කසළ වැඩිම බස්නාහිර
මිශ්ර කුණු නිසා වෙන්කරන්න බැහැ
කුණු දාන්න තැන් නැහැ
දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ විනාශයෙන් පසුව ලංකාව මුහුණ දී ඇත්තේ ආපදාවන්ට ලක් වූ ප්රදේශවල තැන් තැන්වල ගොඩ ගසා ඇති කුණු ප්රශ්නයටය. මේ වන විට බස්නාහිර පළාතේ ගංවතුර තත්වය පහව ගොස් සති දෙකකට ආසන්න කාලයක් ගත වී ඇති නමුත් කොළඹ ඇතුළු ගංවතුරෙන් යට වූ ප්රදේශවල තවමත් තැන් තැන්වල කුණු කඳු ගොඩ ගසා ඇති අයුරු දැකගන්නට ඇත.
රට තුළ ඇති වු ආපදා තත්ත්වයෙන් පසු බස්නාහිර පළාත තුළ පමණක් මෙට්රික් ටොන් 40,000ක පමණ කසල තොගයක් ගොඩ ගැසී ඇත. බස්නාහිර පළාතේ කොළොන්නාව ප්රදේශය තුළ පමණක් කසළ ටොන් 8ක්ද කොටිකාවත්ත, මුල්ලේරියා වැනි ප්රදේශවල කසළ ටොන් 10,000ත් 12000ත් අතර අධික ප්රමාණයක්ද පැවැති බව පසුගිය දිනවල මාධ්ය වාර්තා කර තිබිණි. ගංවතුරෙන් හානි වූ නිවාස තවමත් පිරිසිදු කරමින් සිටින බැවින් මෙම කසළ ප්රමාණය ඉදිරි දිනවලදී ඉහළ යෑමට ඉඩ ඇත.
බස්නාහිර පළාතේ ඝන අපද්රව්ය කළමනාකරණ අධිකාරියේ සභාපති චතුර කහඳවආරච්චි පැවසුවේ කොටිකාවත්ත, මුල්ලේරියාව, කොළොන්නාව, කඩුවෙල යන පළාත් පාලන ආයතන තුළ මෙලෙස වැඩි වශයෙන් කසළ ගොඩගැසී ඇති බවත් ගොඩගැසී ඇති කසළ කඳුවලින් ඉවත් කිරීමට ඉතිරිව ඇත්තේ තවත් කසළ කුඩා ප්රමාණයක් බවත්ය.
කෙසේ වෙතත් මේ වන විට මධ්යම පරිසර අධිකාරියෙන් කෙරවළපිටිය ප්රදේශයෙන් තාවකාලිකව කසළ තැන්පත් කිරීම සඳහා ඉඩම් ලබා දී ඇත.
කොළඹ කුණු දාන්න තැනක් නැහැ
කොළඹට ඇති වූ ගංවතුර තත්වය නිසා එකතු වූ කොළඹ කසළ දැමීමට ඉඩමක් නොමැති වීම හේතුවෙන් ඉදිරියේදී කැළි කසළ සම්බන්ධ විශාල ගැටලුවකට මුහුණදීමට සිදුවන බව කොළඹ මහ නගර සභාවේ ඝන අපද්රව්ය කළමනාකරණ අංශයේ අධ්යක්ෂ ඉංජිනේරු ශහීනා මයිශාන් මහත්මිය පැවසුවාය. ගංවතුරට හසු වූ බඩු බාහිරාදිය බැහැර ලන කසල තාවකාලිකව කෙරවලපිටිය ඉඩමකට බැහැර කරන බවත් ශ්රී ලංකා ඉඩම් ගොඩ කිරීමේ හා සංවර්ධනය කිරීමේ සංස්ථාවෙන් නව ඉඩමක් ඉල්ලා ඇති බවත් ඒ මහත්මිය පැවසුවාය. කොළොන්නාව ප්රදේශයේ කසළ ඉවත් කිරීම සඳහා කොළඹ මහ නගර සභාවේ සහාය ද ලබා දී ඇති බවත් ඇය කියයි.
කොළඹ එකතු වී ඇති කුණු කසළ ප්රතිචක්රීකරණය සඳහා කසළ අඹරන යන්ත්රයක් ආනයනය කිරීමට නගර සභාවට යෝජනාවක් කර ඇති බවත් එමඟින් ඒවා අඹරා කුඩා කොටස්වලට කපා පිළිස්සීමේ කාර්යය පහසු කරගත හැකි බවත් ඇය කියයි.
කසළ වැඩිම කොළඹ
ජාතික ඝන අපද්රව්ය කළමනාකරණ මධ්යස්ථානයේ අධ්යක්ෂ ඉංජිනේරු එන්. ඩී. එන්. පුෂ්පකුමාර අදහස් දක්වමින් පවසා සිටියේ බස්නාහිර පළාත තුළ පමණක් මේ වන විට දිනකට කසළ ටොන් 1,500කට වැඩි ප්රමාණයක් ඉවත් කරමින් සිටින බවය. දෙසැම්බර් 01 වෙනි දින සිට කොළඹ සහ ඒ අවට ප්රදේශවල ගංවතුර තත්වය නිසා එකතු වී තිබුණු කසළ කරදියාන, කෙරවළපිටිය සහ දොම්පෙ යන කසළ අංගණවලට බැහැර කිරීමට ආරම්භ කර ඇති බවය. ඒ අනුව දෙසැම්බර් 07 වන දින ටොන් 843ක්ද, දෙසැම්බර් 08 දින ටොන් 1100ක්ද, දෙසැම්බර් 09 දින ටොන් 1488ක්ද, දෙසැම්බර් 10 දින ටොන් 1,769ක්ද, බැහැර කර ඇති බවය.
බස්නාහිර පළාත් ඝන අපද්රව්ය කළමනාකරණ අංශය මේ වන විට දිනකට කසළ ලොරි 100කට ආසන්න ප්රමාණයක් කසළ එකතු කිරීමට යොදවා ඇති බවත් දින 10කදී බස්නාහිර පළාතේ තැන් තැන්වල එකතු වී ඇති කසළ එකතු කිරීමේ ක්රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් කළ හැකි බවත් මහාචාර්ය තිලක් හේවාවසම් පවසයි.
කඩුවෙල කසළ තව ටිකයි
කඩුවෙල නගර සීමාවේ සහ ඒ අවට ගංවතුර තත්වය නිසා එකතු වී ඇති කසළ එකතු කිරීම සීයට අනූහතක් පමණ අවසන් වී ඇති බව කඩුවෙල නාගරික කොමසාරිස් එස්. ඒ. නදීෂා සපරමාදු මහත්මිය කියන්නීය.
ගංවතුර තත්වය බැස ගිය පසු කඩුවෙල නගර සභාව විසින් දිනපතා ටොන් 500ක පමණ කසළ ප්රමාණයක් ඉවත් කර ඇති බවත් ගංවතුර තත්වය නිසා එකතු වී ඇත්තේ මිශ්ර කසළ වීම නිසා එය ගැටලුවක් ඇති වී ඇති නමුත් එම කසළ එකතු කිරීම කඩිනමින් අවසන් කිරීමට කඩුවෙල නගර සභාව කටයුතු කරන බවත් ඒ මහත්මිය පැවසුවාය. ‘කඩුවෙල සහ ඒ අවට ප්රදේශවල තව ඉතිරිවෙලා තියෙන්නේ තවම පිරිසිදු කරමින් තියෙන ගෙවල් සහ කඩවල්වලින් එකතු වෙන කසළ විතරයි. ඒ පිරිසිදු කරන අතරවාරයේදී අපි කසළ එකතු කරනවා. කඩුවෙල නගර සභාවේ මැදිහත් වීමෙන් එකතු කළ කසළ කෙරවළපිටිය කසළ අංගණයටත්, අපි මීට පෙර කඩුවෙල කසළ බැහැර කරපු ස්ථානවලටත් අරගෙන ගියා.’
ගම්පොළ සභාපති උත්තර නෑ
ගම්පොළ ප්රදේශයේ ගංවතුරෙන් හානි වූ ප්රදේශවල ගංවතුරෙන් හානි වී විනාශ වී ගිය අපද්රව්ය මේ වන විට ගම්පොළ නගරයේ පාර දෙපස ගොඩ ගසා ඇත. ගම්පොළ නගර සභාවේ සභාපති ඉරුක මිහිරාන් වීරරත්නගෙන් අප කළ විමසීමේදී ඔහු පිළිතුරු ලබා දීම ප්රතික්ෂේප කරමින් දූරකථනය විසන්ධි කළේය.
අපද්රව්ය කළමනාකරණ මධ්යස්ථානයේ අධ්යක්ෂ ඉංජිනේරු පුෂ්පකුමාර අදහස් දක්වමින් පවසා සිටියේ ගම්පොල ප්රදේශයේ එකතු වී ඇති කසළ ගඟඉහළ කෝරළය සහ උඳුපිටිය යන කසළ අංගණවලට ගෙන යමින් තිබෙන බවයි. එම ස්ථානවලට ළඟා වීමට ඇති මාර්ග දුෂ්කරතා නිසා කසළ ගෙන යෑම ක්රමයෙන් සිදු වන බව ඒ මහතා පැවසීය. ‘කොළඹ වගේ ඉක්මනට ගම්පොළ තියෙන කුණු ටික ඉවත් කරන්න අමාරුයි. ගම්පොළ කසළ අරගෙන ගිහින් දාන තැන්වල පාරවල් ඉතාම දුෂ්කරයි. ඒ නිසා ඉතාම කුඩා වාහනවලින් මේ කසළ ටික ගෙනියන්න වෙන්නේ. අනෙක් කාරණය මාර්ගවල දුෂ්කරතා මේ කසළ ප්රවාහනය ප්රමාදවෙන්න බලපානවා. ඒ නිසා හෙමින් ් කසළ ටික ඉවත් කරන්න නිලධාරීන් කටයුතු කරමින් සිටිනවා’.
මධ්යම පරිසර අධිකාරියේ සභාපති මහාචාර්ය තිලක් හේවාවසම්ගෙන් කළ විමසීමකදී පැවසුවේ ගම්පොළ ප්රදේශයේ කසළ කියුබ් 6500ක් පමණ මේ වන විට එකතු වී ඇති බවත් දිනකට ටොන් 60ත් 100ත් අතර කසළ ප්රමාණයක් ඉවත් කරමින් පවතින බවත් ය. ප්රදේශයේ කසළ බැහැර කිරීමට එලුගොඩ ප්රදේශය ලබා දී ඇති බවත්ය. එලුගොඩ ප්රදේශයේ අත්හැර ඇති කළුගල් වළවල් ඇති බවත් එම වළවල්වලට ගම්පොළ සහ ගෙලිඔය කසළ මේ වන විට මධ්යම පරිසර අධිකාරියේ ප්රාදේශීය නිලධාරීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ බැහැර කරන බවත් ඒ මහතා පැවසීය.
මහනුවර කසළ අංගණයේ පැත්තක් නාය ගිහින්
මහනුවර මහ නගර සභාවේ ජල සහ අපජල, ඝන අපද්රව්ය අංශයේ ප්රධාන ඉංජිනේරු නාමල් ධම්මික දිසානායක මහතා අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ මහනුවර නගරයේ ගංවතුරෙන් සහ නායයෑම්වලින් එකතු වී තිබුණු කසළ ටොන් 700ක් පමණ මේ වන විට ඉවත් කර ඇති බවය. එම කසළවලින් ටොන් 500ක් පමණ ගොහාගොඩ කසළ අංගණයටත් තවත් කසළ ටොන් 200ක් පමණ වෙනත් ස්ථානයකටත් යවා ඇති බව ඒ මහතා පැවසීය.
මහනුවර කසළ බැහැර කරන ප්රධාන කසළ අංගණයක් වන ගොහාගොඩ කසළ අංගණයේ දිරන කුණු එකතු කළ කසළ කන්දක් මේ වන විට නායගොස් ඇති බව ඒ මහතා පැවසීය. එම කසළ කන්දේ දිරන කසළ ටොන් 400ක් පමණ ඇති බවත් ගොහාගොඩ කසළ අංගණය මේ වන විට අලුතින් කසළ එකතු කිරීමට නොහැකි ආකාරයෙන් පිරී ගොස් ඇති බවත් මෙම කසළ පසුව වෙන් කිරීම ප්රායෝගික නොවන බවත් ඔහු කියයි. ගොහාගොඩ කසළ අංගණයට මිශ්ර කුණු භාර නොගැනීමට අදාළ තද නීති මීට පෙර දමා තිබුණද ආපදාව නිසා එම නීතියෙන් බැහැරව ගොස් මේ වන විට මිශ්ර කුණු භාර ගැනීම කරමින් පවතින බවත් ඒ මහතා පැවසීය. කසළ අංගණයේ නාය යෑම නිසා එම කසළ මහවැලි ගඟට බලපෑමක් ඇති කළ හැකි දැයි අප කළ විමසීමේදී දිසානායක මහතා පවසා සිටියේ කසළ අංගණය නිසා මහවැලි ගඟට කිසිසේත්ම බලපෑමක් ඇති නොවන බවය.
මිශ්ර කසළ වෙන් කරන්න බැහැ
ගංවතුර සහ නායයෑම්වලින් එකතු වී ඇති මිශ්ර කසළ වෙන් කරන්න යැයි මධ්යම පරිසර අධිකාරියෙන් කසළ කළමනාකරණයට අවශ්ය තාක්ෂණික සහ මාර්ගෝපදේශ ලබා දී ඇත. එහෙත් මෙම මිශ්ර කසළ වෙන්කිරීම ප්රායෝගික නොවන බව කසළ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන නිලධාරීන් කිහිපදෙනෙක්ම අපට පැවසූහ. එකතු කරමින් පවතින ජලය මිශ්ර අපවිත්ර කසළ වෙන් කළ නොහැකි බවත් එම නිලධාරීහු කියති. මධ්යම පරිසර අධිකාරියේ මාර්ගෝපදේශ අනුව එකතු වන කසළ තාවකාලික ස්ථානවල තැන්පත් කර පසුව ඒවා වෙන් කරන ලෙසට පවසා සිටි නමුත් ඊට අදාළ ස්ථාන ලබා දී නොමැති බවත් මිශ්ර කසළ වෙන්කිරීම සඳහා වසර ගණනාවක් ගත වන බවත් එම නිලධාරීහු කියති.
පරිසර ඉංජිනේරු විද්යාව පිළිබඳ ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය ඒ. කේ. කරුණාරත්න මිශ්ර කසළ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් මාධ්ය වෙත පවසා තිබුණේ ව්යසන අවස්ථාවකදී පැමිණෙන කසළ ප්රතිචක්රීකරණය කිරීමට අපහසු බව ය.
මිශ්ර කසළ ප්රතිචක්රීකරණ යන්ත්ර ගේන්න
පරිසරවේදී සජීව චාමිකර අදහස් දක්වමින් පැවසුවේ ගංවතුර සහ නායයෑම් තත්වයන් නිසා එකතු වී ඇති මිශ්ර කසළ වෙන් කිරීමට නොහැකි බවයි. ගොඩනැගිලි ද්රව්ය, රෙදි, ගෘහ භාණ්ඩ සහ මෙට්ට වැනි අපද්රව්ය කපා කුඩු කරදැමීමට අවශ්ය යන්ත්ර ජපානය සහ චීනය වැනි රටවල්වල ඇති බවත් එවැනි යන්ත්ර කිහිපයක් ආධාර වශයෙන් හෝ මුදල් ගෙවා හෝ ලබා ගෙන කොන්ක්රීට් සහ රෙදි ඇතුළු මිශ්ර අපද්රව්ය ප්රතිචක්ර කළ හැකි බවත්ය. ‘ඉන්දියාවේ ප්රතිචක්රීකරණය කළ නොහැකි ප්ලාස්ටික් සහ රෙදි මේ වගේ මැෂින්වල කපලා කුඩු කරගෙන, ඝන දියර ලෙස භාවිතකරලා පාරවල් හදනවා. ඒ මිශ්රණය භාවිත කරන්නේ තාරවලට ආදේශයක් විදියට. කාලයක් පාරවල් භාවිත කරන්න පුළුවන්.’
