‘යම් තැනැත්තෙකු විසින් සිදුකරනු ලැබූ වරදකට හෝ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩකිරීමකට හෝ මානව හිමිකම් උල්ලංඝය කිරීමකට අදාළව, සාක්ෂිකරුවකු විසින් යම් නීතිය බලාත්මක කිරීමේ අධිකාරියකට තොරතුරු සැපයීම හෝ පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කිරීම හෝ කටඋත්තරයක් දීම හෝ යම් අධිකාරණයක් හෝ කොමිෂන් සභාවක් ඉදිරිපිට සාක්ෂි කිසිවක් ලබාදීම හෝ නඩු කටයුත්තක් පැවරීම හේතුවෙන් එම සාක්ෂිකරුට සිදුවන හෝ සිදුවිය හැකි යම් හානියකට, තර්ජනයකට, බියගැන්වීමකට, පළිගැනීමකට, ප‍්‍රතිප‍්‍රහාරයකට එරෙහිව ආරක්ෂාව ලබාගැනීමට ඒ සාක්ෂිකරුට හිමිකමක් තිබිය යුතුය.‘
එසේ සඳහන් වන්නේ අපරාධයක වින්දිතයන් සහ සාක්ෂිකරුවන් හට සහාය දීමේ සහ ආරක්ෂා කිරීමේ පනත තුළය. 2015 අංක 4 නම් වූ එම පනත ගෙන එනු ලැබුවේම වින්දිතයන් හා සාක්ෂිකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහාය.
මෙකී ආරක්ෂාව සැලසීමේ වගකීම ශ‍්‍රී ලංකා පොලීසියේ නිලධරයන්ට, බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධරයන්ට, රජයේ වෛද්‍ය නිලධරයන්ට, රජයේ සමාජ සේවා ආයතනවල නලධරයන් ඇතුළු නීතිය බලාත්මක කිරීමට අදාළ අධිකරණ කොමිෂන් සභා, වෙනත් යම් විනිශ්චය සභා ආදියට පැවරී තිබේ.


මාධ්‍යවේදී ප‍්‍රගීත් එක්නැළිගොඩ අතුරුදන් කිරීමේ සිද්ධියට අදාළ හබයාස් කෝපුස් නඩුව අවස්ථාවේදී ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර භික්ෂුව අධිකරණ භූමිය තුළදී සන්ධ්‍යා එක්නැලිගොඩ මහත්මියට බැණ තර්ජනය කිරීමේදී ඇගේ වින්දිත ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් නඩු පවරනු ලැබුයේ ඉහත සඳහන් පනත අනුවය.


එම පනත තුළ වින්දිතයන් හා සාක්ෂිකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව කරුණු විශාල ගණනක් ඇතුළත්ය. ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වූ ප‍්‍රතිපාදනද එසේමය.


නීතිමය ප‍්‍රතිපාදන එසේ වුවද මේ පනත යටතට ගැනෙන විශේෂයෙන්ම සාක්ෂිකරුවන්ට නියමිත ආරක්ෂාව ඊට බැඳී ඇති රාජ්‍ය නිලධරයන්ගෙන් ලැබෙනවාද යන්න සැක සහිතය.


ඊට අදාළ හොඳ උදාහරණයක් වන්නේ තරුණයන් පස්දෙනෙකු ඇතුළු පුද්ගලයන් 11 දෙනෙකු කප්පම් ලබාගැනීම සඳහා පැහැරගෙන ගොස් අතුරුදන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් හිටපු නාවික හමුදාපතිවරුන් ඇතුළු නාවික හමුදා සාමාජිකයන්ට එරෙහි නඩුවේ වැදගත්ම සාක්ෂිකරුවන්ට අත්වී ඇති ඉරණමය.


එම සිද්ධියේ එක් ප‍්‍රධාන සාක්ෂිකරුවකු වූ නාවික හමුදා ලූතිනන් කමාන්ඩර් ගලගමගේ ලක්සිරි මේ වනවිට ජීවිතාරක්ෂාව පතා ඉන්නේ රටින් බැහැරවය. නියමිත උසස්වීම ලබාදී ඔහු විශ‍්‍රාම නොගන්වන ලෙස ඔහු නාවික හමුදාපතිවරුන්ගෙන් හා සේනාධිනායක ජනාධිපති මෛත‍්‍රීපාල සිරිසේනගෙන් දිගින් දිගටම ඉල්ලා සිටියේය. ඔහුට සිදුවුණේ අනාරක්ෂිතව නාවික හමුදාවෙන් එළියට විසිවීමටය. ඒ නිසාම විදේශගත වීම හැර ඔහුට විකල්පයක් තිබුණේ නැත.


නාවික හමුදා නීතිය අනුව නියමිත කාල වකවානුවේ ඊළඟ තනතුරට යා නොහැකි නම් විශ‍්‍රාම ගත යුතුය. ගලගමගේ ලක්සිරිට වඩා බොහෝ කනිෂ්ඨ නිලධාරීන්ට උසස්වීම් ලබාදෙද්දී ඔහු නොසලකා හැරියේය. ඒ වෙන කිසිවක් නිසා නොව ඉහත සඳහන් තරුණයන් පැහැරගෙන යෑමේ නඩුවේ ඔහු එක් ප‍්‍රධාන සාක්ෂිකරුවකු වන නිසාය.


එසේ වුවද එම සිද්ධියට අදාළ නඩුවේ චූදිතයෙකු වන ඞී.කේ.පී. දසනායකට නම් ඊළඟ උසස්වීමට යෑම සඳහා නාවික හමුදාවේ කිසිවකුට ලබා නොදෙන තරම් සේවා දිගු ප‍්‍රමාණයක් ජනාධිපතිවරයා ලබාදී ඇත. ඔහු උසස්වීම් ලබාගත්තේද සැකකරුවකු වශයෙන් සිටියදීය. එමෙන්ම එම නඩුවේ අනෙක් සැකකරුවන් වන ලූතිනන් කමාන්ඩර් සුමිත් රණසිංහට උසස්වීම් ලබාදී තිබුණේද සැකකරුවකු වශයෙන් සිටියදීය.


එවන් තත්වයක් තුළ එම නඩුවේ තවත් එක් නාවික හමුදා සාක්ෂිකරුවකු වූ ලූතිනන් කමාන්ඩර් කේ.සී. වෙලගෙදරටද පසුගිය කාලය තුළ එල්ලවූ බලපෑම් පිළිබඳව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවද, ශ‍්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවද වගකිවයුත්තන්ට කළ දැනුම්දීම් ඵල රහිතය. ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය තුළ හා නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව තුළ ක‍්‍රියාත්මක අපරාධකරුවන් ආරක්ෂා කිරීමේ හා සාක්ෂිකරුවන් පීඩාවට පත්කිරීමේ මාෆියාව ඊට වඩා බලවත්ය.


එසේ වුවද කරුණු දැක්වීම්වල ප‍්‍රබලතාව හේතුවෙන් ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයට යම් පියවරක් පසුපසට ගන්නට සිදුවී තිබේ. ඒ ලූතිනන් කමාන්ඩර් කේ.සී. වෙලගෙදරගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරන ලෙසට අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයාට දැන්වීමට සිදුවීමෙනි. මෙම දැනුම්දීම සිදුකර ඇත්තේ සැප්තැම්බර් 6 දින සහිතවය. ඒ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම් ජෙනරාල් ශාන්ත කෝට්ටේගොඩ වෙනුවට එහි ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් (ආරක්ෂක* දේවිකා ලියනගේගේ අත්සනින් යුතුවය. එහි පිටපතක් නීතිපතිවරයාටත් යොමුකර තිබේ.
මෙම දැනුම්දීම වැදගත් වන්නේ මෙම නඩුවේම සාක්ෂිකරුවන් වූ තවත් නාවික හමුදා සාමාජිකයන් දෙදෙනෙකුට අත්වී ඇති ඉරණම පිළිබඳව සලකා බැලීමේදීය.


එක් අයෙකු නාවික හමුදා සාමාජික ඩබ්ලිව්.ආර්. සෙනෙවිරත්නය. ඔහු නාවික හමුදාවෙන් විශ‍්‍රාම ගියේ 2017 නොවැම්බර් 30 දිනය. ඔහු මියගොස් ඇත්තේ 2018 ඔක්තෝබර් 14 දිනදීය. ඔහු මියගොස් තිබුණේ කුඹුරකය. කියන්නේ කුඹුරු වැඩ කරමින් සිටියදී මියගිය බවය. නාවික හමුදාවේ සිටියදීත් ඉන්පසුවත් ඔහුට බරපතළ රෝගාබාධයක් තිබී නැත. එහෙත් ඔහුගේ මරණයට හේතුව ලෙස ලැබී ඇත්තේ දියේ ගිලී හුස්ම හිරවීමෙන් මරණය සිදුවූ බවය. මීමැස්මොර තත්වයක් ඇතිවී ඔහු කුඹුරේ වැටී ඇති බව තවදුරටත් විස්තර කර තිබී ඇත.


එම සැකසහිත මරණය ගැන ඒ වනවිටත් තනිවී සිටි ඔහුගේ දියණියන් දෙදෙනා ප‍්‍රශ්න කරන්නට ගොස් නැත. අදටත් ප‍්‍රශ්න කරන්නේ නැත. ඊට හේතුව පියාගේ මරණයට වසරකට පෙර ඔවුන්ගේ අම්මාද වාහනයක හැපී මියයෑමේ ඛේදවාචකයකට ඔවුන් මුහුණදී සිටි නිසාය.


මේ සෙනෙවිරත්න වූ කලි පැහැරගෙන ගිය තරුණයෙකු ඇතුළු පුදග්ලයන් රඳවා සිටි ත‍්‍රිකුණාමලය ගන්සයිඞ් කඳවුර පිළිබඳව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට ප‍්‍රකාශ ලබාදුන් තැනැත්තෙක්ය. ඔහු එම අවධියේ සේවය කර ඇත්තේ ත‍්‍රිකුණාමලයේය. ගන්සයිඞ් කඳවුරේ මේ කරුණු හෙළිදරව් කිරීම නිසා සෙනෙවිරත්නට විවිධ කරදරවලට මුහුණදෙන්නට නාවික හමුදාව තුළදී සිදුවී තිබුණි. අවුරුදු 41 පමණ වයසේදී විශ‍්‍රාම ගිය කිසිදු රෝගාබාධයක් නොතිබූ සෙනෙවිරත්නගේ මරණය සැක සහිත නොවේයැයි කිව හැකිද? එම සැකය දුරුකරගත හැක්කේ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව වැනි විමර්ශන අංශයකින් සිදුකරනු ලබන විධිමත් විමර්ශනයකින් පමණය.
අනෙක් තැනැත්තා බස්නායක මුදියන්සේලාගේ විජයකාන්තන්ය. ඔහු හිටපු එල්ටීටීඊ ආධාරකරුවෙකි. පසුව නාවික හමුදාවේ ඔත්තුකරුවකු බවට පත්වී ඇත. ඒ අනුව නාවික හමුදාවේ ස්වෙච්ඡුා සාමාජිකයෙකු ලෙස පසුව ඔහු බඳවාගෙන ඇත.


ඔහු ගන්සයිඞ් කඳවුර ගැන බොහෝ තොරතුරු දන්නා පුද්ගලයෙක්ය. එකක් නාවික හමුදා කප්පම් කල්ලි ඔහුත් ගන්සයිඞ් කඳවුරේ රඳවා සිටි නිසාවෙන්ය. මේ තරුණයන්ගේ සිද්ධිය පමණක් නොව ගන්සයිඞ් කඳවුරේ රඳවා සිටි වෙනත් පුද්ගලයන් හෙවත් කප්පම් ලබාගැනීම සඳහා පැහැරගත් සිංහලයන් පිළිබඳ තොරතුරු පවා ඔහු දන්නා නිසාය.


අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට විජයකාන්තන් ඒ සියල්ල කියා තිබුණි. ඒ නිසාම මේ කප්පම් කල්ලිවලට විජයකාන්තන් හිසරදයක් වූවාට සැක නැත. එමනිසා ඔහු කෘත‍්‍රිමව අතුරුදන් කර, නාවික හමුදාවෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් කර ඔහු සම්බන්ධයෙන් වෙනත් ආකාරයක තීන්දුවක් ගැනීම සඳහා මුල් පියවර ගෙන තිබුණේ 2011 වසරේදීය.


ඒ එවක නැගෙනහිර පළාතේ මාණ්ඩලික බුද්ධි නිලධාරී ලෙස කටයුතු කළ තරුණයන් පැහැරගෙනයෑමේ නඩුවේ චෝදනා ලත් ලූතිනන් කමාන්ඩර් සුමිත් රණසිංහ නැගෙනහිර නාවික ආඥාපති මගින් නාවික හමුදාපතිව දැනුවත් කරමින්ය. එහිදී සුමිත් රණසිංහ සඳහන් කරන්නේ විජයකාන්තන් සිය බුද්ධි අංශයට තොරතුරු ලබාදීමට උනන්දුවක් නොදක්වන බවත්, තම අංශය සමඟ ඍජු සම්බන්ධතාද නවත්වා ඇති බවත්, ඔහුගේ සේවය තවදුරටත් නාවික හමුදා බුද්ධි අංශයට අවශ්‍ය නොවන නිසා ඔහු නාවික හමුදා සේවයෙන් ඉවත් කිරීමට කටයුතු කර දෙන මෙන්ය.


එහෙත් කොළඹ සිටි නාවික හමුදා බුද්ධි ප‍්‍රධානියාට ඒ ගැන සැකයක් ඇතිවී ඇත. ඔහු හැරෙන තැපෑලෙන් ඊට අනුමැතිය දී නැත. ඔහු ඊට වඩා තොරතුරක් දැනගෙන පසුවදා ත‍්‍රිකුණාමලයට ගොස් සුමිත් රණසිංහ සමඟම ගන්සයිඞ් සිරකුටි වෙත ගොස් ඇත. පුදුමයකට මෙන් අතුරුදන් යැයි කී විජයකාන්තන් එහිදී හමුවී ඇත. ඉන්පසු ඔහුව කොළඹට ගෙනැවිත් සේවයේ යොදවා ඇත.
වසර කිහිපයකින් පසු එම බුද්ධි අංශ ප‍්‍රධානියා විශ‍්‍රාම ගොස් ඇත. විජයකාන්තන් යළි අනාරක්ෂිත තත්වයට පත්වී තිබේ. ඉන්පසු විජයකාන්තන් නාවික හමුදාවට වාර්තා නොකරන ‘ඇබ්සන්ට්‘ පුද්ගලයෙකු බවට පත්වී ඇත.
එහෙව් විජයකාන්තන් ආ ගිය අතක් නැත. ඔහුට සිදුවුණේ කුමක්දැයි කවුරුත් දන්නේ නැත. අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඔහුගේ ගමට ගොස් කරන ලද සොයා බැලීමකදීද කිසිදු තොරතුරක් දැනගන්නට ලැබී නැත. කරුණු සිදුවන්නේ එයාකාරයටය. එම සාක්ෂිකරුවාද දැන් අතුරුදන්ය.

ප‍්‍රධානියාට ඒ ගැන සැකයක් ඇතිවී ඇත. ඔහු හැරෙන තැපෑලෙන් ඊට අනුමැතිය දී නැත. ඔහු ඊට වඩා තොරතුරක් දැනගෙන පසුවදා ත‍්‍රිකුණාමලයට ගොස් සුමිත් රණසිංහ සමඟම ගන්සයිඞ් සිරකුටි වෙත ගොස් ඇත. පුදුමයකට මෙන් අතුරුදන් යැයි කී විජයකාන්තන් එහිදී හමුවී ඇත. ඉන්පසු ඔහුව කොළඹට ගෙනැවිත් සේවයේ යොදවා ඇත.


වසර කිහිපයකින් පසු එම බුද්ධි අංශ ප‍්‍රධානියා විශ‍්‍රාම ගොස් ඇත. විජයකාන්තන් යළි අනාරක්ෂිත තත්වයට පත්වී තිබේ. ඉන්පසු විජයකාන්තන් නාවික හමුදාවට වාර්තා නොකරන ‘ඇබ්සන්ට්‘ පුද්ගලයෙකු බවට පත්වී ඇත.
එහෙව් විජයකාන්තන් ආ ගිය අතක් නැත. ඔහුට සිදුවුණේ කුමක්දැයි කවුරුත් දන්නේ නැත. අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ඔහුගේ ගමට ගොස් කරන ලද සොයා බැලීමකදීද කිසිදු තොරතුරක් දැනගන්නට ලැබී නැත. කරුණු සිදුවන්නේ එයාකාරයටය. එම සාක්ෂිකරුවාද දැන් අතුරුදන්ය.