සෑම කතෝලික පල්ලියකටම මංගල්‍යයක් තිබේ. එම මංගල්‍ය වූ කලි පල්ලිය කැපකර ඇති ශාන්තුවරයා හෝ ශාන්තුවරිය වෙනුවෙන් සිදුකෙරෙන්නකි. කතෝලික පල්ලියක් මීසමක් හෙවත් යම් භූගෝලීය වපසරියකට අයත් එකක් හෙයින් එම මීසම් වැසියෝ සිය පල්ලියේ මංගල්‍යය ඔවුන්ගේ එකක් ලෙස සමරති. එවැනි මංගල්‍යයක් සැමරීමට සිය මුල් ගම්බිම් අතැර ගියවුන් සහභාගි වීමද දක්නට ලැබේ. ඒ සිය අනෙකුත් ඥාතීන් එම ගමේ තවදුරටත් ජීවත්වීම නිසා මෙන්ම ගම සමඟ ඇති සම්බන්ධය අත්හැර දැමීමට නොහැකි පිරිස්ද සිටින නිසාය. සමරන අයගේ තතු කෙසේ වෙතත් කතෝලික පල්ලියකට වාර්ෂික මංගල්‍යයක් තිබීම අනිවාර්ය අංගයකි.
අප මේ කියන්නට යන්නේ කතෝලිකයන් සිය ගමේ සිට සමරන මංගල්‍යයක් ගැන නොවේ. සිය ගමේ සිට කිලෝමීටර් 150ක පමණ දුරක් ගෙවාගෙන ගොස් පිටස්තර ගමක පල්ලියක සමරන මංගල්‍යයක් ගැනය. මේ මංගල්‍යය නිකම්ම නිකං මංගල්‍යයක් නොවේ. ජාතික වශයෙන් වැදගත් ප්‍රවෘත්තියක් මවන මංගල්‍යයකි. ඒ තලවිල ශාන්ත ආනා දෙව්මැදුරේ මාර්තු මස මංගල්‍යයය. එහි විශේෂත්වය පෙර කී ලෙසම ශාන්ත ආනා දෙව්මැදුරු මීසමට අයත් කතෝලික ජනයාගේ මංගල්‍යය එය නොවීමය. මේ මංගල්‍යයයේ අයිතිකරුවන් ඉන්නේ කොළඹ මෝදරය.
මේ මංගල්‍යයට අදාළව ලියැවී ඇති සමරු පොත්වල සටහන් අනුව මෙහි ඉතිහාසය අවුරුදු 150කට අධිකය. මෝදර ධීවර ජනයා 1860 දශකයේ සිට මෙහි පැමිණ එම මංගල්‍යය සමරා ඇති අතර ඒ නිසාම එයට ‘ඔරු මංගල්‍යය’ යන නමද ලැබී ඇත. එදා ධීවරයන් මෝදර සිට තලවිල දක්වා මංගල්‍යය පැවැත්වීමට ඔරුවලින් පැමිණීම එයට හේතුවය. ධීවර කර්මාන්තය ඔරුවලින් යාන්ත්‍රික බෝට්ටුවලට මාරුවීමෙන් පසු බෝට්ටු මඟින් මංගල්‍යය සැමරීමට මෝදර ජනතාව පැමිණ ඇත. අද වන විට බෝට්ටු මගින් මංගල්‍යය සැමරීම සඳහා කිසිවෙකුත් පැමිණෙන්නේ නැත. ඔරුවලින් පැමිණ මෙම මංගල්‍යය මුලින් සමරනු ලැබූවත් එය ධීවරයන්ට හා ඔවුන්ගේ පවුල්වල අයට පමණක් සීමාවී නැත. දශක ගණනාවක් තිස්සේ එය මෝදර කතෝලිකයන් සියල්ලට පොදුවූ සැමරුමකි.
වර්තමානය වන විට සෑම වර්ෂයකම මාර්තු මාසයේ දෙවන සතියේ ඉරිදා දින මෙම මංගල්‍ය පැවැත්වේ. මෙවර එය පැවැත්වෙන්නේ මාර්තු 14 වැනි ඉරිදාය. මංගල්‍යයට සතියකට පෙර පවත්වන කොඩිගස එසවීමේ කටයුතුවලට සම්බන්ධ වන්නේ මෝදර ජනයාය. සාමාන්‍යයෙන් මෝදර ජනයා එම මංගල්‍ය කාලසීමාවේදී දින දහයක් හෝ සතියක පමණ කාලයක් එහි ගත කිරීම සිදුවේ. එසේම කොඩිගස ඔසවන දිනයට පමණක් සහභාගිවන පිරිස්ද, මංගල්‍ය දිනයට පමණක් සහභාගිවන පිරිස්ද සිටිති.
අද එක් මංගල්‍යයක් වූවාට මීට කාලයකට පෙර මේ මංගල්‍යය දින දෙකක් පැවැත්වුණි. ඒ මාර්තු 7 හා මාර්තු 10 වශයෙන්ය. 7 වැනිදා මංගල්‍යය හැදින්වූයේ ධීවරයන්ගේ මංගල්‍යය හෙවත් මෝදර ශාන්ත ජෝන් පල්ලියට අයත් පිරිසගේ මංගල්‍යය ලෙසය. 10 වැනිදා මංගල්‍යය මෝදර ශාන්ත ජේම්ස් පල්ලියට අයත් පිරිසගේ මංගල්‍යය විය. එම බෙදීමද නිකම් නොවීය. අතීතයේදී ශාන්ත ජෝන් කරාව අයට අයත් පල්ලිය වීම හා ශාන්ත ජේම්ස් හලාගම අයට අයත් පල්ලිය වීම ඊට හේතුවය.
දැන් එවැනි බෙදීම් නැත. ඒ නිසා මංගල්‍ය දෙකක්ද නැත. ඇත්තේ කාටත් පොදුවූ මාර්තු දෙවන සතියේ ඉරිදා පවත්වන මංගල්‍යය පමණි. නමුදු ඔරු මංගල්‍යයේ ධීවර උරුමය අදටත් නැතිවී නැත. මංගල්‍යයේ වීදි සරන ශාන්ත ආනාතුමියගේ සුරුවම රැගත් රිය, කඹ ආධාරයෙන් අදටත් ඇදගෙන යන්නේ මෝදර ධීවර පවුල්වලට සම්බන්ධ ශාන්ත ජේම්ස්, ශාන්ත ජෝන් හා ශාන්ත ඇන්ඩෘ යන පල්ලිවලට අයත් පිරිස් සාමූහිකවය.■