ඉරාන යුද්ධය අතර ශ්රී ලංකාව, යුරෝපය සහ ආසියාව ගන්නා පියවර
ඉරානය, ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය අතර උත්සන්න වූ යුද ගැටුම් හේතුවෙන් ලෝකයේ බලශක්ති වෙළෙඳපොළ තුළ දැඩි අර්බුදකාරී තත්ත්වයක් මතුවෙමින් පවතී. මැදපෙරදිග කලාපය ලෝකයේ තෙල් හා ගෑස් සැපයුමේ ප්රධාන මධ්යස්ථානයක් වන බැවින් මෙම ගැටුම ලෝක බලශක්ති සැපයුමට සෘජුවම බලපා ඇත. ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ බොහෝ රටවල් බලශක්ති අර්බුදයකට සූදානම් වෙමින් සිටින අතර, ඉන්ධන පරිභෝජනය සීමා කිරීම, සංචිත වැඩි කිරීම සහ විකල්ප බලශක්ති භාවිතය වැඩි කිරීම වැනි ක්රියාමාර්ග ගනිමින් සිටින බව ජාත්යන්තර මාධ්ය වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
මෙම පසුබිම තුළ ශ්රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල හදිසියේ ඉහළ දැමීම සම්බන්ධයෙන්ද සමාජයේ විවිධ ප්රශ්න මතුව තිබේ. රජය පැවසුවේ මෙරට ඉන්ධන සංචිත තොග පවතින බව වුවත්, ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ යාම සහ පසුගිය දින කිහිපයේ මෙරට ඉන්ධන පරිභෝජනය අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ යාම හේතුවෙන් මිල සංශෝධනයක් සිදු කිරීමට සිදුවූ බවයි.
කැබිනට් ප්රකාශක සහ සෞඛ්ය හා ජනමාධ්ය අමාත්ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා මේ සම්බන්ධයෙන් පැවසුවේ පසුගිය දින කිහිපයේ ඉන්ධන පරිභෝජනය සාමාන්ය මට්ටමට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. ඒ හේතුවෙන් රජයේ සංචිතවල තිබූ තෙල් ප්රමාණය අඩුවීමක් සිදුවී ඇති අතර, නව ඇනවුම් කර ගෙන්වූ තෙල් නැව් දිවයිනට පැමිණියේ ඉහළ මිලකට බවද ඔහු පැහැදිලි කළේය.
අමාත්යවරයා සඳහන් කළ සංඛ්යාත අනුව ලෝක වෙළෙඳපොළේ බොරතෙල් මිල දළ වශයෙන් 37.76%කින් ඉහළ ගොස් ඇත. පිරිපහදු කළ ඉන්ධනවලද සැලකිය යුතු මිල ඉහළ යාමක් වාර්තා වී ඇත. ඔටෝ ඩීසල් මිල 99.99%කින්, සුපර් ඩීසල් 99.6%කින්, ඔක්ටේන් 92 පෙට්රල් 75%කින් සහ ඔක්ටේන් 95 පෙට්රල් 79%කින් ඉහළ ගොස් ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
ඉන්ධන ආනයනය කිරීමේදී මිල තීරණය වන්නේ තෙල් නැව ගොඩබාන දිනට පෙර දින දෙක තුනක ලෝක වෙළෙඳපොළේ සාමාන්ය මිල සලකා බැලීමෙන් බවද අමාත්යවරයා පැවසීය. එම නිසා නව ඇනවුම්වලට අනුව ගෙන්වන තෙල් ඉහළ මිලකට ලැබී ඇති බවද ඔහු පැහැදිලි කළේය.
අමාත්යවරයා පවසන්නේ පසුගිය දින කිහිපයේ මෙරට ඉන්ධන පරිභෝජනයද අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. සාමාන්යයෙන් දිනකට මෙරට ඩීසල් පරිභෝජනය මෙට්රික් ටොන් 4,000 පමණ වන අතර, පෙට්රල් පරිභෝජනය ඊටත් වඩා අඩුය. එහෙත් මාර්තු 1 සිට 9 දක්වා කාලය තුළ ඩීසල් පරිභෝජනය මෙට්රික් ටොන් 59,200ක් සහ පෙට්රල් පරිභෝජනය මෙට්රික් ටොන් 47,500ක් ලෙස වාර්තා වී ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය. එය සාමාන්ය පරිභෝජනයට වඩා ඩීසල් මෙට්රික් ටොන් 23,000ක් සහ පෙට්රල් මෙට්රික් ටොන් 13,000ක් පමණ වැඩි ප්රමාණයකි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඉන්ධන මිල වැඩි නොකළහොත් පුද්ගලික ඉන්ධන සමාගම් තෙල් ආනයනය අඩු කිරීම හෝ නතර කිරීමේ අවදානමක් ඇති බවද අමාත්යවරයා සඳහන් කළේය. එසේ සිදු වුවහොත් රට තුළ ඉන්ධන සැපයුමට බාධා ඇතිවිය හැකි බවද ඔහු අනතුරු අඟවා තිබේ.
මේ අතර ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ සභාපති ඩී.ජේ. රාජකරුණා මහතා ජනතාවගෙන් ඉල්ලීමක් කර ඇත්තේ ඉන්ධන අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතා කරන ලෙසයි. පසුගිය දින කිහිපයේ තෙල් හිඟයක් ඇති විය හැකි බවට ඇති වූ බිය හේතුවෙන් ජනතාව ඉන්ධන අසාමාන්ය ලෙස මිලදී ගැනීම මෙම තත්ත්වයට බලපා ඇති බවද ඔහු පැවසීය. අනවශ්ය ගමන් බිමන් සීමා කරමින් ඉන්ධන පරිභෝජනය අවම කිරීම අත්යවශ්ය බවද ඔහු අවධාරණය කළේය.
ශ්රී ලංකාව පමණක් නොව ලෝකයේ බොහෝ රටවල්ද මේ වනවිට බලශක්ති අර්බුදයකට සූදානම් වෙමින් සිටිති. විශේෂයෙන්ම යුරෝපා සංගමයේ රටවල් ඉරාන යුද්ධය හේතුවෙන් මැදපෙරදිග කලාපයෙන් ලැබෙන තෙල් සහ ගෑස් සැපයුමට බාධා ඇතිවිය හැකි බවට සැලකිලිමත් වී ඇත.
එම නිසා ජර්මනිය, ප්රංශය සහ ඉතාලිය වැනි රටවල් ජාතික බලශක්ති සංචිත භාවිතා කිරීමට සූදානම් වීම, විකල්ප බලශක්ති භාවිතය වැඩි කිරීම සහ කාර්මික අංශවල බලශක්ති පරිභෝජනය සීමා කිරීම වැනි ක්රියාමාර්ග ගනිමින් සිටිති. එමෙන්ම ගෑස් භාවිතය අඩු කිරීමට සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමට ජනතාව දැනුවත් කිරීමද සිදු කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ.
ආසියානු රටවල්ද මේ තත්ත්වය පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ. ඉන්දියාව, චීනය, ජපානය සහ බංග්ලාදේශය වැනි රටවල් තෙල් සහ ගෑස් සැපයුම් තත්ත්වය සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින අතර, අවශ්ය අවස්ථාවලදී භාවිතා කිරීම සඳහා විශාල තෙල් සංචිත පවත්වාගෙන යමින් සිටිති.
බලශක්ති අර්බුදයට මුහුණ දීම සඳහා විශේෂ ක්රියාමාර්ග ගත් රටක් ලෙස තායිලන්තයද දැක්විය හැක. එරට රජය රජයේ සේවකයන්ට නිවසේ සිට වැඩ කිරීම (Work From Home) ප්රවර්ධනය කරමින් ඉන්ධන පරිභෝජනය අඩු කිරීමට උත්සාහ කරයි. එමෙන්ම ගොඩනැගිලිවල ලිෆ්ට් භාවිතය සීමා කර පඩිපෙළ භාවිතා කිරීමට උපදෙස් දීම, බලශක්ති සංචිත වැඩි කිරීම සහ ජනතාවට ඉන්ධන අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතා කිරීමට දැනුවත් කිරීම වැනි පියවරද ගෙන ඇත.
ලෝක බලශක්ති අර්බුදය උත්සන්න වීමත් සමඟ සමහර රටවල් ඉන්ධන අපනයන පාලනය කිරීමටද පියවර ගෙන ඇත. වාර්තා අනුව චීනය සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් පෙට්රල් සහ ඩීසල් අපනයන සීමා කිරීම සම්බන්ධයෙන් තීරණ සලකා බලමින් සිටිති. එම ක්රියාමාර්ග ගෙන ඇත්තේ තම රට තුළ ඉන්ධන සැපයුම සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහාය.
විශේෂයෙන්ම හෝර්මුස් සමුද්රසන්ධිය ලෝකයේ තෙල් ප්රවාහනය සඳහා වැදගත් මාර්ගයක් වන බැවින් එහි ආරක්ෂාව පිළිබඳවද දැඩි අවධානයක් යොමු වී ඇත. ලෝකයේ බොරතෙල් ප්රවාහනයේ විශාල ප්රමාණයක් මෙම සමුද්ර මාර්ගය හරහා සිදුවන බැවින් එහි ඇතිවන ඕනෑම ආරක්ෂක අවදානමක් ලෝක බලශක්ති වෙළෙඳපොළට දැඩි බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බව විශේෂඥයන් පවසති. මෙම පසුබිම තුළ ශ්රී ලංකාවටද බලශක්ති කළමනාකරණය වඩාත් කාර්යක්ෂම ලෙස සිදු කිරීම අත්යවශ්ය වී තිබේ. ඉන්ධන පරිභෝජනය සීමා කිරීම, විකල්ප බලශක්ති භාවිතය වැඩි කිරීම සහ තෙල් සංචිත කළමනාකරණය ශක්තිමත් කිරීම ඉදිරි කාලය තුළ රටට මුහුණ දිය හැකි බලශක්ති අර්බුදය අවම කර ගැනීමට වැදගත් වනු ඇත.
