2026 වර්ෂයේ ජනවාරි මාසයේ ප්රවාහන, මහා මාර්ග සහ නාගරික සංවර්ධන අමාත්යාංශය, ජාතික ප්රවාහන වෛද්ය ආයතනය සහ පොලිසිය එකතු වී පානදුර බස් නැවතුමේ බස් ධාවනය කරනා බස් රියැදුරන්ගේ වෛද්ය පරීක්ෂා සිදු කළ අතර රියැදුරන් මත්ද්රව්ය හෝ මත්පැන් පානය කර ඇති දැයි එම පරීක්ෂණය මඟින් සොයාබලා තිබිණි.
එසේ සිදු කළ වෛද්ය පරීක්ෂාවකදී ඩබ්ලිව්.ජී. දයානන්ද නම් රියැදුරු මහතෙකු කංසා පානය කර ඇති බව වෛද්ය වාර්තාවේ සඳහන් වී තිබුණු අතර එම රියැදුරු මහතා එම මොහොතේ මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් පවසා සිටියේ තමන් කිසි දිනෙක මත්පැන් හෝ සිගරට් පානය කර නැති බවය.
‘මට දැන් අවුරුදු 40ක් වෙනවා. මම අරක්කු සිගරට් කිසි දෙයක් බොන්නේ නැහැ. බස් ස්ටෑන්ඩ් එකේ අයත් ඒ බව දන්නවා. ඒත් මම ගංජා ගැහුවා, මත්ද්රව්ය පොසිට්ව් කියලා මට සහතිකේ දීලා තියෙනවා. මගේ මුත්රා පරීක්ෂාවේදී ජාතික වෛද්ය ආයතනයේ නිලධාරීන් කියනවා මගේ ඇඟේ මත්ද්රව්ය තියෙනවා කියලා. මේක බොරුවක් නේ. මේ බොරුවෙන් මට අපහාසයක් වුණේ. මේ අයට විරුද්ධව බොරු කියනවා කියලා නඩුවක් දාන්න ඕනෑ’
ඊට පිළිතුරු දෙමින් එතැන සිටි නිලධාරීන් එම රියැදුරාට පැවසුවේ ‘හරි ඔබතුමාට පුළුවන්නේ දෙවැනි වෛද්ය වාර්තාව ලබා ගන්න. ඒ වෛද්ය වාර්තාවෙන් නිවැරදි කියලා ඔප්පු වුණොත් ඔබතුමා නිවැරදි පුද්ගලයෙක්නේ’ යනුවෙන් ය. එම රියැදුරු මහතාගේ දෙවැනි වෛද්ය පරීක්ෂාවෙන්ද ඔහු කංසා ගත් බවට සඳහන් වී තිබුණු අතර පසුව ඔහු පොලිසිය අත්අඩංගුවට ගෙන තිබිණි.
සාක්ෂි තියෙනවා
බස්නාහිර පළාත් මාර්ගස්ථ මගී ප්රවාහන ජාතික අධිකාරියේ සභාපති ගාමිණි විජේසිංහ අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ, ‘සමාජය තුළ පවතින අදහස පොදු ප්රවාහනයේ යෙදෙන රියැදුරු සහ කොන්දොස්තර මහතුන් මත්ද්රව්ය භාවිත කර තමන්ගේ රැකියාවේ නිරත වෙනවා කියලා. මේක බරපතළ කාරණයක්. මේක තහවුරු කරන්නත් අපේ ළඟ සාක්ෂි තිබෙනවා. අපි පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුවේ සහ සෞඛ්ය අමාත්යාංශය එක්ක මේ පිළිබඳව කතා කළ අවස්ථාවේ දී අපිට තහවුරු කරගන්න ලැබුණේ ලංකාවේ සිදු වන මාර්ග අනතුරුවලට බොහෝ දුරට හේතුවක් වෙන්නේ මත්ද්රව්ය භාවිත කරලා වාහන ධාවනය කිරීම කියලා. පොදු ප්රවාහනයේ බස්රථ සේවය කියන්නේ එකවර ජීවිත 60ක් 70ක් විතර එකවර අරගෙන යන පුද්ගලයෙක්. ඔහුට ජීවිත පිළිබඳව ලොකු වගකීමක් තියෙනවා. ඒ නිසා ප්රවාහන අමාත්යාංශය, පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව සහ මාර්ගස්ථ ප්රවාහන අධිකාරිය යන අපි සියලු දෙනාම එකතු වෙලා තීරණයක් ගත්තා ලංකාව පුරාමත්, බස්නාහිර පළාත පුරාමත්, තෝරා ගත් බස් නැවතුම් පොළවල්වල අහඹු ලෙස පරීක්ෂාවන් සිදු කරන්න.’
අහඹු පරීක්ෂණ
‘අපි බස් නැවතුම් පොළවල්වල ගමන් ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වෙන බස් රථ රියැදුරු සහ කොන්දොස්තර මහත්වරුන් මත්ද්රව්ය ගෙන ඇති දැයි පරීක්ෂාවන් ලක් කරනවා. එම පරීක්ෂණවලදී තහවුරු වූවහොත් ඔවුන් මත්ද්රව්ය ගෙන ඇති බව, පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව හරහා ඔවුන් අධිකරණ කටයුතුවලට යොමු කරනවා. ඊට අමතරව බස්නාහිර පළාත් ප්රවාහන අධිකාරිය විදියට අපි ඒ රියැදුරු සහ කොන්දොස්තරවරුන්ව රැකියාවෙන් තාවකාලිකව ඉවත් කරනවා. අධිකරණ කටයුතුවලට අනුව අපි ඒ රියැදුරන් හෝ කොන්දොස්තරවරුන් පිළිබඳව තීරණ ගන්නවා.’
සෞඛ්ය වෛද්ය ආයතනයෙන් සිදු කරන්නේ මුත්රා පරීක්ෂාවක් බවත් විනාඩි 10ක් ඇතුළත අදාල පුද්ගලයන්ගේ වෛද්ය පරීක්ෂණ වාර්තා නිකුත් කිරීමට එම ජංගම රථවල පහසුකම් ඇති බවත් ඒ මහතා පැවසීය.
මාර්ග බලපත්රය අහෝසි කරනවා
බස් රථ රියැදුරන් මත්ද්රව්ය භාවිතා කරනවා යැයි හඳුනාගැනීමට හැකි වුවහොත් එම බස් රථයේ හිමිකරුගේ මාර්ග බලපත්රය අහෝසිකිරීමට කටයුතු කරන බවට ප්රවාහන, මහාමාර්ග සහ නාගරික සංවර්ධන අමාත්ය බිමල් රත්නායක පවසා ඇත. පෙබරවාරි 08 දින මාතර දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාලයේ පැවති රැස්වීමකින් පසු ඔහු මේ බව පවසා තිබුණි.
‘බස් හිමියා දන්නවා තමන්ගේ බස් රථ රියැදුරා හෝ කොන්දොස්තරවරයා මත්ද්රව්ය භාවිත කරනවාද නැද්ද කියලා. අපි කිසිසේත්ම විශ්වාස කරන්නේ නැහැ, බස් රථයේ හිමිකරු නොදැන රියැදුරු මහත්වරු කොන්දොස්තර මහත්වරු මත්ද්රව්ය භාවිත කරන බව. ඒ නිසා තමන්ගේ බස් රථ බලපත්රය අහිමි කරගන්නවා වෙනුවට, ගම්වල සිටිනා මත්ද්රව්ය නොගන්නා තරුණ පිරිස් බස් රියැදුරන් හා කොන්දොස්තරවරුන් ලෙස බඳවා ගන්න. අපි දිගටම පොලිසිය එක්ක එකතු වෙලා බස් රියැදුරන් මත්ද්රව්ය ගෙන ඇති දැයි පරීක්ෂා කරනවා. ඒක අපේ වගකීම. අනෙක් එක දැන් මේක නීතියක්. ඒ නිසා නීතිය අනුව හැඩගැසීම බස් රථ රියැදුරන්ගේ, කොන්දොස්තරවරුන්ගේ සහ බස් රථ හිමියන්ගේ වැඩක්.’
මීට පෙර හඳුනාගත්තේ කෙසේද
මීට පෙරදී රියැදුරෙකු හෝ කොන්දොස්තරවරයෙකු බීමතින් සිටින බවට පොලිස් නිලධාරීන් හඳුනා ගනු ලැබුවහොත් එම රියැදුරා පොලිස් ස්ථානය වෙත රැගෙන ගොස් බීමතින් දැයි පරීක්ෂා කිරීමේ බැලුමක් ලබාදෙන අතර ස්ථානීයවද එම බැලුනය ලබා දෙයි.
බීමත් දැයි පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්ය බැලුන නොමැති අවස්ථාවලදී සැක සහිත රියැදුරන් වෛද්යවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කර වෛද්ය වාර්තාවක් ලබා ගනු ලබන අතර ඉන් අනතුරුව ඔහුගෙන් ප්රකාශයක් සටහන් කරගෙන නීතිමය කටයුතු සඳහා අධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් කරනු ලබයි. ඉන්පසුව පොලිසිය විසින් ඔවුන්ට අදාළ පොලිස් බලප්රදේශයට අයත් මහේස්ත්රාත් අධිකරණයේ නඩු පවරනු ලබන අතර එසේ නඩු පැවරීමේදී අධිකරණය රුපියල් 25,000ක අවම දඩයක් නියම කරනු ලබයි.
එමෙන්ම රියැදුරු බලපත්රය මාස 2කට හෝ මාස 3කට අත්හිටුවනු ඇත. මෙම වරද සඳහාම දෙවන හා තුන්වන අවස්ථාවන්හිදී අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවහොත්, පනවනු ලබන දඩය සහ රියැදුරු බලපත්රය අත්හිටුවනු ලබන කාලසීමාව දීර්ඝ වනු ඇත.
බීමතින් රිය පදවා රිය අනතුරක් සිදුකළ හොත් ලැබෙන දඬුවම මීට වඩා බරපතළ වන අතර 2019 අංක 10 දරන මෝටර් වාහන (සංශෝධන) පනතේ 216 වගන්තියට අනුව බීමතින් රිය ධාවනය සඳහා රුපියල් 25,000ත් රුපියල් 30,000 අතර දඩ මුදලක් නියම වන අතර මාස 3 ක් දක්වා සිර දඬුවම් සහ මාස 12ක් දක්වා රියැදුරු බලපත්රය අත්හිටුවීමට හැකිය.
බීමත්ව මුදලකට හෝ දීමනාවකට මගීන් ප්රවාහනය කර ඇති නම් රුපියල් 25000ත් රුපියල් 30000ත් අතර දඩ මුදලක් මෙන්ම මාස 6ක් දක්වා සිර දඬුවම් හෝ එම දෙකම සහ රියැදුරු බලපත්රය අවලංගු කිරීම කළ හැකිය.
බීමත්ව රිය පදවා යම් පුද්ගලයකුගේ මරණය සිදු කිරීම සඳහා දඩය රුපියල් 100,000ත් රුපියල් 150,000 හෝ වසර 2 කට නොඅඩු සහ වසර 10 ට නොවැඩි කාලයක් සදහා බන්ධනාගාරගත කිරීම හෝ එම දඬුවම් දෙකම හෝ රියැදුරු බලපත්රය අවලංගු කිරීම යන දෙකටම යටත් කරනු ඇත.
බීමත්ව රිය පදවා සුළු තුවාල සිදු කිරීමේ වරදට දඩය රුපියල් 30,000ත් රුපියල් 50000 වන අතර සිර දඬුවම වසරට නොවැඩි කාලයක් සඳහා ද එම දඬුවම් දෙකම ද රියැදුරු බලපත්රය අවලංගු කිරීම ද සිදු කෙරේ.
බීමත්ව රිය පදවා බරපතල තුවාල සිදු කිරීමට රුපියල් 50000ත් රුපියල් 100000 අතර දඩ මුදලකට යටත් වන අතර වසර 5 දක්වා සිර දඬුවමත් ඉහත දඬුවම් දෙකම හෝ ඊට අමතරව රියැදුරු බලපත්රය අවලංගු කිරීමත් සිදු කරනු ලබයි.
කැකිල්ලේ තීන්දු
මත්ද්රව්ය භාවිත කර බස් රථ ධාවනය කරන රියැදුරන් හා කොන්දොස්තරවරුන් හසු වුවහොත් බස් රථ හිමිකරුගේ මාර්ග බලපත්රය අහෝසි කරන බවට ඇමැතිවරයා කළ ප්රකාශය සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික බස් රථ හිමියන්ගේ සංගමයේ සභාපති ගැමුණු විජේරත්න පැවසුවේ, බස් රථ කර්මාන්තය සඳහා නීති ගෙන ආ යුතු නමුත් කැකිල්ලේ තීන්දු ගෙන ඒමට කටයුතු නොකරන ලෙස ප්රවාහන ඇමැතිවරයාගෙන් ඉල්ලා සිටින බවත් එසේ කළහොත් රට පුරා බස් ධාවනය නවත්වා වර්ජනය කරන බවත්ය.
“ප්රායෝගිකව හිතලා තීරණ නොගත්තොත් සමස්ත රටේම බස් ධාවනය දවසකට දෙකකට නවත්තලා ස්ට්රයික් කරනවා. එතකොට ආණ්ඩුව මොකද කරන්නේ කියලා අපිට බලන්න පුළුවන්. ඇමතිවරයා අහසින් බැහැලා වගේ ඇවිත් මේ වගේ දේවල් කියනවා. බස් රථ හිමිකරුවන් කොහොමද දන්නේ රියැදුරු බීලද නැද්ද කියලා. එහෙම බලනවා නම් සීටීබී එකෙත් චෙක් කරන්න ඕනේ. තව චෙක් කරන්න කොච්චර දේවල් තියෙනවාද. පනත් ගේන්න ඕනේ. තීන්දු ගන්න ඕනේ. නීති ගෙන්න ඕනේ. නමුත් කැකිල්ලේ තීන්දු ගන්න එපා කියලා කියලා අපි ඇමතිවරයාට කියන්නේ. නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා ප්රවාහන ඇමතිවරයා විදියට ඉන්න කාලේ, මාර්ග ආරක්ෂාව පිළිබඳව ජාතික සභාවේ හිටියේ වෛද්ය කෝදාගොඩ. ඒ මහත්තයා හරහා අපි නීතියක් ගෙන්න යැයි යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළා. ඉස්සර අරක්කු බීලා රිය පැදෙව්වොත් විතරයිනේ රියැදුරෙක්ට දඬුවම් ලබා දෙන්න පුළුවන්. අපි ඉදිරිපත් කරපු යෝජනාව අනුවයි පාර්ලිමේන්තුවේ යෝජනාවක් සම්මත වුණේ මත්ද්රව්ය පාවිච්චි කරලා රිය ධාවන කරන රියැදුරන්ටත් දඬුවම් ලබා දිය යුතුයි කියලා. බස් රථ හිමියන්ගේ සංගමයේ සාමාජිකයන්ට මේ නීතිය ගෙන ඒමේ වුවමනාව දැඩිව තිබුණා. මත්ද්රව්ය නිසා ලොකුම ප්රශ්නයක් වෙලා තිබුණේ අපිට. දැන් ඇමතිවරයා ඒ කුණුගොඩ අපේ ඇඟට දාන්න හදනවා. අපිට වුවමනා වෙලා තිබුණේ මත්ද්රව්ය පාවිච්චි කරන රියැදුරන්ව අල්ලගන්න. අපිට ඕනෑ වුණේ ඒ රියැදුරන්ගේ සේවය අත්හිටුවන්න. අපිටයි මේකෙන් ලොකුම හානිය සිද්ධවෙන්නේ. යම් කිසි අවස්ථාවක බස් රථයක මත්ද්රව්ය හෝ මත්පැන් පාවිච්චි කරන රියැදුරෙක්ගේ අතින් අනතුරක් වුණාම, ඉන්ෂුවරන්ස්වලින් අපිට ගෙවන්නේ නැහැ. ඒකෙන් ලොකුම හානියක් වෙන්නේ අපිට. මේ මිනිස්සුන්ට මොළේ හොඳ නැහැ. ඇමතිට බැහැ අපේ බලපත්ර අවලංගු කරන්න. පානදුරේ බස් නැවතුමේ ජාතික වෛද්ය ආයතනයෙන් මුත්රා පරීක්ෂා කරලා ගංජා ගහලා ඉන්නවා කියලා වාර්තාව ආව රියදුරු මහත්තයා අධිකරණයේදී නිවැරදිකාරයෙක් කියලා ඔප්පු වෙලා තියෙනවා. එදා ඔහු සිංහල බෙහෙත් වර්ගයක් පානය කරලා වැඩට ගිහින් තියෙන්නේ. ඒ රියැදුරු මහත්තයාට පොසිටිව් වෙලා කියලා වාර්තාව ලබා දීලා තියෙන්නේ ඒ බෙහෙත නිසා’ ඒ මහතා පැවසීය.
කවුරු විරුද්ධ වුණත් අපිට වැඩක් නැහැ
පෞද්ගලික බස් රථ හිමියන් දිවයින පුරා බස් රථ වර්ජනයක් සිදු කරන බවට අනතුරු හැඟවීමක් සිදු කිරීම පිළිබඳව ප්රවාහන අමාත්යාංශයේ පිළිතුර කුමක් දැයි අප කළ විමසීමේදී ප්රවාහන, නියෝජ්ය අමාත්ය ප්රසන්න ගුණසේනගෙන් පැවසුවේ කවුරුන් විරුද්ධ වූවත් තම අමාත්යාංශය බස් රථ රියැදුරන් සහ කොන්දොස්තරවරුන් මත්ද්රව්ය භාවිත කරනවා දැයි අහඹු පරීක්ෂා දිගටම සිදු කරන බවය.
පානදුර බස් නැවතුමේ මත්ද්රව්ය නොගන්නවා යැයි පැවසූ රියදුරු මහතෙකුගේ පරීක්ෂණ සහතිකයේ ඔහු ගංජා භාවිත කර ඇති බවට ලැබුණු වාර්තා සම්බන්ධයෙන් අප කළ විමසීමේදී නියෝජ්ය අමාත්යවරයා මෙසේ පැවසීය. ‘නැහැ මෙහෙමයි, ඒක ගන්න මත්ද්රව්ය අනුව වාර්තා වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් වාර්තා නිවැරදි වීමේ සම්භාවිතාව සීයයට 90ක් තියෙනවා. ඒක එහෙම වුණා කියලා අපි අහඹු පරීක්ෂණ නවත්වන්නේ නැහැ. අපි දිගමට අපේ වැටලීම් කරනවා. අපි පරීක්ෂා කිරීමෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ බස් රථ හිමියන් මත්ද්රව්ය පාවිච්චි කරන රියැඅදුරන්ව බස් රථවල සේවයට යෙදවීමෙන් වළකියි කියලා. බස් රථ හිමියන් තමන්ගේ රථය පොදු ප්රවාහනය සඳහා යොමු කරන විට, පොදු ප්රවාහනය සඳහා භාවිත කරන රථයේ රියැදුරා සහ කොන්දොස්තරවරයා මත්ද්රව්ය භාවිත කරලා තියෙනවාද නැද්ද කියලා බස් රථ හිමියන් දැනුවත්වයි සේවයට එන්නේ ගොඩක් වෙලාවට. නොදැන වෙන්න විදියක් නැහැ. තමන්ගේ සේවකයා ගැන යම් අවබෝධයක් තියෙනවා බස් රථ හිමියන්ට. ඒ අයට වගකීමක් තියෙනවා. එහෙම නැතිව වෙන ක්රියාමාර්ගවලට ගියා කියලා අපිට ගැටලුවක් වෙන්නේ නැහැ. අපිටත් ඕනෑ මත්ද්රව්ය අරගෙන යම් කෙනෙකු බස් රථයක් ධාවනය කරනවා නම් ඒ පුද්ගලයාව සේවයෙන් අයින් කරන්නයි’ ඒ මහතා පැවසීය.
