පසුගිය සුළි කුණාටු තත්වය මෙන් ආපදා අවස්ථාවකදී මාධ්යයේ කාර්යභාරය කුමක්ද යන්න පිළිබඳ සොයා බැලීමේදී අපට ලැබෙන පිළිතුරු දළ වශයෙන් දැක්වුවහොත් මෙසේය.
ජීවිත බේරා ගැනීම සඳහා පූර්ව අනතුරු ඇඟවීම් සිදුකිරීම, ආපදා තත්වය පිළිබඳ කාලීන යාවත්කිරීම් සිදුකිරීම, ආරක්ෂක උපදෙස් ලබාදීම, ප්රතිචාර දැක්වීමේ උත්සාහයන් දැනුම්දීම, වැරදි තොරතුරුවලට එරෙහිව සටන් කිරීම් ආදිය මාධ්ය විසින් සිදුකළ යුතු බව සඳහන් වේ. ඒ අනුව මාධ්යයේ කාර්යභාරය පූර්ව ආපදා අධ්යාපනය සහ දැනුවත් කිරීමේ සිට සහන සම්බන්ධීකරණය කිරීම සහ ප්රජා සහයෝගීතාව වර්ධනය කිරීම, බලධාරීන් මහජනතාව සමඟ සම්බන්ධ කිරීම සහ සත්ය තොරතුරු සමඟ භීතියට එරෙහිව සටන් කිරීම දක්වා විහිදෙන බව හඳුනාාගත හැකිය.
ආපදාවකදී මාධ්යයට අදාළ මෙම කාර්යභාර්යන්ගෙන් බොහෝ කටයුතු අඩු වැඩි වශයෙන් ශ්රී ලංකාවේ මාධ්ය සිදුකරන බව මෙම ආපදා අවස්ථාවේදී මෙන්ම පසුගිය ආපදා අවස්ථාවන්වලදීත් දැක ගන්නට ලැබුණු එකක් විය. එහෙත් ආපදා සහන සම්බන්ධිකරණය යන කරුණේදී මෙම ව්යවසන අවස්ථාවේදී මෙන්ම මීට පෙර රටේ සිදුවූ ව්යවසන අවස්ථාවන්වලදීත් ශ්රී ලංකාවේ මාධ්ය ඒ ආකාරයෙන් කටයුතු නොකරන බව පෙන්නුම් කෙරේ.
ආපදා සහන සම්බන්ධීකරණය වෙනුවට අප රටේ විද්යුත් මාධ්ය ආයතන කිහිපයක් සෑම ආපදා අවස්ථාවකදීම සිදුකරන්නේ ආයතන හා පුද්ගලයින් විසින් ලබාදෙන ආපදා ආධාර එම ආයතන විසින් බාරගෙන ඔවුන් සෘජුවම එම ආධාර ආපදාවෙන් විපතට පත්වූ ජනතාවට ලබාදීමට උත්සාහ කිරීමයි. නැතහොත් විපතට පත්වූ ජනතාවට ලබාදීම සඳහා ආගමික ස්ථාන වෙත හෝ වෙනත් යම් ආයතන වෙත එම ආධාර ලබාදීමයි.
එහිදී එම ආධාර අවශ්ය පුද්ගලයින්ට නිසියාකාරව ලැබෙනවාද යන ප්රශ්නය පැනනඟී. මන්ද එම නාලිකා පවා සමහර අවස්ථාවල ඔවුන්ට එල්ල වන චෝදනාවලට පිළිතුරු වශයෙන් සිය ප්රවෘත්ති විකාශයන්වල පවා ප්රකාශ කරන්නේ අහවල් ප්රදේශයට ආධාර නොලැබුන බවට අපට චෝදනා කළත්, ඔවුන් එම ප්රදේශයට ආධාර ලබාදුන් බවයි. ඒ සම්බන්ධයෙන් වන වාර්තා කිරීම් සඳහා ප්රවෘත්ති විකාශයේ කාලය මදිවීම නිසා වාර්තා නොකළ බවයි.
එසේම එම මාධ්ය ආයතනවල ප්රධානීන් මෙම ආධාර සම්බන්ධයෙන් වන අක්රමිකතා පිළිබඳ විමසීමේදී ප්රකාශ කරන්නේද ඒ ආකාරයේ පැමිණිලි රාශියක් ඔවුන්ට ලැබෙන බවයි. ඒ ආකාරයේ එක් පැමිණිල්ලක් වන්නේ මාධ්ය නාලිකා විසින් දර්ශන පෙන්වමින් ආගමික ස්ථාන වෙත ජනතාවට බෙදීම සඳහා ලබාදෙන ආධාර පොදුවේ එම ප්රදේශයේ ජනතාවට නොලැබෙන බවයි. එම ආගමික සංස්ථාවට අයත් ජනතාවට පමණක් ලබාදී ඇති බවට වන චෝදනායි.
මෙම කරුණුවලින් පෙනෙන්නේ ජනතාව විසින් ආපදාවෙන් විපතට පත්වූවන්ට බෙදා දීම සඳහා ලබාදුන් ආධාර නිසි ආකාරයෙන් විපතට පත්වූවන්ට නොලැබෙන බවයි. මාධ්ය ආයතන එම ආධාර එකතු කර බෙදා දීම සඳහා ඔවුන්ගේ ප්රචාරණ ව්යාපෘතියක් ලෙස නිර්මාණය කරගත් වාහනවලින් ආපදා ප්රදේශවලට ගොස් එම ආධාර බෙදන බව පෙන්වූවද ආපදාවට පත්වූවන් පිළිබඳ නිවැරදි තොරතුරු හෙවත් සංඛ්යා දත්ත ඔවුන් සතුවන්නේ නැත. ඒවා ඇත්තේ රාජ්ය ව්යුහයේ කුඩාම ඒකකය වන ග්රාම නිලධාරි කොට්ඨාස මට්ටමෙන් කටයුතු කරන ග්රාම නිලධාරීන් සතුවය. එම තොරතුරු ඉන් ඉහළට ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලවලට හා තවදුරටත් දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාලවලට ව්යාප්තව පවතී. ආපදා අවස්ථාවකදී ජාතික ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානයට ආපදාවට ලක්වූවන් හා ඔවුන්ගේ තත්වය පිළිබඳ තොරතුරු හා සංඛ්යා දත්ත ලැබෙන්නේ රාජ්ය ව්යුහයේ එම කුඩාම ඒකකයේ සිටය.
ඒ අනුව සිය කොට්ඨාසයේ කොතෙක් පවුල් හෝ නිවාස ආපදාවට පත්වී තිබේද, ඔවුන්ගේ ඉක්මන් අවශ්යතාවයන් මොනවාද, මෙතෙක් ඔවුන්ට යම් ආධාරයක් ලබාදී ඇත්නම් ඒ මොනවාද ආදී තොරතුරු ගැන දන්නේ එම රාජ්ය යාන්ත්රණය පමණය. මෙවර ආපදා අවස්ථාවේදී මෙන්ම මීට පෙර ආපදා අවස්ථාවලදීද එම රාජ්ය යාන්ත්රණය අඩුපාඩු සහිතව හෝ ක්රියාත්මක වූයේ එවන් තොරතුරු සමඟය.
එහෙත් මේ ආකාරයට මාධ්ය ආයතන එම රාජ්ය යාන්ත්රණය මඟහැර ආපදා සහන සැලසීම ඔවුන්ගේ කටයුත්තක් බවට පත්කර ගැනීමෙන් සිදුවන්නේ මහජනතාව විසින් සද්භාවයෙන් ලබාදෙන ආධාර නිසියාකාරයෙන් නිසි පිරිස්වලට නොලැබී යෑමයි. සමහර පිරිස්වලට වැඩිපුර ආධාර ලැබීමත්, සමහර පිරිස්වලට අඩුවෙන් හෝ ආධාර නොලැබීමටත් ඒ නිසා සිදුවේ.
එමෙන්ම ජනතාව විසින් ලබාදෙන එම ආධාර ප්රයෝජනයක් නොවී අපතේ හෝ නාස්ති වන අවස්ථාද දක්නට ලැබේ. මෙය විශේෂයෙන්ම සිදුවන්නේ පිසූ ආහාර සම්බන්ධයෙන්ය. මෙවර ආපදා අවස්ථාවේදී ද එසේ පිසූ ආහාර බෙදා දීමට යන අය අසන ප්රශ්නයක් වන්නේ ඔවුන් සතුව ඇති එම පිසූ ආහාර ලබාදිය යුත්තේ කා හටද හෝ ලබාදිය යුත්තේ කොහේටද යන්නය. නැත්නම් ඔවුන් බෙදා දීමෙන් පසු ඉතිරි වී ඇති පිසූ ආහාර ලබාදෙන්නට පිරිසක් සිටිනවාද යන්නය.
ගංවතුර තත්වයකදී තවදුරටත් සිය නිවාසවල සිටින පිරිස් ගැන දන්නේ හා ඔවුන්ගේ අවශ්යතා සම්බන්ධයෙන් සම්බන්ධීකරණය වන්නේ ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල මට්ටමින් ස්ථාපිත කර ඇති මධ්යස්ථාන මගිනි. බේරා ගැනීමේ මෙහෙයුම් හා ආහාර ලබාදීමේ කටයුතු සිදුකරන නාවික හමුදාව ඇතුළු කණ්ඩායම් කටයුතු කරන්නේ එම මධ්යස්ථාන සමඟ සම්බන්ධ වීය. නිවැරදි ලෙස සිදුකරනවා නම් සිදුකළ යුත්තේ එම මධ්යස්ථාන සමඟ සම්බන්ධීකරණයෙන් පිසූ ආහාර මෙන්ම අනෙකුත් ආධාරද විපතට පත්වූවන්ට ලබාදීමට කටයුතු කිරීමය.
මාධ්යයට අමතරව මෙම විපත් අවස්ථාවේදී ස්වෙච්ඡාවෙන් ආධාර ගෙනගොස් බෙදාදෙන සමහර පිරිස් පවා පසුව ප්රකාශ කරන්නේ අවතැන් වූවන් සොයා දුෂ්කර ගම්මානවලට ඔවුන් යන විට එම ගම්මානවල යැයි කියන පිරිස් අතරමඟ සිටින බවයි. එම පිරිස් ඔවුන්ට මඟ පෙන්වා ඇත්තේ සැබෑ ලෙසම ආධාර අවශ්ය පිරිස් වෙත නොව වෙනත් පිරිස් වෙත ආධාර ලබාදීමට බව පසුව හඳුනාගත් අවස්ථා තිබෙන බවයි.
නමුත් මේ ආකාරයට ජනතාවගෙන් එකතු කරන ආධාර ප්රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල මට්ටමින් හෝ ග්රාම නිලධාරි කාර්යාල මට්ටමින් පිහිටුවා ඇති රාජ්ය යාන්ත්රණයට ලබාදීම මගින් සියයට සියයක් නොවුනත් නිසි ලෙස ආපදාවෙන් විපතට පත්වූවන්ට ලැබීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. මන්ද විපතට පත්වූවන් පිළිබඳ දත්ත ඇත්තේ ඔවුන් සතුව වන නිසා හා ආපදා සහන සේවා මෙහෙයවීමේ යාන්ත්රණය ක්රියාත්මක කරන්නේ ඔවුන් නිසා වන බැවිනි. එම යාන්ත්රණයේ යම් අඩුපාඩු හෝ අක්රමිකතා ඇත්නම් පෙන්වා දිය යුත්තේ මාධ්යය විසින්ය. ඒ ඒවා නිවැරදි කිරීම සඳහා හා ඒ තුළ සිදුවන අක්රමිකතා වැළැක්වීම සඳහාය.
ඒ නිසා මෙවැනි ආපදා අවස්ථාවකදී මාධ්ය කළ යුත්තේ සහන සැලසීම සඳහා ඇති රාජ්ය යාන්ත්රණයේ යම් අඩුපාඩු ඇත්නම් ඒවා පෙන්වා දීම මගින් ආධාර නිසි ලෙස බෙදා දීම සම්බන්ධයෙන් වන සිය සුපරීක්ෂණ වගකීම ඉටුකිරීමය. එසේ සිය වගකීම ඉටුනොකර ජනතාවගෙන් ආධාර එකතු කරන්නාා බවට පත්වීමෙන් නොනැවතී ආධාර බෙදා දෙන්නා බවටද මාධ්ය පත්වීම නොවේ.
