ජනවාරි මාසයේ දී, හදිසි මිලිටරි මෙහෙයුමක් මගින් ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝ බලහත්කාරයෙන් පැහැර ගැනීමත් සමග තමුන්ගේ ඉල්ලීම් අබියස වෙනිසියුලාවේ ආණ්ඩුව සැලකිය යුතු ප්රමාණයකට යටත් කරගැනීමට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමත් වී තිබෙන බව පෙනෙන්ට තිබේ. විශේෂයෙන්ම, එරට තෙල් සම්පත සම්බන්ධ ප්රශ්නයේ දී මෙම අවනත වීම කැපී පෙනෙයි.
මධුරෝ ඇමරිකාව විසින් අල්ලා ගනු ලැබීමෙන් සති කීපයක් ඇතුළත, එරට ව්යවස්ථාදායකය තෙල් සම්පත පෞද්ගලීකරණය සඳහා අවකාශය සපයමින් නව නීතියක් සම්මත කළේය. මෙම නව නීතිය විදේශ සමාගම්වලට වෙනිසියුලාව තුළ ව්යාපාර කටයුතු ව්යාප්ත කිරීම සඳහා පහසුකම් සපයා දෙන අතර රජයට ගෙවිය යුතු බදු හා කුලී ගාස්තු අඩු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද ප්රතිපාදන සලසයි.
තවද යම් ආරවුලක් ඇති වූ විට, අන්තර්ජාතික බේරුම්කරණය වෙත යොමු වීම සඳහා වූ අවකාශය ද මෙම නීතිය මගින් හඳුන්වා දී ඇත. මේ අනුව, විදේශ අායෝජන සම්බන්ධව රජය සමග සමාගමකට ගැටුමක් ඇති වූ විට, දේශීය අධිකරණයෙන් පිටත පිහිටි බේරුම්කරණ පර්ෂදයක් වෙත එම ප්රශ්නය යොමු කිරීමට විදේශ සමාගම්වලට අවසරය හිමි වෙයි. මෙම ප්රතිසංස්කරණවලට යම් සහානුමැතියක් පළ කරමින්, වසර ගණනාවක් තිස්සේ වෙනිසියුලාවේ තෙල් කර්මාන්තය වෙත එක්සත් ජනපදය පනවා තිබූ සම්බාධක යම් මට්ටමකින් ලිහිල් කිරීමට ට්රම්ප් ආණ්ඩුව පසුගිය දා කටයුතු කළේය.
තෙල් සහ ආරවුල්
වෙනිසියුලාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර තිබෙන දේශපාලන විරසකය, 1990 ගණන්වල අග, හියුගෝ චාවේස් වෙනිසියුලාවේ ජනාධිපති බවට පත් වූ අවධිය දක්වා දිවයන්නකි. එරට ඛණිජ තෙල් සම්පත්වල අයිතිය හා පාලනය පිළිබඳ ප්රශ්නය මෙම විරසකයට සැලකිය යුතු ප්රමාණයකට වග කිව යුතු වේ. චාවේස්ගේ ආණ්ඩුව යටතේ වෙනිසියුලාවේ තෙල් කර්මාන්තය මත වූ රජයේ පාලනය ශක්තිමත් කෙරුණි. 2007 වර්ෂයේ හඳුන්වා දුන් නීති ප්රතිසංස්කරණ මගින් එම අංශයේ සිදු කෙරෙන සෑම හවුල් ආයෝජනයකම වැඩි පංගුව රජය සතු විය යුතු බවට චාවේස් ජනාධිපතිවරයා නියම කළේය.
මේ වනවිට ලෝකයේ වැඩිම ඛණිජ තෙල් සංචිත තිබෙන රට ලෙස සැලකෙන්නේ වෙනිසියුලාවයි. තෙල් සම්පත සහ වෙනිසියුලාවේ දේශපාලන හා ආර්ථික ඉතිහාසය අතර කිට්ටු සම්බන්ධයක් තිබේ. 1976 වර්ෂයේ දී එතෙක් විදේශ සමාගම් අත වූ තෙල් කර්මාන්තය වෙනිසියුලාව විසින් ජනසතු කෙරුණි. ජනසතුකරණයෙන් ඉක්බිති, පීඩීවීඑස්ඒ නමින් හැඳින්වෙන රාජ්ය ව්යවසාය මෙම අංශයේ ප්රධාන මෙහෙයුම්කරු ලෙස නැගී ආවේය.
කෙසේ වුවත්, 1980 ගණන්වලදී, තෙල් කර්මාන්තය විදේශ පෞද්ගලික අංශයට ද විවෘත විය. හවුල් ව්යාපාර ආකෘතිය යටතේ, ව්යවසායන්ගේ වැඩි පංගුව සහිතව, වෙනිසියුලාවේ තෙල් සම්පත නිස්සාරණය කිරීමටත්, අලෙවිය හරහා ලාභ ලැබීමටත් මේ අනුව විදේශ සමාගම්වලට අවස්ථාව හිමිවිය.
2007 සිදු වූ ප්රතිසංස්කරණ මගින් අපේක්ෂා කළේ මෙන්න මේ ප්රවණතාව ආපසු හැරවීමයි. තෙල් කර්මාන්තය මගින් ජනනය වන ආදායම, සමාජ සුබසාධන කටයුතුවලට යොමු කොට, රට තුළ වූ දැවැන්ත ඇති නැති පරතරය හා දිළිඳුකම පිටුදැකීම චාවේස්ගේ උපාය මාර්ගය විය. තෙල් සම්පත් මත වූ රාජ්ය අයිතිය ප්රසාරණය කිරීමට වෙනිසියුලාවේ ආණ්ඩුව ගත් තීරණයට විරෝධය පළ කරමින්, එක්සොන් මොබිල් සහ කොන්කොෆිලිප්ස් යන ප්රධාන පෙළේ ඇමරිකානු සමාගම් එම රටේ ව්යාපාර කටයුතු කිරීම අත්හිටුවිය. චාවේස්ගේ ජනසතුකරණය ජාත්යන්තර බේරුම්කරණ පර්ෂදයන් ඉදිරියේ අභියෝගයට ලක්කරන ලද අතර, සමාගම්වල වාසියට මෙම බේරුම්කරණයන් තීරණය විය.
වෙනිසියුලාවට මැදිහත් වන විට, ස්වකීය අභිලාෂයන් සැඟවීමට ට්රම්ප් ආණ්ඩුව කිසිසේත් උත්සාහ කළේ නැත. ජනාධිපති මධුරෝ පැහැර ගැනීමෙන් පසුව, ඇමරිකාවේ විශාල තෙල් සමාගම් වෙනිසියුලාවට යැවීමටත්, බිලියන ගණන් වියදම් කිරීමටත්, යටිතල පහසුකම් පිළිසකර කොට, යළි ආදායම් ඉපදවීමටත් තමන් කටයුතු කරන බවට ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කළේය. තවද, වෙනිසියුලාවේ තෙල් කර්මාන්තය වර්ධනය වූයේ ඇමරිකානු ශිල්ප ඥානයට පින් සිදු වන්නට බවත්, සමාජවාදී ආණ්ඩුව විසින් එය ‘සොරකම්’ කරන ලද බවත් ට්රම්ප් චෝදනා කළේය.
ආර්ථික සම්බාධක
ජනවාරි මාසයේ දී මධුරෝ පැහැර ගැනීම වසර ගණනාවක් තිස්සේ එක්සත් ජනපදය වෙනිසියුලාව ඉලක්ක කොට ගෙන සිදුකළ ආක්රමණකාරී වැඩපිළිවෙළක කූටප්රාප්තිය ලෙස සැලකිය හැක. ආරම්භයේ සිටම චාවේස්ගේ සමාජවාදී ආණ්ඩුව එක්සත් ජනපදයේ උග්ර විරෝධතාවලට මුහුණ පෑවේය. 2002 වර්ෂයේ දී එක්සත් ජනපදයේ අනුග්රහය සහිතව චාවේස්ට එරෙහිව හමුදා කුමන්ත්රණයක් දියත් විය. කෙසේ වුවද, එම යුගයේ චාවේස් වෙත වූ ප්රබල මහජන සහය නිසා මෙම උත්සාහය ව්යර්ථ විය.
2013 දී චාවේස් මිය යාමත් සමග නිකොලස් මධුරෝ ජනාධිපතිධුරයට පත්විය. ඉන්පසුව, වෙනිසියුලාව ඇමරිකාව විසින් පැනවූ සම්බාධක ගණනාවක ගොදුරක් බවට පත්විය. 2015 වර්ෂයේ දී වෙනිසියුලාවේ ඉහල මට්ටමේ රාජ්ය නිලධාරීන් ඉලක්ක කොට ගෙන ඔබාමා ආණ්ඩුව විසින් සම්බාධක මාලාවක් පනවන ලදි. ට්රම්ප් ජනාධිපතිවරයාගේ පළමු ධුර කාලය තුළ මෙම සම්බාධක වඩාත් තීව්ර විය. වෙනිසියුලාවේ රාජ්ය තෙල් සමාගම සහ මධ්යම බැංකුවේ ක්රියාකාරකම් මත තහංචි පැනවිණ. තවද, එක්සත් ජනපදය තුළ වූ වෙනිසියුලාවේ රාජ්ය වත්කම් අත්හිටුවන ලදි. මේ සමග වෙනිසියුලාවේ තෙල් කර්මාන්තය සමග ව්යාපාර කටයුතුවල නියුක්ත පෞද්ගලික තුන්වන පාර්ශ්ව වෙත ද ව්යාප්ත වන ආකාරයේ ද්විතීයක සම්බාධක ඇති කිරීමට කටයුතු යෙදුණි.
මෙම ආර්ථික සම්බාධකවල අරමුණ වූයේ වෙනිසියුලාවේ ආර්ථිකයේ ගෙල සිර කොට, ආණ්ඩුවට එරෙහි මහජන විරෝධතා ඇති කිරීමයි. ආර්ථික සම්බාධක නිසා රටේ ආර්ථිකයට වූ අයහපත් බලපෑම විස්තර කරමින්, 2021 වර්ෂයේ දී ‘ඒකපාර්ශ්වීය බලහත්කාරී ක්රියාවන් සහ මානව අයිතිවාසිකම්’ (මබසක්එැර්ක ජදැරජසඩැ පැ්ිමරුි ්බා යමප්බ රසටයඑි) පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිත ඇලේනා ඩවුහන් තම වාර්තාවක සඳහන් කළේ, ආර්ථික සම්බාධක නිසා ඒ වනවිටත් රට තුළ වූ ආර්ථික හා සමාජ අර්බුදය උග්ර වූ බවත්, විශේෂයෙන්ම, දුගී ජන කොටස් ඇතුළු සමස්ත ජනතාවට මහත් විනාශකාරී බලපෑමක් එමගින් ඇති වී තිබෙන බවත්ය.
වෙනිසියුලාව පසුගිය දශකයක පමණ කාලය තුළ මුහුණ දී සිටින ආර්ථික හා සමාජ අර්බුදයේ හේතුව ආර්ථික සම්බාධකවලට ඌනනය කළ නොහැකි නමුත්, ආණ්ඩුව පෙරළීමේ අරමුණින් පනවන ලද බාහිර සම්බාධක ආර්ථිකයේ තත්වය දුර්වල කිරීමට සැලකිය යුතු ලෙස දායක වූ බව ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි කරුණකි. බිඳ වැටෙන ආර්ථිකය නිසා ඇති වන මහජන අතෘප්තිය ආණ්ඩුව වෙත යොමු වූ අතර එක්සත් ජනපදය ඇතැම් විපක්ෂ කොටස්වලට සෘජුව ආධාර කළේය. මෙම සමහර කොටස් ආණ්ඩුවට එරෙහිව විවෘතව ප්රචණ්ඩ හා කලහකාරී කටයුතු සංවිධානය කළේය. වෙනිසියුලාවට එරෙහිව එල්ල කළ මෙම ඒකාබද්ධ ප්රහාරය මේ වනවිට සැලකිය යුතු මට්ටමකින් සාර්ථක වෙමින් තිබෙන බව පෙනෙන්නට තිබේ.
ස්වාභාවික සම්පත් මත ස්වාධිපත්යය
තම රටේ තිබෙන ස්වාභාවික සම්පත්වල පාලනය තහවුරු කරගැනීම සඳහා දියත් කළ ස්වෛරී දේශපාලන ව්යාපෘතියක් ලෙස සැලකිය හැකි වෙනිසියුලාවේ චාවේස්වාදී ව්යාපාරය මේ වනවිට මුහුණ දී සිටින අර්බුදය වත්මන් අන්තර්ජාතික ආයතනික ව්යුහය තුළ ස්වාධිපත්යය නම් සංකල්පය වෙත ලැබී තිබෙන අවිනිශ්චිත රූපය පිළිබඳ කදිම නිදසුනකි. ලෝකයේ රටවල් අතර වන සම්බන්ධතාවලින් අන්තර්ජාතික පද්ධතිය සකස් වී ඇත. මෙය නිල වශයෙන් හඳුන්වන්නේ, ස්වාධීන හා ස්වෛරී රාජ්යයන්ගේ එකතුවක් ලෙසටය. මෙම එකතුවේ පදනම වන්නේ, සෑම රාජ්යයක්ම ස්වෛරීභාවය අතින් සමාන බවට වූ පිළිගැනීමයි. අනෙක් රාජ්යයන්ගේ ස්වාධිපත්යයට ගරු කිරීමට සෑම රටක්ම මේ අනුව එකඟ වී සිටී.
දේශපාලනික වශයෙන් මෙලෙස ස්වාධිපත්යය පිළිගෙන තිබෙන නිසා, රටවලට ජාතික මට්ටමින් තීරණය ගැනීමට යම් ස්වාධීනත්වයක් ලැබී තිබෙන බව සත්යයකි. නමුත් දේශපාලන ස්වාධිපත්යය අභ්යාස කිරීමට තිබෙන ඉඩ විසාල වශයෙන් ආර්ථික ප්රතිපත්ති තීරණය කිරීමට රාජ්යයකට තිබෙන විභවය මත පරායක්ත වේ. 1950 හා 1960 දශකවලදී, යටත්විජිත පාලනයෙන් නිදහස් වූ තුන්වන ලෝකයේ රටවල් මතු කළ ප්රධාන අදහසක් වූයේ ආර්ථික ස්වාධීනතාවෙන් තොරව දේශපාලන නිදහස යනු තේරුමක් නැති යමක් බවයි. තම රට තුළ තිබෙන ස්වාභාවික සම්පත් පාලනය කිරීමට තිබෙන අයිතිවාසිකම මෙම තර්කය තුළ වූ ප්රධාන ගම්යයකි.
යටත්විජිතහරණ යුගයේ දී, අලුත නිදහස් වූ සම්පත්වලින් අනූන බොහෝ රටවල් පැරණි යටත් විජිත රටවලට අයත් සමාගම් අත වූ කර්මාන්ත ජනසතු කිරීමට උත්සාහ කළේය. මෙම උත්සාහය සමග විදේශ ව්යාපාර ජනසතු කිරීමට තිබෙන අයිතිවාසිකම හා එහි දී ගෙවිය යුතු වන්දිය තීරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න ගැන තියුණු වාද විවාද උද්ගත විය.
යටත් විජිතහරණයෙන් පසුව, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තුළ තුන්වන ලෝකයේ රටවල් වෙත ලැබී තිබුණු සංඛ්යාත්මක බහුතරය යොදාගෙන, එම රටවල නායකයන් හා රාජ්ය තාන්ත්රිකයන් ‘ස්වාභාවික සම්පත් මත වූ ස්ථිර ස්වාධිපත්යය’ (චැරප්බැබඑ ිදඩැරුසටබඑහ දඩැර බ්එමර්ක රුිදමරජැි) නම් වූ නව අදහස ප්රවර්ධනය කළේය. මෙම ප්රවාදය මගින් යෝජනා කළේ රටක ස්වාභාවික සම්පත් මත වූ ස්වාධිපති බලය එම රටේ ජනතාව සතු බවත්, එය පාවිච්චි කරෙන්නේ කොහොමද යන්න එම ජනතාවගේ ස්වාධීන තීරණයක් විය යුතු බවත්ය.
1962 වර්ෂයේ දී ස්වාභාවික සම්පත් මත වූ ස්ථිර ස්වාධිපත්යය අන්තර්ජාතික නීතියේ මූලධර්මයක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කරමින්, එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය යෝජනාවක් සම්මත කළේය. 1974 දී, තවත් පියවරක් ඉස්සරහට තබමින්, රටකට විදේශ ව්යාපාරවල කටයුතු ජනසතු කිරීමට අයිතිය තිබෙන බවත්, එහි දී ගෙවිය යුතු වන්දි මුදල වන්නේ දේශීය අධිකරණ විසින් නිර්ණය කෙරෙන, ‘යෝග්ය’ අගයක් බවත් මහා මණ්ඩලය විසින් සම්මත කළ ‘රාජ්යයන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා වගකීම් පිළිබඳ ප්රඥප්තිය’ ප්රකාශයට පත් කළේය.
එක්තරා ආකාරයකට, විදේශ ආයෝජන සම්බන්ධ සමකාලීන ජාත්යන්තර නීතිය යනු, තුන්වන ලෝකය වෙතින් මතු වූ මෙම ප්රවණතාව නිසා කලබල වූ ශක්තිමත් බටහිර රටවල් තම රටවල සමාගම්වල ආරක්ෂාව සඳහා ක්රමානුකූලව ගොඩනගන ලද ප්රතිචාරයක් ලෙස සැලකිය හැක. මේ අනුව රටක රජයක් සහ විදේශ සමාගමක් අතර ආරවුලක් තිබෙන විට, ප්රශ්නගත සමාගමට එරට අධිකරණය මග හැර, අන්තර්ජාතික බේරුම්කරණ පර්ෂද වෙත ගැටුම යොමු කළ හැකි වන ලෙසට අන්තර්ජාතික වශයෙන් නීති සකස් වූ අතර වර්තමානයේ මෙම පද්ධතිය ලෝක බැංකුව ආශ්රිතව ක්රියාත්මක වන ‘ආයෝජන ආරවුල් බේරුම්කරණය සඳහා වූ මධ්යස්ථානය කේන්ද්රගත කොට ගෙන සංවිධානය වී ඇත.
ප්රාග්ධනයේ වාසිය
1980 ගණන්වල සිදු වූ නව ලිබරල් ගෝලීයකරණයේ නැගීම සමග බොහෝ ගෝලීය දකුණේ රටවල් ස්වාභාවික සම්පත් මත වූ ස්වාධිපත්යය පිළිබඳ අදහස සම්මුතිගත කරන්ට පටන් ගත්තේය. ඒ විදේශ ආයෝජන කෙලෙස හෝ කැඳවා ගැනීමේ තරගයට යටත්වය. 2000 ගණන්වල ලතින් ඇමරිකාව තුළ මතු වූ රෝස රැල්ල (චසබන එසාැ) නම් වූ දේශපාලන ප්රවාහය මෙම පොදු ප්රවාහයට එරෙහි ප්රති-ප්රවණතාවකි. නව ලිබරල් ප්රතිපත්ති නිසා මේ රටවල ඇති වූ සමාජ අසමානතාව සහ ඇමරිකාව සිදුකරන ඇඟිලි ගැසීම්වලට එරෙහි අධිරාජ්ය විරෝධී ප්රවණතාවක් ලෙස රෝස රැල්ලේ දේශපාලනය මතු විය. හියුගෝ චාවේස්ගේ ආණ්ඩුව යනු මෙම ප්රවාහයේ පුරෝගාමියෙකි.
කෙසේ වුවද, පසුගිය කාලය තුළ සිදුවීම් පෙළගැසුණු ආකාරය විසින් පෙන්වා දෙන්නේ ජාතික ස්වාධීනත්වය ඉලක්ක කොට ගෙන දියත් කෙරෙන ස්වෛරී ව්යාපෘතියකට, පවතින අන්තර්ජාතික රටාව හා බලතුලනය තුළ මහත් බරපතළ බාධකවලට විෂය වීමට සිදුවන බවය. මෙම අන්තර්ජාතික පද්ධතිය සකස් කොට, පවත්වාගෙන යන්නේ අන්තර්ජාතික නීතිය විසිනි.
අපගේ ප්රශ්නගත උදාහරණය ආශ්රිතව ගත් විට, එක් අතකින්, වෙනිසියුලාවේ තෙල් ජනසතුකරණය විදේශ තෙල් සමාගම් විසින් අන්තර්ජාතික බේරුම්කරණ ආයතන අබියස ගොනු කළ බේරුම්කරණ ඉල්ලීම් දාමයකට මුහුණ පෑවේය. සත්කාරක රටවල සාධාරණ අභිලාෂයන් සම්බන්ධව දක්වන අසංවේදීත්වය සහ ආයෝජකයන්ගේ අරමුණුවලට ප්රමුඛත්වය දීම සම්බන්ධව අන්තර්ජාතික ආයෝජන සම්බන්ධ බේරුම්කරණ පද්ධතිය දැඩි විවේචනයට ලක් වී ඇත. වෙනිසියුලාව ප්රශ්නගත වූ බේරුම්කරණවලදී, එක්සොන් මොබිල් හා කොන්කොෆිලිප්ස් යන සමාගම්වලට විසාල වශයෙන් වන්දි මුදල් ලෙස ගෙවීමට වෙනිසියුලාවට නියම විය.
2012 වර්ෂයේදී, අන්තර්ජාතික ආයෝජන බේරුම්කරණ පද්ධතිය පාර්ශ්වීය බවට චෝදනා කරමින්, වෙනිසියුලාව අදාල අන්තර්ජාතික සම්මුතියෙන් තමුන් ඉවත් වන බවට නිවේදනය කළේය. වෙනිසියුලාවට පෙර ඉක්වදෝරය සහ බොලිවියාව යන රටවල් මෙම ක්රියාමාර්ගය අනුගමනය කොට තිබුණි. විදේශ ආයෝජන පිළිබඳ අන්තර්ජාතික නීතිය මහා පරිමාණ ප්රාග්ධනයට වාසිදායක ලෙස සකස් වී තිබෙන ආකාරය සහ එමගින් ආර්ථික ස්වෛරීත්වය සඳහා කුඩා රටවල් ගනු ලබන ක්රියාමාර්ග දුර්මුඛ කෙරෙන ආකාරයට මෙම විරෝධය පළ කිරීම් උදාහරණ සපයයි.
බලයේ අසමානතාව
දෙවනුව, වෙනිසියුලාවට මුහුණ දෙන්ට සිදු වූ ඇමරිකානු සම්බාධක ස්වාධිපත්යය අභ්යාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගෝලීය දකුණේ රටවල් වෙත තිබෙන සීමාව තවදුරටත් පැහැදිලි කරයි. රටවල් නිල වශයෙන් ස්වෛරීභාවය අතින් සමාන වුණත්, ආර්ථික වශයෙන් බලවත් රටවලට ලෝක ආර්ථිකය මත තිබෙන තම බලය යොදාගෙන සම්බාධක වැනි ක්රියාමාර්ග හරහා ස්වාධීන ආර්ථික සංවර්ධන මාවතක් අනුගමනය කිරීමට උත්සාහ කරන රටවල් මෙල්ල කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත.
මෙලෙස ආර්ථික බලය බලහත්කාරී ලෙස යොදාගැනීම අයුක්තිසහගත වුවත්, එය අනීතික යමක් ලෙස අන්තර්ජාතික නීතිය විසින් අවශ්යයෙන්ම සලකන්නේ නැත. එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්රඥප්තිය අනුව, අනෙක් සාමාජික රටකට එරෙහිව ‘බලය යොදාගැනීම’ නීති විරෝධීය. එහෙත් බලය යෙදවීම පිළිබඳ මෙම අදහස ආර්ථික බලහත්කාරය දක්වා ව්යාප්ත වන්නක් නොවේ. ආර්ථික වශයෙන් අන්යොන්ය වශයෙන් රටවල් එකට බැඳී තිබෙන ලෝකයක, ආර්ථික බලයේ තිබෙන අසමමිතිකභාවය නිසා බලවත් රටවලට දේශපාලන අරමුණු මුදුන් පත් කරගැනීම සඳහා මෙම අසමමිතිකභාවය ආයුධයක් ලෙස පාවිච්චි කිරීමේ අවස්ථාව ලැබී තිබේ.
මේ අනුව, බැලූ බැල්මට, ප්රචණ්ඩ මාදිලියක් නොවූවත්, හරයාත්මකව ගත්කල ආර්ථික සම්බාධක යනු සෘජු මිලිටරි බලහත්කාරය වෙනුවට යොදාගත හැකි සක්රිය විකල්පයකි. ආර්ථික සම්බාධක, බහුජාතික සමාගම් විසින් ගොනු කරන පැමිණිලි සහ අවාසිදායක බේරුම්කරණ තීරණ ; මේ සියල්ල, පවතින අන්තර්ජාතික පර්යාය තමුන්ගේ රටවල ආර්ථිකය මත අර්ථාන්විත ලෙස ස්වාධිපති බලය පිහිටුවීමට උත්සාහ කරන ගෝලීය දකුණේ රටවල් වෙත දඬුවම් පමුණුවන ආකාරය පිළිබඳ නිදසුන් ලෙස සැලකිය හැක.
පසුගිය ජනවාරියේ, සෘජුව දේශපාලන බලය යොදාගෙන මධුරෝ පැහැර ගැනීම මගින් ට්රම්ප් සිදු කළේ තවත් අඩියක් ඉස්සරහට තැබීමකි. මෙය, ‘සීමාව ඉක්මවා යාමක්’ ලෙස අන්තර්ජාතික මාධ්යවල විවේචනයට ලක්විය. නමුත් ට්රම්ප් යටතේ සීමාව ඉක්මවා යාමක් සිදු නොවී යැයි උපකල්පනය කළත්, අන්තර්ජාතික රටාව සහ අන්තර්ජාතික නීතිය යනු මධ්යස්ථ යමක් නොවේ; එය බලය සහිත පාර්ශ්වයන්වල වාසිය සඳහා පොදු වශයෙන් සකස් වූ දෙයකි. අධිකාරියට අභියෝග කරන අය මැඩපැවැත්වීම එහි එක් වැදගත් කාර්යයකි.
