■ තාරා ලක්ෂ්මී

රටේ පොදු ජනතාව ජීවන බරින් පීඩිතව සිටින බව පේනවා. රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ජන ජීවිතය කෙබඳුද?
රත්නපුරය දිස්ත්‍රික්කය කියන්නේ මේ වන විට 45% ක් අඩු ආදායම්ලාභීන් ජීවත් වන පළාතක්. ඒ කියන්නෙ මේ අය සමෘධිලාභීන් විදියටයි හඳුනාගෙන තිබෙන්නේ. ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක අතරින් අඩු ආදායම් ලබන දිස්ත්‍රික්කවලින් දෙවන තැන හිමිවන්නේ රත්නප්‍රරය දිස්ත්‍රික්කටයි. මැණික් කර්මාන්තය කෙතරම් තිබුණත් මිනිස්සුන්ගේ ආදායම් තිබෙන්නේ පහළ මට්ටමකයි. දිළිඳුකමින් දෙවන තැනට දිස්ත්‍රික්කය පත්වී තිබීම ගැන බොහෝ අය පුදුම වෙනවා. මෙහි ප්‍රධානතම ආදායම් මාර්ගය වන්නේ පතල් කර්මාන්තයයි. අවුරුද්දක් තිස්සේ මෙම කර්මාන්තය නැවතිලා තිබිලා දැන් තමයි යළිත් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබෙන්නේ. ඒ ආශ්‍රිත කර්මාන්ත ශාලාවල විශාල ගැටළු පැන නැඟී තිබෙනවා. පතල් හවුල්කරුවන්ට තමන්ගේ ආදායම් තත්ත්වය නැතිවී ගොස් තිබෙනවා. ඒ නිසා ඔවුන් ඉතා අසරණ තත්ත්වයකට පත්ව තිබෙනවා.

කොවිඩ් වසංගතයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ මැණික් කර්මාන්තය බිඳ වැටුණා නේද? එය නඟා සිටුවීමට ක්‍රමවේදයක් සැකසුණාද?
රත්නපුරය ප්‍රදේශයට මැණික් ගැනීමට බොහෝදුරට පැමිණෙන්නේ බේරුවල ප්‍රදේශයේ වෙළඳුන්. ඒත් පසුගිය කාලයේ බේරුවල ප්‍රදේශ කිහිපයක් ලොක්ඩවුන් කරලා තිබුණු නිසා ඒ පැත්තේ අයට රත්නපුරයට පැමිණීමට ගැටළු ඇති වුණා. මේ නිසා මැණික් විකුණා ගැනීම සිදු නොවීම හේතුවෙන් ආදායම් මාර්ග නැතිවෙලා ගියා. ඒවගේම විදේශීකයින් මෙරටට නොපැමිණීම තුළ මැණික් ගල් විකුණා ගැනීමට බේරුවල වෙළඳුන්ට නොහැකි වෙලා තිබෙනවා. අද වන විට මේ ක්ෂේත්‍රය අවදානම් තැනකට පත්ව තිබෙනවා.
ගුවන් තොටුපලවල් සාමාන්‍ය පරිදි විවෘත කරලා. විදේශ සංචාරකයින් මෙරටට පැමිණෙන තෙක් මේ තත්ත්වය පවතීවි. අපි ආණ්ඩුවට කියන්නේ කඩිනමින් පියවර අරගෙන මේ සඳහා විධිමත් වැඩපිළිවෙලක් සකසන්න කියලයි. අනෙත් එක සංචාරකයින් ලංකාවට පැමිණීමෙන් පසු ඔවුන් දින 14 ක් නිරෝධායනය විය යුතුයි. ඔවුන් ලංකාවට එන්න කලින් ඒ රටවලදී කොරෝනා පීසීආර් ටෙස්ට් එක කරගෙනයි එන්නේ. ඊට පස්සේ ලංකාවේ ගුවන් තොටුපළේදීත් පීසීආර් පරීක්ෂණය සිදු කරනවා. ඒ වෙලාවේ කොවිඩ් පොසිටිව් නැත්නම් සංචාරකයින් සෞඛ්‍ය නීතිරීති වලට අනුකූලව නිදහස් කරන්න පුළුවන්. ඒත් මේ අය කරන්නේ දින 14 ක් හෝටල්වල නවත්වාගෙන තමන්ගේ හිතවතුන්ට ආදයම් මාර්ග සලසා දීමයි. මේ හෝටල් සමඟ ඔවුන්ට සම්බන්ධතාවයක් තිබෙනවා ඇති. සංචාරකයින් නොපැමිණීම තුළ මේ ප්‍රදේශයේ ජනතාවට ලොකු ආසාධාරණයක් වෙලා තිබෙනවා. ඒ හින්දා මෙම ක්‍රමවේද ලිහිල් කළ යුතුයි.
මේ ප්‍රදේශයේ තිබෙන අනෙක් ආදයම් මාර්ගය තමයි කුඩා තේ වතු කර්මාන්තය. මේවා පිටරටට යැවීම තුළින් ඔවුන්ගේ ආදායම් ශක්තිමත් වෙනවා. ඒත් පසුගිය කාලවල තේ මිල පහළ බැසීමත් සමඟ ඔවුන් නොයෙකුත් අර්බුදවලට මුහුණ දුන්නා. අනෙක ආණ්ඩුව කිව්වාට මේ පළාතේ මිනිසුන්ට පොහොර සහනාධාරය ලැබුණේ නැහැ. ඒ හින්දා පොහොර කඩෙන් මිළට ගන්න වෙලා තිබෙනවා. ඒ පොහොරවල ප්‍රමිතිය නැහැ. ආණ්ඩුව බලයට එද්දී පොරොන්දු වුනත් මේ ප්‍රදේශවලටත් පොහොර සහනාධාරය දෙන බවට එය සිදු වුණේ නැහැ. පසුගිය කාලේ ඉතාමත් තදින් පෑයුවා. ඒ සමඟ තේ ආදායම නැති වුණා. ඔවුන්ට නියඟ සහනාධාරය ලැබුණේත් නැහැ. මාසෙ කඩන දළුවලට ඔවුන් කලින්ම ඇඩ්වාන්ස් එකක් ගන්නවා. තේ කඩලා දෙනව කියන පෙරොන්දුවට සල්ලි කලින්ම ඉල්ලා ගන්නවා. ඒත් ඔවුන්ට ඒ සදහා සම්පූර්ණ මුදලක් ලැබෙන්නේ නැහැ. ඉදිරි මාසවල තමයි මුදල් ලැබෙන්නේ. ඒ නිසා මේ අවුරුද්දේ අලුත් අවුරුද්ද සමරන්න මිනිස්සුන්ට හැකි වෙන්නෙ නැති පාටයි.
සුළු ව්‍යාපාරිකයින්, කඩ හිමියන් තමන්ගේ වෙළදසල් පවත්වාගෙන යන්නේ කුලියට අරගෙනයි. ව්‍යාපාර කඩාගෙන වැටුණත්, ඔවුන්ට හැමදාම ගොඩනැගිල්ලේ කුලිය ගෙවන්න වෙනවා. ඔවුන්ට කුලිය ගෙවාගන්න බැරිව ගිහින් තිබෙනවා. මෙම ව්‍යාපාරිකයින් සම්බන්ධව ආණ්ඩුව කිසිම පියවරක් අරගෙන නැහැ. පාසල් වාහන හිමියන්ට ඔවුන්ගේ ලීස් එක ගෙවාගන්න බැරිවෙලා තිබෙනවා. ආණ්ඩුව කිව්වා ලීසිංවලට සහනයක් ලබා දෙනවා කියලා. ඒක් ඒ කියපු කිසිම සහනයක් ඔවුන්ට ලැබිලා නැහැ. එහෙම බැලුවම මේ ප්‍රදේශයේ සෑම ක්ෂේත්‍රයකම කඩ හිමියන් හෝටල් පතල් කරුවන් සියල්ලෝම ඉතාමත් දුෂ්කරතා බොහෝමයකට මුහුණදීලා සිටින්නේ. ආධාර දෙනවා කිව්වට කිසිම ආධාරයක් නැහැ.

ප්‍රදේශයේ මෙවැනි තත්ත්වයක් යටතේ රත්නපුරයේ මැණික් කුලුණක් හදනවා. ඒ ගැන ඔබ සිටින්නේ කුමන අදහසකද?
මැණික් කුලුණට මුල්ගල තැබුවේ මැණික් සංස්ථාවට අමතරව ව්‍යාපාරිකයින්ගේ ද ආධාර ඇතිව ගොඩනැඟීමටයි. අපි යෝජනා කරන්නේ විනිවිදභාවයකින් යුක්තව එය කරන්න කියලයි. රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ජනතාව මෙයට කැමතියි. මොකද මේ ප්‍රදේශයට මොකුත්ම ලැබුණේ නැති නිසා මෙනවා හරි ලැබෙනවනම් ජනතාව කැමති ඇති.

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ඉඩම් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා නේද?
කිරිඇල්ල ප්‍රදේශයේ මේ වන විට මැණික් සංස්ථාවෙන් හැර නියාමක කියන ප්‍රදේශයේ ටෙන්ඩර් කරලා මැණික් නිධියක් වෙන්දේසි කරලා තියෙනවා. ඊට ප්‍රදේශයේ හැමෝම විරුද්ධයි. මේ ඉඩම යහපාලන කාලයේදී වෙන්දේසි කරන්න සූදානම් වුණා. ඒ වෙලාවේ හිටපු ජනාධිපති මෙය නැවැත්වූවා. එහෙම නැවැත්වූවේ පරිසර හානිය සහ ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ විරෝධය සැලකිල්ලට ගෙනයි. ඒත් මේක 2021 වසරේදී එදා ටෙන්ඩර් කරල ගන්න හදපු ලෝටස් සමාගමටම ආපසු අලුතෙන් බලපත්‍රයක් දීලා තිබෙනවා. එහි විශේෂත්වය තමයි 2017 වසරේ තිබුණු මිළ ගණන්වලටම තමයි මෙය දෙන්න යන්නේ. අවුරුදු ගණන වෙනස් වුණා කියලා මිල වෙනස් වෙලා නැහැ. පැරණි මිලටම දෙනවා. මෙයට හවුල් වෙලා තියෙන්නේ ප්‍රාදේශීය දේශපාලඥයෙක් සහ ඉහළ මට්ටමේ දේශපලඥයෙක්. අපි ආණ්ඩුවට කියනවා මෙය වහාම නවත්වන්න කියලා. ලෝටස් කියන කොම්පැණියට මෙය ලබාදීම වහාම නතර කරන්න කියලා. කිරිඇල්ල ප්‍රදේශීය සංවර්ධන කමිටුවත්, රත්නපුර දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන කමිටුවත්, මේ සියල්ලෝම විරුද්ධ වෙලා තිබෙද්දී මෙය ලබා දීමට කටයුතු කිරීම සම්බන්ධයෙන් අප පුදුම වෙනවා. අනෙක් ඉඩම් ප්‍රශ්නය තමයි එල්ආර්සී ඉඩම්. මේ වන ප්‍රාදේශීය දේශපාලන අධිකාරිය මැදිහත් වෙලා මෙම ඉඩම්වල අයිතිවාසිකම් අනියම් ආකාරයකින් තහවුරු කරගෙන යනවා.
2016 වසරේදී පැල්මඩුල්ල පොලීසිය සෑදීමට ඉඩමක් යෝජනා වී තිබුණා. ඒ යෝජනා කරපු ඉඩම ප්‍රදේශීය ලේකම් මැදිහත්වෙලා විධිමත් ආකාරයකින් පටන් ගැනීමට කටයුතු කරගෙන යන අතරතුර හොර ඔප්පු ලියා ඉඩමට ඇතුළු වී මැණික් සංස්ථාවෙන් බලපත්‍රයක් අරගෙන අයිතිවාසිකම් තහවුරු කරගනිමින් පවතිනවා. ඒත් මේ ඉඩම් මංකොල්ලය ආණ්ඩුවේ බලධාරීන් නොපෙනෙනා සේ බලාගෙන සිටිනවා. මේ සියල්ල අප ප්‍රතික්ෂේප කරනවා.

රටේ පරිසර විනාශයක් දැන් සිදුවනවා. රත්නපුරය දිස්ත්‍රික්කයේ පරිසර විනාශය සිදු වන වේගය වැඩි බවයි පොදු මතය වන්නේ. ඔබ එය පිළිගන්නවාද?
අවශේෂ කැලෑ නිදහස් කළාට පසුව ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරුන්ට පුළුවන් ඕනැම කෙනෙකුට බදු දෙන්න. අන්න ඒ අවස්ථාවේදී පරිසරයට හානි සිදුවෙනවා. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම රජයේ නිලධාරීන්ගේ වගකීමක්. රාජ්‍ය නිලධාරීන් තමන්ගේ වගකීම නියමාකාරයෙන් ඉටු නොකිරීම නිසා තමයි මෙම විනාශය සිදු වන්නේ. ග්‍රාම නිලධාරීන්, සංවර්ධන නිලධාරීන්, ආදී සියල්ලෝම බලාගෙන සිටිද්දී වනාන්තර එළි කරනවා. ඒ අය මේ සම්බන්ධව ක්‍රියාමාර්ග ගන්නේ නැති නිසා අපට මේ සම්බන්ධව කතා කරන්න සිදු වී තිබෙනවා. අපි කියන්න ගියාම මිනිස්සු අපි සමඟ තරහා වෙනවා. මේක බරපතල ප්‍රශ්නයක්. ආණ්ඩුව නිලධාරීන්ගෙන් නියමාකාරයට වැඩ ගන්නේ නැහැ. දැන් මේ ආණ්ඩුව වගකීම පැහැර හැරලා තියෙන්නේ. ලංකාවේ දැන් ඒක තමයි වෙලා තිබෙන්නේ. පරිසරය රකින්න ඕනෙ නිලධාරීන් තමන්ගේ වගකීම පැහැර හැරලා.

ගම සමග පිළිසඳර සමග පරිසර හානිය සම්බන්ධයක් තිබෙනවා නේද?
ජනාධිපතිතුමාගේ ගම සමඟ පිළිසඳරේ දී මිනිස්සු ඉඩම් පිළිබඳ කරුණු ඉදිරිපත් කළාම ජනාධිපතිතුමා කිසිම සෙවිල්ලක් බැලිල්ලක් නැතිව ඒවා ඉටු කරන්න කියලා නියෝග දෙනවා. හොඳම උදාහරණය තමයි සිංහරාජයේ ලංකාගම මාර්ගය. ඊළඟට උඩවලවේ සිටින අලි දහයියාගල අලි කොරිඩෝව හරහා බෝගහපට්ටියට ගමන් කරනවා. බෝගහපට්ටිය කියන්නේ කැල්සියම් තිබෙන පස් වර්ගයක් තිබෙන තැනක්. ඒක සත්ව ආහාරයක්. අලින්ගේ අස්ථිවල ශක්තිය වැඩි වෙන්න ඔවුන් මේ පස් අනුභව කරනවා. බෝගහ පට්ටියේ සිටින අලි ප්‍රජනන ක්‍රියාවලියේදී උඩවලවේට එනවා. අලි බලන ලේසිම තැන තමයි උඩවලවේ. ඒ වගේම විශාල සංචාරක ප්‍රමාණයක් පැමිණීම තුළ මිනිසුන්ගේ ආදායම් මාර්ගයත් වැඩි වෙනවා. ගම සමඟ පිළිසඳරේ සිටි මිනිස්සු ජනාධිපතිට කිව්වා, තමන්ට වගා කරන්න මේ අලි කොරිඩෝව හරහා ඉඩම් ලබාදෙන්න කියලා. ඒවගේම අලි කොරිඩෝවට විදුලි වැටවල් ගහන්න කියලා. ඒ පාර මිනිස්සු වගා කරන්න ගියාම අලි මිනිස් ගැටුම් ඇති වෙනවා. මොකද අලින්ට එහාට මෙහාට මාරු වෙන්න විදියක් නැහැ. මේ නිසා දහයියාගල රක්ෂිතය එළිකරන්න හදනවා. අපි කියන්නේ ආණ්ඩුවට උඩවවල ආරක්ෂා කරලා දෙන්න කියලයි.■