ජනාධිපතිවරයා, අගමැතිවරයා ප්‍රමුඛ විධායකයේ තිබුණු ගැටුම් සහ අකාර්යක්ෂමතාවයන් නිසා ‘යහපාලන’ ආණ්ඩුව පොදුජන විරෝධයට ලක්වූ බව ඇත්තය. විධායකය නියෝජනය කළ ඇමතිවරුන් දූෂණ හා වංචා චෝදනා ලැබූ බවත් ඇත්තය. එහෙත් 2015 සැප්තැම්බරයේදී පත්වූ ලංකාවේ අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවට ඒ බොහෝ වැරදි වලට අදාල චෝදනා එල්ල කළ හැකිද? දැන් සමහරුන් කියන ආකාරයට අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව ‘යහපාලන ආණ්ඩුවේ’ වැරදි වලට වගකිව යුතුද?

ව්‍යවස්ථාදායකය හා විධායකය යනු ආයතන දෙකකි. හිටපු ආණ්ඩුවේ විධායකයේ නායකයා හෙවත් හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතාද නියෝජනය කරන දේශපාලන බලවේගය ‘ව්‍යවස්ථාදායකය’ පෙර ආණ්ඩුවේ වැරදි වලට වගකිව යුතු බවට මතයක් ගොඩනඟමින් සිටී. හිටපු පාර්ලිමේන්තුව ‘පාවාදුන් පාර්ලිමේන්තුවක්’ බව ඔවුන් තර්ක කරයි.

එහෙත් අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව යනු 1978න් පසු නූතන ඉතිහාසයේ තිබුණු ශක්තිමත්ම පාර්ලිමේන්තුව යැයි යමෙකු තර්ක කළොත් එහි වරදක් ඇත්තේ නැත. එසේ කීමට උදාහරණ ගණනාවක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය. විවිධ දේශපාලන පක්ෂ සාමූහිකව කටයුතු කිරීමේ සම්ප්‍රදායක් ඒ පාර්ලිමේන්තුවේ තිබුණි.

19 වැනි සංශෝධනයෙන් පසුව පත්වූ මුල්ම පාර්ලිමේන්තුව මෙයයි. අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව 2018 දී විධායක ජනාධිපතිවරයාගේ අත්තනෝමතික තීන්දු වලට එරෙහිව සටන් කොට ජයගත්තේය. දැවැන්ත දූෂණ, වංචා හා නාස්තිකාර ක්‍රියා රැසකට සමාජයේ අවධානය යොමු කරන්නට මේ පාර්ලිමේන්තුව සමත් විය. බැඳුම්කර ගනුදෙනුව පිළිබඳව ශක්තිමත් වාර්තා සැපයීමත්, වෝහාරික විගණනයක් සඳහා නිර්දේශ සැපයීමත් සඳහා මේ පාර්ලිමේන්තුවේ මැදිහත් වීම විශාල විය. විදුලිබල ගනුදෙනු, ක්‍රිකට් ආයතනයේ දූෂණ, ශ්‍රී ලංකන් එයාලයින් ආයතනයේ නාස්තිය, සහල් ආනයනයේ වංචා, මහා පරිමාණ ඉදිකිරීම්වල නාස්තිය ආදී සිදුවීම් රැසක් හෙළිකළේ මේ පාර්ලිමේන්තුවය. කෝප් කමිටු වාර්තා පහකින්, ආයතන ගණනාවක දූෂණ චෝදනා විමර්ශනය කරනු ලැබීය. කෝප් කමිටුවට අදාල ලැයිස්තුව එතැනින් නතර නොවේ. කාලයක් තිස්සේ පාර්ලිමේන්තුව මඟහැර සිටි, පාර්ලිමේන්තුවේ ප්‍රශ්න කිරීම්වලට පිළිතුරු නොදුන් රජය සතු සීමාසහිත සමාගම් රැසක නාස්තිකාර ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රශ්න කිරීමට පාර්ලිමේන්තුවට හැකි විය.

ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා නවීන වෙනස්කම් වලට මුලපිරීය. විශාල සංවාදයකට ලක්වූ, රටේ ප්‍රගතිශීලී ජනතාවගේ ඇගයීමට ලක්වූ හතේ අපේ පොත යනු අධ්‍යාපනයට අදාල එක් කමිටුවක නිර්දේශ මත සකස් කළ අධ්‍යාපනික වැඩසටහනක කොටසකි. ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා වලින් නිකුත් කළ වාර්තා ඕනෑ කෙනෙකුට වෙබ් අඩවියෙන් කියවිය හැකි අතර, ඒවායින් රටේ විවිධ ක්ෂේත්‍රවලට අදාලව සකස් කර ඇති ප්‍රතිපත්ති ආදිය අතිශය වැදගත්ය. විධායකය වගකීමට යටත් කිරීම පාර්ලිමේන්තුවේ කාර්යභාරයකි. ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා වලින් එම කාර්යභාරය ධනාත්මක ලෙස ඉටු කර තිබුණි.

අනෙක් අතට සම්මත වූ පනත් ගැනත් අමතක කළ නොහැකිය. තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය පනත ඉන් ප්‍රධානය. තවත් දීර්ඝ ලැයිස්තුවක් කිව හැකිය.

මේ පාර්ලිමේන්තුව අප පැතූ පරිපූර්ණ පාර්ලිමේන්තුව නොවන බව ඇත්තකි. පළාත් පාලන මැතිවරණය හා පළාත් සභා මැතිවරණය කල් දැමීම, මිරිස් කුඩු ප්‍රහාර එල්ලකිරීම, ඉහළ මුදලකට මන්ත්‍රීවරුන් පක්ෂ මාරු කිරීම, වංචා දූෂණ වසාගන්නට පාද සටහන් යෙදීම, කතානායකවරයාට අපහාස කිරීම ආදී අපුල සහගත සිදුවීම් එම පාර්ලිමේන්තුව සමයේ තිබුණු බව ඇත්තය. එහෙත් මෙය කිසිවක් නොකළ, රට පාවාදුන් පාර්ලිමේන්තුවක් යැයි කියමින්, අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ තිබුණු ධනාත්මක ලක්ෂණ යටපත් කර දැමීම වංක ක්‍රියාවකි.

මේ අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව පිළිබඳව හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් කිහිපදෙනෙකු දැක්වූ අදහස්ය.

ටීවී බලලා පාර්ලිමේන්තුව මනින්න බැහැ- හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආශු මාරසිංහ

මා හිතන විදියට අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවේදී තමයි ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් හැදෙන පාර්ලිමේන්තුවක් බවට පරිවර්තනය වුණේ. අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවට ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා 16ක් පිහිටෙව්වා. එක් එක් අමාත්‍යාංශ සියල්ලම ඒ යටතට අන්තර්ග්‍රහණය කළා. ඒ අමාත්‍යාංශවල කාර්යයන් හා ප්‍රතිපත්ති ගැන සවිස්තරාත්මක අධ්‍යනයක යෙදුණා. විශේෂයෙන්ම නීතිය හා සම්බන්ධ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවේ විශාල වැඩකොටසක් කෙරුණා.

මම හිටියේ අධ්‍යාපනය හා මානව සම්පත් පිළිබඳ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවේ. අපි අවුරුදු 75ක් තිස්සේ නොවිසඳුණු ප්‍රශ්න විසඳන්නට කටයුතු කළා. අවුරුදු දහයක අනාගත සැලසුම් එක්ක අධ්‍යාපනය ස්ටෙම් විෂයන්ට අවධානය යොමු කරමින් වෙනස් කළ යුත්තේ කෙසේද කියා අපි වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළා.

රටේ විවිධ ප්‍රශ්න ආවාම පාර්ලිමේන්තුව ක්‍රියා කළා. බැටික්ලෝ කැම්පස් කියන හිස්බුල්ලා මහතාට සම්බන්ධ අධ්‍යාපන ආයතනය ගැන විශාල හෙළිදරව්වක් අපේ ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවෙන් කළා. ඒ අනුව ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයෝ හැටියට විශාල කාර්යභාරයක් පසුගිය පාර්ලිමේන්තුව තුළ සිද්ධවුණා. පාර්ලිමේන්තුවක් අවශ්‍ය වන්නේ ඒ කටයුතු ඉටු කරන්නට තමයි.

මන්ත්‍රීවරු පාර්ලිමේන්තුවේ වෙනදාට වඩා රැඳී ඉඳීමේ ප්‍රවණතාවයක් ඒ වැඩ කටයුතු නිසා සිද්ධවුණා. සමහරු ඒ බව දකින්න නැතිව ඇති.

ටීවී එකේ රාත්‍රී ප්‍රවෘත්තිවලට සහ, උදේ වැඩසටහන් බලලා පාර්ලිමේන්තුව මනින්න බැහැ. සභාගර්භයේ සිදුවෙන ටීවී එකේ පෙන්වන තත්පර ගණනක සිදුවීම් කිහිපයට එහා ගිය විශාල වැඩ කොටසක් පාර්ලිමේන්තුව කරනවා.

අපි කලින් කී ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා වලට අමතරව මහජන මුදල් කාරක සභාව, කෝප් කමිටුව ආදී ආයතන වලින් විශාල වැඩ කොටසක් කරපු බව හැමෝම දන්නවා.

කිසි කෙනෙක්ට එම පාර්ලිමේන්තුව වැඩකට නැති බව කියන්න බැහැ. සමහරු එහෙම කියන්න හේතු ගොඩක් තියෙනවා වෙන්න පුළුවන්. මොකද 19 වැනි සංශෝධනයෙන් පස්සේ පාර්ලිමේන්තුව ශක්තිමත් සහ ස්වාධීන ආයතනයක් ලෙස ක්‍රියා කළා. ඒවා සමහරුන්ට පේන්න බෑ. දැන් මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවට පවා බැණවදින හැටියෙන් පෙනෙනවානේ ඒක. මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව වගේ ආයතන පවා ස්වාධීනව හා ශක්තිමත්ව පවතින්නේ පාර්ලිමේන්තුවෙන් ලබාදෙන ශක්තිය මත. 19 වැනි සංශෝධනයෙන් පස්සේ පාර්ලිමේන්තුවේ තිබිය යුතු බලතල ටික ඒ ආයතනයට ලැබුණා. රටක ආණ්ඩුවක විධායකය, ව්‍යවස්ථාදායකය හා අධිකරණය යන කුළුණු තුන සමබරව තියෙනවා. එකක් දුර්වල වුණොත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දුර්වල වෙනවා. ඒ නිසා ශක්තිමත් පාර්ලිමේන්තුවක් පැවතීම වැදගත්. අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව ඒ අතින් ශක්තිමත් පාර්ලිමේන්තුවක්. ඒ නිසාම සමහරුන්ට ඒක දිරවන්නේ නැහැ.

ගොඩක් වැඩ කළා, තවත් කරන්න තිබුණා -හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය ජයම්පති වික්‍රමරත්න

මම 2015 පාර්ලිමේන්තුව මීට වඩා හුඟක් දේවල් කළයුතුව තිබුණ බව විශ්වාස කරනවා. ඒ අතින් මට පසුතැවිල්ලක් තියෙනවා. එහෙත් ඒ පසුතැවිල්ල මේ පාර්ලිමේන්තුව වැඩ නොකරපු හින්දා නෙවෙයි. කරපු වැඩ ප්‍රමාණය මා බලාපොරොත්තු වුණ තරම් ප්‍රමාණවත් නැති නිසායි.

එහෙත් මේ පාර්ලිමේන්තුව කරපු දේවල් බොහෝයි. 19 වැනි සංශෝධනය සම්මත කළේ 2015න් පස්සේ. ගොඩක් අයට පාර්ලිමේන්තුවට එරෙහි මතවාදයක් මේ තරමට නිර්මාණය කරන්න පටන්ගත්තේ 19 වැනි සංශෝධනයෙන් පසුව.

විවිධ කමිටු ඉතාමත්ම කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක වුණ පාර්ලිමේන්තුව තමයි මේක. ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා පිහිටුවීම ඉතාමත්ම වැදගත්. ඒ අතරින් නීතිය හා මාධ්‍ය ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභාවේ මුලින්ම සාමාජිකත්වයත්, පසුව සභාපතිත්වයත් මම දැරුවා. අපි ඒ කාරක සභාව යටතේ දේවල් හුඟක් කළා. කාලයක් තිස්සේ කළේ නැති දේවල්  අපි අවුස්සලා ගත්තා. උදාහරණයක් විදියට නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවට අළුත් නිලධාරීන්ව බඳවාගැනීම ආදී දේවල් අපේ කාරක සභාව නිසා තමයි සිද්ධවුණේ. ඊට අමතරව බල අපරාධ පිළිබඳ විශේෂ මහාධිකරණය මුල් කාලයේ හිරවෙලා තිබුණේ. හිටපු අධිකරණ අමාත්‍ය විජේදාස රාජපක්ෂ ඒක කරන්න බැරි බව කීවා. එහෙත් කාරක සභාව ක්‍රියාත්මක වෙලා එය කරලා පෙන්නුවා. ඒ වගේම අධිකරණ වලට පහසුකම් සැපයීමටත් අපේ කාරක සභාව මැදිහත් වුණා. ඒ කමිටුව සුමාන දෙකකට සැරයක්, සමහරවිට සුමානයකට සැරයක් රැස්වෙලා වාර්තා ගෙන්වාගෙන, අධිකරණ සේවා කොමිසමේ සාමාජිකයන් ගෙන්වාගෙන වැඩ කළා. පාර්ලිමේන්තුව රැස් නොවූ සුමානවල පවා කාරක සභාවේ සාමාජිකයන් වැඩ කළා. මට කියන්න පුළුවන් මා හිටපු කාරක සභාව ගැන. මා දන්නවා මෙලෙසම තවත් ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා ක්‍රියාත්මක වූ බව.

කෝප් කමිටුව විපක්ෂයේ මන්ත්‍රී සුනිල් හඳුන්නෙත්තිගේ ප්‍රධානත්වයෙන් හොඳට ක්‍රියාත්මක වුණා. ඒ වගේම මුල්ම වතාවට කාරක සභා මාධ්‍ය වලට විවෘත කළා. මට ආඩම්බරයෙන් කියන්න පුළුවන් මාධ්‍ය වලට විවෘත කරපු පළවැනි සජීවී කාරක සභා රැස්වීමේ මූලාසනය දැරුවේ මම. ඒ පාස්කු ඉරිදා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය පිළිබඳ කමිටුව. මේක අභියෝගයක්. අපටත් චකිතයක් තිබුණා. සජීවීව විකාශය කිරීමේදී මන්ත්‍රීවරුන් අයුතු ප්‍රයෝජන ගනීවිද ආදී ගැටළු අපට තිබුණා. එහෙත් එහි මන්ත්‍රීවරුන් වගකීමෙන් වැඩ කළා.

අටවැනි පාර්ලිමේන්තුව කරමින් සිටි වැදගත්ම කාර්යභාරය තමයි නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ඇති කරගැනීම සඳහා ව්‍යවස්ථා සම්පාදක සභාවක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම. දේශපාලඥයන්ට අවසාන එකඟතාවයක් ඇති කරගන්න බැරි වුණා ව්‍යවස්ථාවක් හදන්න අපට බැරිවුණා. ඒත් අපට විශාල කාර්යභාරයක් එහි කළා. හොඳ යෝජනා රැසක් ඉදිරිපත් වුණා. ඒවා ගැන දීර්ඝ සංවාද කළා. ඒ සංවාද අපතේ යන්නේ නැහැ. අනාගතයේදී කරන ව්‍යවස්ථා සම්පාදන ක්‍රියාවලියක් වෙනුවෙන් ඒ කරුණු පාවිච්චියට ගනීවි. ඒ අනුව සමස්තයක් ලෙස කියන්න තියෙන්නේ අපි ගොඩක් වැඩ කළා, තවත් වැඩ කරන්න තිබුණා කියලයි.

බදු මුදලට වගකියලා නැහැ – කෝප් කමිටුවේ හිටු සභාපති සුනිල් හඳුන්නෙත්ති

පාර්ලිමේන්තුවේ කාර්යභාරය යම් කාලසීමාවකට සීමා කරන්න බෑ. කවදා පාර්ලිමේන්තුවද, කීවෙනි පාර්ලිමේන්තුවද කියලා කියන්න බැහැ. 1947 ඉඳලාම අපේ රටේ පාර්ලිමේන්තු ජනතාවගේ බදු මුදලට වගකියලා නැහැ. ඒක අවුරුදු දෙකතුනක කාලසීමාවකට වෙන් කරලා බලන්න බෑ.

අනෙක පසුගිය පාර්ලිමේන්තුවේ හිටපු මන්ත්‍රීවරුන් බහුතරයක් ඒ පාර්ලිමේන්තුවේ විතරක් නෙවෙයි, අවුරුදු තිහ හතළිහක් තිස්සේ පාර්ලිමේන්තුවේ ඉඳලා තියෙනවා. ඔවුන් පුද්ගලයෝ හැටියට වගකියලා නැහැ.

ජනතාව අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවද කියලා අදාල නැහැ. ඔවුන් කියන්නේ 225ම හොඳ නැහැ කියලයි. ඒත් ඔවුන් නැවත ඡන්දය දෙන්නේත් ඒ අයටම වීම තමයි සලකා බලන්න වටින කාරණය. හිටපු පාර්ලිමේන්තුවේ හැමෝම වගේ ඊළඟ ඡන්දයට නාමයෝජනා අරගෙන තියෙනවානේ. අටවැනි පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩිපුරම හම්බකරපු කෙනාට නවවැනි පාර්ලිමේන්තුවට යන්නත් පුළුවන් වේවි. මැතිවරණ තියෙන්නේත් මුදල් බලය මත.

කෙසේ වෙතත් පාර්ලිමේන්තු සම්ප්‍රදාය ඇතුළේ සිදුවුණ ව්‍යවස්ථාපිත ක්‍රියාමාර්ග පැත්තෙන් බැලුවාම පසුගිය වසර කිහිපයේදී සාපේක්ෂ ඉදිරියට යෑමක් තියෙන බවත් කියන්න ඕනෑ. ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා, තේරීම් කාරක සභාවල යම් ක්‍රියාකාරීත්වයක් තිබුණා. ස්ථාවර නියෝග සංශෝධනය වීම්, අණපනත් තහවුරු වීම් ආදිය අතින් ඉදිරියට යෑමක් තියෙනවා. කොමිෂන් සභා ක්‍රියාත්මක වුණා. ව්‍යවස්ථාදායක සභාව ක්‍රියාත්මක වුණා. කෝප් කමිටුව ආදිය ක්‍රියාත්මක වුණා. තේරීම් කාරක සභා තිබුණා. ඒවා මාධ්‍ය වලට විවෘත වුණා. ඒ වගේ ව්‍යූහමය වශයෙන් ධනාත්මක වෙනස්කම් සිද්ධවුණා. ඒත් ඒවායින් මහජනතාවගේ බදු මුදල්වලට සාධාරණ වගකීමක් ඉටු වුණාද කියන ප්‍රශ්නය තියෙනවා.

විධායකය එක්ක පාර්ලිමේන්තුව පටලවාගන්න එපා- හිටපු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ඉරාන් වික්‍රමරත්න

පාර්ලිමේන්තුවේ එක් වගකීමක් තමයි නීති සම්පාදනය. දෙවැනි වගකීම තමයි මුදල් අනුමත කිරීම. නීති සම්පාදනය පැත්තෙන් පසුගිය පාර්ලිමේන්තුව කරපු වැඩ ඊට පෙර තිබුණු පාර්ලිමේන්තුවට සසඳන්නවත් බෑ. තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය ආදී ගොඩක් දේවල් නීති සම්පාදනය පැත්තෙන් පෙන්වාදෙන්න පුළුවන්. 19 වැනි සංශෝධනයට අදාල ක්‍රියාකාරීත්වය, ආංශික අධීක්ෂණ කාරක සභා ආදී බොහෝ දේවල් ඒ කාලයේදී සිද්ධවුණා.

දෙවැනි වගකීම තමයි මුදල් අනුමත කිරීම. මුදල් වලට අදාලව ඒ පාර්ලිමේන්තුවෙන් ගෙනාපු පනතක් ගණන විශාලයි. සක්‍රීය වගකීම් කළමණාකරණ පනත සම්මත කළා. විගණන පනත සම්මත කළා. පාර්ලිමේන්තුවේ ඉදිරිපත් කරපු අයවැය හරහා මූල්‍ය පාලනයක් ඇතිකළා. මේ පාර්ලිමේන්තුවෙන් ඉෂ්ඨ කරන්න තිබුණු මූලික වගකීම් ඒවා. ඒ කටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම ඉටු කලා.

පාර්ලිමේන්තුවට එක එක ඒවා කියන්නේ මේ අය පාර්ලිමේන්තුවේ කාර්යභාරය සමඟ වෙනත් ආයතනවල කාර්යභාරය පටලවාගත් නිසා. රජයේ වෙන අංශවල, විශේෂයෙන්ම විධායකයේ කාර්යභාරයේ අඩුපාඩු පේන්න තියෙනවා. ඒත් විධායකය හා පාර්ලිමේන්තුව පටලවාගන්න ඕනෑ නැහැ. ජනතාවගේ පරමාධිපත්‍යය රැකිලා තියෙන්නේ පාර්ලිමේන්තුවෙන්.

පාර්ලිමේන්තුවට එරෙහි කතාව හදන්නේ සාමාන්‍යයෙන් විධායකය. ඒක කරන්නේ විධායකයේ බලය තහවුරු කරගන්නට. මේක බොහොම භයානක කටයුත්තක්. ඔවුන්ගේ උත්සාහය සාර්ථක වෙලා විධායකයේ බලය වැඩි වුණොත් සිද්ධවෙන්නේ මොනවාද කියා මා මෙහි කතාකරන්නේ නැහැ. ඒ ගැන වෙනම, පුළුල්ව කතාකරන්න ඕනෑ.