හා ඔහුගේ බිරිය ඝාතනය වූ දිනය, ඉන් පසු දිනය කියන දින දෙකේදීම එකම විදියේ ඝාතන සිදුවිය. පසුගිය කාලයේදී දිනපතා මෙන්ම, එකම දිනයේ තැන් කිහිපයකදීත් මෙවැනි හුදෙකලා සිදුවීම් විය.
ඇමතිවරයාට අනුව මේ ඝාතන හුදෙකලා සිදුවීම් වන විට, සාමාන්ය මහජනතාවට නම් පෙනෙන්නේ ඒවා සියල්ලේම එක්තරා සමානබවක්, සම්බන්ධයක් මෙන්ම අඛණ්ඩතාවක්ද තිබෙන බවයි. මේ සෑම වෙඩි තැබීමක්ම සංවිධානාත්මක අපරාධ කල්ලිවල මෙහෙයවීමෙන් සිදුවෙයි. ඒවා බොහොමයකම කොන්ත්රාත් ගත් වෙඩික්කරුවන් එකම පිරිසක් බව කියන්නේද ආණ්ඩුවමය. ඒවායින් අතිශය බහුතරයක් මෙහෙයවූ අය සිටින්නේ ලංකාවේ නොව වෙනත් රටවලය. එහෙම නැත්නම් බන්ධනාගාරයේය. ඒවා මෙහෙයවන පුද්ගලයෝ බොහෝ දෙනක් මත්ද්රව්ය ජාවාරම්කරුවෝය. මේ සෑම ඝාතනයක්ම සිදුව තිබෙන්නේ ටී56 වැනි ආයුධ හා පිස්තෝලවලිනි. කපාකොටා ඝාතනය කිරීම්වලින් නොවේ. සාමාන්ය පුද්ගලයකුට මේ වෙඩිතැබීම් සියල්ල එකම නූලක ඇමිණුනු සිදුවීම් හැටියට පෙනෙතත්, රටේ මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයාට ඒවා හුදෙකලා සිදුවීම් ලෙස පෙනීම රටේ වාසනාවක්ද, අපලයක්ද යන්න ගැන දැන්ම කිව නොහැකිය.
මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයාගේත්, ඔහුගේ ආණ්ඩුවේ වෙනත් බලවතුන්ගේත් එක් පැහැදිලි කිරීමක් වන්නේ, මේ ඝාතනවලින් සාමාන්ය ජනතාවට හානියක් නොවන නිසා, ඒවා මහජන ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් නොවන බවයි. විජේපාල මහතා ඇමතිකම ලද දිනයේ සිට රජයේ වාහනවලින් එහා මෙහා යන විට, තමන්ට ආරක්ෂාවක් තිබේද යන්න ගැන දෙවරක් සිතන්නට අවශ්ය නැත. එහෙත් දැන් රටේ මහජනතාවට, පොදු අවකාශවල හැසිරෙන, බස්වල, කෝච්චිවල, පයින් යන එන මිනිසුන්ට නම් දැන් මරණ භය හොඳින්ම දැනෙමින් තිබේ. කොයි මොහොතක හෝ සිදුවන වෙඩිතැබීමකින් තමන්ට තුවාල හෝ මරණය ලබන්නට සිදුවේද යන්න මහජනතාවට දැන් හුදෙක් වේලාව පිළිබඳ කාරණයකි. ‘හුදෙකලා සිදුවීම්’ ඒ තරම්ම ‘සරල’ හා සාමාන්ය වී තිබේ.
අකුරේගොඩදී නීතිඥයාට අමතරව, ඔහුගේ බිරියද ඝාතනය විය. ඇමති විජේපාල පාර්ලිමේන්තුවේදී කිව්වේ, නීතිඥවරයා සම්බන්ධයෙන් පොලිසිය ‘යම් විමර්ශනයක් කර තිබුණු බවත්, නීතිඥවරයාගෙන් ප්රකාශයක්ද සටහන් කරගෙන තිබුණු බවත්’ය. එහෙත් මියගිය බිරිය සම්බන්ධයෙන් ඇමතිවරයාට පවා කියන්නට දෙයක් නොවීය. ද්විත්ව ඝාතනය සිදුවී ටික වේලාවකින් සමාජ මාධ්ය හා ප්රධාන මාධ්යවලින් නීතිඥවරයාගේ ‘පෙර වැරදි’ ගැන ප්රචාරය වූ නමුත් මේ දක්වා ඝාතනය වූ බිරියගේ පෙර වැරදි කිසිවෙකුත් කියා නැත. ඒ නිසා, ඇය මේ ඝාතනයට ගොදුරු වූ අහිංසක තැනැත්තියක හැටියට සැලකිය හැකිය.
එහෙත්, සීසීටීවී දර්ශනවලින් පෙනෙන පරිදි, වෙඩික්කරුවන් ඇයද ඉලක්ක කර හිතාමතාම වෙඩි තබන බව පෙනේ. ඝාතනය වූ දෙදෙනා, සුපිරි වෙළෙඳසැලේ සිට පිටතට එනවාත්, රියට නගිනවාත්, බිරිය වම් පැත්තේ අසුනට ගොඩවෙනවාත් වෙඩික්කරුවන් බලාසිටි බවට සැකයක් නැත. තමන් පැමිණි කාරයෙන් පිටතට එන වෙඩික්කරුවන්, නීතිඥවරයාගේ වාහනය දෙසට සැලසුම් සහගතව ගොස්, එහි සිටි දෙදෙනාම නිසැකවම මරණයට පත්වන සේ වෙඩි ප්රහාරය එල්ල කළ බවට, සීසීටීවී දර්ශන පමණක් දකින පුද්ගලයකුට වැටහෙනු ඇත. ඒ අනුව පෙනීයන්නේ මේ ඝාතනවලදී සාමාන්ය අහිංසක උදවියටද අනතුරු අවදානම තිබෙන බවයි. සමහර විට ඇය කළ එකම වරද නීතිඥයාගේ බිරිය වීම පමණක්මදැයි දන්නේ නැත.
මේ පසුගිය කාලයේ වෙඩිතැබීම්වලදී අහිංසක අයටද හානිවන බවට තිබෙන බලවත් උදාහරණයකි. එහෙත් එකම උදාහරණය නොවේ. මීට පෙරද මෙවැනි සිදුවීම් වී තිබේ. දෙවුන්දරදී කළ මෙවැනි වෙඩිතැබීමකින් අසල සිටි අහිංසක පුද්ගලයෙක් ඝාතනය විය. මිද්දෙණියේදී වෙඩිතැබීමකින් දරුවන් දෙදෙනකුට ජීවිතය අහිමි විය. ඔවුන් කළ වරද වී තිබුණේ ඝාතනයට ඉලක්කවූ පුද්ගලයාගේ දරුවන් වීමත්, එම අවස්ථාවේදී සිය පියා සමග එකම මෝටර් බයිසිකලයකින් ගමන් කරමින් සිටීමත්ය. කඳානේදී වෙඩිතැබීමකින් පොදු වෙළඳපොළේ සිටි කාන්තාවකට වෙඩි වැදිණි. ඇය කළ වරද, එම අවස්ථාවේදී අඩුමකුඩුම ගන්නට පොළට ඒම විය හැකිය.
ඇමතිවරයාට අනුව හුදෙකලා සිදුවීම්වලදී සාමාන්ය ජනතාවට මරණය ගෙන දෙන්නේ හා හානි සිදුවන්නේ ඒ ආකාරයටය.
මේ ‘හුදෙකලා සිදුවීම්’වල තිබෙන අනෙක් වැදගත්ම පොදු සාධකය වන්නේ මේ හැම අවස්ථාවකදීම නීති විරෝධී ගිනි අවි භාවිත කිරීමයි. ටී56, පිස්තෝල, රිවොල්වර ආදි විවිධ ගිනිඅවි ඝාතකයෝ රිසි පරිදි එහා මෙහා ගෙන යන අතර, ඝාතනවලින් පසුවද ඒවා රැගෙන නිදහසේ පලායති. ඝාතනවලින් පසුව කෙරෙන පොලිස් විමර්ශනවලදී මෙලෙස වෙඩි තැබූ ගිනිඅවි සියල්ලම හෝ ඒවායින් වැඩි ප්රමාණයක්ද අත්අඩංගුවට ගන්නට ඇති බවට සැකයක් නැත. ඒවා සංඛ්යාවෙන් විශාල ප්රමාණයක් වන්නටද ඉඩ ඇත. එහෙත්, ඉන් එහා ඇති සත්යය නම්, කෙතෙක් ගිනි අවි පොලිසියට හසුවුණත්, ඊටත් වැඩි ගිනි අවි ප්රමාණයක් සමාජය තුළ නිදහසේ සංසරණය වෙමින් පවතින බවයි. එපමණක් නොවේ. පසුගිය කාලයේ අඛණ්ඩව සිදුවුණු ඝාතනවලදී අත්අඩංගුවට ගත් සැකරුවන්ට අමතරව, ඝාතනවලට දායකත්වය දිය හැකි හා දෙන, තවත් විශාල පිරිසක් සමාජය පුරා විසිර සිටින බවයි.
ආනන්ද විජේපාල ඇමතිවරයා සිහි එලවාගෙන කල්පනා කළ යුත්තේ, මේ තරම් ගිනි අවි ප්රමාණයක් රටේ සැඟවී තිබෙනවා නම්, ඉතා සුළු මුදලකට හෝ වෙනත් දෙයකට (අකුරේගොඩට ගිනි අවි ප්රවාහනය කළ අයියාමලෝට දී තිබුණේ අයිස් මත්ද්රව්යයයි) ඝාතනයක් කළ හැකි පුද්ගලයකු සොයාගත හැකි නම්, ඒ රටේ මහජන ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් නැත්ද? මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයාට එම වගකීමෙන් මිදී සිටිය හැකිද?
මේ තරම් අනවසර ආයුධ ප්රමාණයක් රටේ විසිර පැතිර තිබීමේ ඍජු වගකීම ආණ්ඩුව බාරනොගත යුතුද? මේ ආණ්ඩුව පත්වූ වහාම අනවසරව සන්තකයේ තිබෙන ගිනි අවි භාරදෙන ලෙස සමා කාලයක් නියම කළා අපට මතකය. ඊට පෙර ආණ්ඩුවලින්ද එවැනි සමා කාල ප්රකාශයට පත්කළා අපට මතකය. ආණ්ඩු මාරු වුණත්, එදත් අදත් පොලිසියේ ඉන්නේ එකම නිලධාරින් පිරිසක් බැවින්, මේ සමාකාලයන්හිදී බාරදුන් ගිනි අවි ප්රමාණය හා, බාර නොදුන් ඒවා අත්අඩංගුවට ගැනීමට පොලිසිය කළ වැටලීම්, ඒවායින් අත්අඩංගුවට ගත් ප්රමාණයන් පිළිබඳ දැනුමක් ඔවුන්ට තිබෙනවා විය යුතුය. එහෙත් ඒ සියල්ලටම පිටතින් තවමත් අනවසර ගිනි අවි විහාල ප්රමාණයක් රටේ තිබේ. ඒවා එසේ තිබීමේ වගකීම පොලිසියත් බාරගන්නවාද?
පොලිස් අත්අඩංගුවේදී පුද්ගලයන් ඝාතනය වූ විට මෙන්ම මෙවැනි සංවිධානාත්මක ඝාතනයකින් ඝාතනය වූ විට, ඒ ඝාතනය වූ තැනැත්තා ‘එම ඝාතනයට කෙතරම් සුදුස්සකුදැයි’ හේතු පාඨ ඉදිරිපත් කිරීම ලංකාවේ පොලිසිය පසුගිය කාලයෙ පුරාම පුරුද්දක් ලෙස කරගෙන ආවේය. අකුරේගොඩදී නීතිඥවරයා ඝාතනය කළ පසුත් පැයක් දෙකක් ගත වන විට, නීතිඥවරයා සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන් දෙදෙනකු වෙනුවෙන් පෙනීසිට ඇති බවට විවිධ පුවත් සංසරණය විය. තමන් එවැනි කිසිම පුවතක් මාධ්යවලට නිකුත් නොකළ බව පොලිසිය පසුව මාධ්ය හමුවකදී කීවේය. කෙසේ වෙතත් ඒ කාරණය නිසා මේ නීතිඥවරයා මරා දමන්නට සිදුවූ බවට රටේ මහජනතාව අතර මතයක් ඇතිකිරීමට මේ සැලසුම්සහගත පුවත සමත්විය.
විය හැකිය, මියගිය නීතිඥවරයා එක් සංවිධානාත්මක කල්ලි නායකයකු වෙනුවෙන් පෙනීසිට පසුව ඔහුගේ විරුද්ධවාදියකු වෙනුවෙන් පෙනීසිටියාද යන්නත්. එක් පැත්තක තොරතුරු අනෙක් පැත්තට දුන්නාද යන්නත් කරුණු පිළිබඳ ප්රශ්නයකි. එහෙත්, ඒ කුමන හේතුවක් නිසා හෝ නීතිඥවරයා ඝාතනය කිරීමට සාධාරණ හේතුවක් පැනනගින්නේ නැත. ‘පාතාලේ දෙපැත්තකට එක පාර පෙනීහිටිය නිසා තමයි වෙඩි තියලා තියෙන්නේ’ කියන ජනප්රිය කාරණයට ඔබ්බෙන් යන සලකා බැලිය යුතු තවත් කරුණුද තිබේ. එහෙත් අවාසනාවකට ඒවා සමාජයේ පොදු දැනුමෙන් ඔබ්බට යන නීති වෘත්තිය පිළිබඳ කාරණා වන අතර, එවැනි දෙයක් කීම පවා ජනප්රිය මත පතුරන සරලමතිකයන්ගේ විවේචනයට බඳුන් වීමට ඉඩ තිබේ.
නීතිඥවරයකු සිය වෘත්තියේදී බැඳ තබන ඉතා දැඩි ආචාරධාර්මික රාමුවක් තිබේ. එම ආචාර ධර්ම කඩ වේ නම්, ඔහුට විරුද්ධව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පැමිණිලි කිරීමට ඕනෑම කෙනකුට හැකිය. එහිදී ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමයේ සහායෙන් ඒ ගැන විමර්ශනයක් පවත්වා අවශ්ය පියවර ගැනීම නිසැකවම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයෙන් සිදුවෙයි. වසරකට එවැනි තීරණ සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් ලැබේ. තාවකාලිකව වෘත්තියේ කටයුතු කිරීම අත්හිටුවීමේ සිට සම්පූර්ණයෙන් වෘත්තියෙන් නෙරපා හැරීම දක්වා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ගන්නා විධිමත් පියවර තිබේ. එයින් පෙනෙන්නේ, ඝාතනය එකම පියවර නොවන බවයි.
සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන් සාමාන්යයෙන් නීතිඥවරුන්ට, විනිසුරුවරුන්ට හානි නොකරන බව, ඝාතනය නොකරන බවට පූර්ව නිගමනයක් ලෝකයේ මෙන්ම ලංකාවේද තිබේ. එහෙත්, මේ වන විට එම පූර්ව නිගමනය පැහැදිලිවම බොරුකරන තත්වයක් ඇත්තේය. 2004දී මහාධිකරණ විනිසුරු සරත් අඹේපිටිය ඝාතනය කරන ලද්දේ ඔහුගේ අධිකරණය ඉදිරියේ මිනිමැරුම් නඩුවක විත්තිකරුවකු වූ පුද්ගලයා විසින්ය. විනිසුරු අඹේපිටිය, සංවිධානාත්මක අපරාධ කල්ලි සමග ඇයි හොඳයිකම් පැවැත්වූ හෝ, නීතිඥ වෘත්තියේ යෙදෙන කාලයේ දෙපැත්තටම පෙනීසිටි හෝ කෙනෙක් නොවීය. ඔහු කළ එකම වරද, චුදිතයාගේ නඩුව ඇසීමය.
මෙවර ඝාතනය වූ බුද්ධික මල්ලවාරච්චි මහතා පසමිතුරු සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන් වෙනුවෙන් පෙනීසිට ඇතැයි කියතත්, එහි ඇත්ත නැත්ත පැහැදිලි වනු ඇත්තේ ඉදිරියටය. එහෙත් ඔහු ඝාතනයෙන් සංවිධානාත්මක අපරාධකරුවන් විනිසුරුවරුන්ට මෙන්ම නීතිඥවරුන්ටද අත තබන්නට හැකිය යන භයානක ඇත්ත දැන් තහවුරු වී තිබේ. ඒ නිසා මින් ඉදිරියට විනිසුරුවරුන්ට මෙන්ම නීතිඥවරුන්ටද තිබෙන අවදානම සරල ලෙස නොසලකා සිටිය නොහැකිය. මක් නිසාද යත්, අපරාධකරුවන් අතර ඇරඹෙන අලුත් සම්ප්රදායවල්, ඉතා ඉක්මනින් අඛණ්ඩ සිදුවීම් දාමයන් බවට පත්වන නිසාය.
ඒ අර්ථයෙන් ගන්නා කල, මේ නීතිඥවරයා ඝාතනය කිරීම, හුදෙකලා සිදුවීමක්යැයි අතහෝදා ගන්නට සිදුවීම ගැන මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයා ලජ්ජාවට පත්විය යුතුය.
තමා මහජන ආරක්ෂක ඇමති හැටියට සිටියදී, මේ තරම් විශාල ගිනි අවි ප්රමාණයක් රට පුරා සංසරණය වීමත්, ඒවා නිදහසේ ප්රවාහනයට හා ඒවා භාවිත කර ඝාතන කිරීමට ඉදිරිපත් වන පුද්ගලයන් විශාල ප්රමාණයක් රටේ සිටීමත්, ඒ කිසිවක්, කිසිවකු ගැන බුද්ධි තොරතුරු මහජන ආරක්ෂක අමාත්යාංහය හා අනුබද්ධ විමර්ශන ආයතනවලට නොතිබෙන බව පෙනීයාමත් ගැන කනස්සල්ලට හා ලජ්ජාවට පත්විය යුත්තේ මහජන ආරක්ෂක ඇමතිවරයාය. එනයින් මුළු ආණ්ඩුවමය. ඔවුන්ට ඒ බව නොපෙනෙද්දී මහජනතාවට නම් පෙනෙන්නේ රටේ නීතියෙ පාලනය පිළිබඳ භයානක ප්රශ්නයක් තිබෙන බවයි. (නීතියේ පාලනය කියන්නේ ලොකු පොඩි හැම තරාතිරමකම අය අධිකරණයට ඉදිරිපත්කිරීම පමණක් නොවේ.)
ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය මේ අවස්ථාවේදී වැදගත් තීරණයක් ගනිමින් විරෝධය පෑම සඳහා එක් දිනක් අධිකරණයේ වෘත්තීය කටයුතුවලින් ඉවත්ව සිටීමට පියවර ගත්තේය. ඒ තීරණය ගත්තේ මහා සභා රැස්වීමක් කැඳවාය. මීට වසර 14කට පෙර, 2012දී හිටපු අගවිනිසුරු ආචාර්ය ෂිරාණි බණ්ඩාරනායක ධුරයෙන් නෙරපීමේ අවස්ථාවේදී අතිවිශාල සහභාගිත්වයකින් යුක්ත මහා සභා රැස්වීමක් ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය විසින් කැඳවනු ලැබිණ.
කෙසේ වෙතත් බුද්ධික මල්ලවාරච්චි නීතිඥවරයාගේ ඝාතනය මුල් කරගෙන නීතිඥ වෘත්තියට සිතාමතා අවමන් කිරීමේ සංවිධානාත්මක ව්යාපාරයක් පැතිර ගියේය. ඊට සමාජ මාධ්යවල සැරිසරන ආණ්ඩුවේ දායක සභාවලට අයත්, විවිධ තරාතිරමේ පුද්ගලයන් මෙන්ම, නීතිය ගැනත් නීතිඥ වෘත්තිය ගැනත් හරිහැටි කිසිවක් නොදන්නා, හුදු කළු සුදු ලෙස හැම දේම දකින සරලමතික මාධ්යවේදීන් හා පුද්ගලයන් ආදි බොහෝ පිරිසක් එකතුවී සිටියහ.
වෙනත් ඕනෑම වෘත්තියක, රැකියාවක මෙන්ම නීතිඥ වෘත්තිය තුළද එම වෘත්තියේ වටිනාකම්වලට නොගැළපෙන චර්යාවන් දක්වන පුද්ගලයෝ සිටිති. ඔවුන්ගේ ක්රියාකලාපය මිනුම් දණ්ඩ ලෙස ගෙන, සමස්ත නීතිඥ වෘත්තියට එරෙහිව අවලාද නැගීමේ වෑයම, ජනප්රිය නමුත් ළාමකය. ක්රිස්තු පුර්ව 1700 ගණන්වලදී මුල්ම ලිඛිත නීති සංග්රහය හමුවන අවස්ථාවේ සිට, මේ දක්වාම නීතියත් නීතිඥ වෘත්තියත් අතිවිශාල දැනුම් සම්භාරයක් අත්පත් කරගනිමින්, දියුණු වී, තියුණු වී, පුළුල් වී තිබේ. ඒ නිසා නීතියේ බලවත් තැන් මෙන්ම එය දුබල වන තැන්ද නීතිය විසින්ම, නීති වෘත්තිකයන් විසින්ම හඳුනාගනු ලැබ තිබේ. එය සියවස් ගණනක දායකත්වයක ප්රතිඵලයකි.
ඒ නිසා නීතියෙන් හැම විටම යුක්තිය ඉටු නොවෙන බව පෙන්වා දෙන්නේ නීති සංකල්පවලින්මය. නීතියෙන් හැමවිටම යුක්තිය ඉටු නොවුණද, එය යුක්තිය ඉටුකිරීමේ දිශාවට ගමන් කළ යුතුය.
