ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය වාහන භාවිතය සම්බන්ධයෙන් විවාද නිතරම මතු වුවද, එය සංඛ්යාත්මකව සහ ලේඛනමය සාක්ෂි මත විග්රහ කරන අවස්ථා අඩුය. අගමැති කාර්යාලය සම්බන්ධයෙන් 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය ආවරණය කරමින් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම යටතේ ලබාගත් දත්ත විමර්ශනය කළ විට, එය සරල වාහන ලැයිස්තුවක් නොව, රාජ්ය සම්පත් භාවිතය, බල ව්යුහය සහ පාලනය පිළිබඳ ගැඹුරු කතාවකි.
අග්රාමාත්ය කාර්යාලය සතුව තිබූ ටොයොටා ලෑන්ඩ් කෲසර් වී8 වාහන තුනක් සහ ෆෝඩ් එවරස්ට් වාහන දෙකක් ඇතුළුව ඉහළ පෙළේ වාහන පහක්, අලුත් ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව පත්වුණු පසුව, 2025 ජුලි 05 වන දින වෙන්දේසි කර තිබුණි. එම වෙන්දේසියට පෙරත් ්මාස 7, මර්සිඩීස් බෙන්ස් එස් 350 සහ බීඑම්ඩබ්ලිව් 5 audi වැනි සුපිරි වාහන 13ක්ද වෙන්දේසි කර තිබුණි.
මෙම වාහන බැහැර කිරීමේ ප්රවණතාව, තනි ආයතනයකට සීමා වූ එකක් නොවේ.
2026 මාර්තු මාසයේදී පාර්ලිමේන්තුවේදී අනාවරණය වූ පරිදි, ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය සතුව වාහන 634ක් පවතින අතර, පසුගිය පාලන සමයේදී එම සංඛ්යාව 833ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. එමෙන්ම 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී වාහන 19ක් වෙනත් රාජ්ය ආයතන වෙත භාර දීමත්, 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී සුඛෝපභෝගී වාහන 14ක් වෙන්දේසි කිරීමත් සිදුවී ඇත. මෙම වෙන්දේසි කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සමාජයේ විශාල කතාබහක් ඇති වුණු අතර ඇතැම් පාර්ශ්ව චෝදනා කළේ අදාළ වාහන වෙළඳපොලේ වටිනාකමට වඩා අඩුවෙන් වෙන්දේසිවලදී රජය තමන්ගේ හිතවතුන්ට ලබා දී තිබුණු බවය.
2015 වර්ෂයේ සිට 2025 වර්ෂ දක්වා කාලවකවානුව තුළ අග්රාමාත්ය කාර්යාලය සතුව ඇති වාහන සංචිත සහ අනුයුක්ත කර තිබුණු වාහන පිළිබඳව 2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම යටතේ ලියුම්කාරිය විසින් තොරතුරු ඉල්ලීමක් සිදු කළ අතර, එම තොරතුරු ඉල්ලීමට අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ තොරතුරු නිලධාරිනි ජ්යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් (මානව සම්පත් කළමනාකරණ හා පාලන) කේ. වත්සලා එල්. ආටිගල මහත්මියගේ අත්සනින් යුතුව තොරතුරු එවා තිබිණි.
වාහන සංඛ්යාව
අග්රාමාත්ය කාර්යාලය විසින් නිකුත් කරන ලද ලේඛන අනුව, 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ එම කාර්යාලය සතුව පැවති වාහන සහ ඒවා භාවිතා වූ ආකාරය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී ඇත. මෙම ලේඛන තුළ වාහන ලියාපදිංචි අංක, වර්ග, නිෂ්පාදිත වර්ෂ, භාවිත කළ පුද්ගලයන්, අනුයුක්ත කර තිබූ අංශ, සහ නැවත භාරදුන් දිනයන් ද ඇතුළත් වේ.
ඒ අනුව 2015 සිට 2024 දක්වා කාලය තුළ අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය විමර්ශනය කළ විට සෑම වසරකම වාහන වර්ගීකරණය සම්පූර්ණයෙන්ම සමාන ආකාරයකින් සටහන් වී නොතිබුණද, සමස්ත රටාවක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැක. විශේෂයෙන් ජීප්, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් වාහන තුනම සෑම වසරකම ප්රධාන වාහන වර්ග ලෙස පවතින අතර, ඒවායේ අනුපාතය පරිපාලන අවශ්යතා සහ දේශපාලන භාවිතය අනුව වෙනස් වී ඇත.
2015 වසරේදී අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය 43ක් පමණක් වූ අතර, එහි ජීප් රථ 16ක්, මෝටර් කාර් 08ක් සහ ඩබල් කැබ් 17ක් විය.
2016 වසරේදී මෙම සංචිතය 66 දක්වා ඉහළ යාමත් සමඟ ජීප් 24ක්, මෝටර් කාර් 16ක් සහ ඩබල් කැබ් 23ක් ලෙස විශාල වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ. මෙම ඉහළ යාම පරිපාලන අවශ්යතාවක්ද, නැතහොත් දේශපාලන ව්යාප්තියක ප්රතිඵලයක්ද යන්න දත්තවලින් සෘජුව පෙන්වන්නේ නැති නමුත්, වසරක ඇතුළත සිදු වූ මෙම ඉහළ යාම සැලකිය යුතුය.
2017 සිට 2019 දක්වා කාලයේදී වාහන සංචිතය 51, 46 සහ 45 ලෙස ස්ථාවරව අඩු වෙමින් පවතී. එහෙත් එම කාලය තුළ ජීප්, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් යන වාහන වර්ග තුනම පද්ධතියේ මූලික ව්යුහය ලෙස පවතින බව පැහැදිලි වේ. මෙම ව්යුහය තුළ සේවා වාහන, බස් සහ ගිලන් රථ වැනි වාහන ඉතා සීමිත වීම සහ මෙම වාහන පද්ධතිය මහජන සේවාවට වඩා පරිපාලන භාවිතයටම සීමා වී ඇත.
2020 වසරේදී නැවත වාහන සංඛ්යාව 54 දක්වා ඉහළ යන අතර, ජීප් රථ 19ක්ද මෝටර් කාර් 15ක් සහ ඩබල් කැබ් 17ක් තිබී ඇති බව පෙනේ. 2021 වසරේදී වාහන සංඛ්යාව 31 දක්වා දැඩි ලෙස අඩු වී ඇති අතර ඩබල් කැබ් 7ක් සහ ජීප් රථ සහ වෙනත් රථ ඒ අතර ඇති බව පෙනීයයි.
මෙම කතාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය වන්නේ 2022 වසරයි. එම වසරේදී අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය විශාල ලෙස වෙනස් වී ඇති අතර ජීප් 42ක්, මෝටර් කාර් 19ක් සහ ඩබල් කැබ් 16ක් ලෙස සංචිතය උච්චතම මට්ටමට ළඟා වේ. මෙය පෙර වසරවලට සාපේක්ෂව දැඩි වර්ධනයකි. මෙම වර්ධනයට සමගාමීව, පසුගිය වසරවලදී විවිධ පුද්ගලයන් වෙත ලබා දී තිබූ ඛ්බා ලෑන්ඩ් කෘසර්, V8 සහ ප්රාඩ්රෝ වර්ගයේ වාහන නැවත අගමැති කාර්යාලයට භාර දී ඇති බව දත්තවල සඳහන් වේ. මෙය 2022 දේශපාලන අර්බුදය සහ ගෝල්ෆේස් අරගලය සමඟ සම්බන්ධ වාහන ප්රතිසංවිධානයක් ලෙස විග්රහ කළ හැක.
වැඩිම ජීප් සහ ඩබල් කැබ්
මෙම උච්චතම අවස්ථාව පසුකර යාමත් සමඟ, 2023 වසරේදී වාහන සංචිතය 18 දක්වා දැඩි ලෙස අඩුවෙයි. මෙය පද්ධතිය තුළ සිදුවූ විශාල පිරිසිදු කිරීමක් ලෙස හඳුනාගත හැකි අතර, 2022 වසරේදී “අනුයුක්තය අවසන් කිරීම” යටතේ සිදු වූ වාහන නැවත භාර දීම් මෙයට ප්රධාන හේතුවක් වී ඇත.
2024 වසරේදී නැවත වාහන 23ක් පමණ අගමැති කාර්යාලයට භාර දී ඇති බව දත්ත පෙන්වයි. CBD-7897, CAR-2961, KX-7932, KU-8912, KS-3434, CAB-3717 සහ KS -2327 වැනි වාහන 2024 සැප්තැම්බර් 20 දින සිට නැවත භාර දී ඇත. එමෙන්ම KI-5924, KQ-6268, KX-5409, KX-2389 සහ ණඞ-2431 වැනි ජීප් රථද එම වසර තුළ නැවත භාර දී ඇත.
ඩබල් කැබ් රථ අතර PH-4744, PF-4615 සහ PH-2814 වැනි වාහන 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අනුයුක්තය අවසන් කර ඇත.
මෙම දත්ත එකට බැලූ විට පැහැදිලි වන්නේ වාහන සංචිතය සංඛ්යාත්මකව විශාල ලෙස වෙනස් වුවද එහි මූලික ව්යුහය ජීප් රථ, මෝටර් කාර් සහ ඩබල් කැබ් මත පදනම් වූ පද්ධතියක් බවය. එමෙන්ම ඛ්බා ක්රමසිැර සහ V8 වර්ගයේ සුඛෝපභෝගී වාහන සෑම වසරකම සීමිත සංඛ්යාවකින් පවත්වා ගනිමින් පැමිණ ඇති අතර ඒවා ප්රධාන වශයෙන් ඉහළ නිලධාරී භාවිතයට වෙන් කර ඇති බව ද පෙනේ.
වාහන වර්ගීකරණය විමර්ශනය කළ විට, ජීප්, මෝටර් රථ සහ ඩබල් කැබ් වාහන ප්රධාන ස්ථානයක් ගන්නා අතර, සේවාමය වාහන (බස්, ගිලන් රථ) ඉතා සීමිත වේ. මෙය අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ වාහන පද්ධතිය මහජන සේවා කටයුතු වලට වඩා පරිපාලන සහ නිල භාවිතය සඳහා යොදා ගෙන ඇති බවට ඉඟියක් ලබා දෙයි.
එම රථවලින් ප්රාඩෝ සහ රේන්ජ් රෝවර් වර්ගයේ රථ කිහිපයක් අග්රාමාත්යවරයාගේ භාවිතය සඳහා යොදාගෙන තිබුණු අතර එම වාහන දිගු කාලයක් අග්රාමාත්ය භාවිතයට යොදාගෙන තිබූ බව සටහන් වේ. මෙම වාහන බොහෝවිට 2013 සිට 2018 අතර කාලයේ නිෂ්පාදිත වාහන බව ද ලේඛනවල සඳහන් වන අතර, ඒවා දිගු කාලයක් රාජ්ය භාවිතයේ පැවති බව පෙනේ. එය වියදම් ඉතිරි කිරීමක් ලෙසද, නැතහොත් නවීකරණ ප්රතිපත්තියක් නොමැති බවක් ලෙසද විග්රහ කළ හැක.
පෞද්ගලික ලේකම්වරු
මෙම වාහන භාවිතය තුළ බල ව්යුහයක් ද පැහැදිලිව පෙනේ. පෞද්ගලික ලේකම්වරුන් සඳහා වෙන් කර තිබූ PG-8124 සිට PG-8130 දක්වා වූ වාහන කාණ්ඩය 2015 සිට 2019 දක්වා භාවිත කර පසුව සෞඛ්ය අමාත්යාංශයට භාර දී ඇත.
විශේෂයෙන් ඡඨ-8126 වාහනය 2016 සිට 2020 දක්වා “පෞද්ගලික ලේකම් (මාධ්ය)” යටතේ භාවිත කර 2022 මැයි 6 දින නැවත භාර දී ජූලි 1 දින අමාත්ය මණ්ඩල කාර්යාලයට මාරු කර ඇත. මෙය වාහන පද්ධතිය ආයතන අතර නොව බල මධ්යස්ථාන අතර සංචරණය වන ආකාරය පෙන්වයි. එමෙන්ම අගමැති ලේකම් යටතේ ඛ්බා ක්රමසිැර සහ V8 වර්ගයේ වාහන ද එම වසර වලදී භාවිත කර ඇති බව සටහන් වේ. මෙම වාහන අතර කිහිපයක් 2024 වසරේදී නැවත භාර දී ඇත.
ලේඛන අතුරුදහන්
2024 වසරේදී ජාතික ජනබලවේගයේ ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමත් සමඟ අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ ඇතුළු විවිධ අමාත්යංශවලට අයත්ව තිබුණු නැවත එම අමාත්යංශවලට භාරදීමේ ප්රවාණතාවක් දැකගන්නට ලැබිණි. එම වාහන ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාල අසලද නිදහස් චතුරස්රය වට රවුමේ වැනි ස්ථානවල ගාල් කර තිබුණි. මෙම ආණ්ඩුවේ මන්ත්රීවරුන් එම ස්ථානවලට ගොස් එම වාහන පිළිබඳව විවිධ කතා කී අතර පසුව එම මන්ත්රීවරුන්ම සැප වාහනවල ගමන් කරනවා පසුව දැකගන්නට ලැබිණි.
කෙසේ වෙතත් නැවත භාර දී තිබුණු වාහන සම්බන්ධයෙන් ලබා දී තිබුණු දත්ත අතරින් වඩාත්ම විශේෂිත කරුණක් වන්නේ කිසිදු වාහනයක් “අස්ථානගත” ලෙස සටහන් වී නොමැති වීමයි. සෑම වාහනයක් සඳහාම භාවිතය පිළිබඳව සටහන් වී තිබුණ නමුත් ඒවා කවුරුන් විසින්, කවර දිනයක, කෙසේ භාර දී ඇත්ද යන්න පිළිබඳ නිශ්චිත ලිඛිත සනාථ කිරීම් නොමැති බවද ලබා දී ඇති තොරතුරුවල සටහන් කර ඇත.
මෙය රාජ්ය යාන්ත්රණයේ මූලික ගැටලුවක් පෙන්නුම් කරයි. වාහන අතුරුදහන් වී නැති බව දත්තවලින් පැහැදිලි වුවද, ඒවා ගමන් කළ පථය, භාවිතා කළ පුද්ගලයන් සහ භාරදීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක ලිඛිත සටහන් නොමැති වීම ගැටලුවේ මූලික ස්වභාවය හෙළි කරයි. මෙය සරල පරිපාලන අඩුපාඩුවක් ලෙස නොව, පද්ධතියේ වගකීම් සහ පාලන ක්රමවේදයන්හි හිඟයක් ලෙස දක්නට ලැබේ.
මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ, වාහන භාවිතය පිළිබඳ සත්ය තොරතුරු සොයා ගැනීම දුෂ්කර වන අතර, එය පසුව විමර්ශන හෝ වගකීම් නියම කිරීමේදී බාධාවක් බවට පත්වේ. ලිඛිත සනාථ කිරීම් නොමැතිව, වාහන භාවිතය පිළිබඳ තීරණ ගන්නා ආකාරය, ඒවා කාට ලබා දී ඇත්ද යන්න, සහ ඒවා නැවත භාර දීමේ ක්රියාවලිය පිළිබඳ පැහැදිලිත්වයක් නොමැතිවීම, රාජ්ය පාලනයේ විශ්වාසනීයත්වය පිළිබඳ ප්රශ්න මතු කරයි.
මෙය වාහන පද්ධතියේ පරිපාලන අසමත්භාවයක් පමණක් නොව, රාජ්ය සම්පත් පාලනය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්රශ්නයක්ද වේ. රාජ්ය සම්පත් යනු මහජන මුදල් මත පදනම් වූ සම්පත් වන බැවින්, ඒවා භාවිත කිරීමේදී පූර්ණ වගකීමක් සහ පාරදෘශ්යතාවක් තිබිය යුතුය. එහෙත් මෙවැනි ලේඛන හිඟයක් පවතින විට, එම වගකීම් පද්ධතිය ක්රියාත්මක වන්නේද යන්න පිළිබඳ සැකයක් ඇතිවේ. අගමැති කාර්යාලයේ වාහන සංචිතය පිළිබඳ මෙම දත්ත විමර්ශනයෙන් අවසානයේ ඉතිරි වන ප්රශ්නය සරල වුවද, එහි අර්ථය ගැඹුරුය. රාජ්ය සම්පත් භාවිතය පිළිබඳ වගකීම් පද්ධතියක් සැබවින්ම ක්රියාත්මක වන්නේද? නැතහොත් එය දේශපාලන බලය, පුද්ගලික සම්බන්ධතා සහ තාවකාලික තීරණ මත පදනම් වූ අස්ථාවර ව්යුහයක්ද යන්න ගැටලුවක් මතුවේ.
