වේදිකා නාට්‍ය ජවනිකාවක නළු නිළියන් (චරිත* වේදිකාවෙන් පිටවෙනවා සහ ඇතුළු වෙනවා. සමහර විට ජවනිකාවකින් ජවනිකාවක් වෙන්වන්නේ මේ වගේ පිටවීමක් (හෝ ඇතුළුවීමක්* හරහා වෙන්න පුළුවන්. ඒ පිටවීම් අතරින් නූතන නාට්‍ය වංශකතාවේ වඩාත්ම ජනප‍්‍රිය සහ ප‍්‍රකම්පනීය පිටවීම ඉබ්සන්ගේ ෘදකකි’ (ආචාර්ය සුනිල් විජේසිරිවර්ධන දුන් සිංහල නම ‘බෝනිකි ගෙදර’* නාට්‍යයේ උච්චතම අවස්ථාවේ නෝරා හෙම්ලර් දොර වසාගන පිටවීම කියලා සැලකෙනවා. 1879 දෙසැම්බර් 21 වෙනිදා කොපන්හෙගන් රාජකීය රඟහලේ පළමුවරට මේ නාට්‍යය රඟ දැක්වුණා. එදා ඒ නාට්‍යයේ මංගල දැක්ම බලන්න රැුස්වෙලා හිටිය පේ‍්‍රක්ෂක සමූහය තමයි, එදා මෙදා තුර වේදිකා නාට්‍යයක වඩාත් ලොමු දැහැගන්වන පිටවීම අත්වින්ද පළමු පේ‍්‍රක්ෂක පිරිස. නෝරා පිටවන්නේ දොර ගසා වසාගන. එදා ඒ දොර වැසුණු හඬ, අදටත් නූතන සහ තාත්වික නාට්‍ය වංශකතාවේ දෝංකාර දෙනවා.


නෝරා පිටවෙමින් දොර වැසූ හඬ, පේ‍්‍රක්ෂකයා කම්පනය කළෙත්, එය පේ‍්‍රක්ෂක සවන් තුළ ගිගුරුමක් ලෙස දෝංකාර දුන්නේත් ඇය පිට වුණේ ගෙදරින් විතරක් නොවන නිසා. ඇය ඒ පිටවන්නේ ඇගේ විවාහයෙන්; ඇගේ දරුවන්ගෙන්; ඒ වගේම පිරිමින් විසින් අරුත් ගැන්වුණු, පිරිමින්ගේ පිටපතකට අනුව පිරිමින් අතින් අධ්‍යක්ෂණය වුනු තමන්ගේ ජීවිතයෙනුත් ඈ පිටවෙනවා. ඒ පිටවීම එක්තරා විදියක යුද ප‍්‍රකාශ කිරීමක්. බෝනිකි ගෙදර කියන්නේ, ‘මහන්තත්වය පාමින් තමන්ට කරුණාව දක්වන’ * තම ස්වාමිපුරුෂයා කෙරෙහි කලකිරීමට හා අතෘප්තියට පත්වුණු ‘සාමාන්‍ය ගෘහණියක් ලෙස පෙනෙන’ ගැහැනියක ගැන කියන අංක තුනකින් සමන්විත නාට්‍යයක්. හැබැයි මේ ගැහැනය, නෝරා හෙම්ලර්, කියන්නේ සාමාන්‍ය ගැහැනියක් නෙවෙයි.


ඒ මංගල දර්ශනය නරඹපු එඞ්මන්ඞ් ගෝස් කියන ඉංග‍්‍රීසි විචාරකයා ලියනවා, ”සමස්ත ස්කැන්ඩිනේවියාවම නෝරාගේ ‘නිදහස ප‍්‍රකාශ කිරීම’ හැඟීම්බරව ප‍්‍රතිරාව නැගුවා” කියලා. ‘ඒ නාට්‍යය රඟ දැක්වුණු රැුයක් රැුයක් ගානේ පේ‍්‍රක්ෂකයන් රඟහලෙන් පිටවුණේ උද්දීපනයෙන් සුදුමැලි වුණු මුහුණු ඇතිව, තර්ක විතර්ක කරමින්, රණ්ඩු වෙමින්, අභියෝග කරමින්.’ ඔහු කියනවා.


ඊට අවුරුදු දහයකට පස්සේ 1891 ජනවාරි මාසේ ඉබ්සන්ගේ තවත් කාන්තාවක්, ඊටත් වඩා ලොකු හඬකින් පේ‍්‍රක්ෂකයන්ව කම්පනය කළා. ඒ, ඇය තමාගේ සියදිවි නසා ගත් රිවොල්වරයේ පිපුරුම් හඬින්. ඒ කාන්තාව තමයි හැඞ්ඩා ගාබ්ලර්. හැඞ්ඩා ගාබ්ලර් නාට්‍යයේ එන්නේ කිසි ආදරණීය බවක් නැති, අසතුටුදායක විවාහයක හිරවෙලා ඉන්න, කීර්තිමත් හමුදා නිලධාරියෙකුගේ දියණියගේ කතාව. කලක් ඇබ්බැහිව සිටි බීම අත්හැර දමා අලූත් දිවියකට යොමුව සිටි ලේඛකයෙකු (ලොව්බෝරි* ඇය විසින් නැවත බීමට පොළඹවනවා. අවසානයේ ඔහුව සියදිවි නසාගැනීමට ද පොළඹවනවා. ඒ සඳහා තමා සතුව ඇති තම පියාගේ පිස්තෝලයක් ද ඔහුට දෙනවා. ඇය සිය දිවි නසා ගන්නේ, ඒ රහස හෙළිදරවු නොකරන්න නම් තමාට අවනත වන ලෙස කියමින් ඇයව බ්ලැක්මේල් කරන්නට පෙළඹෙන ඒ රහස දත් තවකෙකු (බ්‍රොකර්ගෙන් ගැලවීමක් නැති තැන.

නෝරා හෙම්ලර් සහ හැඞ්ඩා ගාබ්ලර් කියන්නේ නාට්‍යවල හමුවන විප්ලවීය චරිත දෙකක්. ඒවා විප්ලවීය වෙන්නේ එතෙක් වූ සාම්ප‍්‍රදායික ස්ත‍්‍රී නිරූපණය උඩු යටිකුරු කෙරෙන නිසා. මේ දැක්ම, දෘෂ්ටිය එවක වික්ටෝරියානු යුගයේ පේ‍්‍රක්ෂකයා ව කම්පනයට පත් කළා. ලිංගිකත්වය පිළිබඳ සාම්ප‍්‍රදායික කියවීම, විවාහය පිළිබඳ ශුද්ධ ගිවිසුම් තමයි මේ නාට්‍ය හරහා තියුණු විවේචනයට ලක් වුණේ. එවකට වේදිකාවේ ගැහැනුන් නිරූපණය වුණු සාම්ප‍්‍රදායික විදියක් තිබුණා. ඒ තමයි, පිරිමියා බලාපොරොත්තු වුනු ‘ගැහැනිය’. ඇය බොහොම විනීතයි. කීකරුයි. අහිංසකයි. පේ‍්‍රමනීයයි. ඇය තුළින් දිස්වුණේ උදාර මාතෲත්වයේ ලක්ෂණ. වේදිකාවේ ඇයට පැවරී තිබුණේ පිරිමි ප‍්‍රධාන චරිතය ඔපවත් කරන, සංකීර්ණ කරන සහායක භූමිකාවක්. සියලූ වීරකම් මෙන් ම දුෂ්ටකම් ද කළේ පිරිමින්. වීරයෙකු ලෙස, දුෂ්ටයෙකු ලෙස, ආදරණීය පෙම්වතෙකු ලෙස, අනියම් සබඳතාවල පැටලෙන සල්ලාලයෙකු ලෙස ආදි වශයෙන් වූ වෙනස් වෙනස් භූමිකා හිමි වුණේ පුරුෂයන්ට. ස්ත‍්‍රීන්ට ඒවා අකැපයි. ඒ අරුතින් ‘ඉබ්සන්ගේ ගැහැනු’ පුරුෂ චරිතයකට සමානයි. පුරුෂයන් සමඟ සමතැන් ගන්නවා. සාමාන්‍ය මිනිස් චරිතයක් වෙනවා. නූතන වේදිකාවේ පළමු වතාවට තමයි, මෙහෙම චරිත පේ‍්‍රක්ෂකයන්ට හමුවුණේ. 1891 මංගල දර්ශනයෙන් පස්සේ, නිව්යෝර්ක් බ්‍රෝඞ්වේ නිෂ්පාදනය රංගගත කෙරුණේ 1898දී. නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතේ විචාරකයෙක් හැඞ්ඩා විස්තර කළේ ”ආචාරධාර්මික වශයෙන් ගරා වැටුණු, පරිහානියට පත්, ආත්මාර්ථකාමී, අශෝභන, කුරිරු, කටුක, ඊර්ෂ්‍යාකාරී, අ¥රදර්ශී” චරිතයක් විදියට. ඒ වුනාට, මේ චරිතය මේ විදියට නිරූපණය වුනු නිසාම හැඞ්ඩා ‘පිරිමි-සමාන’ චරිතයක් වුණා. පිරිමින්ට විතරයි වේදිකාවේ එහෙම වෙන්න පුළුවන්කම තිබුනේ. ගැහැනයට පළමු වතාවට වේදිකාවේ පිරිමියෙකුගේ සමාන තැන ලැබුණා. නෝරාගේ නික්මයාමෙන් සංකේතවත් වන්නේ (සාම්ප‍්‍රදායික ස්ත‍්‍රී රාමුවෙන් නිදහස වෙත තබන පියවරක්. ඒ වගේම හැඞ්ඩාගේ සිය දිවි නසා ගැනීම ද එවැනිම වූ රාමුවෙන් එළියට පැනීමක්.


මම ඉහත අදහස කිවුවේ විජිත ගුණරත්න, ස්කැන්ඩිනේවියානු බසින්ම සිංහලට පරිවර්තනය කළ හෙන්රික් ඉබ්සන්ගේ හැඞ්ඩා ගාබ්ලර් නාට්‍ය පිටපත එළිදැක්වීම වෙනුවෙන් මහවැලි කේන්ද්‍රයේ පැවති අදහස් දැක්වීමකදී.


උත්ප‍්‍රාසාත්මක ව දෝ එදිනට කලින් දා, නෝරා හෙම්ලර් දොර ගසා වසා පිටවන හඬට, හැඞ්ඩා ගාබ්ලර්ගේ රිවෝල්වරයේ පිපුරුම් හඬට වඩා ලොකු පිපිරුමකින් අපේ පාර්ලිමේන්තුව කම්පනය වුණා. අජිත් කුමාර පාර්ලිමේන්තුව තුළ පුපුරුවා හැරි බෝම්බයටත් වඩා දැවැන්ත පිපිරුම් හඬකින් එය ගිගුම් දුන්නා. ඒ පාර්ලිමේන්තු මන්ත‍්‍රීනී හිරුනිකා පේ‍්‍රමචන්ද්‍ර කළ කතාවේ ගිගුරුම. ඒ කම්පනය දැනුණේ පාර්ලිමේන්තුව තුළ විතරක් නෙවෙයි. පාර්ලිමේන්තුවේ එළියේ සිට සජීවීව එය නැරඹු බොහෝ පිරිමින් මෙන් ම ගැහැනුන් ද ‘ෂොක්‘ වුණා. මට දැනුණේ ඉබ්සන් නාට්‍යයක් සජීවීව නරඹනවා වගේ හැඟීමක්.


හිරුනිකා අයත් වන දේශපාලන කණ්ඩායම හෝ පක්ෂය අපට වැදගත් නැහැ. එහෙත් ‘රන්ජන් හඬපට‘ නාටකයේ මතු වුණු කාන්තා භූමිකාවලින් ප‍්‍රධාන භූමිකාවක් හිරුනිකා. එක් අතකින් රන්ජන්ගේ (සදාචාර විරෝධී* පටිගත කිරීම තුළින් අපයෝජනය වුණු ඇය, තව අතකින් සමාජ ජාලාවල බෙදා හැරුණු ඒ සංවාද ඇසූ පේ‍්‍රක්ෂකයන් අතින් ද අපයෝජනය වුණා. පිරිමින්ගේ අවලාද සුනාමියකට ගොදුරුවුණාට පස්සේ ගැහැනියකගේ ඉතුරුවෙන්න දෙයක් නැහැ.
හැඞ්ඩා ගාබ්ලර් නාට්‍යයේ හැඞ්ඩා වෙඩි තබාගන සිය දිවි නසා ගන්නේ, තමා පත් වී ඇති අසරණ තත්වයෙන් ප‍්‍රයෝජන ගැනීමට තමාව ‘බ්ලැක්මේල්‘ කරන අයෙකු (බ්‍රොකර්* ගේ පීඩාවෙන් ගැලවෙන්න. මිනී මැරුමකට පාර කැපූ චෝදනාවෙන් ගැලවෙන්න ඇයට තිබුණේ තේරීම් දෙකයි. එකක් බ්‍රොකර්ගේ් (ලිංගික* යෝජනාවට අවනත වීම. අනෙක සිය දිවි හානි කර ගැනීම. ඇය තෝරා ගන්නේ සිය දිවි හානි කර ගැනීම. ඒත් හිරුනිකාගේ තේරීම වෙනස්. අවලාදය විඳගන අසරණව පසුබසිනවා වෙනුවට ඇය තෝරාගන්නේ ගැහැනියක් බැඳ තබා තිබෙන සංස්කෘතික යදම් කඩා බිඳ දමා ප‍්‍රහාරකයාට පහර දීම. ඇය සදාචාරයක් නැති මාධ්‍ය අධිරාජයකට එරෙහිව අයෝමය ගැහැනියක ලෙස නැගී සිටිනවා.


පාර්ලිමේන්තුව තුළ ඕන තරම් හැකර කතා අප අහනවා. ‘පකයා’ කියලත් අහනවා. ඒත් ඒ ‘අවසරය’ ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තුවේ ඉන්නා ‘පිරිමින්’ට මිසක් ගැහැනුන්ට නෙවෙයි. ගැහැනියකට කරන අවලාදයක් පාර්ලිමේන්තුවට විනෝදය සපයන රංගයක්. හිරුනිකාගේ කතාව පාර්ලිමේන්තු සභා ගර්භය ඇතුළත සහ පිටත ඉන්න පිරිමි ලිඟු ඇති බොහෝ දෙනා ත‍්‍රස්ත කළ කතාවක් වන්නේ මේ පසුබිම තුළයි. ඇගේ කතාවෙන් පිරිමි ආතල් කුඩු වෙනවා. අසභ්‍ය පිරිමි සිහිනවලට අගුල් වැටෙනවා. ‘මම මගේ ෆ‍්‍රන්ට් සයිඞ් එකත් බැක් සයිඞ් එකත් දෙකම දෙන්නේ මගේ මහත්තයාට විතරයි‘ කියල ඇය කියනකොට, ජාතිකවාදී පිරිමියාගේ ලිංගික ෆැන්ටසිය කුඩුපට්ටම් වෙනවා. ඇගේ පක්ෂ දේශපාලන ආස්ථානය නිසා හෝ වෙන කරුණක් නිසා මේ එඩිතර නැගී සිටීම හෑල්ලූ වන්නේ නැහැ.

අශෝක හඳගම